卤代有机物是环境领域的主要污染物类型之一.氢解脱卤是实现卤代有机物降解的有效途径,而探索不同催化氢解脱卤方法已成为该领域持续的研究热点.其中,金属配位化合物因其特殊的电子效应及空间效应可有效进行氢解脱卤,从而成为近年来报道的新型催化脱卤方法.基于此,本文总结了各种类型金属配合物进行氟、氯及溴代有机物催化脱卤过程的反应类型及过程机理,指出了配合物与卤代有机物之间电子转移状况、空间结构及配体亲卤性对脱卤反应起决定作用.另外,还探讨了中心离子、配体、卤代有机物类型和还原剂等影响因素对配位催化脱卤反应的作用机制,提出了当前配位催化脱卤研究存在的问题,并对今后该领域的实用性研究进行了展望.
[1] Shestakova M, Sillanpaa M. Chemosphere, 2013, 93(7): 1258.
[2] Petriello M C, Newsome B J, Dziubla T D, Hilt J Z, Bhattacharyya D, Hennig B. Sci. Total Environ., 2014,491/492: 11.
[3] Meng P P, Deng S B, Lu X Y, Du Z W, Wang B, Huang J, Wang Y J, Yu G, Xing B S. Environ. Sci. Technol., 2014, 48 (23): 13785.
[4] Kolomytseva M, Ferraroni M, Chernykh A, Golovleva L, Scozzafava A. Biochim. Biophys. Acta, 2014, 1844 (9): 1541.
[5] Yang B, Jiang C J, Yu G, Zhuo Q F, Deng S B, Wu J H, Zhang H. J. Hazard. Mater., 2015, 299: 417.
[6] Yang B, Deng S B, Yu G, Lu Y H, Zhang H, Xiao J Z, Chen G, Cheng X B, Shi L L. Chem. Eng. J., 2013, 219: 492.
[7] Matsukami H, Kose T, Watanabe M, Takigami H. Sci. TotalEnviron., 2014, 493: 672.
[8] 杨波(Yang B), 李影影(Li Y Y), 余刚(Yu G), 邓述波(Deng S B), 卓琼芳(Zhuo Q F), 张鸿(Zhang H). 化学进展(Progress in Chemistry), 2014, 7 (7):1265.
[9] Yang B, Deng S B, Yu G, Zhang H, Wu J H, Zhuo Q F. J. Hazard. Mater., 2011, 189 (1/2): 76.
[10] 张云飞(ZhangY F), 杨波(Yang B), 张鸿(Zhang H), 余刚(Yu G), 邓述波(Deng S B), 刘剑洪(Liu J H). 化学进展(Progress in Chemistry), 2013, 25 (12): 2159.
[11] Zhang W, Li L, Li B, Lin K, Lu S, Fu R, Zhu J, Cui X. J. Environ. Eng., 2013, 139 (6): 803.
[12] Yang B, Yu G, Huang J. Environ. Sci. Technol., 2007, 41 (21): 7503.
[13] Whittlesey M K, Peris E. ACS Catal., 2014, 4 (9): 3152.
[14] Costentin C, Passard G, Robert M, Saveant J M. Chem. Sci., 2013, 4 (2): 819.
[15] Zámostná L, Ahrens M, Braun T. J. Fluorine Chem., 2013, 155: 132.
[16] McGivern W S, Derecskei Kovacs A, North S W, Francisco J S. J. Phys. Chem. A, 2000, 104 (2): 436.
[17] O'Loughlin E J, Burris D R, Delcomyn C A. Environ. Sci. Technol., 1999, 33 (7): 1145.
[18] Dugan T R, Goldberg J M, Brennessel W W, Holland P L. Organometallics, 2012, 31 (4): 1349.
[19] Ahrens M, Scholz G, Braun T, Kemnitz E. Angew. Chem. Int. Ed., 2013, 52 (20): 5328.
[20] Douvris C, Ozerov O V. Science, 2008, 321: 1188.
