由于人工血管的表面缺乏活性内皮层,特别是小口径人工血管经常面临着长期通畅率低和再狭窄等难题,从而限制了其在临床上的应用。研究表明,通过基因复合物对内皮细胞转染可以在支架表面快速获得新生内皮层。近年来,基于靶向多肽修饰的基因载体为提高转染效率和降低载体毒性提供了有效的途径。本文详细介绍了目前用于基因转染的各种目的基因和基因载体,并以聚阳离子基因载体为基础,重点阐述了促进内皮细胞增殖的靶向性基因载体的研究进展,结合当前小口径人工血管研究进展,对采用基因转染方式实现其快速内皮化进行了分析和展望。
[1] Liu T, Liu S, Zhang K, Chen J, Huang N. J. Biomed. Mater. Res. A, 2014, 102: 3754.
[2] Boland E D, Matthews J A, Pawlowski K J, Simpson D G, Wnek G E, Bowlin G L. Front. Biosci., 2004, 9: 1422.
[3] Teebken O E, Haverich A. Tissue engineering of small diameter vascular grafts. Eur. J. Vasc. Endovasc., 2002, 23: 475.
[4] Ren X K, Feng Y K, Guo J T, Wang H X, Li Q, Yang J, Hao X F, Lv J, Ma N, Li W Z. Chem. Soc. Rev., 2015, 44: 5680.
[5] Zhao H Y, Feng Y K, Guo J T. J. Appl. Polym. Sci., 2011,119: 3717.
[6] Tan M Q, Feng Y K, Wang H Y, Zhang L, Khan M, Guo J T, Chen Q L, Liu J S. Macromol. Res., 2013, 21: 541.
[7] Wang H Y, Feng Y K, Yuan W J, Zhao H Y, Fang Z C, Khan M, Guo J T. Sci. China Phys. Mech., 2012, 55: 1189.
[8] Gao W, Feng Y K, Lu J, Guo J T. BER: Materials Research Society, 2012. 1403.
[9] Lu J, Feng Y K, Gao B, Guo J T. J. Polym. Res., 2012, 19: 9959.
[10] Gao B, Feng Y K, Lu J, Zhang L, Zhao M, Shi C C, Khan M, Guo J T. Mater. Sci. Eng. C Mater. Biol. Appl., 2013, 33: 2871.
[11] Khan M, Yang J, Shi C C, Feng Y K, Zhang W C, Gibney K, Tew G N. Macromol. Mater. Eng., 2015, 300: 802.
[12] Yang J, Lv J, Gao B, Zhang L, Yang D Z, Shi C C, Guo J T, Li W Z, Feng Y K. Front. Chem. Sci. Eng., 2014, 8: 188.
[13] Yang J, Lv J, Behl M, Lendlein A, Yang D Z, Zhang L, Shi C C, Guo J T, Feng Y K. Macromol. Biosci., 2013, 13: 1681.
[14] Salehi-Nik N, Amoabediny G,Shokrgozar M A, Mottaghy K, Klein-Nulend J, Zandieh-Doulabi B. Biomed. Mater., 2015, 10: 015024.
[15] Zhang M, Wang Z X, Wang Z F, Feng S R, Xu H J, Zhao Q, Wang S F, Fang J X, Qiao M Q, Kong D L. Colloids Surf. B: Biointerfaces, 2011, 85: 32.
[16] Fujita M, Ishihara M, Simizu M, Obara K, Ishizuka T, Saito Y, Yura H, Morimoto Y, Takase B, Matsui T, Kikuchi M, Maehara T. Biomaterials, 2004, 25: 699.
[17] Rincon M Y, Vanden D T, Chuah M K. Cardiovasc. Res., 2015, 108: 4.
[18] Sinn P L, Sauter S L, McCray P L. Gene Ther., 2005, 12: 1089.
[19] Davis M E. Curr. Opin. Biotech., 2002, 13: 128.
[20] Niidome T, Huang L. Gene Ther., 2002, 9: 1647.
[21] Godbey W T, Wu K K, Mikos A G.. J. Control. Release, 1999, 60: 149.
[22] Zhang Z, Lai Y X, Yu L, Ding J D. Biomaterials, 2010, 31: 7873.
[23] Wei Y, Ji Y, Xiao L L, Lin Q K, Xu J P, Ren K F, Ji J. Biomaterials, 2013, 34: 2588.
[24] Kanie K, Narita Y, Zhao Y, Kuwabara F, Satake M, Honda S, Kaneko H, Yoshioka T, Okchi M, Honda H, Kato R. Biotechnol. Bioeng., 2012, 109: 1808.
[25] Wei Y, Ji Y, Xiao L L, Lin Q K, Ji J. Colloid. Surface. B, 2011, 84: 369.
[26] Lin Q K, Hou Y, Ren K F, Ji J. Thin Solid Films, 2012, 520: 4971.
[27] Lahtinen M, Blomberg P, Baliulis G, Carlsson F, Khamis H, Zemgulis V. Eur. J. Cardiothorac. Surg. , 2007, 31: 383.
[28] Yin T, He S S, Su C, Chen X C, Zhang D M, Wan Y, Ye T H, Shen G B, Wang Y S, Shi H S, Yang L, Wei Y Q. Mol. Med. Rep. , 2015, 12: 5093.
