星形聚合物是从一个枝化点呈放射形连接出三条及三条以上线形链的一类具有特殊拓扑结构的聚合物.与组成和分子量相同的线形聚合物相比,星形聚合物具有明确的结构、较窄的分子量分布、较低的黏度和多功能性,已成为高分子领域的研究热点之一.引入刺激响应基团的刺激响应星形聚合物具有随外界环境变化而发生敏感调整的结构特征,并在药物可控释放方面具有重要的应用价值,受到广泛关注.本文总结现阶段刺激响应星形聚合物应用于药物可控释放方面的最新研究成果,主要根据不同的环境刺激信号进行分类,分别介绍了pH、温度、双重或多重刺激响应星形聚合物的合成方法,分析其在溶液中的自组装行为、刺激响应情况和药物可控释放功能,并对相关聚合物体系的改进和发展进行展望.
[1] Feng A C, Yuan J Y. Macro. Rapid Comm., 2014, 35: 767.
[2] 彭了 (Peng L),冯岸超 (Feng A C),王宏 (Wang H),张慧娟 (Zhang H J),袁金颖 (Yuan J Y). 化学进展 (Progress in Chemistry),2013,25(11):1942.
[3] 冯岸超 (Feng A C),闫强 (Yan Q),袁金颖 (Yuan J Y). 化学进展 (Progress in Chemistry),2012,24(10): 1995.
[4] Yan Q, Xin Y, Zhou R, Yin Y W, Yuan J Y. Chem. Commun., 2011, 34: 9594.
[5] Yan Q, Hu J, Zhou R, Ju Y, Yin Y W, Yuan J Y. Chem. Commun., 2012, 13: 1913.
[6] Yan Q, Yuan J Y, Cai Z N, Xin Y, Kang Y, Yin Y W. J. Am. Chem. Soc., 2010, 132: 9268.
[7] Peng L, Feng A C, Huo M., Yuan J Y. Chem. Commun., 2014, 86: 13005.
[8] Feng A C, Zhan C B, Yan Q, Liu B W, Yuan J Y. Chem. Commun., 2014, 64: 8958.
[9] Feng A C, Yan Q, Zhang H J, Peng L, Yuan J Y. Chem. Commun., 2014, 36: 4740.
[10] Yang Y Y, Wang X, Hu Y, Hu H, Wu D C, Xu F J. ACS Appl. Mater. Interfaces, 2014, 6: 1044.
[11] Anker J N, Hall W P, Lyandres O, Shah N C, Zhao J, Van Duyne R P. Nat. Mater., 2008, 6: 442.
[12] Mendes P M. Chem. Soc. Rev., 2008, 11: 2512.
[13] Yan Q, Yuan J Y, Kang Y, Cai Z N, Zhou L L, Yin Y W. Chem. Commun., 2010, 16: 2781.
[14] Yan Q, Wang J B, Yin Y W, Yuan J Y. Angew. Chem. Int. Ed. 2013, 19: 5070.
[15] Yan Q, Zhou R, Fu C, Zhang H J, Yin Y W, Yuan J Y. Angew. Chem. Int. Ed., 2011, 21: 4923.
[16] Peng L, Feng A C, Zhang H J, Wang H, Jian C M, Liu B W, Gao W P, Yuan J Y. Polym. Chem., 2014, 5: 1751.
[17] Liu B W, Zhou H, Zhang H J, Zhou S T, Feng A C, Jian C M, Hu J, Gao W P, Yuan J Y. Macromolecules, 2014, 9: 2938.
[18] Huo M, Yuan J Y, Tao L, Wei Y. Polym. Chem., 2014, 5: 1519.
[19] Wang J, Wang X, Yang F, Shen H, You Y Z, Wu D C. Langmuir, 2014, 30: 13014.
[20] Zhang H J, Yan Q, Kang Y, Zhou L L, Zhou H, Yuan J Y, Wu S Z. Polymer, 2012, 53: 3719.
