随着1,3-二炔类化合物在有机合成及功能材料等领域的广泛应用,它的合成引起了广大研究者的关注.本文阐述了1,3-二炔类化合物的合成发展历史,着重综述了近十年来1,3-二炔类化合物的合成发展情况,按原料类别进行介绍,主要包括以末端炔、炔基卤化物、金属炔化物和烯基卤化物等为原料合成1,3-二炔化合物的新成果.文章还分析了一些合成方法在医药领域的应用和重要的反应机理,并总结了该类化合物的合成及未来发展方向.
[1] Chen J, Liu Y. Tetrahedron Lett., 2008, 49: 6655.
[2] Singha R, Nandi S, Ray J. K. Tetrahedron Lett., 2012, 53: 6531.
[3] Wang L, Yu X, Feng X, Bao M. J. Org. Chem., 2013, 78: 1693.
[4] Yin K, Li C, Li J, Ji X. Appl. Organomet. Chem., 2011, 25: 16.
[5] Knispel N, Ostrozhenkova E, Schramek N, Huber C, Peña-Rodríguez L, Bonfill M, Palazón J, Wischmann G, Cusidó R, Eisenreich W. Molecules, 2013, 18: 7686.
[6] Gholami M, Tykwinski R. Chem. Rev., 2006, 106: 4997.
[7] Glaser, C. Ber. Dtsch. Chem. Ges., 1869, 2422.
[8] Oh C, Reddy V. Tetrahedron Lett., 2004, 45: 5221.
[9] Yoshida H, Yamaryo Y, Ohshita J, Kunai A. Chem. Commun., 2003, 1510.
[10] Yadav J, Reddy B, Reddy K, Gayathri K, Prasad A. Tetrahedron Lett., 2003, 44: 6493.
[11] Damle S, Seomoon D, Lee P. J. Org. Chem., 2003, 68: 7085.
[12] Fairlamb I, Baeuerlein P, Marrison L, Dickinson J, Chem. Commun., 2003, 632.
[13] Heuft M, Collins S, Yap Glenn P, Fallis A. Org. Lett., 2001, 3: 2883.
[14] Li J, Jiang H. Chem. Commun., 1999, 2369.
[15] Tang J, Jiang H, Deng G, Zhou L. Chin. J. Org. Chem., 2005, 12: 1503.
[16] Gil-Moltó J, Nájera C. Eur. J. Org. Chem., 2005, 4073.
[17] Li J, Liang Y, Zhang X. Tetrahedron, 2005, 61: 1903.
[18] Li J, Liang Y, Xie Y. J. Org. Chem., 2005, 70: 4393.
[19] Wang L, Yan J, Li P, Wang M, Su C. J. Chem. Res., 2005, 112.
[20] Batsanov A, Collings J, Fairlamb I, Holland J, Howard J, Lin Z, Marder T, Parsons A, Ward R, Zhu J. J. Org. Chem., 2005, 70: 703.
[21] Chen C, Ai Z, Lin J, Hong X, Xi C. Synlett, 2006, 2454.
[22] Yan J, Lin F, Yang Z. Synthesis, 2007, 1301.
[23] 周磊(Zhou L), 詹海莺(Zhan H Y), 刘海灵(Liu H L) 江焕峰(Jiang H F). 中国化学(Chinese Journal of Chemistry), 2007, 25: 1413.
[24] 王阿忠(Wang A Z), 江焕峰(Jiang H F). 有机化学(Chinese Journal of Chemistry), 2007, 27: 619.
[25] Cheng J, Wei G, Huang Z. Res. Chem. Intermed., 2007, 33: 579.
[26] Kurita T, Abe M, Maegawa T, Monguchi Y, Sajiki H. Synlett, 2007, 2521.
[27] Yang F, Cui X, Li Y, Zhang J, Ren G, Wu Y. Tetrahedron, 2007, 63: 1963.
[28] Chen S, Wu W, Tsai F. Green Chem., 2009, 11:269.
[29] Bandini M, Luque R, Budarina V, Macquarrie D. Tetrahedron, 2005, 61: 9860.
[30] Perrone S, Bona F, Troisi L. Tetrahedron, 2011, 67: 7386.
[31] Firouzabadi H, Iranpoor N, Kazemi F. J. Mol. Catal. A: Chem., 2011, 348: 94.
[32] Feng X, Zhao Z, Yang F, Jin T, Ma Y, Bao M. J. Org. Chem., 2011, 696: 1479.
[33] Jie X, Shang Y, Hu P, Su W. Angew. Chem., Int. Ed., 2013, 52: 3630.
[34] Atobe S, Sonoda M, Suzuki Y, Yamamoto T, Masuno H, Shinohara H, Ogawa A. Res. Chem. Intermed., 2013, 39: 359.
[35] Zhang S, Liu X, Wang T. Adv. Synth. Catal., 2011, 353: 1463.
