聚(3,4-乙撑二氧基噻吩):聚(苯乙烯磺酸)(PEDOT:PSS)由于兼备优良的导电性和透光率,被广泛用于透明功能性薄膜的制备,可作为空穴传输层或直接用作电极,运用到有机光伏器件(OPV)、有机场效应晶体管(OFET)、有机发光二极管(OLED)等薄膜器件的结构中,部分实现了氧化铟锡(ITO)薄膜的替代。常见的溶液成膜工艺是旋涂法,这种工艺操作较为简便,但原料利用率低,并且难以大面积均匀制备及图案化制膜, 不利于规模化生产和推广。近年来,喷墨打印制膜技术得到人们越来越多的关注。由于喷墨打印制膜技术可在多种基底上快速、高效地制备均匀大面积薄膜,并可轻易地实现各种精细图案化的制作,可溶液加工,更与卷对卷加工技术兼容,因此能够很好地节约原料,降低能耗和制作成本。目前已被广泛应用于有机电子学各个领域,特别是在制备柔性器件方面,展现出独特优势。本文对基于导电聚合物PEDOT:PSS的喷墨打印工艺进行了系统的阐述,对其制膜、图案化及其电子器件应用等相关研究作了较为全面的总结,并展望了其应用前景,对于更为全面、深刻地理解和推动喷墨打印制膜技术在有机电子学领域的应用具有重要的指导和借鉴意义。
[1] Chiang C K, Fincher C R, Park Y W, Heeger A J, Shirakawa H, Louis E J, Gau S C, MacDiarmid A G. Phys. Rev. Lett., 1977, 39:1098.
[2] Shirakawa H, Louis E J, MacDiarmid A G, Chiang C K, Heeger A J. J. Chem. Soc.-Chem. Commun., 1977, 16:578.
[3] Huang W, Yu W L, Meng H, Pei J, Li S F Y. Chem. Mater., 1998, 10:3340.
[4] Yu W L, Meng H, Pei J, Huang W. J. Am. Chem. Soc., 1998, 120:11808.
[5] Xie L H, Yin C R, Lai W Y, Fan Q L, Huang W. Prog. Polym. Sci., 2012, 37:1192.
[6] Xu H, Chen R, Sun Q, Lai W Y, Su Q, Huang W, Liu X. Chem. Soc. Rev., 2014, 43:3259.
[7] Chen S F, Deng L L, Xie J, Peng L, Xie L H, Fan Q L, Huang W. Adv. Mater., 2010, 22:5227.
[8] Huang X, Han S, Huang W, Liu X. Chem. Soc. Rev., 2013, 42:173.
[9] Zotti G, Zecchin S, Schiavon G. Chem. Mater., 2000, 12:2996.
[10] 崔铮(Cui Z). 印刷电子学--材料、技术及其应用(Printed Electronics:Materials, Technologies and Applications). 北京:高等教育出版社(Beijing:Higher Education Press), 2012. 978.
[11] Wilson P, Lei C, Lekakou C, Watts J F. Org. Electron., 2014, 15:2043.
[12] Hoath S D, Jung S, Hsiao W K, Hutchings I M. Org. Electron., 2012, 13:3259.
[13] Nakashima H, Higgins M J, O'Connell C, Torimitsu K, Wallace G G. Langmuir, 2012, 28:804.
[14] Lipomi D J, Lee J A, Vosgueritchian M, Tee B C, Bolander J A, Bao Z N. Chem. Mater., 2012, 24:373.
[15] Chiolerio A, Rivolo P, Porro S, Stassi S, Ricciardi S, Mandracci P, Canavese G, Katarzyna B, Pirri C F. RSC Adv., 2014, 4:51477.
[16] Li J T, Ye F, Vaziri S, Muhammed M, Lemme M C, Östling M. Adv. Mater., 2013, 25:3985.
[17] Finn D J, Lotya M, Cunningham G, Smith R J, McCloskey D, Donegan J F, Coleman J N. J. Mater. Chem. C, 2014, 2:925.
[18] Tekin E, Smith P J, Schubert U S. Soft Matter, 2008, 4:703.
[19] Derby. B. Annu. Rev. Mater. Res., 2010, 40:395.