[21] Pang X, Zhao L, Akinc M, Kim J K, Lin Z. Macromolecules, 2011, 10: 3746.
[22] Yang Y Y, Wang X, Hu Y, Hu H, Wu D C, Xu F J. ACS Appl. Mater. Interfaces, 2014, 6: 1044.
[23] Trollsas M, Hedrick J L. J. Am. Chem. Soc., 1998, 19: 4644.
[24] Klok H A, Becker S, Schuch F, Pakula T, Mullen K. Macromol. Chem. Phys., 2002, 8: 1106.
[25] Angot S, Murthy K S, Taton D, Gnanou Y. Macromolecules, 1998, 21: 7218.
[26] Xia J H, Zhang X, Matyjaszewski K. Macromolecules, 1999, 13: 4482.
[27] 闫强 (Yan Q),隋晓锋 (Sui X F), 袁金颖 (Yuan J Y). 化学进展 (Progress in Chemistry),2008,20(10): 1562.
[28] Yuan W, Yuan J, Zheng S, Hong X. Polymer, 2007, 9: 2585.
[29] Wu W, Liu J, Cao S, Tan H, Li J, Xu F, Zhang X. Int. J. Pharm., 2011, 1: 104.
[30] Liu Y, Li J, Ren J, Lin C, Leng J. Materials Letters, 2014, 8.
[31] Zhang M, Xiong Q, Chen J, Wang Y, Zhang Q, Polym. Chem., 2013, 19: 5086.
[32] Yuan W, Zhang J, Wei J, Zhang C, Ren J. Eur. Polym. J., 2011, 47(5): 949.
[33] Yan Y, Li J, Zheng J, Pan Y, Wang J, He X, Zhang L, Liu D. Colloid Surface B, 2012, 137.
[34] Liu H, Miao K, Zhao G, Li C, Zhao Y. Polym. Chem., 2014, 8: 3071.
[35] Rimann M, Luhmann T, Textor M, Guerino B, Ogier J, Hall H. Bioconjugate Chem., 2008, 2: 548.
[36] Yan Y, Wei D, Li J, Zheng J, Shi G, Luo W, Pan Y, Wang J, Zhang L, He X, Liu D. Acta Biomater., 2012, 6: 2113.
[37] Guo C, Chen W, Lin S, Li H, Cheng D, Wang X, Shuai X. Polymer, 2012, 2: 342.
[38] Liu Y Y, Zhong Y B, Nan J K, Tian W. Macromolecules, 2010, 24: 10221.
[39] Luo Y, Yang X, Xu F, Chen Y, Ren Ting Z. J. Appl. Polym. Sci., 2013, 6: 4137.
[40] Hong H, Mai Y, Zhou Y, Yan D, Chen Y. J. Polym. Sci. Pol. Chem., 2008, 2: 668.
[41] Hirao A, Inushima R, Nakayama T, Watanabe T, Yoo H-S, Ishizone T, Sugiyama K, Kakuchi T, Carlotti S, Deffieux A. Eur. Polym. J., 2011, 4: 713.
[42] Lutz J-F. J. Polym. Sci. Pol. Chem., 2008, 11: 3459.
[43] Schild H G, Tirrell D A. Macromolecules, 1992, 18: 4553.
[44] Hu T J, You Y Z, Pan C Y, Wu C. J. Phys. Chem. B, 2002, 26: 6659.
[45] Zheng Q, Pan C Y. Macromolecules, 2005, 16: 6841.
[46] Zheng Q, Pan C Y. Eur. Polym. J., 2006, 4: 807.
[47] Xu J, Luo S Z, Shi W F, Liu S Y. Langmuir, 2006, 3: 989.
[48] Harada A, Hashidzume A, Yamaguchi H, Takashima Y. Chem. Rev., 2009, 11: 5974.
[49] van de Manakker F, Vermonden T, van Nostrum C F, Hennink W E. Biomacromolecules, 2009, 12: 3157.
