超滑表面利用其基底上的微纳结构通过毛细作用将润滑油等液体锁定在孔隙中,孔隙中浸润的润滑油在基底形成一层动态油膜,油膜与不溶液体的液-液界面代替了固体与液体的固-液界面,从而大幅减少了滑动阻力。与传统具有类似低滚动角特性的超疏水和超疏油表面相比,孔隙中填充润滑油比空气具有更好的压力稳定性,而且润滑油的毛细流动性使得超滑表面具有良好的自修复能力。由于其明显的优势,近些年超滑表面已成为国际学术界研究热点,应用也拓展到防结冰、强化传热、减阻、抗生物黏附、微流控等领域。目前超滑表面研究仍存在重要挑战,例如如何避免润滑油的挥发带来的性能退化、如何针对各种材质和结构设计合适的加工工艺制备微纳结构等,这些问题限制了超滑表面的广泛应用。本文综述了超滑表面的制备工艺以及应用,分析了现存的问题,并且对超滑表面未来的发展趋势进行了展望。
[1] Wong T S, Kang S H, Tang S K Y, Smythe E J, Hatton B D, Grinthal A, Aizenberg J. Nature, 2011, 477: 443.
[2] Yan Y Y, Gao N, Barthlott W. Adv. Colloid Interface Sci., 2011, 169: 80.
[3] Wolfs M, Darmanin T, Guittard F. Polym. Rev., 2013, 53: 460.
[4] Darmanin T, Guittard F. J. Mater. Chem. A, 2014, 2: 16319.
[5] Celia E, Darmanin T, de Givenchy E T, Amigoni S, Guittard F. J. Colloid Interface Sci., 2013, 402: 1.
[6] Bhushan B, Jung Y C.Prog. Mater. Sci., 2011, 56: 1.
[7] Lv P, Xue Y, Shi Y, Lin H, Duan H. Phys. Rev. Lett., 2014, 112: 196101.
[8] Boreyko J B, Collier C P.J. Phys. Chem. C, 2013, 117: 18084.
[9] Bormashenko E, Musin A, Whyman G, Zinigrad M. Langmuir, 2012, 28: 3460.
[10] Tuteja A, Choi W, Ma M, Mabry J M, Mazzella S A, Rutledge G C, Mckinley G H, Cohen R E. Science, 2007, 318: 1618.
[11] Tuteja A, Choi W, Mabry J M, Mckinley G H, Cohen R E. Proc. Natl. Acad. Sci. U. S. A., 2008, 105: 18200.
[12] Liu T L, Kim C J. Science, 2014, 346: 1096.
[13] Wu T, Suzuki Y.Sensor. Actuat. B-Chem., 2011, 156: 401.
[14] Wu T, Suzuki Y. Lab Chip, 2011, 11: 3121.
[15] Yuan L, Wu T, Zhang W, Ling S, Xiang R, Gui X, Zhu Y, Tang Z. J. Mater. Chem. A, 2014, 2: 6952.
[16] Amadei C A, Lai C Y, Heskes D, Chiesa M. J. Chem. Phys., 2014, 141: 7.
[17] Dou R, Chen J, Zhang Y, Wang X, Cui D, Song Y, Jiang L, Wang J. ACS Appl. Mater. Interfaces, 2014, 6: 6998.
[18] Howell C, Vu T L, Lin J J, Kolle S, Juthani N, Watson E, Weaver J C, Alvarenga J, Aizenberg J. ACS. Appl. Mater. Interfaces, 2014, 6: 13299.
[19] Khalil K S, Mahmoudi S R, Abu-Dheir N, Varanasi K K.Appl. Phys. Lett., 2014, 105: 041604.
[20] Bixler G D, Theiss A, Bhushan B, Lee S C. J. Colloid Interface Sci., 2014, 419: 114.
[21] Leslie D C, Waterhouse A, Berthet J B, Valentin T M, Watters A L, Jain A, Kim P, Hatton B D, Nedder A, Donovan K, Super E H, Howell C, Johnson C P, Vu T L, Bolgen D E, Rifai S, Hansen A R, Aizenberg M, Super M, Aizenberg J, Ingber D E.Nat. Biotechnol., 2014, 32: 1134.
[22] Liao R, Zuo Z, Guo C, Yuan Y, Zhuang A. Appl. Surf. Sci., 2014, 317: 701.
[23] Liu K, Cao M, Fujishima A, Jiang L. Chem. Rev., 2014, 114: 10044.
[24] Tao Y, Tao Y, Wang B, Tai Y. Mater. Chem. Phys., 2014, 147: 28.
[25] Wang Y, Shi Y, Pan L, Yang M, Peng L, Zong S, Shi Y, Yu G. Nano Lett., 2014, 14: 4803.
[26] Wei Q, Schlaich C, Prevost S, Schulz A, Boettcher C, Gradzielski M, Qi Z, Haag R, Schalley C A. Adv. Mater., 2014, 26: 7358.
