卟啉阵列是通过桥接单元或键组装而成的多卟啉体系,其电子性质取决于桥接单元以及卟啉连接的位置。由于电子相互作用的卟啉阵列在光电子器件、传感器、光伏电池、非线性光学材料以及光动力治疗的染料等方面的潜在应用价值,在过去的几十年中,科学家们对其进行了大量探索。卟啉阵列的构筑主要包括非共价组装与共价组装两种方式,前者相对容易但构筑的阵列稳定性较差,后者相对较难但构筑的阵列稳定性较好。铃木偶联是指用零价钯催化卤代烃与烃基硼酸或硼酸酯交叉偶联的反应,它是构筑结构多样、性质各异的卟啉阵列的有效手段。本文主要对其近年来在构筑多卟啉阵列方面的研究进展进行综述。最后,展望了铃木偶联构筑卟啉阵列的发展趋势。
[1] Tanaka T, Osuka A. Chem. Soc. Rev., 2015, 44: 943.
[2] Li W S, Aida T. Chem. Rev., 2009, 109: 6047.
[3] (a) Cuesta L, Sessler J L. Chem. Soc. Rev., 2009, 38: 2716.; (b) Faiz J A, Heitz V, Sauvage J P. Chem. Soc. Rev., 2009, 38: 422.; (c) Gao W Y, Chrzanowski M, Ma S. Chem. Soc. Rev., 2014, 43: 5841.
[4] Ethirajan M, Chen Y, Joshi P, Pandey R K. Chem. Soc. Rev., 2011, 40: 340.
[5] Li L L, Diau E W. Chem. Soc. Rev., 2013, 42: 291.
[6] (a) D'Souza F, Subbaiyan N K, Xie Y, Hill J P, Ariga K, Ohkubo K, Fukuzumi S. J. Am. Chem. Soc., 2009, 131: 16138.; (b) Xie Y, Hill J P, Schumacher A L, Sandanayaka A S D, Araki Y, Karr P A, Labuta J, D'Souza F, Ito O, Anson C E, Powell A K, Ariga K. J. Phys. Chem. C, 2008, 112: 10559.
[7] (a) Urbani M, Michael Grätzel M, Nazeeruddin M K, Torres T. Chem. Rev., 2014, 114: 12330.; (b) Wang Y, Chen B, Wu W, Li X, Zhu W, Tian H, Xie Y. Angew. Chem. Int. Ed., 2014, 53: 10779.; (c) Sun X, Wang Y, Li X, Ögren H, Zhu W, Tian H, Xie Y. Chem. Commun., 2014, 50: 15609.
[8] Beletskaya I P, Ananikov V P. Chem. Rev., 2011, 111: 1596.
[9] Jana R, Pathak T P, Sigman M S. Chem. Rev., 2011, 111: 1417.
[10] Liu C, Zhang H, Shi W, Lei A. Chem. Rev., 2011, 111: 1780.
[11] Roglans A, Pla-Quintana A, Moreno-Maas M. Chem. Rev., 2006, 106: 4622.
[12] Han F S. Chem. Soc. Rev., 2013, 42: 5270.
[13] Miyaura N, Yamada K, Suzuki A. Tetrahedron Lett., 1979, 20: 3437.
[14] Miyaura N, Suzuki A. Chem. Commun., 1979: 866.
[15] Miyaura N, Suzuki A. Chem. Rev., 1995, 95: 2457.
[16] Nobelprize.org In Nobel Prize Foundation . http://www.nobelprize.org/nobel_prizes/chemistry/laureates/2010/, 2010.
[17] Kurotobi K, Osuka A. Org. Lett., 2005, 7: 1055.
[18] Li B, Li J, Fu Y, Bo Z. J. Am. Chem. Soc., 2004, 126: 3430.
[19] Barker C A, Zeng X, Bettington S, Batsanov A S, Bryce M R, Beeby A. Chem. A Eur. J, 2007, 13: 6710.
[20] Yamaguchi S, Katoh T, Shinokubo H, Osuka A. J. Am. Chem. Soc., 2007, 129: 6392.
[21] Yamaguchi S, Katoh T, Shinokubo H, Osuka A. J. Am. Chem. Soc., 2008, 130: 14440.
[22] Agarwal N. Dyes and Pigments, 2009, 83: 328.
[23] Ali H, Ait-Mohand S, Gosselin S, van Lier J E, Guerin B. J. Org. Chem., 2011, 76: 1887.
[24] Arnold L, Baumgarten M, Mullen K. Chem. Commun., 2012, 48: 9640.
[25] Michalak J, Birin K P, Muniappan S, Ranyuk E, Enakieva Y Y, Gorbunova Y G, Stern C, Bessmertnykh-Lemeune A, Guilard R. J. Porphyrins Phthalocyanines, 2014, 18: 35.
[36] Hwang I W, Kamada T, Ahn T K, Ko D M, Nakamura T, Tsuda A, Osuka A, Kim D. J. Am. Chem. Soc., 2004, 126: 16187.
