树枝状多孔二氧化硅纳米粒子具有中心辐射状孔道结构且孔道尺寸从粒子内部到粒子表面逐渐增加,是一种具有新颖结构的多孔材料。和传统的具有二维六方有序孔道结构的介孔二氧化硅粒子相比,这种粒子具有三维开放性的树枝状骨架结构,因而具有独特的结构优势,即高的孔渗透性和高的粒子内表面的可接触性,从而有利于物质(分子或纳米粒子)沿着中心辐射状的孔道进行输送,在树枝状粒子的内部负载或者与内部的活性位点发生反应。因此,这种粒子是一种很有前景的载体平台,可以用来构筑新型的吸附剂、纳米催化剂和基因药物的递送系统等。本综述首先介绍了一系列的合成方法和对树枝状骨架结构的调控策略,探讨了树枝状多孔结构对物理化学性能的影响,描述了其在催化、纳米生物医学、环境能源等领域的应用性能,并对树枝状多孔二氧化硅粒子的合成方向和应用前景进行了展望。
[1] Stöber W,Fink A,Bohn E.J.Colloid Interface Sci.,1968,26:62.
[2] Kresge C T,Leonowicz M E,Roth W J,Vartuli J C,Beck J S.Nature,1992,359:710.
[3] Zhao D Y,Feng J L,Huo Q S,Melosh N,Fredrickson G H,Chmelka B F,Stucky G D,Science,1998,279:548.
[4] Vallet-Regí M,Balas F,Arcos D.Angew.Chem.Int.Ed.,2007,46:7548.
[5] Slowing I I,Trewyn B G,Giri S,Lin V S Y.Adv.Funct.Mater.,2007,17:1225.
[6] Trewyn B G,Slowing I I,Giri S,Chen H T,Lin V S Y.Acc.Chem.Res.,2007,40:846.
[7] Trewyn B G,Giri S,Slowing I I,Lin V S Y.Chem.Commun.,2007,32:36.
[8] Wang S.Microporous Mesoporous Mater.,2009,117:1.
[9] Hom C,Lu J,Tamanoi F.J.Mater.Chem.,2009,19:6308.
[10] Zhao Y,Vivero-Escoto J L,Slowing I I,Trewyn B G,Lin V S Y.Expert Opin.Drug Deliv.,2010,7:1013.
[11] Che S,Liu Z,Ohsuna T,Sakamoto K,Terasaki O,Tatsumi T,Nature,2004,429:281.
[12] Zheng Y,Lin L H,Ye X J,Guo F S,Wang X C,Angew.Chem.Int.Ed.,2014,53:11926.
[13] Shopsowitz K E,Hao Q,Hamad W Y,Maclachlan M J,Nature,2010,468:422.
[14] Slowing I I,Vivero-Escoto J L,Wu C W,Lin V S Y.Adv.Drug Delivery Rev.,2008,60:1278.
[15] Vivero-Escoto J L,Slowing I I,Trewyn B G,Lin V S Y.Small,2010,6:1952.
[16] Du X,Li X,Xiong L,Zhang X,Kleitz F,Qiao S Z,Biomaterials,2016,91:90.
[17] Tang F,Li L,Chen D.Adv.Mater.,2012,24:1504.
[18] Ambrogio M W,Thomas C R,Zhao Y L,Zink J I,Stoddart J F.Acc.Chem.Res.,2011,44:903.
[19] Tarn D,Ashley C E,Xue M,Carnes E C,Zink J I,Brinker C J.Acc.Chem.Res.,2013,46:792.
[20] Li Z,Barnes J C,Bosoy A,Stoddart J F,Zink J I.Chem.Soc.Rev.,2012,41:2590.
[21] Zhang Y,Hsu B Y W,Ren C,Li X,Wang J.Chem.Soc.Rev.,2015,44:315.
[22] He Q,Shi J.J.Mater.Chem.,2011,21:5845.
[23] He Q,Shi J.Adv.Mater.,2014,26:391.
[24] Yang P,Gai S,Lin J.Chem.Soc.Rev.,2012,41:3679.
