稀土上转换纳米材料(UCNPs)是一类在近红外光激发下发出可见光的纳米材料。与有机荧光染料、量子点等发光材料相比,UCNPs具有化学稳定性高、光稳定性强、荧光寿命长、反斯托克斯位移大、发光谱带窄和光穿透深度大等诸多优点,在生物成像、传感器、激光器、光动力疗法和太阳能电池等领域有潜在的应用价值。但是由于UCNPs激活离子的吸收截面太小,导致其发光效率偏低,限制了UCNPs的进一步应用。因而如何提高上转换发光强度成为当前的研究热点。针对上述问题,本文系统阐述了金属表面等离子体共振(SPR)增强上转换发光领域的研究进展。首先介绍了SPR增强上转换发光的三种机制,随后重点介绍了化学法和物理法这两种SPR-UCNPs体系的构建方法以及其在太阳能电池、生物成像、生物检测、光热治疗和光催化等领域的应用。文章最后指出了SPR增强上转换发光领域存在的不足和未来的研究方向。
[1] Zhou J, Liu Q, Feng W, Sun Y, Li F. Chem. Rev., 2015, 115(1):395.
[2] Yang D, Ma P, Hou Z, Cheng Z, Li C, Lin J. Chem. Soc. Rev., 2015, 44(6):1416.
[3] 王亚立(Wang Y L), 李贞(Li Z), 刘志洪(Liu Z H). 化学进展(Progress in Chemistry), 2016, 28(5):617.
[4] Lim C S, Aleksandrovsky A, Molokeev M, Oreshonkov A, Atuchin V. Phys. Chem. Chem. Phys., 2015, 17(29):19278.
[5] Dong H, Du S, Zheng X, Lyu G, Sun L, Li L, Zhang P, Zhang C, Yan C. Chem. Rev., 2015, 115(19):10725.
[6] Yang W, Li X, Chi D, Zhang H, Liu X. Nanotechnology, 2014, 25:482001.
[7] 刘涛(Liu T),孙丽宁(Sun L N),刘政(Liu Z),仇衍楠(Chou Y N),施利毅(Shi L Y). 化学进展(Progress in Chemistry), 2012, 24(2/3):304.
[8] 姜玲(Jiang L), 阙亚萍(Que Y P), 丁勇(Ding Y), 胡林华(Hu L H), 张昌能(Zhang C N), 戴松元(Dai S Y). 化学进展(Progress in Chemistry), 2016, 28(5):637
[9] Huang X, Han S, Huang W, Liu X. Chem. Soc. Rev., 2013, 42(1):173.
[10] Goldschmidt J C, Fischer S. Adv. Opt. Mater., 2015, 3(4):510.
[11] Wu D M, Garcia-Etxarri A, Salleo A, Dionne J A. J. Phys. Chem. Lett., 2014, 5(22):4020.
[12] Chen Z, Sun W, Butt H, Wu S. Chem.-Eur. J., 2015, 21(25):9165.
[13] Han S, Deng R, Xie X, Liu X. Angew. Chem., Int. Ed., 2014, 53(44):11702.
[14] Lin H, Xu D, Li A, Teng D, Yang S, Zhang Y. Phys. Chem. Chem. Phys., 2015, 17(29):19515.
[15] Wang F, Han Y, Lim C S, Lu Y, Wang J, Xu J, Chen H, Zhang C, Hong M, Liu X. Nature, 2010, 463(7284):1061.
[16] Zhao C, Kong X, Liu X, Tu L, Wu F, Zhang Y, Liu K, Zeng Q, Zhang H. Nanoscale, 2013, 5(17):8084.
[17] Wang F, Deng R, Wang J, Wang Q, Han Y, Zhu H, Chen X, Liu X. Nat. Mater., 2011, 10(12):968.
[18] Zhang F, Deng Y, Shi Y, Zhang R, Zhao D. J. Mater. Chem., 2010, 20(19):3895.
[19] Wang Y, Estakhri N M, Johnson A, Li H, Xu L, Zhang Z, Alu A, Wang Q, Shih C K. Sci. Rep., 2015, 5:10196.
[20] Li L, Green K, Hallen H, Lim S F. Nanotechnology, 2015, 26:025101.