[36] Bettanin L, Botteselle G, Godoi M, Braga A. Green Chem. Lett. Rev., 2014, 7: 105.
[37] Magdesieva T, Dolganov A, Yakimansky A, Goikhman M, Podeshvo I. Russ. Chem. Bull., Int. Ed., 2008, 57: 2090.
[38] 杨振平(Yang Z P),王兵南(Wang B N),许孝良(Xu X L),王红(Wang H),李小年(Li X N). 有机化学(Chinese Journal of Chemistry), 2015, 35: 207.
[39] Zhang W, Xu W, Zhang, Jin H, Wang Y, Li J. Res. Chem. Intermed., 2014, 40: 1337.
[40] Ranu B, Banerjee S. Lett. Org. Chem., 2006, 3: 607.
[41] Ren Y, Li M, Yang J, Peng J, Gu Y. Adv. Synth. Catal., 2011, 353: 3473.
[42] He Y, Cai C. Catal. Sci. Technol., 2012, 2: 1126.
[43] Xiao R, Yao R, Cai M. Eur. J. Org. Chem., 2012, 4178.
[44] Ma Z, Wang X, Wei S, Yang H, Zhang F, Wang P, Xie M, Ma J. Catal. Commun., 2013, 39: 24.
[45] Kuhn P, Alix A, Kumarraja M, Louis B, Pale P, Sommer J. Eur. J. Org. Chem., 2009, 423.
[46] Kuhn P, Pale P, Sommer J, Louis B. J. Phys. Chem. C, 2009, 113: 2903.
[47] Chassaing S, Alix A, Boningari T, Sido K, Keller M, Kuhn P, Louis B, Sommer J, Pale P. Synthesis, 2010, 1557.
[48] Li D, Yin K, Li J, Jia X. Tetrahedron Lett., 2008, 49: 5918.
[49] Schmidt R, Thorwirth R, Szuppa T, Stolle A, Ondruschka B, Hopf H. Chem.-Eur. J., 2011, 17: 8129.
[50] Fan X, Li N, Shen T, Cui X, Lv H, Zhu H, Guan Y. Tetrahedron, 2014, 70: 256.
[51] Suárez J, Collado-Sanz D, Cárdenas D, Chiara J. J. Org. Chem., 2015, 80: 1098.
[52] Zhu M, Jin J, Tong J. J. Chem. Res., 2008, 218.
[53] Zheng Q, Hua R, Wan Y. Appl. Organomet. Chem., 2010, 24: 314.
[54] Gelderen L, Rothenberg G, Calderone V, Wilson K, Shiju N. Appl. Organomet. Chem., 2013, 27: 23.
[55] Yin K, Li C, Li J, Jia X. Green Chem., 2011, 13: 591.
[56] Kusuda A, Xu X, Wang X, Tokunaga E, Shibata N. Green Chem., 2011, 13: 843.
[57] Zhu Y, Shi Y. Org. Biomol. Chem., 2013, 11: 7451.
[58] Jiang H, Tang J, Wang A, Deng G, Yang S. Synthesis, 2006, 1155.
[59] Balamurugan R, Naveen N, Manojveer S, Nama M. Aust. J. Chem., 2011, 64: 567.
[60] Li Y, Wang J, He L. Tetrahedron Lett., 2011, 52: 3485.
[61] Wang D, Li J, Li N, Gao T, Hou S, Chen B. Green Chem., 2010, 12: 45.
[62] Li H, Yang M, Zhang X, Yan L, Li J, Qi Y. New J. Chem., 2013, 37: 1343.
[63] Wu T, Huang S, Tsai F. Appl. Organomet. Chem., 2011, 25: 395.
[64] Toyama T, Komori S, Yoshino J, Hayashi N, Higuchi H. Tetrahedron Lett., 2013, 54: 66.
[65] Jia X, Yin K, Li C, Li J, Bian H. Green Chem., 2011, 13: 2175.
[66] Niu X, Li C, Li J, Jia X. Tetrahedron Lett., 2012, 53: 5559.
[67] Liu Y, Wang C, Wang X, Wan J. Tetrahedron Lett., 2013, 54: 3953.
[68] Oishi T, Yamaguchi K, Mizuno N. ACS Catal., 2011, 1: 1351.
[69] Zhu B, Jiang X. Appl. Organomet. Chem., 2007, 21: 345.
[70] Kamata K, Yamaguchi S, Kotani M, Yamaguchi K, Mizuno N. Angew. Chem., Int. Ed., 2008, 47: 2407.
[71] Oishi T, Katayama T, Yamaguchi K, Mizuno N. Chem.-Eur. J., 2009, 15: 7539.
[72] Alonso F, Melkonian T, Moglie Y, Yus M. Eur. J. Org. Chem., 2011, 2524.
