中文   |   English   |   Email Alert

三重和四重氢键体系:设计、结构和应用

杨勇*, 窦丹丹

化学进展 ›› 2014, Vol. 26 ›› Issue (05) :706-726

PDF (12039KB)
化学进展 ›› 2014, Vol. 26 ›› Issue (05) :706-726 DOI: 10.7536/PC131051
综述与评论
扫码查看或转发全文

三重和四重氢键体系:设计、结构和应用

    杨勇*, 窦丹丹
作者信息 +

Triply and Quadruply Hydrogen Bonded Systems:Design, Structure and Application

  • Yang Yong*, Dou Dandan
Author information +
文章历史 +

摘要

氢键是超分子化学领域具有特别重要地位的一种非共价作用。近年来,通过氢键自组装制备超分子聚合物已经成为超分子化学的一个热门研究领域。构筑性能优良的多重氢键体系奠定了这个领域的研究基础。其中,三重和四重氢键体系在构筑超分子组装体方面得到了广泛应用。本文综述了三重氢键、 四重氢键组装体系的研究进展及其应用,重点介绍了各种三重氢键、四重氢键体系的设计思路和影响其稳定性的各种因素。

Abstract

Hydrogen bonding is a kind of noncovalent interaction that holds a very important position in the field of supramolecular chemistry. In the past few years, hydrogen bonding mediated supramolecular polymer has become a hot research topic in supramolecular chemistry. The construction of excellent hydrogen bonding building blocks lies the basis for the area. Among that, triply and quadruply hydrogen bonded systems are widely used for the construction of supramolecular assemblies. In this article, we summarize the progress and applications of triply and quadruply hydrogen bonded systems. We put our emphasis on the design principles of such systems and the factors affecting the stability of each system.

Contents
1 Introduction
2 Triply hydrogen bonded systems and their
applications
2.1 ADA·DAD triply hydrogen bonded systems
2.2 DDA·AAD triply hydrogen bonded systems
2.3 DDD·AAA triply hydrogen bonded systems
3 Quadruply hydrogen bonded systems and their applications
3.1 Quadruply hydrogen bonded systems of separated hydrogen bonding building blocks
3.2 Self-complementary quadruply hydrogen bonded system with DADA·ADAD hydrogen bonding sites
3.3 Self-complementary quadruply hydrogen bonded system with DDAA·AADD hydrogen bonding sites
3.4 Complementary quadruply hydrogen bonded system with DAAD·ADDA hydrogen bonding sites
3.5 Quadruply hydrogen bonded system with AAAA·DDDD hydrogen bonding sites
3.6 Quadruply hydrogen-bonded molecular duplexes free of secondary electrostatic interactions
3.7 Other quadruply hydrogen bonded systems
4 Conclusion and outlook

Graphical abstract

关键词

氢键 / 三重氢键体系 / 四重氢键体系 / 超分子聚合物 / 超分子化学

Key words

hydrogen bonding / triply hydrogen bonded system / quadruply hydrogen bonded system / supramoelcular polymer / supramolecular chemistry

引用本文

引用格式 ▾
杨勇, 窦丹丹. 三重和四重氢键体系:设计、结构和应用[J]. 化学进展, 2014, 26(05): 706-726 DOI:10.7536/PC131051
Yang Yong, Dou Dandan. Triply and Quadruply Hydrogen Bonded Systems:Design, Structure and Application[J]. Progress in Chemistry, 2014, 26(05): 706-726 DOI:10.7536/PC131051