[21] Zhan Q, Zhang X, Zhao Y, Liu J, He S. Laser Photonics Rev., 2015, 9(5):479.
[22] Ko C, Han Y, Wang W, Shieh J, Chen M. ACS Appl. Mater. Inter., 2014, 6(6):4179.
[23] Zeng S, Baillargeat D, Ho H, Yong K. Chem. Soc. Rev., 2014, 43(10):3426.
[24] Park W, Lu D, Ahn S. Chem. Soc. Rev., 2015, 44(10):2940.
[25] Shen J, Li Z Q, Chen Y R, Chen X H, Chen Y W, Sun Z, Huang S M. Appl. Surf. Sci., 2013, 270:712.
[26] Yin D, Wang C, Ouyang J, Zhang X, Jiao Z, Feng Y, Song K, Liu B, Cao X, Zhang L, Han Y, Wu M. ACS Appl. Mater. Inter., 2014, 6(21):18480.
[27] Feng A L, Lin M, Tian L, Zhu H Y, Guo H, Singamaneni S, Duan Z, Lu T J, Xu F. RSC Adv., 2015, 5(94):76825.
[28] Sun Q, Mundoor H, Ribot J C, Singh V, Smalyukh I I, Nagpal P. Nano Lett., 2014, 14(1):101.
[29] Lu D, Cho S K, Ahn S, Brun L, Summers C J, Park W. ACS Nano, 2014, 8(8):7780.
[30] Liu X, Lei D Y. Sci. Rep., 2015, 5:15235.
[31] Som T, Karmakar B. J. Appl. Phys., 2009, 105:013102.
[32] Dan H K, Zhou D, Wang R, Jiao Q, Yang Z, Song Z, Yu X, Qiu J. Ceram. Int., 2015, 41:2648.
[33] Chen X, Peng D, Ju Q, Wang F. Chem. Soc. Rev., 2015, 44(6):1318.
[34] Chen G, Agren H, Ohulchanskyy T Y, Prasad P N. Chem. Soc. Rev., 2015, 44(6):1680.
[35] Zhang X, Li B, Jiang M, Zhang L, Ma H. RSC Adv., 2016, 6(43):36528.
[36] Zhang H, Li Y, Ivanov I A, Qu Y, Huang Y, Duan X. Angew. Chem. Int. Ed., 2010, 49(16):2865.
[37] Kannan P, Rahim F A, Chen R, Teng X, Huang L, Sun H, Kim D. ACS Appl. Mater. Inter., 2013, 5(9):3508.
[38] Yuan P, Lee Y H, Gnanasammandhan M K, Guan Z, Zhang Y, Xu Q. Nanoscale, 2012, 4(16):5132.
[39] Deng W, Sudheendra L, Zhao J, Fu J, Jin D, Kennedy I M, Goldys E M. Nanotechnology, 2011, 22:325604.
[40] Priyam A, Idris N M, Zhang Y. J. Mater. Chem., 2012, 22(3):960.
[41] Fujii M, Nakano T, Imakita K, Hayashi S. J. Phys. Chem. C, 2013, 117(2):1113.
[42] Xu Z, Quintanilla M, Vetrone F, Govorov A O, Chaker M, Ma D. Adv. Funct. Mater., 2015, 25(20):2950.
[43] Kannan P, Rahim F A, Teng X, Chen R, Sun H, Huang L, Kim D. RSC Adv., 2013, 3(21):7718.
[44] Zhang F, Braun G B, Shi Y, Zhang Y, Sun X, Reich N O, Zhao D, Stucky G. J. Am. Chem. Soc., 2010, 132(9):2850.
[45] Zhang C, Lee J Y. J. Phys. Chem. C, 2013, 117(29):15253.
[46] Ge W, Zhang X R, Liu M, Lei Z W, Knize R J, Lu Y. Theranostics, 2013, 3(4):282.
[47] Li H, Deng Q, Liu B, Yang J, Wu B. RSC Adv., 2016, 6(16):13343.
[48] Yin D, Cao X, Zhang L, Tang J, Huang W, Han Y, Wu M. Dalton Trans., 2015, 44(24):11147.
[49] Xu W, Xu S, Zhu Y, Liu T, Bai X, Dong B, Xu L, Song H. Nanoscale, 2012, 4(22):6971.