[21] Yow S, Gates S J, White A J, Crimmin M R. Angew. Chem., 2012, 124 (50): 12727.
[22] Akiyama T, Atobe K, Shibata M, Mori K. J. Fluorine Chem., 2013, 152: 81.
[23] Kuehnel M F, Lentz D, Braun T. Angew. Chem. Int. Ed. 2013, 52 (12): 3328.
[24] Saberov V S, Evans D A, Korotkikh N I, Cowley A H, Pekhtereva T M, Popov A F, Shvaika O P. Dalton Trans., 2014, 43 (48): 18117.
[25] 张晨(Zhang C). 山东大学硕士论文(Master Dissertation of Shandong University), 2008.
[26] Poonam, Kumari P, Ahmad S, Chauhan S M S. Tetrahedron Lett., 2011, 52 (52): 7083.
[27] Sun G, Zhang L, Zhang G, Fan Y, Wang Y, Lu G. J. Chin. Chem. Soc., 2013, 60 (11): 1365.
[28] Gan Y, Yu T, Zhou A, Liu Y, Yu K, Han L. Environ. Sci. Proc. Impacts, 2014, 16 (8): 1882.
[29] Tahara K, Mikuriya K, Masuko T, Kikuchi J, Hisaeda Y. J. Porphyrins Phthalocyanines, 2013, 17 (1/2): 135.
[30] Pratt D A, van der Donk W A. J. Am. Chem. Soc., 2005, 127 (1): 384.
[31] Liptak M D, Brunold T C. J. Am. Chem. Soc., 2006, 128 (28): 9144.
[32] Costentin C, Robert M, Saveant J M, Tard C. Acc. Chem. Res., 2014, 47 (1): 271.
[33] Follett A D, McNabb K A, Peterson A A, Scanlon J D, Cramer C J, McNeill K. Inorg. Chem., 2007, 46 (5): 1645.
[34] Rich A E, DeGreeff A D, McNeill K. Chem. Commun., 2002, 3 (3): 234.
[35] Argüello J E, Costentin C, Griveau S, Savéant J M. J. Am. Chem. Soc., 2005, 127 (14): 5049.
[36] Qian Y Y, Li B Z, Chan K S. Organometallics, 2013, 32 (6): 1567.
[37] Zhang C, Li X, Sun H. Inorg. Chim. Acta, 2011, 365 (1): 133.
[38] Kliegman S, McNeill K. Dalton Trans., 2008, 32 (32): 4191.
[39] Shimakoshi H, Sakumori E, Kaneko K, Hisaeda Y. Chem. Lett., 2009, 38 (5): 468.
[40] Shimakoshi H, Li L, Nishi M, Hisaeda Y. Chem. Commun., 2011, 47 (39): 10921.
[41] Dror I, Schlautman M A. Environ. Toxicol. Chem., 2004, 23 (2): 252.
[42] Zhang Y, Shen W, Ou Z, Zhu W, Fang Y, Kadish K M. Electroanal., 2013, 25 (6): 1513.
[43] Barnett B R, Evans A L, Roberts C C, Fritsch J M. Chemosphere, 2011, 82 (4): 592.
[44] Obare S O, Ito T, Meyer G J. Environ. Sci. Technol., 2005, 39 (16): 6266.
[45] Nelkenbaum E, Dror I, Berkowitz B. Chemosphere, 2009, 75 (1): 48.
[46] Shao J, Thomas A, Han B, Hansen C A. J. Porphyrins Phthalocyanines, 2010, 14 (2): 133.
[47] Izumi S, Shimakoshi H, Abe M, Hisaeda Y. Dalton Trans., 2010, 39 (13): 3302.
[48] Narayanam J M R, Tucker J W, Stephenson C R J. J. Am. Chem. Soc., 2009, 131: 8756.
[49] Tahara K, Hisaeda Y. Green Chem., 2011, 13 (3): 558.
[50] Maji T, Karmakar A, Reiser O. J. Org. Chem., 2011, 76 (2): 736.