登录浏览全文

4963

注册一个新账户 忘记密码

参考文献

[1] Steed J W, Atwood J L. Supramolecular Chemistry. 2nd ed. NY: John Wiley-Sons Ltd., 2008.
[2] Prins L J, Reinhoudt D N, Timmerman P. Angew. Chem. Int. Ed., 2001, 40: 2382.
[3] Jorgensen W L, Pranata J. J. Am. Chem. Soc., 1990, 112: 2008.
[4] Pranata J, Wierschke S G, Jorgensen W L. J. Am. Chem. Soc., 1991, 113: 2810.
[5] Murray T J, Zimmerman S C. J. Am. Chem. Soc., 1992, 114: 4010.
[6] Zimmerman S C, Murray T J. Tetrahedron Lett., 1994, 35: 4077.
[7] Sartorius J, Schneider H J. Chem. Eur. J., 1996, 2: 1446.
[8] Sijbesma R P, Meijer E W. Chem. Commun., 2003, 5.
[9] Zimmerman S C, Corbin P S. in Structure and Bonding (Berlin), 2000, 96: 63.
[10] 黄飞鹤(Huang F H), 翟春熙(Zhai C X), 郑波(Zheng B), 李世军(Li S J). 超分子聚合物(Supramolecular Polymers). 杭州: 浙江大学出版社(Hangzhou: Zhejiang University Press), 2012.
[11] Yan X, Wang F, Zheng B, Huang F. Chem. Soc. Rev., 2012, 41: 6042.
[12] Zheng B, Wang F, Dong S, Huang F. Chem. Soc. Rev., 2012, 41: 1621.
[13] De Greef T F A, Meijer E W. Nature, 2008, 453: 171.
[14] De Greef T F A, Smulders M M J, Wolffs M, Schenning A P H J, Sijbesma R P, Meijer E W. Chem. Rev., 2009, 109: 5687.
[15] Aida T, Meijer E W, Stupp S I. Science, 2012, 335: 813.
[16] Yang S K, Zimmerman S C. Isr. J. Chem., 2013, 53: 511.
[17] Feibush B, Figueroa A, Charles R, Onan K D, Feibush P, Karger B L. J. Am. Chem. Soc., 1986, 108: 3310.
[18] Hamilton A D, van Engen D. J. Am. Chem. Soc., 1987, 109: 5035.
[19] Kyogoku Y, Lord R C, Rich A. Proc. Natl. Acad. Sci. U. S. A., 1967, 57: 250.
[20] Park T K, Schroeder J, Rebek J. J. Am. Chem. Soc., 1991, 113: 5125.
[21] Kelly T R, Bridger G J, Zhao C. J. Am. Chem. Soc., 1990, 112: 8024.
[22] Beijer F H, Sijbesma R P, Vekemans J A J M, Meijer E W, Kooijman H, Spek A L. J. Org. Chem., 1996, 61: 6371.
[23] Fouquey C, Lehn J M, Levelut A M. Adv. Mater., 1990, 2: 254.
[24] Lehn J M. Makromol. Chem. Macromol. Symp., 1993, 69: 1.
[25] Gulik-Krzywicki T, Fouquey C, Lehn J M. Proc. Natl. Acad. Sci. U. S. A., 1993, 90: 163.
[26] Kotera M, Lehn J M, Vigneron J P. J. Chem. Soc. Chem. Commun., 1994, 2: 197.
[27] Kotera M, Lehn J M, Vigneron J P. Tetrahedron, 1995, 51: 1953.
[28] Chang S K, Hamilton A D. J. Am. Chem. Soc., 1988, 110: 1318.
[29] Chang S K, Ungen D V, Hamilton A D. J. Am. Chem. Soc., 1991, 113: 7640.
[30] Kelly T R, Zhao C, Bridger G J. J. Am. Chem. Soc., 1989, 111: 3744.
[31] Hisamatsu Y, Fukumi Y, Shirai N, Ikeda S I, Odashima K. Tetrahedron Lett., 2008, 49: 2005.
[32] McGhee A M, Kilner C, Wilson A J. Chem. Commun., 2008, 344.
[33] Gooch A, McGhee A M, Pellizzaro M L, Lindsay C I, Wilson A J. Org. Lett., 2011, 13: 240.
