生物质是一类重要的可再生资源,将其转化为高品质燃料在能源替代、环境保护等方面具有重要意义。在高品质燃料中,2,5-二甲基呋喃(DMF)具有较高的能量密度、高辛烷值和较高的沸点,是一种非常具有应用前景的可再生含氧液体燃料,掺混后可促进汽油的燃烧;C5/C6烷烃是现有汽油的重要组分,在提高汽油辛烷值和调节蒸汽压等方面不可或缺。本文以木质纤维素生物质典型组分纤维素为起始原料,系统总结了纤维素转化为5-羟甲基糠醛(HMF),HMF选择性加氢脱氧为DMF以及完全加氢脱氧为C5/C6液体烷烃等转化过程的反应介质、催化体系及反应路径。反应介质包括水、离子液体、极性非质子有机溶剂、含水的双相体系;催化体系包括无机酸、金属盐、固体酸及负载型催化剂。本文对DMF和C5/C6烷烃液体燃料高效合成的研究前景进行了展望和评述,以期为纤维素类生物质高效转化为高值液体燃料提供思路和参考。
[1] 张华(Zhang H), 魏晓平(Wei X P).北京理工大学学报(Journal of Beijing Institute of Technology), 2014, 16:42.
[2] 王晓明(Wang X M), 唐兰(Tang L), 赵黛青(Zhao D Q), 郝海清(Hao H Q), 王欢(Wang H),王云鹤(Wang Y H), 朱赤晖(Zhu C H). 环境影响评价(Environmental Impact Assessment), 2010, 32:38.
[3] Corma A, Iborra S, Velty A. Chem. Rev., 2007, 107:2411.
[4] 胡磊(Hu L), 孙勇(Sun Y), 林鹿(Lin L). 化学进展(Progress in Chemistry), 2011, 23:2079.
[5] Climent M J, Corma A, Iborra S. Green Chem., 2014, 16:516.
[6] 王军(Wang J), 张春鹏(Zhang C P), 欧阳平凯(Ouyang P K). 化工进展(Chemical Industry and Engineering Progress), 2008, 27:702.
[7] Zhao H B, Holladay J E, Science, 2007, 316:1597.
[8] Binder J B, Cefali A V, Blank J J, Raines R T. Energy Environ. Sci., 2010, 3:765.
[9] Antal M J, Mok W S L, Richards G N. Carbohydr. Res., 1990, 199:91.
[10] Guan J, Cao Q A, Guo X C, Mu X D. Comput. Theor. Chem., 2011, 963:453.
[11] Amarasekara A S, Williams L D. Carbohyd Res., 2008, 343:3021.
[12] Asghari F S, Yoshida H. Carbohyd Res., 2006, 341:2379.
[13] Ohno H, Fukaya Y. Chem. Lett., 2009, 38:2.
[14] Li C Z, Zhang Z H, Zhao Z B K. Tetrahedron Lett., 2009, 50:5403.
[15] Ding Z D, Shi J C, Xiao J J, Gu W X, Zheng C G, Wang H J. Carbohyd Polym., 2012, 90:792.
[16] Binder J B, Raines R T. J. Am. Chem. Soc., 2009, 131:1979.
[17] Chen T M, Lin L. Chinese. J. Chem., 2010, 28:1773.
[18] Yan H P, Yang Y, Tong D M, Xiang X, Hu C W. Catal. Commun., 2009, 10:1558.
[19] Bicker M, Hirth J, Vogel H. Green Chem., 2003, 5:280.
[20] Yamaguchi K, Sakurada T, Ogasawara Y, Mizuno N. Chem. Lett., 2011, 40:542.
[21] Hansen T S, Mielby J, Riisager A. Green Chem., 2011, 13:109.
[22] Yang F L, Liu Q S, Bai X F, Du Y G. Bioresource Technol., 2011, 102:3424.
[23] Nikolla E, Roman-Leshkov Y, Moliner M, Davis M E. ACS Catal., 2011, 1:408.
[24] Yang Y, Hu C W, Abu-Omar M M. Green Chem., 2012, 14:509.
[25] Shi N, Liu Q Y, Zhang Q, Wang T J, Ma L L. Green Chem., 2013, 15(7):1967.
[26] Roman-Leshkov Y, Barrett C J, Liu Z Y, Dumesic J A. Nature, 2007, 447(7147):982.
[27] Girisuta B, Janssen L P B M, Heeres H J. Chem. Eng. Res. Des., 2006, 84:339.
[28] Xiang Q, Lee Y Y, Torget R W. Appl. Biochem. Biotechnol., 2004, 113:1127.
[29] Chheda J N, Roman-Leshkov Y, Dumesic J A. Green Chem., 2007, 9:342.
[30] Zhang Z H, Wang Q A, Xie H B, Liu W J, Zhao Z B. ChemSusChem., 2011, 4:131.
[31] Zheng B H, Fang Z J, Cheng J, Jiang Y H. Naturforsch., B:Chem. Sci., 2010, 65:168.
[32] Deng T S, Cui X J, Qi Y Q, Wang Y X, Hou X L, Zhu Y L. Chem. Commun., 2012, 48:5494.
[33] Moliner M, Roman-Leshkov Y, Davis M E. Natl. Acad. Sci. U.S.A., 2010, 107:6164.
[34] Yang F L, Liu Q S, Yue M, Bai X F, Du Y G. Chem. Commun., 2011, 47:4469.
[35] Zhao Q A, Wang L, Zhao S, Wang X H, Wang S T. Fuel, 2011, 90:2289.