[51] Tahara K, Shimakoshi H, Tanaka A, Hisaeda Y. B. Chem. Soc. Jpn., 2010, 83 (12): 1439.
[52] Shimakoshi H, Nakazato A, Tokunaga M, Katagiri K, Ariga K, Kikuchi J, Hisaeda Y. Dalton Trans., 2003, 11 (11): 2308.
[53] Logan M E, Oinen M E. Organometallics, 2006, 25 (4): 1052.
[54] Lázaro G, Polo V, Fernández-Alvarez F J, García-Orduña P, Lahoz F J, Iglesias M, Pérez-Torrente J J, Oro L A. Chem. Sus. Chem., 2015, 8: 495.
[55] Li J, Li X, Wang L, Hu Q, Sun H. Dalton Trans., 2014, 43 (18): 6660.
[56] Dror I, Schlautman M A. Chemosphere, 2004, 57 (10): 1505.
[57] Fritsch J M, McNeill K. Inorg. Chem., 2005, 44 (13): 4852.
[58] Rodriguez-Garrido B, Lu-Chau T A, Feijoo G, Macias F, Monterrroso M C. Environ. Sci. Technol., 2010, 44 (18): 7063.
[59] Cretnik S, Thoreson K A, Bernstein A, Ebert K, Buchner D, Laskov C, Haderlein S, Shouakar-Stash O, Kliegman S, McNeill K, Elsner M. Environ. Sci. Technol., 2013, 47 (13): 6855.
[60] Kliegman S, McNeill K. Environ. Sci. Technol., 2009, 43 (23): 8961.
[61] Amir A, Lee W. J. Hazard. Mater., 2012, 235: 359.
[62] Amir A, Lee W. Chem. Eng. J., 2011, 170 (2/3): 492.
[63] Huang C C, Lo S L, Lien H L. Chem. Eng. J., 2013, 219: 311.
[64] Huang C C, Lo S L, Lien H L. Chem. Eng. J., 2015, 273: 413.
[65] Kraft B M, Lachicotte R J, Jones W D. J. Am. Chem. Soc., 2001, 123 (44): 10973.
[66] Kuhnel M F, Lentz D. Angew. Chem., Int. Ed., 2010, 49 (16): 2933.
[67] Rieth R D, Brennessel W W, Jones W D. Eur. J. Inorg. Chem., 2007 (18): 2839.
[68] Maron L, Werkema E L, Perrin L, Eisenstein O, Andersen R A. J. Am. Chem. Soc., 2005, 127 (1): 279.
[69] Raza A L, Panetier J A, Teltewskoi M, Macgregor S A, Braun T. Organometallics, 2013, 32 (14): 3795.
[70] Aizenberg M, Milstein D. J. Am. Chem. Soc., 1995, 117 (33): 8674.
[71] Arévalo A, Tlahuext-Aca A, Flores-Alamo M, García J J. J. Am. Chem. Soc., 2014, 136 (12): 4634.
[72] Barrios-Francisco R, Benitez-Paez T, Flores-Alamo M, Arevalo A, Garcia J J. Chem. Asian J., 2011, 6 (3): 842.
[73] Slaney M E, Ferguson M J, McDonald R, Cowie M. Organometallics, 2012, 31 (4): 1384.
[74] Gianetti T L, Bergman R G, Arnold J. Chem. Sci., 2014, 5 (6): 2517.
[75] Fischer P, Goetz K, Eichhorn A, Radius U. Organometallics, 2012, 31 (4): 1374.
[76] Prikhod'ko S A, Adonin N Y, Parmon V N. Tetrahedron Lett., 2010, 51 (17): 2265.
[77] Kiplinger J L, G. R T. J. Am. Chem. Soc., 1996, 118 (7): 1805.
[78] Jäger-Fiedler U, Klahn M, Arndt P, Baumann W, Spannenberg A, Burlakov V V, Rosenthal U. J. Mol. Catal. A:Chem., 2007, 261 (2): 184.