[34] Gooch A, Barrett S, Fisher J, Lindsay C I, Wilson A J. Org. Biomol. Chem., 2011, 9: 5938.
[35] Murray T J, Zimmerman S C, Kolotuchin S V. Tetrahedron Lett., 1995, 51: 635.
[36] Bell D A, Anslyn E V. Tetrahedron Lett., 1995, 51: 7161.
[37] Djurdjevic S, Leigh D A, McNab H, Parsons S, Teobaldi G, Zerbetto F. J. Am. Chem. Soc., 2007, 129: 476.
[38] Blight B A, Camara-Campos A, Djurdjevic S, Kaller M, Leigh D A, McMillan F M, McNab H, Slawin A M Z. J. Am. Chem. Soc., 2009, 131: 14116.
[39] Wang H B, Mudraboyina B P, Li J X, Wisner J A. Chem. Commun., 2010, 46: 7343.
[40] Wang H B, Mudraboyina B P, Wisner J A. Chem. Eur. J., 2012, 18: 1322.
[41] 齐志奇(Qi Z Q), 邵学斌(Shao X B), 赵新(Zhao X), 李晓强(Li X Q), 王晓钟(Wang X Z), 张未星(Zhang W X), 蒋锡夔(Jiang X K), 黎占亭(Li Z T). 有机化学(Organic Chemistry), 2003, 5: 403.
[42] Ducharme Y, Wuest J D. J. Org. Chem., 1988, 53: 5787.
[43] Wash P L, Maverick E, Chiefari J, Lightner D A. J. Am. Chem. Soc., 1997, 119: 3802.
[44] Griffin R J, Lowe P R. J. Chem. Soc. Perkin Trans. 1, 1992: 1811.
[45] Beijer F H, Kooijman H, Spek A L, Sijbesma R P, Meijer E W. Angew. Chem. Int. Ed., 1998, 37: 75.
[46] Hirschberg J H K K, Brunsveld L, Ramzi A, Vekemans J A J M, Sijbesma R P, Meijer E W. Nature, 2000, 407: 167.
[47] Brunsveld L, Vekemans J A J M, Hirschberg J H K K, Sijbesma R P, Meijer E W. Proc. Natl. Acad. Sci. U. S. A., 2002, 99: 4977.
[48] Yang Y, Yan H J, Chen C F, Wan L J. Org. Lett., 2007, 9: 4991.
[49] Martin A M, Butler R S, Ghiviriga I, Giessert R E, Abboud K A, Castellano R K. Chem. Commun, 2006, 42: 4413.
[50] Li J, Wisner J A, Jennings M C. Org. Lett., 2007, 9: 3267.
[51] Li J, Pandelieva A T, Rowley C N, Woo T K, Wisner J A. Org. Lett., 2012, 14: 5772.
[52] Taylor A, Berryman V E J, Boyd R J. J. Phys. Chem. A, 2012, 116: 7965.
[53] Sijbesma R P, Beijer F H, Brunsveld L, Folmer B J B, Hirschberg J H K K, Meijer E W. Science, 1997, 278: 1601.
[54] Beijer F H, Sijbesma R P, Kooijman H, Spek A L, Meijer E W. J. Am. Chem. Soc., 1998, 120: 6761.
[55] Keizer H M, Sijbesma R P, Meijer E W. Eur. J. Org., 2004, 12: 2553.
[56] Soentjens S H M, Sijbesma R P, van Genderen M H P, Meijer E W. J. Am. Chem. Soc., 2000, 122: 7487.
[57] Ikegami M, Arai T. Chem. Lett., 2001, 7: 694.
[58] Ohshiro I, Ikegami M, Nishimura Y, Arai T. Bull. Chem. Soc. Jpn., 2006, 79: 1950.
[59] Guo D, Sijbesma R P, Zuilhof H. Org. Lett., 2004, 6: 3667.
[60] Wang X Z, Li X Q, Shao X B, Zhao X, Deng P, Jiang X K, Li Z T, Chen Y Q. Chem. Eur. J., 2003, 9: 2904.
[61] Ligthart G B W L, Ohkawa H, Sijbesma R P, Meijer E W. J. Am. Chem. Soc., 2005, 127: 810.
[62] Wang S, Wu L, Zhang L, Tung C. Chin. Sci. Bull., 2006, 51: 129.
