分子印迹技术(molecular imprinting technology,MIT)是指制备对特定目标分子具有专一识别性能的聚合物技术。离子印迹技术(ion imprinting technology,IIT)以离子为模板,通过静电作用、配位作用等与单体结合形成螯合物,聚合后用酸性试剂等将模板离子洗脱,最终制得具有与目标金属离子相对应的三维孔穴结构的印迹材料。作为分子印迹技术的重要分支,离子印迹技术因存在配位作用而具有很多优势,近年来得到了快速的发展。重金属离子是离子印迹领域最典型且最受关注的目标物。本文介绍了离子印迹技术原理、制备及其在金属的痕量和超痕量分析中的优势,针对环境监测中典型重金属污染离子(铅、汞、铜、镉、铬、砷)的印迹聚合物应用进行了简述,并对金属离子印迹技术未来的挑战与发展作出了展望。
[1] 张慧(Zhang H), 何华(He H), 李洁(Li J), 李卉(Li H), 姚玉阳(Yao Y Y).化学进展(Progress in Chemistry), 2011, 23(10): 2140.
[2] Nishide H, Tsuchida E. Makromol. Chem., 1976, 177: 2295.
[3] Wulff G. Angew. Chem. Int. Ed., 1995, 34: 1812.
[4] Andersson L, Sellergren B, Mosbach K. Tetrahedron Lett., 1984, 25: 5211.
[5] Whitcombe M J, Rodriguez M E, Villar P, Vulfson E N. J. Am. Chem. Soc., 1995, 117: 7105.
[6] Chen L X, Xu S F, Li J H. Chem. Soc. Rev., 2011, 40: 2922.
[7] 朱琳琰(Zhu L Y), 张荣华(Zhang R H), 朱志良(Zhu Z L). 化学通报(Chemistry), 2010, 73: 326.
[8] Gupta R, Kumar A. Biotechnol. Adv., 2008, 26: 533.
[9] 吕运开(Lv Y K), 严秀平(Yan X P).分析化学(Chinese Journal of Analytical Chemistry), 2005, 2(33): 254.
[10] Lofgreen J E, Ozin G A. Chem. Soc. Rev., 2014, 43: 911.
[11] Fu J Q, Chen L X, Li J H, Zhang Z. J. Mater. Chem. A, 2015, 3: 13598.
[12] Zhang Z, Xu S F, Li J H, Xiong H, Peng H L, Chen L X. J. Agric. Food. Chem., 2012, 60: 180.
[13] Ma Y, Zhang Y, Zhao M, Guo X Z, Zhang H Q. Chem. Commun., 2012, 48: 6217.
[14] 张栓红(Zhang S H), 孙昌梅(Sun C M), 曲荣君(Qu R J). 高分子通报(Polymer Bulletin), 2010, 4: 17.
[15] Dakova I, Yordanova T, Karadjova I. J. Hazard. Mater., 2012, 231: 49.
[16] Qin L, He X W, Zhang W, Li W Y, Zhang Y K. J. Chromatogr. A, 2009, 1216: 807.
[17] Xu S F, Lu H Z, Li J H, Song X L, Wang A X, Chen L X, Han S B. ACS Appl. Mater. Interfaces, 2013, 5: 8146.
[18] Zhang W, He X W, Li W Y, Zhang Y K. Chem. Commun., 2012, 48: 1757.
[19] Zhang W, Liu W, Li P, Xiao H B, Wang H, Tang B. Angew. Chem. Int. Ed., 2014, 53: 12489.
[20] Tavengwa N T, Cukrowska E, Chimuka L. J. Hazard. Mater., 2014, 267: 221.
[21] Zhang Z, Li J H, Fu J Q, Chen L X. RSC Adv., 2014, 4: 20677.
[22] Cai X Q, Li J H, Zhang Z, Yang F F, Dong R C, Chen L X. ACS Appl. Mater. Interfaces, 2014, 6: 305.
[23] Bali P B, Jauhari D, Verma A. Talanta, 2014, 120: 398.
[24] Barciela-Alonso M C, Plata-García V, Rouco-López A, Moreda-Piñeiro A, Bermejo-Barrera P. Microchem. J., 2014, 114: 106.
[25] Xu S F, Lu H Z, Zheng X W, Chen L X. J. Mater. Chem.C, 2013, 1: 4406.
[26] 李金花(Li J H), 温莹莹(Wen Y Y), 陈令新(Chen L X). 色谱(Chinese Journal of Chromatography), 2013, 31: 181.
[27] 王玲玲(Wang L L), 闫永胜(Yan Y S), 邓月华(Deng Y H), 李春香(Li C X), 徐婉珍(Xu W Z). 分析化学(Chinese Journal of Analytical Chemistry), 2009, 4(37), 537.
[28] Li C X, Gao J, Pan J M, Zhang Z L, Yan Y S. J. Environ. Sci., 2009, 21: 1722.
