生物电子等排体是指一类化合物或基团,这类物质拥有近似的分子形状和体积,类似的电子分布,并由此表现出相似的物理特性。作为激动剂或拮抗剂生物电子等排体能对相同的生化相关体系发挥作用,产生彼此互相相关的生物特性。药物结构中酰胺结构作为药效团和药物的重要组成部分被广泛应用。然而作为药物分子结构的重要组成部分,酰胺结构也存在着一些明显的缺点,包括代谢不稳定、代谢产物有毒和膜渗透性差等。为了克服这些缺点同时又想保持部分酰胺的特性,生物电子等排体替换是有效的方法之一。在先导化合物的优化过程中,通过酰胺生物电子等排体替换还能达到提高生物活性和靶点选择性、降低合成难度、扩展或突破知识产权限制等目的。本综述着重介绍了近五年来酰胺及其生物电子等排体在先导化合物优化过程中的应用。希望能对含有酰胺结构的先导化合物的优化提供新的思路,加速新药研发进程。
[1] Langmuir I. J. Am. Chem. Soc., 1919, 41:1543.
[2] Friedman H L. Influence of Isosteric Replacements upon Biological Activity. Washington DC:NAS-NRS, 1951. 295.
[3] Thornber C W. Chem. Soc. Rev., 1979, 8:563.
[4] Burger A. Medicinal Chemistry. 3rd ed. NY:Wiley-Interscience, 1970. 127.
[5] Burger A. Prog. Drug Res., 1991, 37:287.
[6] Ghose A K, Viswanadhan V N, Wendoloski J J. J. Comb. Chem., 1999, 1:55.
[7] Brandts J F, Halvorson H R, Brennan M. Biochemistry, 1975, 14:4953.
[8] D rwald F Z. Lead Optimization for Medicinal Chemists:Pharmacokinetic Properties of Functional Groups and Organic Compounds. Weinheim:Wiley-VCH, 2012. 605.
[9] Meanwell N A. J. Med. Chem., 2011, 54:2529.
[10] Patani G A, LaVoie E J. Chem. Rev., 1996, 96:3147.
[11] Gauthier J Y, Chauret N, Cromlish W, Desmarais S, Duong L T, Falgueyret J P, Kimmel D B, Lamontagne S, Léger S, LeRiche T, Li C S, Massé F, McKay D J, Nicoll-Griffith D A, Oballa R M, Palmer J T, Percival M D, Riendeau D, Robichaud J, Rodan G A, Rodan S B, Seto C, Thérien M, Truong V L, Venuti M C, Wesolowski G, Young R N, Zamboni R, Black W C. Bioorg. Med. Chem. Lett., 2008, 18:923.
[12] Sun S, Zhang Z, Kodumuru V, Pokrovskaia N, Fonarev J, Jia Q, Leung P Y, Tran J, Ratkay L G, McLaren D G, Radomski C, Chowdhury S, Fu J, Hubbard B, Winther M D, Dales N A. Bioorg. Med. Chem. Lett., 2014, 24:520.
[13] Vossenaar E R, Zendman A J, van Venrooij W J, Pruijn G J. BioEssays, 2003, 25:1106.
[14] Bicker K L, Anguish L, Chumanevich A A, Cameron M D, Cui X, Witalison E, Subramanian V, Zhang X, Chumanevich A P, Hofseth L J, Coonrod S A, Thompson P R. ACS. Med. Chem. Lett., 2012, 3:1081.
[15] Chumanevich A A, Causey C P, Knuckley B A, Jones J E, Poudyal D, Chumanevich A P, Davis T, Matesic L E, Thompson P R, Hofseth L J. American Journal of Physiology-Gastrointestinal and Liver Physiology, 2011, 300:G929.
[16] Subramanian V, Knight J S, Parelkar S, Anguish L, Coonrod S A, Kaplan M J, Thompson P R. J. Med. Chem., 2015, 58:1337.
[17] Pastore V, Sabatier L, Enrique A, Marder M, Bruno-Blanch L E. Bioorg. Med. Chem., 2013, 21:841.
[18] Yauch R L, Gould S E, Scales S J, Tang T, Tian H, Ahn C P, Marshall D, Fu L, Januario T, Kallop D, Nannini-Pepe M, Kotkow K, Marsters J C, Rubin L L, de Sauvage F J. Nature, 2008, 455:406.
[19] Yang B, Hird A W, Russell D J, Fauber B P, Dakin L A, Zheng X, Su Q, Godin R, Brassil P, Devereaux E, Janetka J W. Bioorg. Med. Chem. Lett., 2012, 22:4907.
[20] Staben S T, Siu M, Goldsmith R, Olivero A G, Do S, Burdick D J, Heffron T P, Dotson J, Sutherlin D P, Zhu B Y, Tsui V, Le H, Lee L, Lesnick J, Lewis C, Murray J M, Nonomiya J, Pang J, Prior W W, Salphati L, Rouge L, Sampath D, Sideris S, Wiesmann C, Wu P. Bioorg. Med. Chem. Lett., 2011, 21:4054.
[21] Staben S T, Blaquiere N, Tsui V, Kolesnikov A, Do S, Bradley E K, Dotson J, Goldsmith R, Heffron T P, Lesnick J, Lewis C, Murray J, Nonomiya J, Olivero A G, Pang J, Rouge L, Salphati L, Wei B, Wiesmann C, Wu P. Bioorg. Med. Chem. Lett., 2013, 23:897.