[63] Sánchez L, Martín N, Guldi D M. Angew. Chem. Int. Ed., 2005, 44: 5374.
[64] Rispens M T, Sanchez L, Knol J, Hummelen J C. Chem. Commun., 2001, 2: 161.
[65] Gonzalez J J, Gonzalez S, de Mendoza J, Priego E M, Martin N, Luo C P, Guldi D M. Chem. Commun., 2001, 163.
[66] Sánchez L, Rispens M T, Hummelen J C. Angew. Chem. Int. Ed., 2002, 41: 838.
[67] Xu J F, Chen Y Z, Wu D Y, Wu L Z, Tung C H, Yang Q Z. Angew. Chem. Int. Ed., 2013, 52: 9738.
[68] Yan X, Li S, Pollock J B, Cook T R, Chen J, Zhang Y, Ji X, Yu Y, Huang F, Stang P J. Proc. Natl. Acad. Sci. U. S. A., 2013, 110: 15585.
[69] Yan X, Jiang B, Cook T R, Zhang Y, Li J, Yu Y, Huang F, Yang H B, Stang P J. J. Am. Chem. Soc., 2013, 135: 16813.
[70] Corbin P S, Zimmerman S C. J. Am. Chem. Soc., 1998, 120: 9710.
[71] Corbin P S, Lawless L J, Li Z T, Ma Y G, Witmer M J, Zimmerman S C. Proc. Natl. Acad. Sci. U. S. A., 2002, 99: 5099.
[72] Baruah P K, Gonnade R, Phalgune U D, Sanjayan G J. J. Org. Chem., 2005, 70: 6461.
[73] Sun H, Steeb J, Kaifer A E. J. Am. Chem. Soc., 2006, 128: 2820.
[74] Cui L, Gadde S, Shukla A D, Sun H, Mague J T, Kaifer A E. Chem. Commun., 2008, 1446.
[75] Lafitte V G H, Aliev A E, Horton P N, Hursthouse M B, Bala K, Golding P, Hailes H C. J. Am. Chem. Soc., 2006, 128: 6544.
[76] Corbin P S, Zimmerman S C. J. Am. Chem. Soc., 2000, 122: 3779.
[77] Corbin P S, Zimmerman S C, Thiessen P A, Hawryluk N A, Murray T J. J. Am. Chem. Soc., 2001, 123: 10475.
[78] Chien C H, Leung M M, Su J K, Li G H, Liu Y H, Wang Y. J. Org. Chem., 2004, 69: 1866.
[79] Hisamatsu Y, Shirai N, Ikeda S I, Odashima K. Org. Lett., 2009, 11: 4342.
[80] Prabhakaran P, Puranik V G, Sanjayan G J. J. Org. Chem., 2005, 70: 10067.
[81] Mudraboyina B P, Wisner J A. Chem. Eur. J., 2012, 18: 14157.
[82] Ligthart G B W L, Ohkawa H, Sijbesma R P, Meijer E W. J. Org. Chem., 2006, 71: 375.
[83] Anderson C A, Taylor P G, Zeller M A, Zimmerman S C. J. Org. Chem., 2010, 75: 4848
[84] Park T, Zimmerman S C, Nakashima S. J. Am. Chem. Soc., 2005, 127: 6520.
[85] Park T, Todd E M, Nakashima S, Zimmerman S C. J. Am. Chem. Soc., 2005, 127: 18133.
[86] Ong H C, Zimmerman S C. Org. Lett., 2006, 8: 1589.
[87] Kuykendall D W, Anderson C A, Zimmerman S C. Org. Lett., 2009, 11: 61.
[88] Park T, Zimmerman S C. J. Am. Chem. Soc., 2006, 128: 11582.
[89] Park T, Zimmerman S C. J. Am. Chem. Soc., 2006, 128: 13986.
[90] Park T, Zimmerman S C. J. Am. Chem. Soc., 2006, 128: 14236.
[91] Anderson C A, Jones A R, Briggs E M, Novitsky E J, Kuykendall D W, Sottos N R, Zimmerman S C. J. Am. Chem. Soc., 2013, 135: 7288.