[29] 杨潇(Yang X), 张朝晖(Zhang Z H), 张华斌(Zhang H B), 张明磊(Zhang M L), 胡宇芳(Hu Y F), 罗丽娟(Luo L J), 聂丽华(Nie L H). 分析化学(Chinese Journal of Analytical Chemistry), 2011, 39: 34.
[30] Aboufazeli F, Lotfi Zadeh Zhad H R, Sadeghi O, Karimi M, Najafi E. Food Chem., 2013, 141: 3459.
[31] Luo X, Liu L, Deng F, Luo S. J. Mater. Chem. A, 2013, 1: 8280.
[32] He J, Liu A, Chen J P. J. Colloid Interface Sci., 2015, 439: 162.
[33] Garcia-Otero N, Teijeiro-Valino C, Otero-Romani J, Pena-Vazquez E, Moreda-Pineiro A, Bermejo-Barrera P. Anal. Bioanal. Chem., 2009, 395: 1107.
[34] Tarley C R, Andrade F N, de Oliveira F M, Corazza M Z, de Azevedo L F, Segatelli M G. Anal. Chim. Acta, 2011, 703: 145.
[35] Alizadeh T, Ganjali M R, Zare M. Anal. Chim. Acta, 2011, 689: 52.
[36] Xu S F, Chen L X, Li J H, Guan Y F, Lu H Z. J. Hazard. Mater., 2012, 237/238: 347.
[37] Zhang Z, Li J H, Song X L, Ma J P, Chen L X. RSC Adv., 2014, 4: 46444.
[38] 付坤(Fu K), 高云玲(Gao Y L), 姚克俭(Yao K J). 分析测试学报(Journal of Instrumental Analysis), 2012, 31: 1001.
[39] Khajeh M, Sanchooli E. Environ. Chem. Lett., 2009, 9: 177.
[40] Khajeh M, Sanchooli E. Biol. Trace Elem. Res., 2010, 135: 325.
[41] Khajeh M, Sanchooli E. Int. J. Environ. Anal. Chem., 2011, 91: 1310.
[42] Dam H A, Kim D. Ind. Eng. Chem. Res., 2009, 48: 5679.
[43] Yilmaz V, Hazer O, Kartal S. Talanta, 2013, 116: 322.
[44] Hoai N T, Yoo D K, Kim D. J. Hazard. Mater., 2010, 173: 462.
[45] Dakova I, Karadjova I, Ivanov I, Georgieva V, Evtimova B, Georgiev G. Anal. Chim. Acta, 2007, 584: 196.
[46] Dakova I, Karadjova I, Georgieva V, Georgiev G. J. Sep. Sci., 2012, 35: 2805.
[47] Buica G O, Bucher C, Moutet J C, Royal G, Saint-Aman E, Ungureanu E M. Electroanalysis, 2009, 21: 77.
[48] Zhang N, Hu B. Anal. Chim. Acta, 2012, 723: 54.
[49] Candan N, Tüzmen N, Andac M, Andac C A, Say R, Denizli A. Mater. Sci. Eng., C, 2009, 29: 144.
[50] Chen A W, Zeng G M, Chen G Q, Hu X J, Yan M, Guan S, Shang C, Lu L H, Zou Z J, Xie G X. Chem. Eng. J., 2012, 191: 85.
[51] Tan J, Wang H F, Yan X P. Biosens. Bioelectron., 2009, 24: 3316.
[52] Prabhakaran D, Yuehong M, Nanjo H, Matsunaga H. Anal. Chem., 2007, 79: 4056.
[53] Tabakli B, Topcu A A, Doker S, Uzun L. Ind. Eng. Chem. Res., 2015, 54: 1816.
[54] Liu Y, Meng X G, Han J, Liu Z C, Meng M J, Wang Y, Chen R J, Tian S. J. Sep. Sci., 2013, 36: 3949.
[55] Tavengwa N T, Cukrowska E, Chimuka L. Talanta, 2013, 116: 670.
[56] Bayramoglu G, Arica M Y. J. Hazard. Mater., 2011, 187: 213.
[57] Le D?niewska B, Godlewska-?y?kiewicz B, Wilczewska A Z. Microchem. J., 2012, 105: 88.
[58] An F Q, Gao B. Desalination, 2009, 249: 1390.
[59] Liu B J, Wang D F, Li H Y, Xu Y, Zhang L. Desalination, 2011, 272: 286.
[60] Liu B J, Wang D F, Gao X, Zhang L, Xu Y, Li Y J. Eur. Food Res. Technol., 2011, 232: 911.
[61] Tsoi Y K, Ho Y M, Leung K S. Talanta, 2012, 89: 162.
[62] Fan H T, Fan X L, Li J, Guo M M, Zhang D S, Yan F, Sun T. Ind. Eng. Chem. Res., 2012, 51: 5216.
[63] 史瑞雪(Shi R X), 郭成海(Guo C H), 邹小红(Zou X H), 朱春野(Zhu C Y), 左言军(Zuo Y J), 邓云度(Deng Y D). 化学进展(Progress in Chemistry), 2002, 14(3): 182.