高密度液体碳氢燃料是为提高航空航天飞行器性能(航程、载荷、速度)而人工合成的燃料,与常规燃料(例如航空煤油和火箭煤油)相比,具有高密度和高体积热值等优点,具有重要的应用价值。本文首先从分子结构的角度阐述高密度燃料的特征及合成策略,然后综述了几类典型燃料的合成进展,包括通过加成、加氢、异构等反应合成多环烃类燃料和烷基金刚烃类燃料,通过环丙烷化和光化学等反应合成高张力燃料(环丙烷燃料、四环庚烷燃料和五环十一烷燃料),通过聚合、缩合、烷基化等反应合成高密度生物质燃料,通过纳米颗粒表面改性制备含有硼、铝、碳等固体颗粒的纳米悬浮燃料。同时,也总结了一些重要反应涉及的催化剂和量子化学机理,以及代表性燃料的性能参数等。最后,在此基础上对高密度燃料合成化学的发展趋势进行了展望。
[1] Chung H S, Chen C S H, Kremer R A, Boulton J R. Energy Fuels, 1999, 13:641.
[2] 邹吉军(Zou J J), 郭成(Guo C), 张香文(Zhang X W), 王莅(Wang L), 米镇涛(Mi Z T). 推进技术(Journal of Propulsion Technology), 2014, 35:1419.
[3] 邹吉军(Zou J J), 张香文(Zhang X W), 王莅(Wang L), 米镇涛(Mi Z T). 含能材料(Chinese Journal of Energetic Materials), 2007, 15:411.
[4] Zhang X, Jiang Q, Xiong Z Q, Zou J J, Wang L, Mi Z. Chem. Res. Chinese Univ., 2008, 24:175.
[5] Li Y, Zou J J, Zhang X, Wang L, Mi Z. Fuel, 2010, 89:2522.
[6] 张香文(Zhang X W), 姜凯(Jiang K), 邹吉军(Zou J J), 王莅(Wang L), 米镇涛(Mi Z T). 化工学报(CIESC Journal), 2007, 58:2658.
[7] Han H, Zou J J, Zhang X, Wang L. Appl. Catal. A, 2009, 367:84.
[8] Zou J J, Xu Y, Zhang X, Wang L. Appl. Catal. A, 2012, 421/422:79.
[9] Deng Q, Zhang X, Wang L, Zou J J. Chem. Eng. Sci., 2015, 135:540.
[10] Kim S, Han J, Kwon T S, Park Y K, Jeon J K. Catal. Today, 2014, 232:69.
[11] Kwak K Y, Kim M S, Lee D W, Cho Y H, Han J, Kwon T S, Lee K Y. Fuel, 2014, 137:230.
[12] Wang W, Cong Y, Chen S, Sun C, Wang X, Zhang T. Top. Catal., 2015, 58:350.
[13] Zou J J, Zhang X, Kong J, Wang L. Fuel, 2008, 87:3655.
[14] 王磊(Wang L), 邹吉军(Zou J J), 孔京(Kong J), 张香文(Zhang X W), 王莅(Wang L), 米镇涛(Mi Z T). 化工学报(CIESC Journal), 2009, 60:912.
[15] Zou J J, Xiong Z, Wang L, Zhang X, Mi Z. J. Mol. Catal. A:Chem., 2007, 271:209.
[16] Zou J J, Xiong Z, Zhang X, Liu G, Wang L, Mi Z. Ind. Eng. Chem. Res., 2007, 46:4415.
[17] Zhang X, Jiang K, Jiang Q, Zou J J, Wang L, Mi Z. Chinese Chem. Lett., 2007, 18:673.
[18] Sibi M G, Singh B, Kumar R, Pendem C, Sinha A K. Green Chem., 2012, 14:976.
[19] Wang L, Zhang X, Zou J J, Han H, Li Y, Wang L. Energy Fuels, 2009, 23:2383.