[92] Zhang Y, Anderson C A, Zimmerman S C. Org. Lett., 2013, 15: 3506.
[93] Li Y, Park T, Quansah J K, Zimmerman S C. J. Am. Chem. Soc., 2011, 133: 17118.
[94] Lüning U, Kühl C. Tetrahedron Lett., 1998, 39: 5735.
[95] Brammer S, Lüning U, Kühl C. Eur. J. Org. Chem., 2002, 23: 4054.
[96] Lüning U, Kühl C, Uphoff A. Eur. J. Org. Chem., 2002, 23: 4063.
[97] Taubitz J, Lüning U, Grotemeyer J. Chem. Commun., 2004, 2400.
[98] Quinn J R, Zimmerman S C. Org. Lett., 2004, 6: 1649.
[99] Hisamatsu Y, Shirai N, Ikeda S I. Odashima K. Org. Lett., 2010, 12: 1776.
[100] Pellizzaro M L, Barrett S A, Fisher J, Wilson A J. Org. Biomol. Chem., 2012, 10: 4899.
[101] Zhao X, Wang X Z, Jiang X K, Chen Y Q, Li Z T, Chen G J. J. Am. Chem. Soc., 2003, 125: 15128.
[102] Zhou Y X, Zhao X, Li Z T, Chen G J, Liu R Z. Acta Chim. Sin., 2003, 61: 963.
[103] Feng D J, Wang P, Li X Q, Li Z T. Chin. J. Chem., 2006, 24: 1200.
[104] Yang Y, Yang Z Y, Yi Y P, Xiang J F, Chen C F, Wan L J, Shuai Z G. J. Org. Chem., 2007, 72: 4936.
[105] Taubitz J, Lüning U. Aust. J. Chem., 2009, 62: 1550.
[106] Blight B A, Hunter C A, Leigh D A, McNab H, Thomson P I T. Nat. Chem., 2011, 3: 244.
[107] Wilson A. Nat. Chem., 2011, 3: 193.
[108] Leigh D A, Robertson C C, Slawin A M Z, Thomson P I T. J. Am. Chem. Soc., 2013, 135: 9939.
[109] Gong B, Yan Y F, Zeng H Q, Skrzypczak-Jankunn E, Kim Y W, Zhu J, Ickes H. J. Am. Chem. Soc., 1999, 121: 5607.
[110] Yang X W, Martinovic S, Smith R D, Gong B. J. Am. Chem. Soc., 2003, 125: 9932.
[111] Yang X, Gong B. Angew. Chem. Int. Ed., 2005, 44: 1352.
[112] Roland J T, Guan Z. J. Am. Chem. Soc., 2004, 126: 14328.
[113] Zhang P, Chu H Z, Li X H, Feng W, Deng P C, Yuan L, Gong B. Org. Lett., 2011, 13: 54.
[114] Davis A P, Draper S M, Dunne G, Ashton P. Chem. Comm., 1999, 2265.
[115] Schmuck C, Wienand W. J. Am. Chem. Soc., 2003, 125: 452.P, Hailes H C. J. Am. Chem. Soc., 2006, 128: 6544-6545.
[76] Corbin P S, Zimmerman S C. J. Am. Chem. Soc., 2000, 122: 3779-3780
[77] Corbin P S, Zimmerman S C, Thiessen P A, Hawryluk N A, Murray T J. J. Am. Chem. Soc., 2001, 123: 10475-10488
[78] Chien C-H, Leung M-k, Su J-K, Li G-H, Liu Y-H, Wang Y. J. Org. Chem., 2004, 69: 1866-1871
[79] Hisamatsu Y, Shirai N, Ikeda S I, Odashima K. Org. Lett., 2009, 11: 4342-4345
[80] Prabhakaran P, Puranik V G, Sanjayan G J. J. Org. Chem., 2005, 70: 10067-10072
[81] Mudraboyina B P, Wisner J A. Chem. Eur. J., 2012, 18: 14157-14164
[82] Ligthart G B W L, Ohkawa H, Sijbesma R P, Meijer E W. J. Org. Chem., 2006, 71: 375-378
[83] Anderson C A, Taylor P G, Zeller M A, Zimmerman S C. J. Org. Chem., 2010, 75: 4848-4851
[84] Park T, Zimmerman S C, Nakashima S. J. Am. Chem. Soc., 2005, 127: 6520-6521
