由于汞的物理化学性质和对人体的毒副作用,汞减排已成为全球共识。当前除汞方法中,吸附法为一种较有潜力的方法。壳聚糖是一种天然的汞离子(Hg2+)吸附剂,以物理、化学手段改性后的衍生物更具有对环境中的汞吸附容量大,吸附效率高的优点。本文综述了壳聚糖及其衍生物脱除溶液中Hg2+的研究近况,介绍了壳聚糖物理(冷冻干燥、静电纺丝等)、化学修饰手段(交联和接枝等)以及与新型碳材料(碳纳米管、氧化石墨烯等)复合脱汞的最新研究,分析了壳聚糖及其复合物对水中Hg2+的去除效果和影响因素。最后,对壳聚糖吸附剂在汞污染治理中的研究作了展望。
[1] Wang C, Tao S Y, Wei W, Meng C G, Liu F Y, Han M. J. Mater. Chem., 2010, 20:4635.
[2] The State Council of the People's Republic of China. Water Pollution Prevention Plan of Action, 2015.
[3] Zhang T, Kim B, Levard C, Reinsch B C, Lowry G V, Deshusses M A, Kim H. Environ. Sci. Technol., 2012, 46(13):6950.
[4] Parham H, Zargar B, Shiralipour R. J. Hazard. Mater., 2012, 205/206:94.
[5] Say R, Birlik E, Erdemgil Z, Denizli A, Ersoz A. J. Hazard. Mater., 2008, 150:560.
[6] Fu F L, Wang Q. Journal of Environmental Management, 2011, 92:407.
[7] 李新贵(Li X H), 封皓(Feng H), 黄美荣(Huang M R).化学进展(Progress in Chemistry), 2008, 20(2/3):233.
[8] 刘娟(Liu J).山西大学硕士论文(Master Dissertation of Shanxi University), 2003.
[9] 蒋挺大(Jiang T D). 壳聚糖(Chitosan).北京:化学工业出版社(Beijing:Chemical Industry Press), 2006.
[10] 高鹏(Gao P).华中科技大学硕士论文(Master Dissertation of Huazhong University of Science and Technology), 2006.
[11] Nasirimoghaddam S, Zeinali S, Sabbaghi S. Journal of Industrial and Engineering Chemistry, 2015, 27:79.
[12] Crini G. Prog. Polym.Sci., 2005, 30:38.
[13] Matha B. Doctoral Dissertation of Royal Institute of Technology, 2008.
[14] 谢光勇(Xie G Y), 杜传青(Du C Q). 工业水处理(Industrial Water Treatment), 2009, 29(5):24.
[15] 胡惠媛(Hu H Y), 朱虹(Zhu H). 化学进展(Progress in Chemistry), 2012, 24(11):2212.
[16] Khalid Z E, Eric G. Chemical Engineering Journal, 2015, 81:345.
[17] Wang X H, Deng W Y, Xie Y Y, Wang C Y. Chemical Engineering Journal, 2013, 228:232.
[18] Jeon C, HÖll W H. Water Research, 2003, 37:477.
[19] Boricha A G, Murthy Z V P. Journal of Membrane Science, 2009, 339:239.
[20] Wijesena R N, Tissera N, Kannangara Y Y, Lin Y, Amaratunga G A J, Nalin de Silvaa K M. Carbohydrate Polymers, 2015, 117:731.
[21] Kim M K, Sundaram K S, Iyengar G A, Lee K P. Chemical Engineering Journal, 2015, 267:51.
[22] Liu T Y, Yang X, Wang Z L, Yan X X. Water Research, 2013, 47:6691.
[23] Shafaei A, Ashtiani F Z, Kaghazchi T. Chemical Engineering Journal, 2007, 133:311.
[24] Reena S, Nahar S, Sangeeta T, Sandeep K T, Sanjay R D. RSC Adv., 2015, 5:16622.
[25] 张晓敏(Zhang X M), 张力(Zhang L), 贺雪英(He X Y), 吴俊涛(Wu J T). 化学进展(Progress in Chemistry), 2014, 26(11):1832.
[26] Allouchea F N, Guibal E, Mameri N. Colloids and Surfaces A:Physicochem.Eng. Aspects, 2014, 446:224.
[27] Abdel Khalek M A, Mahmoud G A, El-Kelesh N A. Chemistry and Materials Research, 2012, 2(7):2224.
[28] Liu H C, Chen W, Cui B, Liu C. Journal of Central South University, 2015, 22(11):4168.
[29] Zhang Y L, Yan W W, Sun Z M, Pan C, Mi X, Zhao G, Gao J P. Carbohydrate Polymers, 2015, 117:657.
[30] Khalek M A A, Mahmoud G A, El-Kelesh N A. Chemistry and Materials Research, 2012, 2(7):1.
[31] Chang Y H, Hsieh K H, Chang F C. Journal of Applied Polymer Science, 2009, 112:2445.