[20] 张香文(Zhang X W), 苗谦(Miao Q), 邹吉军(Zou J J), 邢恩会(Xing E H), 王莅(Wang L), 米镇涛(Mi Z T). 化工学报(CIESC Journal), 2007, 58:3059.
[21] Xing E, Zhang X, Wang L, Mi Z. Green Chem., 2007, 9:589.
[22] Sun C M, Li G. Appl. Catal. A, 2011, 402:196.
[23] Huang M Y, Wu J C, Shieu F S, Lin J J. Catal. Commun., 2009, 10:1747.
[24] Huang M Y, Wu J C, Shieu F S, Lin J J. Fuel, 2010, 90:1012.
[25] Wang L, Zou J J, Zhang X, Wang L. Fuel, 2012, 91:164.
[26] Wang L, Zou J J, Zhang X, Wang L. Energy Fuels, 2011, 25:1342.
[27] Ma T, Feng R, Zou J J, Zhang X, Wang L. Ind. Eng. Chem. Res., 2013, 52:2486.
[28] Oh C H, Park D I, Ryu J H, Cho J H, Han J S. Bull. Korean Chem. Soc., 2007, 28:322.
[29] Zou J J, Zhu B, Wang L, Zhang X, Mi Z. J. Mole. Catal. A, 2008, 286:63.
[30] Zou J J, Zhang M Y, Zhu B, Wang L, Zhang X, Mi Z. Catal. Lett., 2008, 124:139.
[31] Zou J J, Liu Y, Pan L, Wang L, Zhang X. Appl. Catal. B, 2010, 95:439.
[32] 王文涛(Wang W T), 丛昱(Cong Y), 王晓东(Wang X D), 张涛(Zhang T). 含能材料(Chinese Journal of Energetic Materials), 2014, 22:141.
[33] Feng R, Zou J J, Zhang X, Wang L, Zhao H. J. Org. Chem., 2012, 77:10065.
[34] Simmons H E, Blanchard E P, Smith R D. J. Am. Chem. Soc., 1964, 86:1347.
[35] Pan L, Feng R, Peng H, E X T F, Zou J J, Wang L, Zhang X. RSC Adv., 2014, 4:50998.
[36] Pan L, Zou J J, Zhang X, Wang L. Ind. Eng. Chem. Res., 2010, 49:8526.
[37] Pan L, Wang S, Zou J J, Huang Z F, Wang L, Zhang X. Chem. Commun., 2014, 50:988.
[38] Zou J J, Pan L, Wang L, Zhang X. Molecular Photochemistry-Various Aspects, InTech, 2012, 41.
[39] Pan L, Zou J J, Wang S, Huang Z F, Yu A, Wang L, Zhang X. Chem. Commun., 2013, 49:6593.
[40] Pan L, Wang S, Zou J J, Huang Z F, Wang L, Zhang X. Chem. Commun., 2014, 50:988.
[41] Wang S, Pan L, Song J J, Mi W, Zou J J, Wang L, Zhang X. J. Am. Chem. Soc., 2015, 137:2975.
[42] Pan L, Zou J J, Wang S, Huang Z, Zhang X, Wang L. Appl. Surf. Sci., 2013, 268:252.
[43] Huang Z F, Zou J J, Pan L, Wang S, Zhang X, Wang L. Appl. Catal. B, 2014, 147:167.
[44] Pan L, Wang S, Mi W, Song J, Zou J J, Wang L, Zhang X. Nano Energy, 2014, 9:71.
[45] Huang Z F, Song J, Pan L, Wang Z, Zhang X, Zou J J, Mi W, Zhang X, Wang L. Nano Energy, 2015, 12:646.
[46] Huang Z F, Song J, Pan L, Jia X, Li Z, Zou J J, Zhang X, Wang L. Nanoscale, 2014, 6:8865.
[47] Huang Z F, Pan L, Zou J J, Zhang X, Wang L. Nanoscale, 2014, 6:14044.
