茚及其衍生物广泛存在于自然界中,其中多官能团化的茚类化合物大多具有重要的生物活性,因而非常具有成为药物的先导化合物的潜力。特别是茚类化合物的不对称合成吸引了有机化学家们的广泛关注,最近有许多相应的合成方法研究被报道,包括外消旋体拆分、手性辅基及底物诱导的合成和手性催化合成等。本文总结了茚及其衍生物的催化不对称合成研究进展,重点介绍过渡金属及有机小分子不对称催化反应,并对该领域的研究前景进行了展望。
[1] Minegishi H, Futamura Y, Fukashiro S, Muroi M, Kawatani M, Osada H, Nakamura H. J. Med. Chem., 2015, 58: 4230.
[2] Conlon K, Christy C, Westbrook S, Whitlock G, Roberts L, Stobie A, McMurray G. J. Pharmacol. Exp. Ther., 2009, 330: 892.
[3] Apparsundaram S, Stockdale D J, Henningsen R A, Milla M E, Martin R S. J. Pharmacol. Exp. Ther., 2008, 327: 982.
[4] Svendsen O, Arnt J, Boeck V, Bøgesø K, Christensen A, Hyttel J, Larsen J J. Drug Dev. Res., 1986, 7: 35.
[5] Treinen K, Louden C, Dennis M, Wier P. Teratology, 1999, 59: 51.
[6] Ohlstein E H, Nambi P, Lago A, Hay D, Beck G, Fong K L, Eddy E P, Smith P, Ellens H, Elliott J D. J. Pharmacol. Exp. Ther., 1996, 276: 609.
[7] Barone F, White R, Elliott J, Feuerstein G, Ohlstein E. J. Cardiovasc. Pharmacol., 1995, 26: 404.
[8] Vlasses P H, Irvin J D, Huber P B, Lee R B, Ferguson R K, Schrogie J J, Zacchei A G, Davies R O, Abrams W B. Clin. Pharmacol. Ther., 1981, 29: 798.
[9] Davies I W, Senanayake C H, Larsen R D, Verhoeven T R, Reider P J. Tetrahedron Lett., 1996, 37: 1725.
[10] Kurosu M, Porter J R, Foley M A. Tetrahedron Lett., 2004, 45: 145.
[11] Kerr M S, de Alaniz J R, Rovis T. J. Org. Chem., 2005, 70: 5725.
[12] He M, Struble J R, Bode J W. J. Am. Chem. Soc., 2006, 128: 8418.
[13] Struble J R, Kaeobamrung J, Bode J W. Org. Lett., 2008, 10: 957.
[14] Boger D L, Hueter O, Mbiya K, Zhang M. J. Am. Chem. Soc., 1995, 117: 11839.
[15] Hong B, Li C, Wang Z, Chen J, Li H, Lei X. J. Am. Chem. Soc., 2015, 137: 11946.
[16] Shi Y, Yang B, Cai S, Gao S. Angew. Chem. Int. Ed., 2014, 53: 9539.
[17] Thommen C, Jana C K, Neuburger M, Gademann K. Org. Lett., 2013, 15: 1390.
[18] Deng J, Zhou S, Zhang W, Li J, Li R, Li A. J. Am. Chem. Soc., 2014, 136: 8185.
[19] Kheira H, Li P, Xu J. J. Mol. Catal. A: Chem., 2014, 391: 168.
[20] Hu J, Yan J, Chen J, Pang Y, Li X. MedChemComm, 2015, 6: 1318.
[21] Da Silva Barbosa J, Da Silva G V J, Constantino M G. Tetrahedron Lett., 2015, 56: 4649.
[22] Sudhakar G, Satish K. Chem.Eur. J., 2015, 21: 6475.
[23] Cai S, Xiao Z, Shi Y, Gao S. Chem.Eur. J., 2014, 20: 8677.
[24] Taylor J G, da Silva Ribeiro R, Correia C R D. Tetrahedron Lett., 2011, 52: 3861.
[25] Gabriele B, Mancuso R, Veltri L. Chem.Eur. J., 2016, 22:5056.
[26] 丁奎岭(Ding K L), 范青华(Fan Q H). 化学通讯(Chemical Newsletter), 2009,(6): 22.
[27] 麻远(Ma Y), 殷巍(Yin W), 赵玉芬(Zhao Y F). 有机化学(Chinese Journal of Organic Chemistry), 2008, 28(1): 37.
[28] 柴凤兰(Chai F L), 徐海云(Xu H Y). 化工进展(Chemical Industry and Enginerring Progress), 2014, 33(11): 3045.
[29] 段义杰(Duan Y J), 刘建利(Liu J L), 王翠玲(Wang C L). 有机化学(Chinese Journal of Organic Chemistry), 2010, 30(7): 988.