[36] Qi X H, Watanabe M, Aida T M, Smith R L. ChemSusChem., 2010, 3:1071.
[37] Zhao S, Cheng M X, Li J Z, Tian J A, Wang X H. Chem Commun., 2011, 47:2176.
[38] Ehara K, Saka S. J. Wood Sci., 2005, 51:148.
[39] Asghari F S, Yoshida H. Carbohyd Res., 2010, 345:124.
[40] Tan M X, Zhao L, Zhang Y G. Biomass Bioenerg., 2011, 35:1367.
[41] Yu S, Brown H M, Huang X W, Zhou X D, Amonette J E, Zhang Z C. Appl. Catal. A, Gen., 2009, 361:117.
[42] Qi X H, Watanabe M, Aida T M, Smith R L. ChemSusChem., 2010, 3:1071.
[43] Wang P, Yu H B, Zhan S H, Wang S Q. Bioresource Technol., 2011, 102:4179.
[44] McNeff C V, Nowlan D T, McNeff L C, Yan B W, Fedie R L. Appl. Catal. A, Gen., 2010, 384:65.
[45] Horvat J, Klaic B, Metelko B, Sunjic V. Tetrahedron Lett.,1985, 26:2111.
[46] Dee S J, Bell A T. ChemSusChem., 2011, 4:1166.
[47] Patil S K R, Lund C R F. Energ. Fuel, 2011, 25:4745.
[48] Sumerskii I V, Krutov S M, Zarubin M Y. Russ. J. Appl. Chem., 2010, 83:320.
[49] Hu L, Lin L, Liu S J. Ind Eng Chem Res., 2014, 53:9969.
[50] Tamura M, Tokonami K, Nakagawa Y, Tomishige K. Chem Commun., 2013, 49:7034.
[51] Chidambaram M, Bell A T. Green Chem., 2010, 12:1253.
[52] Thananatthanachon T, Rauchfuss T B. Agnew. Chem. Int. Ed., 2010, 49(37):6616.
[53] Jae J, Zheng W Q, Lobo R F, Vlachos D G. ChemSusChem., 2013, 6:1158.
[54] Wang J J, Liu X H, Hu B C, Lu G Z, Wang Y Q. RSC Adv., 2014, 4:31101.
[55] Zu Y H, Yang P P, Wang J J, Liu X H,Ren J W, Lu G Z,Wang Y Q. Appl. Catal. B, Environ., 2014, 146:244.
[56] Huang Y B, Chen M Y, Yan L, Guo Q X, Fu Y. ChemSusChem., 2014, 7:1068.
[57] Kong X, Zhu Y F, Zheng H Y, Dong F, Zhu Y L, Li Y W. RSC Adv., 2014, 4:60467.
[58] Zhang J H, Lin L, Liu S J. Energ. Fuel, 2012, 26:4560.
[59] Saha B, Bohn C M, Abu-Omar M M. ChemSusChem., 2014, 7:3095.
[60] Yang P P, Cui Q Q, Zu Y H, Liu X H, Lu G Z, Wang Y Q. Catal. Commun., 2015, 66:55.
[61] Huber G W, Dumesic J A. Catal. Today, 2006, 111:119.
[62] Li N, Huber G W. J. Catal., 2010, 270:48.
[63] Zhang Q, Wang T J, Li B, Jiang T, Ma L L, Zhang X H, Liu Q Y. Appl. Energ., 2012, 97:509.
[64] Zhang Q, Qiu K, Li B, Jiang T, Zhang X H, Ma L L, Wang T J. Fuel, 2011, 90:3468.
[65] de Beeck B O, Dusselier M, Geboers J, Holsbeek J, Morre E, Oswald S, Giebeler L, Sels B F. Energy Environ. Sci., 2015, 8:230.
[66] Huber G W, Cortright R D, Dumesic J A. Angew. Chem. Int. Ed., 2004, 43:1549.
[67] West R M, Tucker M H, Braden D J, Dumesic J A. Catal. Commun., 2009, 10:1743.
[68] Davda R R, Shabaker J W, Huber G W, Cortright R D, Dumesic J A. Appl. Catal. B, Environ., 2005, 56:171.
[69] Kunkes E L, Simonetti D A, West R M, Serrano-Ruiz J C, Gartner C A, Dumesic J A. Science, 2008, 322:417.
[70] Liu S B, Tamura M, Nakagawa Y, Tomishige K. ACS Sustain. Chem. Eng., 2014, 2:1819.
[71] Liu Y, Chen L G, Wang T J, Zhang X H, Long J X, Zhang Q, Ma L L. Rsc Adv., 2015, 5:11649.
[72] Dutta S, Pal S. Biomass Bioenerg., 2014, 62:182.
[73] Anet E F L J. Adv. Carbohyd. Chem., 1964, 19:181.
[74] Li C Z, Zhao Z B K, Cai H L, Wang A Q, Zhang T. Biomass Bioenerg., 2011, 35:2013.
[75] Takagaki A, Ohara M, Nishimura S, Ebitani K. Chem Commun., 2009, 41:6276.
[76] Ohara M, Takagaki A, Nishimura S, Ebitani K. Appl. Catal. A, Gen., 2010, 383:149.
[77] Li C Z, Cai H L, Zhang B, Li W Z, Pei G X, Dai T, Wang A Q, Zhang T. Chin. J. Catal., 2015, 36:1638.
[78] Shi N, Liu Q Y, Wang T J, Zhang Q, Tu J L, Ma L L. Chin. J. Chem. Phys., 2014, 27:711.