[50] Yancheva E, Paneva D, Maximova V, Mespouille L, Dubois P, Manolova N, Rashkov I. Biomacromolecules, 2007, 3: 976.
[51] Roy D, Knapp J S, Guthrie J T, Perrier S. Biomacromolecules, 2008, 1: 91.
[52] Schacher F, Ulbricht M, Müller A H E. Adv. Funct. Mater., 2009, 7: 1040.
[53] Kikuchi S, Chen Y, Fuchise K, Takada K, Kitakado J, Sato S, Satoh T, Kakuchi T. Polym. Chem., 2014, 16: 4701.
[54] Han S, Hagiwara M, Ishizone T. Macromolecules, 2003, 22: 8312.
[55] Lutz J F, Hoth A. Macromolecules, 2006, 2: 893.
[56] Jonas A M, Glinel K, Oren R, Nysten B, Huck W T S. Macromolecules, 2007, 13: 4403.
[57] Luzon M, Boyer C, Peinado C, Corrales T, Whittaker M, Tao L, Davis T P. J. Polym. Sci. Pol. Chem., 2010, 13: 2783.
[58] Jiang Y, Hu X, Hu J, Liu H, Zhong H, Liu S. Macromolecules, 2011, 22: 8780.
[59] Yuan W, Zhang J, Wei J, Yuan H, Ren J. J. Polym. Sci. Pol. Chem., 2011, 18: 4071.
[60] Yuan W, Zou H, Guo W, Wang A, Ren J. J. Mater. Chem., 2012, 47: 24783.
[61] Dai X H, Jin H, Yuan S S, Pan J M, Wang X H, Yan Y S, Liu D M, Sun L. J. Polym. Res., 2014, 6: 854.
[62] Qiu N, Li Y, Han S, Cui G, Satoh T, Kakuchi T, Duan Q. J. Photoch. Photobio. A, 2014, 2: 38.
[63] Ren T B, Wang A, Yuan W Z, Li L, Feng Y. J. Polym. Sci. Pol. Chem., 2011, 10: 2303.
[64] Sternberg E D, Dolphin D, Bruckner C. Tetrahedron, 1998, 17: 4151.
[65] Nyman E S, Hynninen P H. J. Photoch. Photobio. B, 2004, 1: 1.
[66] Liu Y, Cao X, Luo M, Le Z, Xu W. J. Colloid Interf. Sci., 2009, 2: 244.
[67] Xia Y, Wang J, Xu S, Liao Q, Zhu X, Wang Y, Wang Y. J. Appl. Polym. Sci., 2013, 4: 3249.
[68] Saleh-Ghadimi L, Fathi M, Entezami A A. Int. J. Polym. Mater., 2014, 5: 246.
[69] Zhang W, Zhang W, Cheng Z, Zhou N, Zhu J, Zhang Z, Chen G, Zhu X. Macromolecules, 2011, 9: 3366.
[70] Zhang Y, Liu H, Hu J, Li C, Liu S. Macromol. Rapid Comm., 2009, 11: 941.
[71] Zhou J, Wang L, Ma J, Wang J, Yu H, Xiao A. Eur. Polym. J., 2010, 6: 1288.
[72] Sun X, Jiang G, Wang Y, Xu Y. Colloid Polym. Sci., 2010, 5: 677.
[73] Nottelet B, Vert M, Coudane J. Macromol. Rapid Commun., 2008, 9: 743.
[74] 张文建(Zhang W), 范溦(Fan W), 李敏(Li M), 洪春雁(Hong C), 潘才元(Pan C). 化学学报(Acta Chimica Sinica), 2012, 70(16): 1690.
[75] Miao K, Liu H, Zhao Y. Polym. Chem. 2014, 10: 3335.
[76] Xin Y, Wang H, Liu B W, Yuan J Y. Chinese Journal of Polymer Science, 2015, 33: 36.
[77] Mura S, Nicolas J, Couvreur P. Nat. Mater., 2013, 12: 991.