[50] Das R, Phadke P, Khichar N, Chawla S. J. Mater. Chem. C, 2014, 2(42):8880.
[51] Feng W, Sun L, Yan C. Chem. Commun., 2009, (29):4393.
[52] Saboktakin M, Ye X, Oh S J, Hong S, Fafarman A T, Chettiar U K, Engheta N, Murray C B, Kagan C R. ACS Nano, 2012, 6(10):8758.
[53] Feng A L, You M L, Tian L, Singamaneni S, Liu M, Duan Z, Lu T J, Xu F, Lin M. Sci. Rep., 2015, 5:7779.
[54] Zhang H, Xu D, Huang Y, Duan X. Chem. Commun., 2011, 47(3):979.
[55] Zhao B, Qi N, Zhang K Q, Gong X. Phys. Chem. Chem. Phys., 2016, 18:15289.
[56] Shen J, Li Z Q, Chen Y R, Chen X H, Chen Y W, Sun Z, Huang S M. Appl. Surf. Sci., 2013, 270:712.
[57] Xu W, Zhu Y, Chen X, Wang J, Tao L, Xu S, Liu T, Song H. Nano Res., 2013, 6(11):795.
[58] Zhu Y, Xu W, Li G, Cui S, Liu X, Song H. Nanotechnology, 2015, 26:145602.
[59] Xu W, Song H, Chen X, Wang H, Cui S, Zhou D, Zhou P, Xu S. Chem. Commun., 2015, 51(8):1502.
[60] Chen X, Xu W, Zhang L, Bai X, Cui S, Zhou D, Yin Z, Song H, Kim D. Adv. Funct. Mater., 2015, 25(34):5462.
[61] Greybush N J, Saboktakin M, Ye X, Della Giovampaola C, Oh S J, Berry N E, Engheta N, Murray C B, Kagan C R. ACS Nano, 2014, 8(9):9482.
[62] Lee K, Park J, Kwon S J, Kwon H, Kyhm J, Kwak K, Jang H S, Kim S Y, Han J S, Lee S, Shin D, Ko H, Han I, Ju B, Kwon S, Ko D. Nano Lett., 2015, 15(4):2491.
[63] Saboktakin M, Ye X, Chettiar U K, Engheta N, Murray C B, Kagan C R. ACS Nano, 2013, 7(8):7186.
[64] Paudel H P, Zhong L, Bayat K, Baroughi M F, Smith S, Lin C, Jiang C, Berry M T, May P S. J. Phys. Chem. C, 2011, 115(39):19028.
[65] Zhang W, Ding F, Chou S Y. Adv. Mater., 2012, 24(35):P236.
[66] Fisher J, Zhao B, Lin C, Berry M, May P S, Smith S. J. Phys. Chem. C, 2015, 119(44):24976.
[67] Lian H, Hou Z, Shang M, Geng D, Zhang Y, Lin J. Energy, 2013, 57:270.
[68] Atre A C, Garcia-Etxarri A, Alaeian H, Dionne J A. J. Optics, 2012, 14:024008.
[69] Zhou B, Shi B, Jin D, Liu X. Nat. Nanotechnol., 2015, 10(11):924.
[70] Idris N M, Jayakumar M K G, Bansal A, Zhang Y. Chem. Soc. Rev., 2015, 44(6):1449.
[71] Tsang M, Bai G, Hao J. Chem. Soc. Rev., 2015, 44(6):1585.
[72] Cheng Z, Lin J. Macromol. Rapid Comm., 2015, 36(9):790.
[73] Yuan C, Chen G, Li L, Damasco J A, Ning Z, Xing H, Zhang T, Sun L, Zeng H, Cartwright A N, Prasad P N, Agren H. ACS Appl. Mater. Inter., 2014, 6(20):18018.
[74] Ramasamy P, Manivasakan P, Kim J. RSC Adv., 2014, 4(66):34873.
[75] Trupke T, Green M A, Wurfel P. J. Appl. Phys., 2002, 92(7):4117.
[76] Zhang X D, Jin X, Wang D F, Xiong S Z, Geng X H, Zhao Y. Physica Status Solidi (c), 2010, 7:1128.
[77] Yu J, Yang Y, Fan R, Wang P, Dong Y. Nanoscale, 2016, 8(7):4173.