[30] Vilums M, Heuberger J, Heitman L H, IJzerman A P. Med. Res. Rev., 2015, 35: 1097.
[31] Enders M, Baker R W. Curr. Org. Chem., 2006, 10: 937.
[32] Borie C, Ackermann L, Nechab M. Chem. Soc. Rev., 2016, 45: 1368.
[33] Yue G, Lei K, Hirao H, Zhou J. Angew. Chem. Int. Ed., 2015, 54: 6531.
[34] 乐贵洲(Yue G Z), 黄轩(Huang X), 刘波(Liu B). 有机化学(Chinese Journal of Organic Chemistry), 2013, 33(6): 1167.
[35] 乐贵洲(Yue G Z), 杨立(Yang L), 袁长春(Yuan C C), 杜彪(Du B), 刘波(Liu B). 有机化学(Chinese Journal of Organic Chemistry), 2013, 33(1): 90.
[36] Yue G, Yang L, Yuan C, Jiang X, Liu B. Org. Lett., 2011, 13: 5406.
[37] Yue G, Yang L, Yuan C, Du B, Liu B. Tetrahedron, 2012, 68: 9624.
[38] Yang L, Yue G, Yuan C, Du B, Deng H, Liu B. Synlett, 2014, 25: 2471.
[39] 乐贵洲(Yue G Z). 四川农业大学学报(Journal of Sichuan Agricultural University), 2012, 30(1): 82.
[40] Zhou F, Yang M, Lu X. Org. Lett., 2009, 11: 1405.
[41] Martínez A, García-García P, Fernández-Rodríguez M A, Rodríguez F, Sanz R. Angew. Chem. Int. Ed., 2010, 49: 4633.
[42] Sanjuán A M, Rashid M A, García-García P, Martínez-Cuezva A, Fernández-Rodríguez M A, Rodríguez F, Sanz R. Chem.Eur. J., 2015, 21: 3042.
[43] Tran D N, Cramer N. Angew. Chem. Int. Ed., 2011, 50: 11098.
[44] Campolo D, Gastaldi S, Roussel C, Bertrand M P, Nechab M. Chem. Soc. Rev., 2013, 42: 8434.
[45] Egi M, Shimizu K, Kamiya M, Ota Y, Akai S. Chem. Commun., 2015, 51: 380.
[46] Arif T, Borie C, Tintaru A, Naubron J V, Vanthuyne N, Bertrand M P, Nechab M. Adv. Synth. Catal., 2015, 357: 3611.
[47] Yeom H S, Lee Y, Jeong J, So E, Hwang S, Lee J E, Lee S S, Shin S. Angew. Chem. Int. Ed., 2010, 49: 1611.
[48] Qian D, Zhang J. Chem.Eur. J., 2013, 19: 6984.
[49] Ji K, Zheng Z, Wang Z, Zhang L. Angew. Chem. Int. Ed., 2015, 54: 1245.
[50] Willis M C. Chem. Rev., 2009, 110: 725.
[51] Kundu K, McCullagh J V, Morehead A T. J. Am. Chem. Soc., 2005, 127: 16042.
[52] Natori Y, Anada M, Nakamura S, Nambu H, Hashimoto S. Heterocycles, 2006, 70: 635.
[53] ShintaniR, Yashio K, Nakamura T, Okamoto K, Shimada T, Hayashi T. J. Am. Chem. Soc., 2006, 128: 2772.
[54] Shintani R, Hayashi T. Org. Lett., 2005, 7: 2071.
[55] Shintani R, Takatsu K, Hayashi T. Angew. Chem. Int. Ed., 2007, 46: 3735.
[56] Matsuda T, Makino M, Murakami M. Org. Lett., 2004, 6: 1257.
[57] Matsuda T, Makino M, Murakami M. Angew. Chem. Int. Ed., 2005, 44: 6631.
[58] Matsuda T, Shigeno M, Makino M, Murakami M. Org. Lett., 2006, 8: 3379.
[59] Yu Y N, Xu M H. J. Org. Chem., 2013, 78: 2736.
[60] Minatti A, Zheng X, Buchwald S L. J. Org. Chem., 2007, 72: 9253.
[61] Xie J H, Zhou Q L. Acc. Chem. Res., 2008, 41: 581.
[62] Li X H, Zheng B H, Ding C H, Hou X L. Org. Lett., 2013, 15: 6086.
[63] Yang J, Yoshikai N. J. Am. Chem. Soc., 2014, 136: 16748.
[64] 孙小宇(Sun X Y), 吴劼(Wu J). 有机化学(Chinese Journal of Organic Chemistry), 2006, 26(6): 745.
[65] 姜岚(Jiang L), 李争宁(Li Z N), 赵德峰(Zhao D F). 化学进展(Progress in Chemistry), 2009, 21(6): 1229.