[20] Teichler A, Perelaer J, Schubert U S. J. Mater. Chem. C, 2013, 1:1910.
[21] Phongphut A, Sriprachuabwong C, Wisitsoraatb A, Tuantranont A, Prichanont S, Sritongkham P. Sensor Actuat B-Chem., 2013, 178:501.
[22] Martin G D, Hoath S D, Hutching I M. J. Phys.:Conf. Ser., 2008, 105:012001.
[23] Sou A, Jung S, Gili E, Pecunia Pecunia, Joimel J, Fichet G, Sirringhaus H. Org. Electron., 2014, 15:3111.
[24] Kang B J, Lee C K, Oh J H. Microelectron. Eng., 2012, 97:251.
[25] Yoshioka Y, Jabbour G E. Adv. Mater., 2006, 18:1307.
[26] Mustonen T, Kordás K, Saukko S, Tóth G, Penttilä J S, Helistö P, Seppä H, Jantunen H. Phys. Status Solidi(B), 2007, 244:4336.
[27] Kirchmeyer S, Reuter K. J. Mater. Chem., 2005, 15:2077.
[28] Groenendaal L, Jonas F, Freitag D, Pielartzik H, Reynolds J R. Adv. Mater., 2000, 12:481.
[29] Zhou J X, Fuh J Y H, Loh H T, Wong Y S, Ng Y S, Gray J J, Chua S J. Int. J. Adv. Manuf. Technol., 2010, 48:243.
[30] Calvert P. Chem. Mater., 2001, 13:3299.
[31] Ballarina B, Morgera A F, Frascaroc D, Marazzitab S, Pianab C, Setti L. Synthetic Met., 2004, 146:201.
[32] Hoath S D, Jung S, Hsiao W K, Hutchings L M. Org. Electron., 2012, 13:3259.
[33] López M A, Sánchez J C, Estrada M. 2008 7th International Caribbean Conference on Devices, Circuits and Systems, Mexico:IEEE, 2008. 165.
[34] Singh M, Haverinen H M, Dhagat P, Jabbour G E. Adv. Mater., 2010, 22:673.
[35] 邝旻翾(Kuang M X), 王京霞(Wang J X), 王利彬(Wang L B), 宋延林(Song Y L). 化学学报(Acta Chim. Sinica), 2012, 70:1889.
[36] Deegan R D, Bakajin O, Dupont T F, Huber G, Nagel S R, Witten T A. Nature, 1997, 389:827.
[37] 孙加振(Sun J Z), 邝旻翾(Kuang M X), 宋延林(Song Y L). 化学进展(Progress in Chemistry), 2015, 27(8):977.
[38] Xiong Z T, Liu C Q. Org. Electron., 2012, 13:1532.
[39] Jung S, Sou A, Gili E, Sirringhaus H. Org. Electron., 2013, 1:699.
[40] Wilson P, Lekakou C, Watts J F. Org. Electron., 2013, 14:3277.
[41] Dimitriev O P, Grinko D A, Noskov Y V, Ogurtsov N A, Pud A A. Synth. Met., 2009, 159:2237.
[42] Ummartyotin S, Juntaro J, Wu C, Sain M, Manuspiya H. J. Nanomater., 2011, 2011:606714.
[43] Keawprajak A, Koetniyom W, Piyakulawat P, Jiramitmongkon K, Pratontep S, Asawapirom U. Org. Electron., 2013, 14:402.
[44] Crispin X, Jakobsson F L E, Crispin A, Grim P C M, Andersson P, Volodin A, Haesendonck C, Vander A M, Salaneck W R, Berggren M. Chem. Mater., 2006, 18:4354.
[45] Xu W D, Zhang X W, Hu Q, Zhao L, Teng X Y, Lai W Y, Xia R D, Nelson J, Huang W, Bradley D D C. Org. Electron., 2014, 15:1244.
[46] Vosgueritchian M, Lipomi D J. Bao Z N. Adv. Funct. Mater., 2012, 22:421.
[47] Wilson P, Lekakou C, Watts J F. Org. Electron., 2012, 13:409.
[48] Lin S T, Chang M H, Horng J B, Cheng H L, Chou W Y. IEEE Organic Light Emitting Materials and Devices XI, 2007, 6655:733253.