[32] Osifo P O, Webster A, Hein M, Neomagus H W J P, Gun M A, Grant D M. Bioresource Technology, 2008, 99:7377.
[33] Miretzkya P, Cirelli A F. Journal of Hazardous Materials, 2009, 167:10.
[34] Merrifield J D, Davids W G, MacRae J D, Amirbahman A.Water Research, 2004, 38:3132.
[35] 庞娅(Pang Y). 湖南大学博士论文(Doctoral Dissertation of Hunan University), 2012.
[36] 周莅霖(Zhou L L), 况锦铭(Kuang J M), 袁金颖(Yuan J Y). 化学进展(Progress in Chemistry), 2009, 21(9):1880.
[37] 张显(Zhang X), 吴天星(Wu T X), 宋小平(Song X P), 张云霞(Zhang Y X), 汪国忠(Wang G Z). 硅酸盐学报(Journal of the Chinese Ceramic Society), 2015,48(8):1143.
[38] Karthik R, Meenakshi S. Chemical Engineering Journal, 2015, 263:168.
[39] Wang Z D, Zheng L C, Li C C, Zhang D, Xiao Y N, Guan G H, Zhu W X. Carbohydrate Polymers, 2013, 94:505.
[40] 徐玉婷(Xu Y T), 张灿(Zhang C). 中国药科大学学报(Journal of China Pharmaceutical University), 2010, 41(6):481.
[41] Wang Y, Qi Y F, Li Y F, Wu J J, Ma X J, Yu C, Ji L. Journal of Hazardous Materials, 2013, 260:9.
[42] 邵坚(Shao J), 祝丹丹(Zhu D D), 刘俊(Liu J). 环境科学与技术(Environmental Science & Technology), 2007, 30(6):6.
[43] Donia A M, Atia A A, Elwakeel K Z. Journal of Hazardous Materials, 2008,151:372.
[44] Wang L, Xing R E, Liu S, Cai S B, Yu H H, Feng J H, Li R F, Li P C. International Journal of Biological Macromolecules, 2010, 46:524.
[45] Wang F, Zheng Y, Zhu Y F, Wang A Q. Water Air Soil Pollut., 2016, 227:110.
[46] Zhu F Y, Zheng Y, Wang W B, Wang A Q. Journal of Water Process Engineering, 2015, 7:218.
[47] Zhang G Y, Qu R J, Sun C M, Ji C N, Chen H, Wang C H, Niu Y Z. Journal of Applied Polymer Science, 2008, 110:2321.
[48] Qu R J, Sun C M, Ma F, Zhang Y, Ji C N, Xu Q, Wang C H, Chen H. Journal of Hazardous Materials, 2009, 167:717.
[49] Shi D C, Yan F Y, Wang M, Zou Y, Zheng T C, Zhou X G, Chen L. Materials Research Bulletin, 2015, 70:958.
[50] Shi D C, Yan F Y, Zhou X G, Zheng T C, Shi Y Y, Fu W G, Chen L. Microchim Acta, 2016, 183:319.
[51] Kushwaha S, Sreedhar B, Padmaja P. Journal of Chemical & Engineering Data, 2010, 55(11):4691.
[52] Kushwaha S, Sudhakar P P. Carbohydrate Polymers, 2011, 86:1055.
[53] Liu Y S, Chen W B, Kim H. Journal of Macromolecular Science Part A:Pure and Applied Chemistry, 2012, 49:242.
[54] Zhang X Y, Ding S M, Wang Y T, Feng X H, Peng Q, Ma S L. Journal of Applied Polymer Science, 2006, 100:2705.
[55] Park S I, Kwak I S, Won S W, Yun Y S. Journal of Hazardous Materials, 2013, 248/249:211.
[56] 袁毅桦(Wang Y H), 雷莉(Lei L), 何慧(He H), 贾德民(Jia D M). 华南理工大学学报(自然科学版)(Journal of South China University of Technology(Natural Science Edition)), 2012, 40(7):148.
[57] Vieira R S, Beppu M M. Colloids and Surfaces A:Physicochem. Eng. Aspects, 2006, 279:196.
[58] Xu F Q, Zhang N N, Long Y, Si Y M, Liu Y, Mi X, Wang X D, Xing F B, You X D, Gao J P. J. Hazard. Mater., 2011, 188(1/3):148.
[59] RabeloR B, Vieira R S, Luna F M T, Guibal E, Beppu M M. Adsorption Science & Technology, 2011, 30(1):1.
[60] Oshita K, Oshima M, Gao Y H, Lee K H, Motomizu S. Anal. Sci., 2002, 18:1121.
[61] Tao X, Li K, Yan H, Yang H, Li A M. Environmental Pollution, 2016, 209:21.
[62] Chen X J, Cai J C, Zhang Z H, Liu L J, Yang G L. Colloid Polym. Sci., 2014, 292:2157.
