上/下转换技术能将红外光和紫外光能量转换成与工作电池匹配的光谱范围内能量,解决了由于光谱不匹配造成的能量损失,实现拓宽电池的吸收光谱,提高电池的光利用率和转换效率,降低紫外光对电池稳定性的影响。稀土离子由于特殊的能级结构且发光效率高,常作为上/下转换发光材料的中心离子。近年来上转换发光中心主要集中在Er3+,Tm3+等三价离子,敏化中心则为具有特殊能级结构和较长激发态寿命的Yb3+离子。Tb3+,Eu3+,Sm3+等离子由于在紫外光区具有电荷迁移吸收带,易被高能紫外光子激发,量子效率接近100%且发射谱线主要位于可见光区,常被用作下转换发光中心。发光基质多选择声子能量低、透光范围广、易于掺杂的氟化物,并通过水热法制备出结晶度高、粒径小且分布均匀的粉体材料。目前,上/下转换技术应用于DSC的研究越来越受到人们的重视,本文将对上转换和下转换技术在DSC中的应用进行详细阐述,主要介绍上/下转换技术的发展背景,在太阳电池中的应用和方法,详细综述近几年来各类上转换和下转换材料在太阳电池中应用的研究进展,最后对其未来的发展方向进行了展望。
[1] Mathew S, Yella A, Gao P, Humphry-Baker R, Curchod B F, Ashari-Astani N, Tavernelli I, Rothlisberger U, Nazeeruddin M K, Grätzel M. Nat. Chem., 2014, 6: 242.
[2] Ding Y, Mo L E, Tao L, Ma Y M, Hu L H, Huang Y, Fang X Q, Yao J X, Xi X W, Dai S Y. J. Power Sources, 2014, 272: 1046.
[3] 桃李(Tao L), 霍志鹏(Huo Z P), 潘旭(Pan X),张昌能(Zhang C N), 戴松元(Dai S Y). 化学进展(Progress in Chemistry), 2013, 25(6): 990.
[4] Liu F, Zhu J, Hu L H, Zhang B, Yao J X, Nazeeruddin M K, Grätzel M, Dai S Y. J. Mater. Chem. A, 2015, 3: 6315.
[5] Wu G H, Kong F T, Zhang Y H, Zhang X X, Li J Z, Chen W C, Liu W Q, Ding Y, Zhang C N, Zhang B, Yao J X, Dai S Y. J. Phys. Chem. C, 2014, 118: 8756.
[6] Wu G H, Kong F T, Li J Z, Fang X Q, Li Y, Dai S Y. J. Power Sources, 2013, 243: 131.
[7] 武国华(Wu G H), 孔凡太(Kong F T), 翁坚(Weng J), 戴松元(Dai S Y), 奚小网(Xi X W), 张昌能(Zhang C N).化学进展(Progress in Chemistry), 2011, 23(9): 1929.
[8] Hamann T W, Jensen R A, Martinson A B F, Ryswyk H V, Hupp J T. Energy Environ. Sci., 2008, 1: 66.
[9] Wang Z S, Yamaguchi T, Sugihara H, Arakawa H. Langmuir, 2005, 21: 4272.
[10] Hara K, Dan-oh Y, Kasada C, Ohga Y, Shinpo A, Suga S, Sayama K, Arakawa H. Langmuir, 2004, 20: 4205.
[11] 徐东勇(Xu D Y), 臧竞存(Zang J C). 人工晶体学报(Journal of Artificial Crystal), 2001, 30(2): 203.
[12] 杨建虎(Yang J H), 戴世勋(Dai S X), 姜中宏(Jiang Z H).物理学进展(Progress in Physics), 2003, 23(3): 284.
[13] Auzel F. Chem. Rev., 2004, 104(1): 139.
[14] Gamelin D R, Güdel H U. Transition Metal & Rare Earth Compounds, 2001, 214: 1.
[15] Gamelin D R, Güdel H U.Cheminform, 2000, 33: 235.
[16] Bloembergen N. Phys. Rev. Lett., 1959, 2: 84.
[17] Chivian J S, Case W E, Eden D D. Appl. Phys. Lett., 1979, 35: 124.
[18] Wegh R T, Donker H, Oskam K D, Meijerink A. Science, 1999, 283: 663.
[19] 孙家跃(Sun J Y), 杜海燕(Du H Y), 胡文祥(Hu W X). 固体发光材料(Solid Luminescent Material). 北京: 化学工业出版社(Beijing: Chemical Industry Press), 2003.
[20] Trupke T, Green M A, Würfel P. J. Appl. Phys., 2002, 92: 1668.