[25] Wang K,He X,Yang X,Shi H.Acc.Chem.Res.,2013,46:1367.
[26] Coll C,Bernardos A,Martínez-Máñez R,Sancenón F.Acc.Chem.Res.,2013,46:339.
[27] Mamaeva V,Sahlgren C,Lindén M.Adv.Drug Delivery Rev.,2013,65:689.
[28] Vivero-Escoto J L,Huxford-Phillips R C,Lin W.Chem.Soc.Rev.,2012,41:2673.
[29] Ciriminna R,Fidalgo A,Pandarus V,Béland F,Ilharco L M,Pagliaro M.Chem.Rev.,2013,113:6592.
[30] Rosenholm J M,Sahlgren C,Lindén M.Nanoscale,2010,2:1870.
[31] Lee J E,Lee N,Kim T,Kim J,Hyeon T.Acc.Chem.Res.,2011,44:893.
[32] Lin Y S,Hurley K R,Haynes C L.J.Phys.Chem.Lett.,2012,3:364.
[33] Popat A,Hartono S B,Stahr F,Liu J,Qiao S Z,Lu G Q.Nanoscale,2011,3:2801.
[34] Cotí K K,Belowich M E,Liong M,Ambrogio M W,Lau Y A,Khatib H A,Zink J I,Khashab N M,Stoddart J F.Nanoscale,2009,1:16.
[35] Rosenholm J M,Sahlgren C,Lindén M.Nanoscale,2010,2:1870.
[36] Argyo C,Weiss V,Bräuchle C,Bein T.Chem.Mater.,2014,26:435.
[37] Rosenholm J M,Mamaeva V,Sahlgren C,Lindén M.Nanomedicine,2012,7:111.
[38] Du X,Qiao S Z.Small,2015,11:32.
[39] Du X,He J.Nanoscale,2011,3:3984.
[40] Mintzer M A,Grinstaff M W.Chem.Soc.Rev.,2011,40:173.
[41] Medina S H,El-Sayed M E.Chem.Rev.,2009,109:3141.
[42] Khandare J,Calderón M,Dagia N M,Haag R.Chem.Soc.Rev.,2012,41:2824.
[43] Wang A Z,Langer R,Farokhzad O C.Annu.Rev.Med.,2012,63:185.
[44] Launey M E,Ritchie R O.Adv.Mater.,2009,21:2103.
[45] Ritchie R O,Nat.Mater.,2011,10:817.
[46] Andrievski R A,Glezer A M.Phys.Usp.,2009,52:315.
[47] Lee J,Singer J P,Thomas E L.Adv.Mater.,2012,24:4782.
[48] Na H K,Kim M H,Park K,Ryoo S R,Lee K E,Jeon H,Ryoo R,Hyeon C,Min D H.Small,2012,8:1752.
[49] Chen Y,Chu C,Zhou Y,Ru Y,Chen H,Chen F,He Q,Zhang Y,Zhang L,Shi J.Small,2011,7:2935.
[50] Chen L,Zhu G,Zhang D,Zhao H,Guo M,Shi W,Qiu S.J.Mater.Chem.,2009,19:2013.
[51] Hartono S B,Gu W,Kleitz F,Liu J,He L,Middelberg A P J,Yu C,Lu G Q,Qiao S Z.ACS Nano,2012,6:2104.
[52] Polshettiwar V,Cha D,Zhang X,Basset J M.Angew.Chem.Int.Ed.,2010,49:9652.
[53] Wang J,Xiao Q,Zhou H,Sun P,Yuan Z,Li B,Ding D,Shi A,Chen T.Adv.Mater.,2006,18:3284.
[54] Lin H P,Cheng Y R,Mou C Y.Chem.Mater.,1998,10:3772.
[55] Oliver S,Kuperman A,Coombs N,Lough A,Ozin G A.Nature,1995,378:47.
[56] Chen H,Hu T,Zhang X,Huo K,Chu P K,He J.Langmuir,2010,26:13556.