[22] 韩春燕(Han C Y), 李燕(Li Y), 刘刚(Liu G). 化学进展(Progress in Chemistry), 2008, 20(9):1335.
[23] Yang Z H, Li X, Ma H K, Zheng J Y, Zhen X C, Zhang X H. Bioorg. Med. Chem. Lett., 2014, 24:152.
[24] Brown M L, Aaron W, Austin R J, Chong A, Huang T, Jiang B, Kaizerman J A, Lee G, Lucas B S, McMinn D L, Orf J, Rong M, Toteva M M, Xu G, Ye Q, Zhong W, De Graffenreid M R, Wickramasinghe D, Powers J P, Hungate R, Johnson M G. Bioorg. Med. Chem. Lett., 2011, 21:5206.
[25] Isabel E, Mellon C, Boyd M J, Chauret N, Deschênes D, Desmarais S, Falgueyret J P, Gauthier J Y, Khougaz K, Lau C K, Léger S, Levorse D A, Li C S, Massé F, David Percival M, Roy B, Scheigetz J, Thérien M, Truong V L, Wesolowski G, Young R N, Zamboni R, Cameron Black W. Bioorg. Med. Chem. Lett., 2011, 21:920.
[26] Xia G, You X, Liu L, Liu H, Wang J, Shi Y, Li P, Xiong B, Liu X, Shen J. Eur. J. Med. Chem., 2013, 62:1.
[27] Nair A G, Wong M K C, Shu Y, Jiang Y, Jenh C H, Kim S H, Yang D Y, Zeng Q, Shao Y, Zawacki L G, Duo J, McGuinness B F, Carroll C D, Hobbs D W, Shih N Y, Rosenblum S B, Kozlowski J A. Bioorg. Med. Chem. Lett., 2014, 24:1085.
[28] Eastwood P, González J, Gómez E, Caturla F, Aguilar N, Mir M, Aiguadé J, Matassa V, Balagué C, Orellana A, Domínguez M. Bioorg. Med. Chem. Lett., 2011, 21:6253.
[29] Tan F, Morris P W, Skidgel R A, Erdos E G. J. Biol. Chem., 1993, 268:16631.
[30] Scarry S C, Rimoldi J M. Annu. Rep. Med. Chem., 2013, 48:91.
[31] Debenham J S, Graham T H, Verras A, Zhang Y, Clements M J, Kuethe J T, Madsen-Duggan C, Liu W, Bhatt U R, Chen D, Chen Q, Garcia-Calvo M, Geissler W M, He H, Li X, Lisnock J, Shen Z, Tong X, Tung E C,Wiltsie J, Xu S, Hale J J,Pinto S, Shen D M. Bioorg. Med. Chem. Lett., 2013, 23:6228.
[32] Graham T H, Shu M, Verras A, Chen Q, Garcia-Calvo M, Li X, Lisnock J, Tong X, Tung E C, Wiltsie J, Hale J J, Pinto S, Shen D M. Bioorg. Med. Chem. Lett., 2014, 24:1657.
[33] de la Fuente Revenga M, Fernandez-Saez N, Herrera-Arozamena C, Morales-Garcia J A, Alonso-Gil S, Perez-Castillo A, Caignard D H, Rivara S, Rodriguez-Franco M I. J. Med. Chem., 2015, 58:4998.
[34] Canales E, Carlson J S, Appleby T, Fenaux M, Lee J, Tian Y, Tirunagari N, Wong M, Watkins W J. Bioorg. Med. Chem. Lett., 2012, 22:4288.
[35] LaPlante S R, Bos M, Brochu C, Chabot C, Coulombe R, Gillard J R, Jakalian A, Poirier M, Rancourt J, Stammers T, Thavonekham B, Beaulieu P L, Kukolj G, Tsantrizos Y S. J. Med. Chem., 2014, 57:1845.
[36] Sun Z Y, Asberom T, Bara T, Bennett C, Burnett D, Chu I, Clader J, Cohen-Williams M, Cole D, Czarniecki M, Durkin J, Gallo G, Greenlee W, Josien H, Huang X, Hyde L, Jones N, Kzakevich I, Li H, Liu X, Lee J, Maccoss M, Mandal M B, McCracken T, Nomeir A, Mazzola R, Palani A, Parker E M, Pissarnitski D A, Qin J, Song L, Terracina G, Vicarel M, Voigt J, Xu R, Zhang L, Zhang Q, Zhao Z, Zhu X, Zhu Z. J. Med. Chem., 2012, 55:489.
[37] Hegen M, Gaestel M, Nickerson-Nutter C L, Lin L L, Telliez J B. J. Immunol., 2006, 177:1913.
[38] Xiao D, Zhu X,Sofolarides M, Degrado S, Shao N, Rao A, Chen X, Aslanian R, Fossetta J, Tian F, Trivedi P, Lundell D, Palani A. Bioorg. Med. Chem. Lett., 2014, 24:3609.
[39] Morandi F, Caselli E, Morandi S, Focia P J, Blazquez J, Shoichet B K, Prati F. J. Am. Chem. Soc., 2003, 125:685.
[40] Caselli E, Romagnoli C, Vahabi R, Taracila M A, Bonomo R A, Prati F. J. Med. Chem., 2015, 58:5445.