[21] Trupke T, Green M A, Würfel P. J. Appl. Phys., 2002, 92: 4117.
[22] 何捍卫(He H W), 周科朝(Zhou K C), 熊翔(Xiong X), 黄伯云(Huang B Y). 中国稀土学报(Journal of the Chinese Society of Rare Earth), 2003, 21(2): 123.
[23] An L, Zhang J, Liu M, Wang S W. J. Lumin., 2007, 122/123: 125.
[24] Gudel H U, Pollnau M. J. Alloy. Compd., 2000, 307: 303
[25] Riedener T, Kramer K, Gudel H U. Inorg. Chem., 1995, 34: 2749
[26] Zhong S L, Wang S J, Xu H L, Li C G, Huang Y X, Wang S P, Xu R. Mater. Lett., 2009, 63: 530.
[27] Wang G F, Qin W P, Zhang J S, Zhang J S, Wang Y, Cao C Y, Wang L L, Wei G D, Zhu P F, Kim R. J. Fluorine Chem., 2008, 129: 621.
[28] Qin X P, Zhou G H, Yang H, Yang Y, Zhang J, Wang S W. J. Alloy.Compd., 2010, 493: 672.
[29] Gai S L, Yang P P, Wang D, Li C X, Niu N, He F, Li X B. CrystEngComm, 2011, 13: 5480.
[30] Das S, Mandal K C. Mater. Lett., 2012, 66: 46.
[31] Weissman S I. J. Chem. Phys., 1942, 10: 214.
[32] Wang Y, Jiang Z H, Lv Y G, Zhang Y J, Ma D Y, Zhang F J, Tan B. Synthetic Met., 2011, 161: 655.
[33] Chen B T, Dong B, Wang J, Zhang S, Xu L, Yu W, Song H. Nanoscale, 2013, 5: 8541.
[34] Lin J, Yu M, Lin C K, Liu X M. J. Phys. Chem. C, 2007, 111: 5835.
[35] Guo H, Dong N, Yin M, Zhang W P, Lou L R, Xia S D. J. Phys. Chem. B, 2004, 108: 19205.
[36] Matthews L R, Knobbe E T. Chem. Mater. 1993, 5: 1697.
[37] Yang C H, Yang G F, Pan Y X, Zhang Q Y. J. Fluoresc., 2009, 19: 105.
[38] Wei Z G, Sun L D, Liao C S, Jiang X C, Yan C H, Tao Y, Hou X Y, Ju X. J. Appl. Phys., 2003, 93: 9783.
[39] Zhang J, Wang S W, Rong T J, Chen L D. J. Am. Ceram. Soc., 2004, 87: 1072.
[40] Li Q, Gao L, Yan D S. Nanostruct. Mater., 1997, 8: 825.
[41] Chen L M, Liu Y N, Huang K L. Mater. Res. Bull., 2006, 41: 158.
[42] Kong L B, Zhang T S, Ma J, Boey F. Prog. Mater. Sci., 2008, 53: 207.
[43] Richards B S. Sol. Energ. Mat. Sol. C., 2006, 90: 2329.
[44] Green M A, Emery K, Hishikawa Y, Warta W. Prog. Photovolt: Res. Appl., 2009, 17: 320.
[45] Shockley W, Queisser H J. J. Appl. Phys., 1961, 32: 510.
[46] Strümpel C, McCann M, Beaucarne G, Arkhipov V, Slaoui A, Švr?ek V, Cañizo C D, Tobias I. Sol. Energ. Mat. Sol. C., 2007, 91: 238.
[47] Wolf M. Proceedings of the IRE, 1960, 48: 1246.
[48] Gibart P, Auzel F, Guillaume J C, Zahraman K. Jpn. J. Appl. Phys., 1996, 35: 4401.
[49] Werner J H, Kolodinski S, Queisser H J. Phys. Rev. Lett., 1994, 72: 3851.
[50] Würfel P. Sol. Energ. Mat. Sol. C., 1997, 46: 43.
[51] van der Ende B M, Aarts L, Meijerink A. Phys. Chem. Chem. Phys., 2009, 11: 11081.
[52] Zhang Q Y, Huang X Y. Prog. Mater. Sci., 2010, 55: 353.
[53] Liu S M, Chen W, Wang Z G. J. Nanosci. Nanotechnol., 2010, 10: 1418.
[54] Trupke T, Green M A, Wurfel P. Appl. Phys. Lett., 2002, 92(7): 4117.
[55] De Wild J, Meijerink A, Rath J K, van Sark W G J H M, Schropp R E I. Sol. Energ. Mat. Sol. C., 2010, 94: 1919.
