金属元素常见于天然蛋白质分子中,并扮演着不可或缺的重要角色。对金属与氨基酸的配位方式的不断深入理解,有助于人工设计新型的金属-多肽配位模式,并在多肽结构功能优化、分子组装、标记与成像以及药物设计等领域获得更广泛的研究和应用。本文首先简要介绍蛋白质中的不同基团与金属离子之间的配位模式以及具体的研究案例,进而介绍了金属配位在多肽分子的二级结构调控、超分子结构组装、多肽及蛋白质的荧(磷)光标记、蛋白质折叠方式分析等基础研究中的应用。最后,对上述研究领域为金属-多肽类分子探针或药物的设计优化所提供的发展潜力进行展望。
[1] Dokmanic I, Sikic M, Tomic S. Acta Crystallogr., 2008, 64:257.
[2] Gamble A J, Peacock A F A. Methods in Molecular Biology, 2014, 1216:211.
[3] Carafoli E, Klee C B. Calcium As A Cellular Regulator, Oxford University Press, 1999.
[4] Yumoto F, Nara M, Kagi H, Iwasaki, W, Ojima T, Nishita K, Nagata K, Tanokura M. Eur. J. Biochem., 2001, 268:6284.
[5] Babu A, Su H, Ryu Y, Gulati J. J. Biol. Chem., 1992, 267:15469.
[6] Medici S. Dalton Trans., 2012, 41:4378.
[7] Schmidbaur H, Classen H G, Helbig J. Angew. Chem. Int. Ed., 1990, 29:1090.
[8] Chang X, Jorgensen A M M, Bardrum P, Led J J. Biochemistry (Mosc), 1997, 36:9409.
[9] Paule S G, Nikolovski B, Ludeman J, Gray R E, Spiccia L, Zimmet P Z, Myers M A. Peptides, 2009, 30:1088.
[10] Paule S G, Nikolovski B, Gray R E, Ludeman J P, Freemantle A, Spark R A, Kerr J B, Ng F M, Zimmet P Z, Myers M A. Peptides, 2009, 30:955.
[11] Miura T, Suzuki K, Kohata N, Takeuchi H. Biochemistry (Mosc), 2000, 39:7024.
[12] Curtain C C, Ali F, Volitakis I, Cherny R A, Norton R S, Beyreuther K, Barrow C J, Masters C L, Bush A I, Barnham K J. J. Biol. Chem., 2001, 276:20466.
[13] Syme C D, Nadal R C, Rigby S E J, Viles J H. J. Biol. Chem., 2004, 279:18169.
[14] Ma M T, Hoang H N, Scully C C G, Appleton T G, Fairlie D P. J. Am. Chem. Soc., 2009, 131:4505.
[15] Ghadiri M R, Fernholz A K. J. Am. Chem. Soc., 1990, 112:9633.
[16] Laity J H, Lee B M, Wright P E. Curr. Opin. Struct. Biol., 2001, 11:39.
[17] Andreini C, Banci L, Bertini I, Rosato A J. Proteome Res., 2005, 5:196.
[18] Stillman M J. Coord. Chem. Rev., 1995, 144:461.
[19] Neupane K P, Pecoraro V L. Angew. Chem. Int. Ed., 2010, 122:8353.
[20] Peacock A F A, Pecoraro V L. Metal Ions in Life Sciences, 2013, 11(11):303.
[21] Peacock A F, Iranzo O, Pecoraro V L. Dalton Trans., 2009, 13:2271.
[22] Pecoraro V L, Peacock A F A, Iranzo O, ?uczkowski M. Bioinorganic Chemistry:Cellular Systems and Synthetic Models, 2009, 1012:183.
[23] Kulon K, Wo Dz' niak D, Wegner K, Grzonka Z, Koz?owski H J. Inorg. Biochem., 2007, 101:1699.
[24] Fosgerau K, Hoffmann T. Drug Discovery Today, 2015, 20(1):122.
[25] Dharanipragada R. Future Med. Chem., 2013, 5:831.