[63] Rocha, L S, Almeida Â, Nunes C, Henriques B, Coimbra M A, Lopes C B, Silva C M, Duarte A C, Pereira E. Chemical Engineering Journal, 2016, 300:217.
[64] Zhou L M, Liu Z R, Liu J H, Huang Q W. Desalination, 2010, 258:41.
[65] Monier M, Abdel-Latif D A. Journal of Hazardous Materials, 2012, 209/210:240.
[66] Zhou L M, Wang Y P, Liu Z R, Huang Q W. Journal of Hazardous Materials, 2009, 161:995.
[67] Wang X H, Yang L, Zhang J P, Wang C Y, Li Q Y. Chemical Engineering Journal, 2014, 251:404.
[68] Li K, Wang Y W, Huang M, Yan H, Yang H, Xiao S J, Li A M. Journal of Colloid and Interface Science, 2015, 455:261.
[69] Anirudhan T S, Divya L., Arsenic P J. J. Chem. Technol. Biotechnol., 2013, 88:878.
[70] 范立群(Fan L Q), 隋吴彬(Sui W B). 化学进展(Progress in Chemistry), 2013, 32(8):1832.
[71] Zhou L, Xiong W, Liu S. J. Mater. Sci., 2015, 50:769.
[72] Sreeprasad T S, Maliyekkal S M, Lisha K P, Pradeep T. Journal of Hazardous Materials, 2011, 186:921.
[73] Liu S L, Kang M M, Yan F F, Peng D L, Yang Y Q, He L H, Wang M H, Fang S M, Zhang Z H. Electrochimica Acta, 2015,160:64.
[74] Nivethaa E A K, Narayanan V, Stephen A. Spectrochimica Acta Part A:Molecular and Biomolecular Spectroscopy, 2015, 14:242.
[75] 彭先佳(Peng X J), 贾建军(Jia J J), 栾兆坤(Luan Z K), 王军(Wang J). 化学进展(Progress in Chemistry), 2009, 21(9):1987.
[76] Moghimi A. African Journal of Pure and Applied Chemistry, 2012, 6(12):195.
[77] Shawky H A, El-Aassar A H M, Abo-Zeid D E. Journal of Applied Polymer Science, 2012, 125(1):E93.
[78] 刘榆(Liu Y), 傅瑞琪(Fu R Q), 楼子墨(Lou Z M), 方文哲(Fang W Z), 王卓行(Wang Z X), 徐新华(Xu X H). 化学进展(Progress in Chemistry), 2015, 27(11):1665.
[79] Kuila T, Bose S, Mishra A K, Khanra P, Kim N H, Lee J H. Progress in Materials Science, 2012, 57:1061.
[80] Ziaei E, Mehdinia A, Jabbari A. Analytica Chimica Acta, 2014, 850:49.
[81] Kyzas G Z, Travlou N A, Deliyanni E A.Colloids and Surfaces B:Biointerfaces, 2014, 113:467.
[82] Hu H T, Wang X B, Wang J C, Liu F M, Zhang M, Xu C H. Applied Surface Science, 2011, 257:2637.
[83] 高鹏(Gao P), 向军(Xiang J), 张安超(Zhang A C). 中国环境科学(China Environmental Science), 2010, 30(6):733.
[84] 张安超(Zhang A C), 孙路石(Sun L S), 向军(Xiang J), 高鹏(Gao P), 胡松(Hu S), 徐朝芬(Xu C F), 付鹏(Fu P). 工程热物理学报(Journal of Engineering Themophysics), 2010, 31(9):1607.
[85] 张安超(Zhang A C), 向军(Xiang J), 胡松(Hu S), 盛伟(Sheng W), 刘志超(Liu Z C). 中国电机工程学报(Proceedings of the Chinese Society for Electrical Engineering), 2013, 33(29):18.
[86] Gao P, Gao B B, Gao J Q, Zhang K, Chen Y J, Yang Y P, Chen H W. IOP Conf. Series:Materials Science and Engineering, 2016, DOI:10.1088/1757-899X/137/1/012008.
[87] 高鹏(Gao P), 杨勇平(Yang Y P), 高彬彬(Gao B B), 高建强(Gao J Q), 张锴(Zhang K), 陈鸿伟(Chen H W), 樊海丽(Fan H L). 工程热物理年会(Engineering Thermo Physics Annual Meeting),中国,北京, 2015, 10.23.
[88] 苑春刚(Yuan C G), 张艳(Zhang Yan), 张扬阳(Zhang Y Y). 中国发明专利:CN102553526B, 2014.
[89] Lesa B, Aneggi E, Rossi G, Goi D. Journal of Hazardous Materials, 2009,171(1/3):647.
[90] Wang J X, Feng X B, Christopher W N, Shang L H. J. Hazard Mater., 2012, 221/222:1.