[57] Shen D,Yang J,Li X,Zhou L,Zhang R,Li W,Chen L,Wang R,Zhang F,Zhao D.Nano Lett.,2014,14:923.
[58] Yue Q,Li J,Luo W,Zhang Y,Elzatahry A A,Wang X,Wang C,Li W,Cheng X,Alghamdi A,Abdullah A M,Deng Y,Zhao D.J.Am.Chem.Soc.,2015,137:13282.
[59] Yang J,Shen D,Wei Y,Li W,Zhang F,Kong B,Zhang S,Teng W,Fan J,Zhang W,Dou S,Zhao D.Nano Res.,2015,8:2503.
[60] Xu C,Yu M,Noonan O,Zhang J,Song H,Zhang H,Lei C,Niu Y,Huang X,Yang Y,Yu C.Small,2015,11:5949.
[61] Yang Y,Niu Y,Zhang J,Meka A K,Zhang H,Xu C,Lin C X C,Yu M,Yu C.Small,2015,11:2743.
[62] Yang Y,Bernardi S,Song H,Zhang J,Yu M,Reid J C,Strounina E,Searles D J,Yu C.Chem.Mater.,2016,28:704.
[63] Yang H,Liao S,Huang C,Du L,Chen P,Huang P,Fu Z,Li Y.Appl.Surf.Sci.,2014,314:7.
[64] Gai S,Yang P,Ma P,Wang L,Li C,Zhang M,Jun L.Dalton Trans.,2012,41:4511.
[65] Moon D,Lee J.Langmuir,2012,28:12341.
[66] Moon D S,Lee J K.Langmuir,2014,30:15574.
[67] Imalka M,Hong J,Alicia D S,Balkus K J.J.Porous Mater.,2015,22:1.
[68] Xie Y,Wang J,Wang M,Ge X.J.Hazard.Mater.,2015,297:66.
[69] Huang W,Yu X,Tang J,Zhu Y,Zhang Y,Li D.Microporous Mesoporous Mater.,2015,217:225.
[70] Choi Y,Yun Y S,Park H,Park D S,Yun D,Yi J.Chem.Commun.,2014,50:7652.
[71] Gai S,Yang P,Ma P,Wang D,Li C,Li X,Niu N,Lin J.J.Mater.Chem.,2011,21:16420.
[72] Yu K,Zhang X,Tong H,Yan X,Liu S.Mater.Lett.,2013,106:151.
[73] Atabaev T S,Lee J H,Lee J J,Han D W,Hwang Y H,Kim H K,Hong N H.Nanotechnology,2013,24:345603.
[74] Peng H,Xu L,Wu H,Zhang K,Wu P.Chem.Commun.,2013,49:2709.
[75] Rowley H H,Reed R W.J.Am.Chem.Soc.,1951,73:2960.
[76] Lin H,Cui K,Yao Y,Cai Q,Feng Q,Li H.Chem.Lett.,2005,34:918.
[77] Du X,He J.Langmuir,2010,26:10057.
[78] Du X,He J.Langmuir,2011,27:2972.
[79] Du X,Shi B Y,Liang J,Dai J,Bai S,Qiao S Z.Adv.Mater.,2013,25:5981.
[80] Du X,Li X,Huang H,He J,Zhang X.Nanoscale,2015,7:6173.
[81] Chen H,J,Tang H,Yan C.Chem.Mater.,2008,20:5894.
[82] Du X,Li X,He J.ACS Appl.Mater.Interface,2010,2:2365.
[83] Du X,He J.Nanoscale,2012,4:852.
[84] Du X,He J.J.Colloid Interface Sci.,2010,345:269.
[85] Dai L,Zhang Q,Li J,Shen X,Mu C,Cai K.ACS Appl.Mater.Interfaces,2015,7:7357.
[86] Zhang H,Li Z,Xu P,Wu R,Jiao Z.Chem.Commun.,2010,46:6783.
[87] Nandiyanto A B D,Kim S G,Iskandar F,Okuyama K.Microporous Mesoporous Mater.,2009,120:447.