[73] Yin W, He C, Chen M, Zhang H, Lei A. Org. Lett., 2009, 11: 709.
[74] Peng H, Xi Y, Ronaghi N, Dong B, Akhmedov N, Shi X. J. Am. Chem. Soc., 2014, 136: 13174.
[75] Cheng T, Liao B, Liu Y, Peng S, Liu S. Dalton Trans. 2012, 41: 3468.
[76] Pyzeé J, Cano R, Yus M, Ramón D. Synthesis, 2013, 45: 1373.
[77] Toummini D, Ouazzani F, Taillefer M. Org. Lett., 15: 2013, 4690.
[78] Boronat M, Laursen S, Leyva-Pérez A, Oliver-Meseguer J, Combita D, Corma A. J. Catal., 2014, 315: 6.
[79] Xue S, Meng L, Guo Q. Synth. Commun., 2008, 38: 2243.
[80] Peng J, Liu X, Kishi Y. Tetrahedron Lett., 2011, 52: 2172.
[81] Chen Z, Jiang H, Wang A, Yang S. J. Org. Chem., 2010, 75: 6700.
[82] Jiang H, Zeng W, Li Y, Wu W, Huang L, Fu W. J. Org. Chem., 2012, 77: 5179.
[83] Shi W, Luo Y, Luo X, Chao L, Zhang H, Wang J, Lei A. J. Am. Chem. Soc., 2008, 130: 14713.
[84] Weng Y, Cheng B, He C, Lei A. Angew. Chem., Int. Ed., 2012, 51: 9547.
[85] Wang S, Yu L, Li P, Meng L, Wang L. Synthesis, 2011, 1541.
[86] Ochiai M, Nishi Y, Goto S, Frohn H. Angew. Chem., Int. Ed., 2005, 44: 406.
[87] Cahiez G, Moyeux A, Buendia J, Duplais C. J. Am. Chem. Soc., 2007, 129: 13788.
[88] Cahiez G, Duplais C, Buendia J. Angew. Chem., Int. Ed., 2009, 48: 6731.
[89] Kude K, Hayase S, Kawatsura M, Itoh T. Heteroatom Chem., 2011, 22: 397.
[90] Fang K, Xie M, Zhang Z, Ning P, Shu G. Tetrahedron Lett., 2013, 54: 3819.
[91] Maji M, Studer A. Synthesis, 2009, 2467.
[92] Maji M, Murarka S, Studer A. Org. Lett., 2010, 12: 3878
[93] Singh F, Amaral M, Stefani H. Tetrahedron Lett., 2009, 50: 2636.
[94] Stefani H, Pena J, Zukerman-Schpector J, Tiekink E. J. Braz. Chem. Soc., 2011, 22: 1439.
[95] Coste A, Couty F, Evano G. Synthesis, 2010, 1500.
[96] 金辉(Jin H),匡春香(Kuang C X). 中国化学(Chinese Journal of Chemistry),2011, 29: 592.
[97] Rao M, Dasgupta P, Ramakrishna B, Murty V. Tetrahedron Lett., 2014, 55: 3529.
[98] Yan J. Synth. Commun., 2005, 35: 2333.
[99] Huang Z, Shang R, Zhang Z, Tan X, Xiao X, Fu Y. J. Org. Chem., 2013, 78: 4551.
[100] Xue J, Luo M, Wen Y, Ye M, Liu L, Chen Z. Synthesis, 2014, 46: 3191.
[101] Liang Y, Tao L, Zhang Y, Li J. Synthesis, 2008, 3988.
[102] Zhang W, Xu W, Zhang F, Qu G. Chin. Chem. Lett., 2013, 24: 407.
[103] Saha D, Chatterjee T, Mukherjee M, Ranu B. J. Org. Chem., 2012, 77: 9379.
[104] Dermenci A, Whittaker R, Dong G. Org. Lett., 2013, 15: 2242.
[105] Oh C, Reddy V. Tetrahedron Lett., 2004, 45: 5221.
[106] Nishihara Y, Okamoto M, Inoue Y, Miyazaki M, Miyasaka M, Takagi K. Tetrahedron Lett., 2005, 46: 8661.
[107] Paixao M, Weber M, Braga A, Azeredo J, Deobald A, Stefani H. Tetrahedron Lett., 2008, 49: 2366.
[108] Ahammed S, Kundu D, Ranu B. J. Org. Chem., 2014, 79: 7391.
[109] Liu D, Li F, Li H, Gao J, Lang J. Tetrahedron, 2014, 70: 2416.
[110] Park J, Park E, Kim A, Park S, Lee Y, Chi K, Jung Y, Kim I. J. Org. Chem., 2011, 76: 2214.
[111] Kim Y, Park A, Park K, Lee S. Tetrahedron Lett., 2011, 52: 1766.
[112] Merkul E, Urselmann D, Müller T. Eur. J. Org. Chem., 2011, 238.