[85] Park T, Todd E M, Nakashima S, Zimmerman S C. J. Am. Chem. Soc., 2005, 127: 18133-18142
[86] Ong H C, Zimmerman S C. Org. Lett., 2006, 8: 1589-1592
[87] Kuykendall D W, Anderson C A, Zimmerman S C. Org. Lett., 2009, 11: 61-64
[88] Park T, Zimmerman S C. J. Am. Chem. Soc., 2006, 128: 11582-11590
[89] Park T, Zimmerman S C. J. Am. Chem. Soc., 2006, 128: 13986-13987
[90] Park T, Zimmerman S C. J. Am. Chem. Soc., 2006, 128: 14236-14237
[91] Anderson C A, Jones A R, Briggs E M, Novitsky E J, Kuykendall D W, Sottos N R., Zimmerman S C. J. Am. Chem. Soc., 2013, 135: 7288-7295
[92] Zhang Y, Anderson C A, Zimmerman S C. Org. Lett., 2013, 15: 3506-3509
[93] Li Y, Park T, Quansah J K, Zimmerman S C. J. Am. Chem. Soc., 2011, 133: 17118-17121
[94] Lüning U, Kühl C. Tetrahedron Lett., 1998, 39: 5735-5738
[95] Brammer S, Lüning U, Kühl C. Eur. J. Org. Chem., 2002, 23: 4054-4062
[96] Lüning U, Kühl C, Uphoff A. Eur. J. Org. Chem., 2002, 23: 4063-4070
[97] Taubitz J, Lüning U, Grotemeyer J. Chem. Commun., 2004,21: 2400–2401
[98] Quinn J R, Zimmerman S C. Org. Lett., 2004, 6: 1649-1652
[99] Hisamatsu Y, Shirai N, Ikeda S I. Odashima K. Org. Lett., 2010, 12: 1776-1779
[100] Pellizzaro M L, Barrett S A, Fisher J, Wilson A J. Org. Biomol. Chem., 2012, 10: 4899-4906
[101] Zhao X, Wang X Z, Jiang X-K, Chen Y-Q, Li Z T, Chen G-Ju. J. Am. Chem. Soc., 2003, 125: 15128-15139
[102] Zhou Y X, Zhao X, Li Z T, Chen G-J, Liu R-Z. Acta Chim. Sin., 2003, 61: 963-969
[103] Feng D-J, Wang P, Li X-Q, Li Z T. Chin. J. Chem., 2006, 24: 1200-1208
[104] Yang Y, Yang Z-Y, Yi Y-P, Xiang J-F, Chen C-F, Wan L-J, Shuai Z-G. J. Org. Chem., 2007, 72: 4936-4946
[105] Taubitz J, Lüning U. Aust. J. Chem., 2009, 62: 1550-1555
[106] Blight B A, Hunter C A, Leigh D A, McNab H, Thomson P I T. Nature Chem., 2011, 3: 244-248
[107] Wilson A. Nature Chem., 2011, 3: 193-194
[108] Leigh D A, Robertson C C, Slawin A M Z, Thomson P I T. J. Am. Chem. Soc., 2013, 135: 9939-9943
[109] Gong B, Yan Y F, Zeng H Q, Skrzypczak-Jankunn E, Kim, Y W, Zhu J, Ickes H. J. Am. Chem. Soc., 1999, 121: 5607-5608
[110] Yang X W, Martinovic S, Smith R D, Gong B. J. Am. Chem. Soc., 2003, 125: 9932-9933
[111] Yang X, Gong B. Angew. Chem., Int. Ed., 2005, 44: 1352-1356
[112] Roland J T, Guan Z. J. Am. Chem. Soc., 2004, 126: 14328-14329
[113] Zhang P, Chu H-Z, Li X-H, Feng W, Deng P-C,Yuan L, Gong B. Org. Lett., 2011, 13: 54-57
[114] Davis A P, Draper S M, Dunne G, Ashton P. Chem. Comm., 1999, 22: 2265-2266
[115] Schmuck C, Wienand W. J. Am. Chem. Soc., 2003, 125: 452-459

 

PDF (12039KB)

7432

访问

0

被引

详细

导航
相关文章

/

〈 〉