[26] Gavenonis J, Sheneman B A, Siegert T R, Eshelman M R, Kritzer J. A. Nat. Chem. Biol., 2014, 10:716.
[27] Ruoslahti E. Annu. Rev. Cell Dev. Biol., 1996, 12:697.
[28] Williams E. J. Biol. Chem., 2000, 275:4007.
[29] Giblin M F, Wang N, Hoffman T J, Jurisson S S, Quinn T P. Proc. Natl. Acad. Sci. U. S. A., 1998, 95:12814.
[30] Chen J, Cheng Z, Owen N K, Hoffman T J, Miao Y, Jurisson S S, Quinn T P. J. Nucl. Med., 2001, 42:1847.
[31] Hsiung H M. Endocrinology, 2005, 146:5257.
[32] Xu S, Li H, Shao X, Fan C, Ericksen B, Liu J, Chi C, Wang C. J. Med. Chem., 2012, 55:6881.
[33] Ma X C, Jia J J, Cao R, Wang X B, Fei H. J. Am. Chem. Soc., 2014, 136:17734.
[34] Ghadiri M R, Fernholz A K. J. Am. Chem. Soc., 1990, 112:9633.
[35] Cline D J, Thorpe C, Schneider J P. J. Am. Chem. Soc., 2003, 125:2923.
[36] Ramadan D, Cline D J, Bai S, Thorpe C, Schneider J P. J. Am. Chem. Soc., 2007, 129:2981.
[37] Tian Z Q, Bartlett P A. J. Am. Chem. Soc., 1996, 118:943.
[38] Sontz P A, Song W J, Tezcan F A. Curr. Opin. Chem. Biol., 2014, 19:42.
[39] Dong J, Shokes J E, Scott R A, Lynn D G. J. Am. Chem. Soc., 2006, 128:3540.
[40] Knerr P J, Branco M C, Nagarkar R, Pochan D J, Schneider J P. J. Mater. Chem., 2011, 22:1352.
[41] Dai Q, Dong M, Liu Z, Prorok M, Castellino F J. J. Inorg. Biochem., 2011, 105:52.
[42] Kohn W D, Kay C M, Sykes B D, Hodges R S. J. Am. Chem. Soc., 1998, 120:1124.
[43] Adams S R, Griffin B A, Tsien RY. Science, 1998, 281:269.
[44] Gaietta G, Deerinck T J, Adams S R, Bouwer J, Tour O, Laird D W, Sosinsky G E, Tsien R Y, Ellisman M H. Science, 2002, 296:503.
[45] Luedtke N W, Dexter R J, Fried D B, Schepartz A. Nat. Chem. Biol., 2007, 3:779.
[46] Griffin B A, Adams S R, Tsien R Y. Methods Mol. Biol., 2015, 1266.
[47] Rutkowska A, Haering C H, Schultz C. Angew. Chem. Int. Ed., 2011, 50:12655.
[48] Irtegun S, Wood R, Lackovic K, Schweiggert J, Ramdzan Y M, Huang D C, Mulhern T D, Hatters D M. ACS Chem. Biol., 2014, 9(7):1426.
[49] Yang Y, Zhang C Y. Anal. Chem., 2014, 86:967.
[50] Fessenden J D, Mahalingam M. PLoS One, 2013, 8(5):e64686.
[51] Varlamov O. Methods Mol. Biol., 2014, 1174:49.
[52] Lelek M 1, Di Nunzio F, Zimmer C. Methods Mol. Biol., 2014, 1174:183.
[53] Zhao Q, Huang C, Li F. Chem. Soc. Rev., 2011, 40(5):2508.
[54] Lo K K. Luminescent and Photoactive Transition Metal Complexes as Biomolecular Probes and Cellular Reagents. Berlin:Springer, 2015.
[55] Zhou M, Fei H, Liu Y, Li W F. Prog. Chem., 2010, 22(01):201.
[56] Wang X B, Jia J J, Huang Z Z, Zhou M, Fei H. Chem. Eur. J., 2011, 17:8028.