[88] Zhang Y,Zhi Z,Jiang T,Zhang J,Wang Z,Wang S.J.Controlled Release,2010,145:257.
[89] Chen P J,Hu S H,Hung W,Chen S Y,Liu D M.J.Mater.Chem.,2012,22:9568.
[90] Chen P J,Hu S H,Fan C T,Li M L,Chen Y Y,Chen S Y,Liu D M,Chem.Commun.,2013,49:892.
[91] Chen P J,Kang Y D,Lin C H,Chen S Y,Hsieh C H,Chen Y Y,Chiang C W,Lee W,Hsu C Y,Liao L D,Fan C T,Li M L,Shyu W C.Adv.Mater.,2015,27:6488.
[92] Zhang K,Xu L,Jiang J,Calin N,Lam K,Zhang S,Wu H,Wu G,Albela B,Bonneviot L,Wu P.J.Am.Chem.Soc.,2013,135:2427.
[93] Yu Y J,Xing J L,Pang J L,Jiang S H,Lam K F,Yang T Q,Xue Q S,Zhang K,Wu P.ACS Appl.Mater.Interfaces,2014,6:22655.
[94] Xiong L,Du X,Shi B,Bi J,Freddy K,Qiao S Z.J.Mater.Chem.B,2015,3:1712.
[95] Wu M,Meng Q,Chen Y,Du Y,Zhang L,Li Y,Zhang L,Shi J.Adv.Mater.,2015,27:215.
[96] Sheng Y,Zeng H C.ACS Appl.Mater.Interfaces,2015,7:13578.
[97] Egger S M,Hurley K R,Datt Ashish,Swindlehurst G,Haynes C L.Chem.Mater.,2015,27:3193.
[98] Min Y,Yang K,Liang Z,Zhang L,Zhang Y.RSC Adv.,2015,5:26269.
[99] Zhang A,Gu L,Hou K,Dai C,Song C,Guo X.RSC Adv.,2015,5:58355.
[100] Kim J H,Yoon S B,Kim J Y,Chae Y B,Yu J S.Colloids Surf.A,2008,77:313.
[101] Yokoi T,Karouji T,Ohta S,Kondo J N,Tatsumi T.Chem.Mater.,2010,22:3900.
[102] Wang J,Xiao Q,Zhou H,Sun P,Li B,Ding D,Chen T.J.Phys.Chem.C,2007,111:16544.
[103] Yoo W.C,Stein A.Chem.Mater.,2011,23:1761.
[104] Paula A J,Montoro L A,Filho A G S,Alves O L.Chem.Commun.,2012,48:591.
[105] Perro A,Duguet E,Lambert O,Taveau J.C,Bourgeat-Lami E,Ravaine S.Angew.Chem.Int.Ed.,2009,48:361.
[106] Désert A,Chaduc I,Fouilloux S,Taveau J C,Lambert O,Lansalot M,Bourgeat-Lami E,Thill A,Spalla O,Ravaine S,Duguet E.Polym.Chem.,2012,3:1130.
[107] Désert A,Hubert C,Fu Z,Moulet L,Majimel J,Barboteau P,Thill A,Lansalot M,Bourgeat-Lami E,Duguet E,Ravaine S.Angew.Chem.Int.Ed.,2013,52:11068.
[108] Suteewong T,Sai H,Hovden R,Muller D,Bradbury M S,Gruner S M,Wiesner U.Science,2013,340:337.
[109] Croissant J,Cattoën X,Man M W C,Dieudonné P,Charnay C,Raehm L,Durand J O.Adv.Mater.,2015,27:145.
[110] Polshettiwar V,Thivolle-Cazat J,Taoufik M,Stoffelbach F,Norsic S,Basset J M.Angew.Chem.Int.Ed.,2011,50:2747.
[111] Fihri A,Cha D,Bouhrara M,Almana N,Polshettiwar V.Chem.Sus.Chem.,2012,5:85.
[112] Fihri A,Bouhrara M,Patil U,Cha D,Saih Y,Polshettiwar V.ACS Catal.,2012,2:1425.