[79] Lv H, Zhan J H, Cai Y B, Yu Y, Wang B, Zhang J L. J. Am. Chem. Soc., 2012, 134 (39): 16216.
[80] Lv H, Cai Y B, Zhang J L. Angew. Chem. Int. Ed., 2013, 52 (11): 3203.
[81] Macgregor S A, McKay D, Panetier J A, Whittlesey M K. Dalton Trans., 2013, 42 (20): 7386.
[82] Panetier J A, Macgregor S A, Whittlesey M K. Angew. Chem. Int. Ed., 2011, 50 (12): 2783.
[83] Reade S P, Mahon M F, Whittlesey M K. J. Am. Chem. Soc., 2009, 131 (5): 1847.
[84] Guard L M, Ledger A E W, Reade S P, Ellul C E, Mahon M F, Whittlesey M K. J. Organomet. Chem., 2011, 696 (3): 780.
[85] Schwartsburd L, Mahon M F, Poulten R C, Warren M R, Whittlesey M K. Organometallics, 2014, 33 (21): 6165.
[86] Ekkert O, Strudley S D A, Rozenfeld A, White A J P, Crimmin M R. Organometallics, 2014, 33 (24): 7027.
[87] Teltewskoi M, Panetier J A, Macgregor S A, Braun T. Angew. Chem., Int. Ed., 2010, 49 (23): 3947.
[88] Nova A, Reinhold M, Perutz R N, Macgregor S A, McGrady J E. Organometallics, 2010, 29 (7): 1824.
[89] Braun T, Noveski D, Ahijado M, Wehmeier F. Dalton Trans., 2007, 2007 (34): 3820.
[90] Xiao J, Wu J, Zhao W, Cao S. J. Fluorine. Chem., 2013, 146: 76.
[91] Zhao W, Wu J, Cao S. Adv. Synth. Catal., 2012, 354 (4): 574.
[92] Li J, Zheng T, Sun H, Li X. Dalton Trans., 2013, 42 (36): 13048.
[93] Chen Z, He C Y, Yin Z, Chen L, He Y, Zhang X. Angew. Chem. Int. Ed., 2013, 52 (22): 5813.
[94] Dror I, Schlautman M A. Environ. Toxicol. Chem., 2003, 22 (3): 525.
[95] Clot E, Eisenstein O, Jasim N, Macgregor S A, McGrady J E, Perutz R N. Acc. Chem. Res., 2011, 44 (5): 333.
[96] Caputo C B, Hounjet L J, Dobrovetsky R, Stephan D W. Sci., 2013, 341: 1374.
[97] Breyer D, Braun T, Klaering P. Organometallics, 2012, 31 (4): 1417.
[98] Isse A A, Gennaro A, Lin C Y, Hodgson J L, Coote M L, Guliashvili T. J. Am. Chem. Soc., 2011, 133: 6254.
[99] Sadowsky D, McNeill K, Cramer C J. Environ. Sci. Technol., 2013, 47 (24): 14194.
[100] Li J, Zheng T, Sun H, Xu W, Li X. Dalton Trans., 2013, 42 (16): 5740.
[101] Lv H, Cai Y B, Zhang J L. Angew. Chem. Int. Ed.,2013, 52 (11): 3203.
[102] Kim S, Park T, Lee W. J. Environ. Manage., 2015, 151: 378.
[103] Lesage S, Brown S, Millar K. Environ. Sci. Technol., 1998, 32 (15): 2264.
[104] Glod G, Brodmann U, Angst W, Holliger C, Schwarzenbach R P. Environ. Sci. Technol., 1997, 31 (11): 3154.
[105] Xu J, Shimakoshi H, Hisaeda Y. J. Organometallic Chem., 2015, 782: 89.
[106] Zhang W, Shimakoshi H, Houfuku N, Song X M, Hisaeda Y. Dalton Trans., 2014, 43: 13972.
[107] Sabater S, Mata J A, Peris E. Organometallics, 2015, 34 (7): 1186.