[78] Li Q, Lin J, Wu J, Lan Z, Wang Y, Peng F, Huang M. Electrochim. Acta, 2011, 56(14):4980.
[79] Yu J, Yang Y, Fan R, Liu D, Wei L, Chen S, Li L, Yang B, Cao W. Inorg. Chem., 2014, 53(15):8045.
[80] Yu J, Yang Y, Fan R, Zhang H, Li L, Wei L, Shi Y, Pan K, Fu H. J. Power Sources, 2013, 243:436.
[81] Guo W, Zheng K, Xie W, Sun L, Shen L, Liu C, He Y, Zhang Z. Sol. Energ. Mat. Sol. C., 2014, 124:126.
[82] Chen W, Hou Y, Osvet A, Guo F, Kubis P, Batentschuk M, Winter B, Spiecker E, Forberich K, Brabec C J. Org. Electron., 2015, 19:113.
[83] Chen S, Peng B, Lu F, Mei Y, Cheng F, Deng L, Xiong Q, Wang L, Sun X, Huang W. Adv. Opt. Mater., 2014, 2(5):442.
[84] Lee S, Li W, Dhar P, Malyk S, Wang Y, Lee W, Benderskii A, Yoon J. Adv. Energy Mater., 2015, 5:1500761.
[85] Li Z Q, Li X D, Liu Q Q, Chen X H, Sun Z, Liu C, Ye X J, Huang S M. Nanotechnology, 2012, 23:025402.
[86] Liu T, Bai X, Miao C, Dai Q, Xu W, Yu Y, Chen Q, Song H. J. Phys. Chem. C, 2014, 118(6):3258.
[87] Liu Y, Xia Y, Jiang Y, Zhang M, Sun W, Zhao X. Electrochim. Acta, 2015, 180:394.
[88] Zhao P, Zhu Y, Yang X, Jiang X, Shen J, Li C. J. Mater. Chem. A, 2014, 2(39):16523
[89] Luoshan M, Bai L, Bu C, Liu X, Zhu Y, Guo K, Jiang R, Li M, Zhao X. J. Power Sources, 2016, 307:468.
[90] Ramasamy P, Kim J. Chem. Commun., 2014, 50(7):879.
[91] Cheng L, Yang K, Li Y, Chen J, Wang C, Shao M, Lee S, Liu Z. Angew. Chem., Int. Ed., 2011, 50(32):7385.
[92] Idris N M, Li Z, Ye L, Sim E K W, Mahendran R, Ho P C, Zhang Y. Biomaterials, 2009, 30(28):5104.
[93] Jalil R A, Zhang Y. Biomaterials, 2008, 29(30):4122.
[94] Ni J, Shan C, Li B, Zhang L, Ma H, Luo Y, Song H. Chem. Commun., 2015, 51(74):14054.
[95] Wang L Y, Yan R X, Hao Z Y, Wang L, Zeng J H, Bao J, Wang X, Peng Q, Li Y D. Angew. Chem. Int. Ed., 2005, 44(37):6054.
[96] Zhang S, Wang J, Xu W, Chen B, Yu W, Xu L, Song H. J. Lumin., 2014, 147:278.
[97] Liu W, Liu G, Wang J, Dong X, Yu W. RSC Adv., 2016, 6(4):3250.
[98] Chen C, Lee P, Chan Y, Hsiao M, Chen C, Wu P C, Wu P R, Tsai D P, Tu D, Chen X, Liu R. J. Mater. Chem. B, 2015, 3(42):8293.
[99] Dong B, Xu S, Sun J, Bi S, Li D, Bai X, Wang Y, Wang L, Song H. J. Mater. Chem., 2011, 21(17):6193.
[100] Ge M, Cao C, Li S, Tang Y, Wang L, Qi N, Huang J, Zhang K, Al-Deyab S S, Lai Y. Nanoscale, 2016, 8(9):5226.
[101] Jiang W, Bai S, Wang L, Wang X, Yang L, Li Y, Liu D, Wang X, Li Z, Jiang J, Xiong Y. Small, 2016, 12(12):1640.
[102] Yin D, Zhang L, Cao X, Chen Z, Tang J, Liu Y, Zhang T, Wu M. Dalton Trans., 2016, 45(4):1467.[FL)] [ST] [WT] [LM]