[49] Yin Z P, Huang Y A, Bu N B, Wang X M, Xiong Y L. Chin. Sci. Bull., 2010, 55:3383.
[50] Ely F, Avellaneda C O, Paredez P, Nogueira V C, Santos T E A, Mammana V P, Molina C, Brug J, Gibson G, Zhao L. Synth. Met., 2011, 161:2129.
[51] Kuang M X, Wang L B, Song Y L. Adv. Mater., 2014, 26:6950.
[52] Lee S H, Hwang J Y, Kang K, Kang H. International Symposium on Optomechatronic Technologies, IEEE, 2009. 71.
[53] Xiong Z T, Liu C Q. Org. Electron., 2012, 13:1532.
[54] Denneulin A, Bras J, Blayo A, Khelifi B, Dherbey F R, Neuman C. Nanotechnology, 2009, 20:385701.
[55] Cheng T, Zhang Y Z, Lai W Y, Chen Y, Huang W. Chin. J. Chem., 2015, 33:147.
[56] Cheng T, Zhang Y Z, Lai W Y, Chen Y, Zeng W J, Huang W. J. Mater. Chem. C, 2014, 2:10369.
[57] Cheng T, Zhang Y Z, Lai W Y, Huang W. Adv. Mater., 2015, 27(22):3349.
[58] Denneulin A, Bras J, Carcone F, Neuman C, Blayo A. Carbon, 2011, 49:2603.
[59] Neophytou M, Hermerschmidt F, Savva A, Georgiou E, Choulis S A. Appl. Phys. Lett., 2012, 101:193302.
[60] Murali B, Kim D G, Kang J W, Kim J. Phys. Status Solidi A, 2014, 211:1801.
[61] Alshammari A S, Shkunov M, Silva S R. Colloid Polym. Sci., 2014, 292:661.
[62] Alshammari A S, Shkunov M, Silva S R. Phys. Status Solidi RRL., 2014, 8:150.
[63] Tung T T, Kim T Y, Shim J P, Yang W S, Kim H, Suh K S. Org. Electron., 2011, 12:2215.
[64] Hong W J, Xu Y X, Lu G, Li C, Shi G Q. Electrochem. Commun., 2008, 10:1555.
[65] Yin B, Liu Q, Yang L Y, Wu X M, Liu Z F, Hua Y L, Yin S G, Chen Y S. J. Nanosci. Nanotechnol., 2010, 10:1934.
[66] Sriprachuabwong C, Karuwan C, Wisitsorrat A, Phokharatkul D, Lomas T, Sritongkham P, Tuantranont A. J. Mater. Chem., 2012, 22:5478.
[67] Ana Yun Y H, Lee B K, Chol J S, Kim S, Yoo B, Kim Y S, Park K, Cho Y W. Anal. Sci., 2011, 27:375.
[68] Mabrook M F, Christopher P, Petty M C. IEEE Sens. J., IEEE, 2006, 6.
[69] Seekaew Y, Lokavee S, Phokharatkul D, Wisitsoraat A, Kerdcharoen T, Wongchoosuk C. Org. Electron., 2014, 15:2971.
[70] Wongchoosuk C, Jangtawee P, Lokavee P, Udomrat S, Sudkeaw P, Kerdcharoen T. Adv. Mater., 2012, 506:39.
[71] Xue F L, Su Y, Varahramyan K. IEEE Trans. Electron Devices, 2005, 52:1982.
[72] Lim E. Mol. Cryst. Liq. Cryst., 2013, 585:53.
[73] Lim J A, Cho J H, Park Y D, Kim D H, Hwang M, Cho K. Appl. Phys. Lett., 2006, 88:082102.
[74] Zhang X H, Lee S M, Domercq B, Kippelen B. Appl. Phys. Lett., 2008, 92:243307.
[75] Lee M W, Lee M Y, Choi J C, Park J S, Song C K. Org. Electron., 2010, 11:854.
[76] Basiricò L, Cosseddu P, Fraboni B, Bonfiglio A. Thin Solid Films, 2011, 520:1291.
[77] Sirringhaus H, Kawase T, Friend R H, Shimoda T, Inbasekaran M, Wu W, Woo E P. Science, 2000, 290:2123.