[27] Mori S, Kim K S, Yoon Z S, Noh S B, Kim D, Osuka A. J. Am. Chem. Soc., 2007, 129: 11344.
[28] Tsurumaki E, Inokuma Y, Easwaramoorthi S, Lim J M, Kim D, Osuka A. Chem. Eur. J., 2009, 15: 237.
[29] Hayashi S Y, Inokuma Y, Osuka A. Org. Lett., 2010, 12: 4148.
[30] Kitano M, Hayashi S Y, Tanaka T, Yorimitsu H, Aratani N, Osuka A. Angew. Chem. Int. Ed., 2012, 51: 5593.
[31] Berg S, Thomas K F, Beavers C M, Ghosh A. Inorg. Chem., 2012, 51: 9911.
[32] Aratani N, Cho H S, Ahn T K, Cho S, Kim D, Sumi H, Osuka A. J. Am. Chem. Soc., 2003, 125: 9668.
[33] Tsuda A, Osuka A. Science, 2001, 293: 79.
[34] Aratani N, Takagi A, Yanagawa Y, Matsumoto T, Kawai T, Yoon Z S, Kim D, Osuka A. Chem. Eur. J., 2005, 11: 3389.
[35] Peng X, Komatsu N, Kimura T, Osuka A. J. Am. Chem. Soc., 2007, 129: 15947.
[36] Kozaki M, Uetomo A, Suzuki S, Okada K. Org. Lett., 2008, 10: 4477.
[37] Aratani N, Osuka A. Chem. Commun., 2008, 4067.
[38] Maeda C, Shinokubo H, Osuka A. Org. Lett., 2010, 12: 1820.
[39] Song J, Aratani N, Shinokubo H, Osuka A. Chem. Eur. J., 2010, 16: 13320.
[40] Osawa K, Song J, Furukawa K, Shinokubo H, Aratani N, Osuka A. Chem. Asian J., 2010, 5: 764.
[41] Jiang H W, Ham S, Aratani N, Kim D, Osuka A. Chem. Eur. J., 2013, 19: 13328.
[42] Tamaki T, Nosaka T, Ogawa T. J. Org. Chem., 2014, 79: 11029.
[43] Hiroto S, Hisaki I, Shinokubo H, Osuka A. Angew. Chem. Int. Ed., 2005, 44: 6763.
[44] Hata H, Shinokubo H, Osuka A. J. Am. Chem. Soc., 2005, 127: 8264.
[45] Ikeda T, Aratani N, Easwaramoorthi S, Kim D, Osuka A. Org. Lett., 2009, 11: 3080.
[46] Heo J H, Ikeda T, Lim J M, Aratani N, Osuka A, Kim D. J. Phys. Chem. B, 2010, 114: 14528.
[47] Song J, Aratani N, Kim P, Kim D, Shinokubo H, Osuka A. Angew. Chem. Int. Ed., 2010, 49: 3617.
[48] Song J, Anabuki S, Aratani N, Shinokubo H, Osuka A. Chem. Lett., 2011, 40: 902.
[49] Bringmann G, Goetz D C G, Gulder T A M, Gehrke T H, Bruhn T, Kupfer T, Radacki K, Braunschweig H, Heckmann A, Lambertt C. J. Am. Chem. Soc., 2008, 130: 17812.
[50] Song J, Jang S Y, Yamaguchi S, Sankar J, Hiroto S, Aratani N, Shin J Y, Easwaramoorthi S, Kim K S, Kim D, Shinokubo H, Osuka A. Angew. Chem. Int. Ed., 2008, 47: 6004.
[51] Song J, Aratani N, Shinokubo H, Osuka A. Chem. Sci., 2011, 2: 748.
[52] Song J, Kim P, Aratani N, Kim D, Shinokubo H, Osuka A. Chem. Eur. J., 2010, 16: 3009.
[53] Song J, Aratani N, Heo J H, Kim D, Shinokubo H, Osuka A. J. Am. Chem. Soc., 2010, 132: 11868.
[54] Song J, Aratani N, Shinokubo H, Osuka A. J. Am. Chem. Soc., 2010, 132: 16356.
[55] Cunha A C, Gomes A T P C, Ferreira V F, de Souza M C B V, Neves M G P M S, Tome A C, Silva A M S, Cavaleiro J A S. Synthesis, 2010: 510.
[56] Ikeda S, Aratani N, Osuka A. Chem. Commun., 2012, 48: 4317.
[57] Hao Q, Zeng Y, Yu T, Chen J, Yang G, Li Y. Chem. Asian J., 2013, 8: 1015.
[58] Cai H, Fujimoto K, Lim J M, Wang C, Huang W, Rao Y, Zhang S, Shi H, Yin B, Chen B, Ma M, Song J, Kim D, Osuka A. Angew. Chem. Int. Ed., 2014, 53: 11088.