[113] Shen D,Chen L,Yang J,Zhang R,Wei Y,Li X,Li W,Sun Z,Zhu H,Aboubakr A M,Al-Enizi A,Elzatahry A A,Zhang F,Zhao D.ACS Appl.Mater.Interfaces,2015,7:17450.
[114] Sun Z,Cui G,Li H,Tian Y,Yan S.Colloid Surf.A-Physicochem.Eng.Asp.,2016,489:142.
[115] Sun Z,Cui G,Li H,Tian Y,Yan S.Appl.Surf.Sci.,2016,360:252.
[116] Park D S,Yun D,Choi Y,Kim T Y,Oh S,Cho J H,Yi J.Chem.Eng.J.,2013,228:889.
[117] Chen Z,Zhao C,Ju E,Ji H,Ren J,Binks B P,Qu X.Adv.Mater.,2016,28:1682.
[118] Bouhrara M,Ranga C,Fihri A,Shaikh R R,Sarawade P,EmwasA H,Hedhili M N,Polshettiwar V.ACS Sustainable Chem.Eng.,2013,1:1192.
[119] Patil U,Fihri A,Emwas A H,Polshettiwar V.Chem.Sci.,2012,3:2224.
[120] Thankamony A S L,Lion C,Pourpoint F,Singh B,Linde A J P,Carnevale D,Bodenhausen G,Vezin H,Lafon O,Polshettiwar V.Angew.Chem.Int.Ed.,2015,54:2190.
[121] Vallet-Regí M,Rámila A,del Real R P,Pérez-Pariente J.Chem.Mater.,2001,13:308.
[122] Huang P,Zeng B,Mai Z,Deng J,Fang Y,Huang W,Zhang H,Yuan J,Wei Y,Zhou W.J.Mater.Chem.B,2016,4:46.
[123] Dai L,Zhang Q,Li J,Shen X,Mu C,Cai K.ACS Appl.Mater.Interfaces,2015,7:7357.
[124] Tao C,Zhu Y,Yu Y,Zhu M,Morta H,Hanagata N.Dalton Trans.,2014,43:5142.
[125] Du X,Shi B,Tang Y,Dai S,Qiao S Z.Biomaterials,2014,35:5580.
[126] Du X,Xiong L,Tang Y,Dai S,Kleitz F,Qiao S Z.Adv.Funct.Mater.,2014,24:7627.
[127] Misson M,Du X,Jin B,Zhang H.Enzyme Microb.Tech.,2016,84:68.
[128] Yang J,Chen W,Shen D,Wei Y,Ran X,Teng W,Fan J,Zhang,Zhao D.J.Mater.Chem.A,2014,2:11045.
[129] Zhang J,Zhang M,Yang C,Wang X.Adv.Mater.,2014,26:4121.
[130] Zheng D D,Pang C Y,Wang X C,Chem.Commun.,2015,51:17467.
[131] Zheng D D,Huang C J,Wang X C,Nanoscale,2015,7:465.
[132] Park D S,Yun D,Kim T Y,Baek J,Yun Y S,Yi J.Chem.Sus.Chem.,2013,6:2281.
[133] Feng L,Li S,Li Y,Li H,Zhang L,Zhai J,Song Y,Liu B,Jiang L,Zhu D.Adv.Mater.,2002,14:1857.
[134] Ming W,Wu D,Benthem R,With G.Nano Lett.,2005,5:2298.
[135] Du X,Liu X,Chen H,He J.J.Phys.Chem.C,2009,113:9063.
[136] Liu X,Du X,He J.Chem.Phys.Chem.,2008,9:305.
[137] Du X,He J.Chem.Eur.J.,2011,17:8165.
[138] Du X,Xing Y,Li X,Huang H,Geng Z,He J,Wen Y,Zhang X.RSC Adv.,2016,6:7864.
[139] Du X,He J.ACS Appl.Mater.Interface,2011,3:1269.
[140] Li X,Du X,He J.Langmuir,2010,26:13528.