[78] Wang J Z, Zheng Z H, Li H W, Huck W T S, Sirringhaus H. Nat. Mater., 2004, 3:171.
[79] Sele C W, Werne T, Friend R H, Sirringhaus H. Adv. Mater., 2005, 17:997.
[80] Luzio A, Musumeci C, Newman C R, Facchetti A, Marks T J, Pignataro B. Chem. Mater., 2011, 23:1061.
[81] Angelica G I, Girolamo D A, Fausta L, Pasquale M, Fulvia V. J. Nanosci. Nanotechnol., 2013, 13:5175.
[82] Schmidt G C, Hoft D, Bhuie M, Haase K, Bellmann M, Haidu F, Lehmann D, Zahn D R T, Hubler A C. Appl. Phys. Lett., 2013, 103:113302.
[83] Mauro A G, Diana R, Grimaldi I A, Loffredo F, Morvillo P, Villani F, Minarini C. Polym. Composite., 2013, 34:1493.
[84] Yu J S, Kim I, Kim J S, Jo J, Larsen T, Sndergaard R R, Hösel M, Angmo D, Jrgensen M, Krebs F C. Nanoscale, 2012, 4:6032.
[85] Eom S H, Senthilarasu S, Uthirakumar P, Yoon S C, Lim J, Lee C, Lim H S, Lee J, Lee S H. Org. Electron., 2009, 10:536.
[86] Eom S H, Park H, Mujawar S H, Yoon S C, Kim S S, Na S I, Kang S J, Khim D, Kim D Y, Lee S H. Org. Electron., 2010, 11:1516.
[87] Hu B, Li D P, Ala O, Manandhar P, Fan Q G, Kasilingam D, Calvert P D. Adv.Funct. Mater., 2011, 21:305.
[88] Zheng H, Zheng Y N, Liu N L, Ai N, Wang Q, Wu S, Zhou J H, Hu D G, Yu S F, Han S H, Xu W, Luo C, Meng Y H, Jiang Z X, Chen Y W, Li D Y, Huang F, Wang J, Peng J B, Cao Y. Nat. Commun., 2013, 4:1.
[89] Ely F, Avellaneda C O, Paredez P, Nogueira V C, Santos T E A, Mammana V P, Molina C, Brug J, Gibson G, Zhao L. Synthetic Met., 2011, 161:2129.
[90] Evelin F, Stefan S, Ullrich S, Gernot M, Erik M, Katharina L, List E W. Appl. Phys. Lett., 2008, 92:183305.
[91] Yoshioka Y, Jabbour G E. Synthetic Met., 2006, 156:779.
[92] Bolink H J, Coronado E, Orozco J, Sessolo M. Adv. Mater., 2009, 21:79.
[93] Gorter H, Coenen M J J, Slaats M W L, Ren M, Lu W, Kuijpers C J, Groen W A. Thin Solid Films, 2013, 532:11.
[94] 密保秀(Mi B X), 王海珊(Wang H S), 高志强(Gao Z Q), 王旭鹏(Wang X P), 陈润锋(Chen R F), 黄维(Huang W). 化学进展(Prog. Chem.), 2011, 1:136.
[95] 徐巍栋(Xu W D), 赖文勇(Lai W Y), 范曲立(Fan Q L), 黄维(Huang W). 中国科学:化学(Sci. China Chem.), 2011, 3:409.
[96] Ma L P, Liu J, Yang Y. Appl. Phys. Lett., 2002, 80:2997.
[97] Zhuang X D, Chen Y, Liu G, Li P P, Zhu C X, Kang E T, Noeh K G, Zhang B, Zhu J H, Li Y X. Adv. Mater., 2010:1731.
[98] Zhuang X D, Chen Y, Li B X, Ma D G, Zhang B, Li Y X. Chem. Mater., 2010, 22:4455.
[99] Wang J P, Cheng X Y, Caironi M, Gao F, Yang X D, Greenham N C. Org. Electron., 2011,12:1271.
[100] Bhansali U S, Khan M A, Alshareef H N. Microelectron. Eng., 2013,105:68.
[101] Bhansali U S, Khan M A, Cha D, AlMadhoun M N, Li R P, Chen L, Amassian A, Odeh I N, Alshareef H N. ACS Nano, 2013, 7:10518.