[66] Flanigan D M, Romanov-Michailidis F, White N A, Rovis T. Chem. Rev., 2015, 115: 9307.
[67] Janssen-Müller D, Schedler M, Fleige M, Daniliuc C G, Glorius F. Angew. Chem. Int. Ed., 2015, 54: 12492.
[68] Kerr M S, Rovis T. J. Am. Chem. Soc., 2004, 126: 8876.
[69] Thalji R K, Ellman J A, Bergman R G. J. Am. Chem. Soc., 2004, 126: 7192.
[70] Tran D N, Cramer N. Angew. Chem. Int. Ed., 2010, 49: 8181.
[71] Tran D N, Cramer N. Angew. Chem. Int. Ed., 2013, 52: 10630.
[72] Matsuda T, Watanuki S. Org. Biomol. Chem., 2015, 13: 702.
[73] Soldi C, Lamb K N, Squitieri R A, González-López M, Di Maso M J, Shaw J T. J. Am. Chem. Soc., 2014, 136: 15142.
[74] Albicker M R, Cramer N. Angew. Chem. Int. Ed., 2009, 48: 9139.
[75] Schuster C H, Coombs J R, Kasun Z A, Morken J P. Org. Lett., 2014, 16: 4420.
[76] Martin N, Pierre C, Davi M, Jazzar R, Baudoin O. Chem.Eur. J., 2012, 18: 4480.
[77] Holstein P M, Vogler M, Larini P, Pilet G, Clot E, Baudoin O. ACS Catal., 2015, 5: 4300.
[78] Hu J, Hirao H, Li Y, Zhou J S. Angew. Chem. Int. Ed., 2013, 52: 8676.
[79] Watson M P, Jacobsen E N. J. Am. Chem. Soc., 2008, 130: 12594.
[80] Seiser T, Roth O A, Cramer N. Angew. Chem. Int. Ed., 2009, 48: 6320.
[81] Seiser T, Cramer N. Angew. Chem. Int. Ed., 2010, 49: 10163.
[82] Nishimura T, Guo X X, Hayashi T. Chem. Asian J., 2008, 3: 1505.
[83] Guo X X, Sawano T, Nishimura T, Hayashi T. Tetrahedron: Asymm., 2010, 21: 1730.
[84] Calder E D D, Sutherland A. Org. Lett., 2015, 17: 2514.
[85] Calder E D D, Sutherland A. Synfacts, 2015, 11: 854.
[86] Brekan J A, Reynolds T E, Scheidt K A. J. Am. Chem. Soc., 2010, 132: 1472.
[87] Yuan H, Hu J, Gong Y. Tetrahedron: Asymm., 2013, 24: 699.
[88] Loh C C, Atodiresei I, Enders D. Chem.Eur. J., 2013, 19: 10822.
[89] Loh C C, Hack D, Enders D. Chem. Commun., 2013, 49: 10230.
[90] Loh C C, Chauhan P, Hack D, Lehmann C, Enders D. Adv. Synth. Catal., 2014, 356: 3181.
[91] Yang J W, Hechavarria F M T, List B. J. Am. Chem. Soc., 2005, 127: 15036.
[92] Phillips E M, Wadamoto M, Chan A, Scheidt K A. Angew. Chem. Int. Ed., 2007, 46: 3107.
[93] Li Y, Feng Z, You S L. Chem. Commun., 2008, 44: 2263.
[94] Biswas A, Sarkar S D, Fröhlich R, Studer A. Org. Lett., 2011, 13: 4966.
[95] Belmessieri D, Morrill L C, Simal C, Slawin A M, Smith A D. J. Am. Chem. Soc., 2011, 133: 2714.
[96] Li N, Liu G G, Chen J, Pan F F, Wu B, Wang X W. Eur. J. Org. Chem., 2014, 2014: 2677.
[97] Chua P J, Tan B, Yang L, Zeng X, Zhu D, Zhong G. Chem. Commun., 2010, 46: 7611.
[98] Johnston C P, Kothari A, Sergeieva T, Okovytyy S I, Jackson K E, Paton R S, Smith M D. Nat. Chem., 2015, 7: 171.
[99] Oswald C L, Peterson J A, Lam H W. Org. Lett., 2009, 11: 4504.
[100] Suzuki Y, Yazaki R, Kumagai N, Shibasaki M. Chem. Eur. J., 2011, 17: 11998.
[101] Nishimura T, Ebe Y, Hayashi T. J. Am. Chem. Soc., 2013, 135: 2092.
[102] Nishimura T, Nagamoto M, Ebe Y, Hayashi T. Chem. Sci., 2013, 4: 4499.
[103] Reddy C S, Burns D J, Khan I, Lam H W. Angew. Chem. Int. Ed., 2015, 54: 13975.