[27] Wu G, An J, Tang X Z, Xiang Y, Yang J. Adv. Funct. Mater., 2014, 24: 6751.
[28] Yang J, Song H, Ji H, Chen B. J. Adhes. Sci. Technol., 2014, 28: 1949.
[29] Yuan Q, Huang X, Zhao Y P. Phys. Fluids, 2014, 26: 092104.
[30] Cui W W, Zhang M L, Zhang D H, Pang W, Zhang H. Appl. Phys. Lett., 2014, 105: 013509.
[31] Yao X, Hu Y H, Grinthal A, Wong T S, Mahadevan L, Aizenberg J. Nat. Mater., 2013, 12: 529.
[32] Epstein A K, Wong T S, Belisle R A, Boggs E M, Aizenberg J. Proc. Natl. Acad. Sci. U. S. A., 2012, 109: 13182.
[33] Smith J D, Dhiman R, Anand S, Reza-Garduno E, Cohen R E, Mckinley G H, Varanasi K K. Soft Matter, 2013, 9: 1772.
[34] Hare E F, Shafrin E G, Zisman W A. J. Phys. Chem., 1954, 58: 236.
[35] Yang J, Song H J, Ji H Y, Chen B B. J. Adhes. Sci. Technol., 2014, 28: 1949.
[36] Kim P, Kreder M J, Alvarenga J, Aizenberg J. Nano Lett., 2013, 13: 1793.
[37] Wang Y Q, Shi Y, Pan L J, Yang M, Peng L L, Zong S, Shi Y, Yu G H. Nano Lett., 2014, 14: 4803.
[38] Liu H L, Zhang P C, Liu M J, Wang S T, Jiang L. Adv. Mater., 2013, 25: 4477.
[39] Ogihara H, Xie J, Okagaki J, Saji T. Langmuir, 2012, 28: 4605.
[40] Lu Y, Sathasivam S, Song J L, Crick C R, Carmalt C J, Parkin I P. Science, 2015, 347: 1132.
[41] Ge D T, Yang L L, Zhang Y F, Rahmawan Y, Yang S. Part. Part. Syst. Char., 2014, 31: 763.
[42] Vogel N, Belisle R A, Hatton B, Wong T S, Aizenberg J. Nat. Commun., 2013, 4: 2176.
[43] Passoni L, Bonvini G, Luzio A, Facibeni A, Bottani C E, di Fonzo F. Langmuir, 2014, 30: 13581.
[44] Zhao N, Xu J, Xie Q D, Weng L H, Guo X L, Zhang X L, Shi L H. Macromol. Rapid Commun., 2005, 26: 1075.
[45] Zhu M, Rong M Z, Zhang M Q. Polym. Int., 2014, 63: 1741.
[46] Erbil H Y, Demirel A L, Avci Y, Mert O. Science, 2003, 299: 1377.
[47] Lu X Y, Zhang C C, Han Y C. Macromol. Rapid.Commun., 2004, 25: 1606.
[48] Shiu J Y, Kuo C W, Chen P L, Mou C Y. Chem. Mater., 2004, 16: 561.
[49] Lau K K S, Bico J, Teo K B K, Chhowalla M, Amaratunga G J, Milne W I, Mckinley G H, Gleason K K. Nano Lett., 2003, 3: 1701.
[50] Chen J, Luo Z, Fan Q, Lv J, Wang J. Small, 2014, 10: 4693.
[51] Subramanyam S B, Rykaczewski K, Varanasi K K. Langmuir, 2013, 29: 13414.
[52] Zhu L, Xue J, Wang Y, Chen Q, Ding J, Wang Q.ACS. Appl. Mater. Interfaces, 2013, 5: 4053.
[53] Kim P, Wong T S, Alvarenga J, Kreder M J, Adorno-Martinez W E, Aizenberg J. ACS Nano, 2012, 6: 6569.
[54] Miljkovic N, Enright R, Wang E N. ACS Nano, 2012, 6: 1776.
[55] Xiao R, Miljkovic N, Enright R, Wang E N. Sci. Rep., 2013, 3: 1998.
[56] Solomon B R, Khalil K S, Varanasi K K. Langmuir, 2014, 30: 10970.
[57] Hao C L, Liu Y H, Chen X M, He Y C, Li Q S, Li K Y, Wang Z K. Sci. Rep., 2014, 4: 7.
[58] Xiao L, Li J, Mieszkin S, Di Fino A, Clare A S, Callow M E, Callow J A, Grunze M, Rosenhahn A, Levkin P A. ACS. Appl. Mater. Interfaces, 2013, 5: 10074.
[59] Epstein A K, Wong T S, Belisle R A, Boggs E M, Aizenberg J. Proc. Natl. Acad. Sci. U. S. A., 2012, 109: 13182.
[60] Charpentier T V J, Neville A, Baudin S, Smith M J, Euvrard M, Bell A, Wang C, Barker R. J. Colloid Interface Sci., 2015, 444: 81.