[48] Huang Z F, Song J, Pan L, Lv F, Wang Q, Zou J J, Zhang X, Wang L. Chem.Commun., 2014, 50:10959.
[49] 邱贤平(Qiu X P),韦伟(Wei W),王亚(Wang Y),陈克海(Chen K H),鲁统洁(Lu T J),金凤(Jin F),叶丹阳(Ye D Y). 含能材料(Chinese Journal of Energetic Materials), 2015, 23, 33.
[50] 史盛斌(Shi S B),范桂娟(Fan G J),杨世源(Yang S Y),廖龙渝(Liao L Y),张红梨(Zhang H L),李金山(Li J S). 含能材料(Chinese Journal of Energetic Materials), 2015, 23:120.
[51] Alan P M, Deshpande N, Madhusudhan R G. American Chemical Society Division of Fuel Chemistry, 1989, 34:946.
[52] 王希迪(Wang X D).大连理工大学硕士论文(Master Dissertation of Dalian University of Technology), 2014.
[53] 赵庆华(Zhao Q H),刘济威(Liu J W).火炸药学报(Chinese Journal of Explosives & Propellants), 2008, 31:82.
[54] Huber G W, Iborra S, Corma A. Chem. Rev., 2006, 106:4044.
[55] Liu G, Yan B, Chen G. Renew. Sustain. Energy Rev., 2013, 25:59.
[56] Harvey B G, Wright M E, Quintana R L. Energy Fuels, 2010, 24:267.
[57] Meylemans H A, Baldwin L C, Harvey B G. Energy Fuels, 2013, 27:883.
[58] Zou J J, Chang N, Zhang X, Wang L. ChemCatChem, 2012, 4:1289.
[59] Meylemans H A, Quintana R L, Harvey B G. Fuel, 2012, 97:560.
[60] Nie G, Zou J J, Feng R, Zhang X, Wang L. Catal. Today, 2014, 234:271.
[61] Yang J, Li N, Li G, Wang W, Wang A, Wang X, Cong Y, Zhang T. Chem. Commun., 2014, 50:2572.
[62] Sheng X, Li N, Li G, Wang W, Yang J, Cong Y, Wang A, Wang X, Zhang T. Sci. Rep., 2014, 5:9565.
[63] Yang Y, Du Z, Huang Y, Lu F, Wang F, Gao J, Xu J. Green Chem., 2013, 15:1932.
[64] Li G, Li N, Wang X, Sheng X, Li S, Wang A, Cong Y, Wang X, Zhang T. Energy Fuels, 2014, 28:5112.
[65] Alonso D M, Bond J Q, Dumesic J A. Green Chem., 2010, 12:1493.
[66] Lorenzo D, Santos A, Simón E, Romero A. Ind. Eng. Chem. Res., 2013, 52:2257.
[67] Mahajan Y S, Kamath R S, Kumbhar P S, Mahajani S M. Ind. Eng. Chem. Res., 2008, 47:25.
[68] Deng Q, Nie G, Pan L, Zou J J, Zhang X, Wang L. Green Chem., 2015,17:4473
[69] E X T F, Zhang Y, Zou J J, Zhang X, Wang L. Mater. Lett., 2014, 118:196.
[70] E X T F, Zhang Y, Zou J J, Wang L, Zhang X. Ind. Eng. Chem. Res., 2014, 53:12312.
[71] Yue L, Lu X, Chi H, Guo Y, Xu L, Fang W, Li Y, Hu S. Fuel, 2014, 121:149.
[72] Guo Y, Yang Y, Fang W, Hu S. Appl. Catal. A, 2014, 469:213.
[73] Guo Y, Yang Y, Xiao J, Fang W. Fuel, 2014, 117:932.
[74] E X T F, Zhi X, Zhang Y, Li C, Zou J J, Zhang X, Wang L. Chem. Eng. Sci., 2015, 129:9.