[56] Wild J D, Rath J K, Meijerink A, van Sark W G J H M, Schropp R E I. Sol. Energ. Ma. Sol. C., 2010, 94: 2395.
[57] Shan G B, Demopoulos G P. Adv. Mater., 2010, 22: 4373.
[58] Badescu V, Vos A D. J. Appl. Phys., 2007, 102: 073102.
[59] Shpaisman H, Niitsoo O, Lubomirsky I, Cahen D. Sol. Energ. Mat. Sol. C., 2008, 92: 1541.
[60] Shalav A, Richards B S, Green M A. Sol. Energ. Mat. Sol. C., 2007, 91: 829.
[61] Wild J D, Meijerink A, Rath J K, van Sark W G J H M, Schropp R E I. Energ. Environ. Sci., 2011, 4: 4835.
[62] Ramasamy P, Kim J. Chem. Commun., 2014, 50: 879.
[63] 李树全(Li S Q), 林建明(Lin J M),吴季怀(Wu J H),张秀坤(Zhang X K), 李彪(Li B), 徐波(Xu B).功能材料(Functional Material), 2009, 40(1): 82.
[64] Xie G X, Lin J M, Wu J H, Lan Z, Li Q H, Xiao Y M, Yue G T, Yue H F, Huang M L. Chinese Sci. Bull., 2011, 56: 96.
[65] Wu X, Lu G Q, Wang L Z. Adv. Energy Mater., 2013, 3: 704.
[66] Shan G B, Demopoulos G P. Adv. Mater., 2010, 22: 4373.
[67] Wu J H, Wang J L, Lin J M, Lan Z, Tang Q W, Huang M L. Adv. Energy Mater., 2012, 2: 78.
[68] 范乐庆(Fan L Q), 李兆磊(Li Z L), 黄昀昉(Huang Y F), 林建明(Lin J M), 吴季怀(Wu J H).无机化学学报(Chinese Journal of Inorganic Chemistry), 2015, 31(1): 147.
[69] Liang L L, Liu Y M, Bu C H, Guo K M, Sun W W, Huang N, Peng T, Sebo B, Pan M M, Liu W, Guo S S, Zhao X Z. Adv. Mater., 2013, 25: 2174.
[70] Wang W, Huang W J, Ni Y R, Lu C H, Xu Z Z. ACS Appl. Mater. Interfaces, 2014, 6: 340.
[71] Kay A, Grätzel M. Chem. Mater., 2002, 14: 2930.
[72] Liu J F, Yao Q H, Li Y D. Appl. Phys. Lett., 2006, 88: 173119.
[73] Huang X Y, Wang J X, Yu D C, Ye S, Zhang Q Y, Sun X W. J. Appl. Phys., 2011, 109: 113526.
[74] Hong C K, Ko H S, Han E M, Yun J J, Park K H. Nanoscale Res. Lett., 2013, 8: 3975.
[75] Shen J, Li Z Q, Cheng R, Luo Q, Luo Y D, Chen Y W, Chen X H, Sun Z, Huang S M. ACS Appl. Mater. Interfaces, 2014, 6: 17454
[76] Yao N N, Huang J Z, Fu K, Liu S Y, Dong E, Wang Y H, Xu X J, Zhu M, Cao B Q. J. Power Sources, 2014, 267: 405
[77] 王江丽(Wang J L), 林建明(Lin J M), 吴季怀(Wu J H), 兰章(Lan Z), 范乐庆(Fan L Q), 黄韵昉(Huang Y F), 唐子颖(Tang Z Y).厦门大学学报: 自然科学版(Journal of Xianmen University: Natural Science), 2011, S1(B09): 98.
[78] Wu J H, Wang J L, Lin J M, Xiao Y M, Yue G T, Huang M L, Lan Z, Huang Y F, Fan L Q, Yin S, Sato T S. Sci. Rep., 2013, 3: 2058.
[79] Hafez H, Saif M, Abdel-Mottaleb M S A. J. Power Sources, 2011, 196: 5792
[80] Hong B C, Kawano K. Sol. Energ. Mat. Sol. C., 2003, 80: 417.
[81] Kawano K, Hong B C, Sakamoto K, Tsuboi T, Seo H J. Opt. Mater., 2009, 31: 1353.
[82] Wang L J, Li Y Y, Hao H S, Guo W H, Su Q, Jin S S, Qin L, Gao W Y, Liu G S, Hu Z Q. J. Chim. Ceram. Soc. (Eng.), 2015, 2: 103