[29] Sun H Y, Wei S P, Xu R C, Xu P X, Zhang W C. Biochem. Biophys. Res. Commun., 2010, 395: 361.
[30] Hirko A, Tang F X, Hughes J A. Curr. Med. Chem., 2003, 10: 1185.
[31] Fischer D, Li Y X, Ahlemeyer B, Krieglstein J, Kissel T. Biomaterials, 2003, 24: 1121.
[32] Mousazadeh M, Palizban A, Salehi R, Salehi, M. J. Drug Target., 2007, 15: 226.
[33] Wimmer N, Marano R J, Kearns P S, Rakoczy E P, Toth I. Bioorg. Med. Chem. Lett., 2002, 12: 2635.
[34] Pun S H,Bellocq N C, Liu A J, Jensen G, Machemer T, Quijanon E, Schluep T, Wen S F, Engler H, Heidel J, Davis M E. Bioconjugate Chem., 2004, 15: 831.
[35] Jiang D H, Salem A K. Int. J. Pharm. , 2012, 427: 71.
[36] Zhao X L, Li Z Y, Pan H B, Liu W G, Lv M M, Leung F, Lu W W. Acta Biomater., 2013, 9: 6694.
[37] Peng L H, Wei W, Qi X T, Shan Y H, Zhang F J, Chen X, Zhu Q Y, Yu L, Liang W Q, Gao J Q. Mol. Pharmaceutics, 2013, 10: 3090.
[38] Tian H Y, Guo Z P, Chen J, Lin L, Xia J L, Dong X, Chen X S. Adv. Healthc. Mater., 2012, 1: 337.
[39] Khan M, Ong Z Y, Wiradharma N, Attia A B E, Yang Y Y. Adv. Healthc. Mater., 2012, 1: 373.
[40] Fadeel B, Garcia-Bennett A E. Adv. Drug Deliv. Rev., 2010, 62: 362.
[41] Morille M, Passirani C, Vonarbourg A, Clavreul A, Benoit J P. Biomaterials, 2008,29: 3477.
[42] Liddington R C, Ginsberg M H. J. Cell Biol., 2002, 158: 833.
[43] Zheng W T, Wang Z H, Song L J, Zhao Q, Zhang J, Li D, Wang S F, Han J H, Zheng X L, Yang Z M, Kong D L. Biomaterials, 2012, 33: 2880.
[44] Hubbell J A, Massia S P, Desai N P, Drumheller P D. Biotechnology, 1991, 9: 568.
[45] Ji Y, Wei Y, Liu X S, Wang J L, Ren K F, Ji J. J. Biomed. Mater. Res. Part A, 2012, 100A: 1387.
[46] Kato R, Kaga C, Kanie K, Kunimatsu M, Okochi M, Honda H. Mini-Rev. Org. Chem., 2011, 8: 171.
[47] Khan M, Yang J, Shi C C, Lv J, Feng Y K, Zhang W C. Acta Biomater., 2015, 20: 69.
[48] Suh W, Han S O, Yu L, Kim S W. Mol. Ther., 2002, 6: 664.
[49] Wang H X, Feng Y K, Yang J, Guo J T, Zhang W C. J. Mater. Chem. B, 2015, 3: 3379.
[50] Shi C C, Yao F L, Li Q, Khan M, Ren X K, Feng Y K, Huang J W, Zhang W C, Biomaterials, 2014, 35: 7133.
[51] Shi C C, Li Q, Zhang W C, Feng Y K, Ren X K. ACS Appl. Mater. Interfaces, 2015, 7: 20389.
[52] Hao X F, Li Q, Lv J, Yu L, Ren X K, Zhang L, Feng Y K, Zhang W C. ACS Appl. Mater. Interfaces, 2015, 7: 12128.
[53] Kibria G, Hatakeyama H, Ohga N, Hida K, Harashima H. J. Control. Release, 2011, 153: 141.
[54] Sanjoh M, Miyata K, Christie R J, Ishii T, Maeda Y, Pittella F, Hiki S, Nishiyama N, Kataoka K. Biomacromolecules, 2000, 7: 1664.
[55] Hayashi K, Nakamura S, Morishita R, Moriguch A, Aoki M, Matsumoto K, Sakai N, Ogihara T. Gene Ther., 2000, 7: 1664.
[56] Chen F, Wan H Y, Xia T, Guo X Q, Wang H, Liu Y W, Li X H. Eur. J. Pharm. Biopharm., 2013, 85: 699.
[57] Luu Y K, Kim K, Hsiao B S, Chu B, Hadjiargyrou M. J.Control. Release, 2003, 89: 341.
[58] Yu L, Feng Y K, Li Q, Hao X F, Liu W, Zhou W, Shi C C, Ren X K, Zhang W C. React. Funct. Polym., 2015, 91: 19.
[59] Sharif F, Hynes S O, McCullagh K J, Ganley S, Greiser U, McHugh P, Crowley J, Barry F, O'Brien T. Gene Ther., 2012, 19: 321.
[60] Yang J, Zeng Y, Zhang, C, Chen, Y X, Yang Z Y, Li Y J, Len, X G, Kong D L, Wei X Q, Sun H F,Song C X. Biomaterials, 2013, 34: 1635.