基于有机小分子多级自组装形成的超分子凝胶,由于其潜在的应用前景越来越受到人们的关注。合理设计凝胶因子并实现在适当的溶剂中自组装形成纤维状结构,对于分子识别和自组装来说都有一定挑战。三萜化合物具有独特的手性骨架结构,是一类重要的生物活性天然产物, 在消炎、降血脂、保肝护肾、抗菌、抗肿瘤、抗真菌等方面有着重要的药用价值。 近年来,基于独特的手性刚性骨架和具有多个可修饰位点的特点,此类化合物的聚集性质和在超分子组装方面的应用已经引起关注。本文总结了未经修饰的五环三萜化合物的聚集组装性质和基于此类骨架的功能分子在超分子凝胶方面的研究,并介绍了此类超分子凝胶潜在的应用。结果表明,发展基于此类天然产物骨架的超分子组装体,不仅为超分子凝胶的研究引入新的构筑基元,并且能够达到阐述生物活性分子之间相互作用力以及充分利用自然界资源创造新材料的目的。
[1] 张本印(Zhang B Y),王环(Wang H),沈建伟(Shen J W),杨晓艳(Yang X Y),罗晓东(Luo X D),张晓峰(Zhang X F). 化学进展(Progress in Chemistry), 2010, 22:877.
[2] Dzubak P, Hajduch M, Vydra D, Hustova A, Kvasnica M, Biedermann D, Lenka M, Milan U, Jan S. Nat. Prod. Rep., 2006, 23:394.
[3] Petronelli A, Pannitteri G, Testa U. Anti-Cancer Drugs, 2009, 20:880.
[4] Chen J, Liu J, Zhang L Y, Wu G Z, Hua W Y, Wu X M, Sun H B. Bioorg. Med. Chem. Lett., 2006, 16:2915.
[5] Honda T, Rounds B V, Bore L, Favaloro F G, Suh N, Wang Y P, Sporn M B, Gribble G W. J. Med. Chem., 2000, 43:4233.
[6] Steed J W. Chem. Commun., 2011, 47:1379.
[7] Buerkle L E, Rowan S J. Chem. Soc. Rev., 2012, 41:6089.
[8] Miljanic S, Frkanec L, Meic Z, Zinic M. Langmuir, 2005, 21:2754.
[9] Wang C, Zhang D, Zhu D. J. Am. Chem. Soc., 2005, 127:16372.
[10] Chen L, Morris K, Laybourn A, Elias D, Hicks M R, Rodger A, Serpell L, Adams D J. Langmuir, 2009, 26:5232.
[11] Suzuki M, Hanabusa K. Chem. Soc. Rev., 2009, 38:967.
[12] Jadhav S R, Vemula P K, Kumar R, Raghavan S R, John G. Angew. Chem. Int. Ed., 2010, 49:7695.
[13] Svobodova H, Noponen V, Kolehmainen E, Sievanen E. RSC Advances, 2012, 2:4985.
[14] 卢金荣(Lu J R), 巨勇(Ju Y). 有机化学(Chinese Journal of Organic Chemistry), 2013, 33:469.
[15] Hu J, Lu J R, Ju Y. Chem. Asian. J., 2011, 6:2636.
[16] 胡君(Hu J),巨勇(Ju Y). 化学进展(Progress in Chemistry), 2011, 23:181.
[17] John G, Vijai Shankar B, Jadhav S R, Vemula P K. Langmuir, 2010, 26:17843.
[18] Bag B G, Pramanik S R, Maity G C. Supramol. Chem., 2005, 297.
[19] Bag B G, Garai C, Majumdar R, Laguerre M. Struct. Chem., 2012, 23:393.
[20] Fulda S. Int. J. Mol. Sci., 2008, 9:1096.
[21] Genet C, Strehle A, Schmidt C, Boudjelal G, Lobstein A, Schoonjans K, Souchet M, Auwerx J, Saladin R, Wagner A. J. Med. Chem., 2010, 53:178.
[22] Dash S S. Nanoscale, 2011, 3:4564.
[23] Bag B G, Majumdar R. RSC Advances, 2012, 2:8623.
[24] Bag B G, Paul K. Asian J. Org. Chem., 2012, 1:150.
[25] Peterca M, Percec V, Leowanawat P, Bertin A. J. Am. Chem. Soc., 2011, 133:20507.
[26] Bag B G, Majumdar R. RSC Adv., 2014, 4:53327.
[27] Li Y H, Huang G Y, Zhang X H, Li B Q, Chen Y M, Lu T L, Lu T J, Xu F. Adv. Funct. Mater., 2013, 23:660.
[28] Xue Z X, Wang S T, Lin L, Chen L, Liu M J, Feng L, Jiang L. Adv. Mater., 2011, 23:4270.
[29] Lee K Y, Mooney D J. Chem. Rev., 2001, 101:1869.
[30] Wu J D, Lu J R, Hu J, Gao Y X, Ma Q, Ju Y. RSC Adv., 2013, 3:24906.
[31] Bag B G, Dinda S K, Dey P P, Mallia A. V, Weiss R G. Langmuir, 2009, 25:8663.
[32] Hu J, Wu J D, Wang Q, Ju Y. Beilstein J. Org. Chem., 2013, 9:2877.
[33] Bag B G, Maity G C, Dinda S K. Org. Lett., 2006, 8:5457.
[34] Maity G C. J. Phy. Sci., 2013, 17:169.
[35] Bag B G, Majumdar R, Dinda S K, Dey P P, Maity G C, Ajay Mallia V, Weiss R G. Langmuir, 2013, 29:1766.
[36] Hu J, Zhang M, Ju Y. Soft Matter, 2009, 5:4971.
[37] Lu J R, Hu J, Song Y, Ju Y. Org. Lett., 2011, 13:3372.
[38] Lu J R, Hu J, Liu C L, Gao H X, Ju Y. Soft Matter, 2012, 8:9576.
[39] Li X, Kuang Y, Xu B. Soft Matter, 2012, 8:2801.
[40] Lu J R, Gao Y X, Wu J D, Ju Y. RSC Adv., 2013, 3:23548.
[41] Ajayaghosh A, Praveen V K, Vijayakumar C. Chem. Soc. Rev., 2008, 37:109.
[42] Dhinakaran M K, Das T M. Org. Biomol. Chem., 2012, 10:2077.
[43] Lu J R, Wu J D, Ju Y. New. J. Chem., 2014, 38:6050.
[44] 金培元(Jin P Y), 卢金荣(Lu J R), 巨勇(Ju Y).有机化学(Chinese Journal of Organic Chemistry), 2012, 32:1673.
[45] Hu J, Yu L B, Zhang M, Ju Y. Chin. J. Chem., 2011, 29:1139.
[46] Saha A, Adamcik J, Bolisetty S, Handschin S, Mezzenga R. Angew. Chem. Int. Ed., 2015, 54:5408.
[47] Shen Z C, Wang T Y, Liu M H, Angew. Chem. Int. Ed., 2014, 53:13424.
[48] Gao Y X, Hao J, Wu J D, Zhang X, Hu J, Ju Y. Nanoscale, 2015, 7:13568.