氢能作为一种高焓值的绿色能源在解决未来能源危机和环境污染中备受关注,而铝水反应在众多制氢途径中被认为是最具优势的方法之一。本文着重论述了近几年铝基材料水解制氢技术的研究进展。铝水制氢是一种很有发展前景的储存和运输氢能的方式,但Al表面致密的氧化层阻碍了铝水反应的进行,使其难以在常温常压情况下产生氢气。为充分开发利用氢能源,可采用添加碱、氢化物、金属氧化物、无机盐等方式,或将金属单质与Al通过烧结、熔炼、球磨等先进的技术手段进行复合,能够有效地活化Al,从而实现低环境温度、短诱导时间、快产氢速率、高转化率的铝水反应,为燃料电池电动汽车现场供氢。
[1] Sheindlin A E, Zhuk A Z. Herald Russ. Acad. Sci., 2010, 80:143.
[2] 周洁(Zhou J), 郑颖平(Zheng Y P), 谢吉虹(Xie J H). 化工时刊(Chemical IndustryTimes), 2007, 21(5):71.
[3] Wang H Z, Leung D Y C, Leung M K H, Ni M. Renew Sust. Energ. Rev., 2009, 13:845.
[4] 马广璐(Ma G L), 庄大为(Zhuang D W), 戴洪斌(Dai H B), 王平(Wang P). 化学进展(Progress in Chemistry), 2012, 24(4):650.
[5] 刘光明(Liu G M), 解东来(Xie D L). 电源技术(Power Source Technology), 2011, 35(1):109.
[6] 刘姝(Liu S), 范美强(Fan M Q), 李璐(Li L), 黄岳祥(Huang Y X), 陈达(Chen D), 舒康颖(Shu K Y). 电源技术(Power Source Technology), 2011, 35(3):334.
[7] Huang X, Gao T, Pan X, Wei D, Lv C, Qin L, Huang Y. J. Power Sources, 2013, 229:133.
[8] 万俊(Wan J). 华中科技大学硕士论文(Master Dissertation of Huazhong University of Science and Technology), 2012.
[9] Coursol P, Dufour G, Cote J, Chartrand P, Mackey P. Jom, 2012, 64:1326.
[10] Uehara K, Takeshita H, Kotaka H. J. Mater. Process Tech., 2002, 127:174.
[11] 王芳(Wang F), 刘光明(Liu G M), 解东来(Xie D L). 电源技术(Power Source Technology), 2012, 36(2):198.
[12] Ma G L, Dai H B, Zhuang D W, Xia H J, Wang P. Int. J. Hydrogen Energ., 2012, 37:5811.
[13] Soler L, Maria C A, Macanas J, Munoz M, Casado J. J. Power Sources, 2009, 192:21.
[14] Soler L, Maria C A, Macanas J, Munoz M, Casado J. Int. J. Hydrogen Energ., 2010, 35:1038.
[15] Soler L, Maria C A, Macanas J, Munoz M, Casado J. Int. J. Hydrogen Energ., 2009, 34:8511.
[16] Martinez S S, Sanchez L A, Gallegos A A A, Sebastian P J. Int.J. Hydrogen Energ., 2007, 32:3159.
[17] Liu Y, Wang X, Liu H, Dong Z, Li S, Ge H, Yan M. Energy, 2014, 72:421.
[18] Zhang H, Geerlings H, Lin J, Chin W S. Int. J. Hydrogen Energ., 2011, 36:7580.
[19] Liu Y, Wang X, Liu H, Dong Z, Li S, Ge H, Yan M. RSC Adv., 2015, 5:60460.
[20] Billur S, Farida L D, Michael H. Int. J. Hyrogen Energ., 2007, 32:1121.
[21] Choi Y J, Lu J, Sohn H Y, Fang Z Z. J. Phys. Chem. C, 2011, 115:6040.
[22] 兰晓芬(Lan X F). 辽宁师范大学硕士论文(Master Dissertation of Liaoning Normal University), 2012.
[23] Liu Y, Wang X, Liu H, Dong Z, Li S, Ge H, Yan M. Energy, 2015, 89:907.
[24] Liu Y, Wang X, Liu H, Dong Z, Li S, Ge H, Yan M. Energy, 2015, 84:714.
[25] 刘昊(Liu H), 徐芬(Xu F), 孙立贤(Sun L X), 曹忠(Cao Z), 周怀营(Zhou H Y). 高等学校化学学报(Chemical Journal of Chinese Universities), 2013, 34(8):1953.
[26] Shafirovich E, Diakov V, Varma A. Combust. Flame, 2006, 144:415.
[27] Wu T, Xu F, Sun L X, Cao Z, Chu H L, Sun Y J, Wang L, Chen P H, Chen J, Pang Y, Zou Y F, Qiu S J, Xiang C L, Zhang H Z. Int. J. Hydrogen Energ., 2014, 39:10392.
[28] 王爽(Wang S), 孙立贤(Sun L X). 电源技术(Power Source Technology), 2015, 39(5):925.
[29] Skrovan J, Troczynski T, Alfantazi A. Corrosion (Eds. Hansen D C, Alfantazi A, Gelling V J). Vancouver:ECS Trans., 2010. 157.
[30] Deng Z Y, Tang Y B, Zhu L L, Sakka Y, Ye J. Int. J. Hydrogen Energ., 2010, 35:9561.
[31] Gai W Z, Fang C S, Deng Z Y. Int. J. Energ. Res., 2014, 38:918.
[32] Gai W Z, Shi Y, Deng Z Y, Zhou J G. Int. J. Hydrogen Energ., 2015, 40:12057.
[33] Gai W Z, Liu W H, Deng Z Y, Zhou J G. Int. J. Hydrogen Energ., 2012, 37:13132.
[34] Skrovan J, Alfantazi A, Troczynski T. J. Appl. Electrochem., 2009, 39:1695.
[35] 孙洋(Sun Y), 谢佳琦(Xie J Q), 刘美佳(Liu M J), 周雯慧(Zhou W H), 李润东(Li R D). 可再生能源(Renewable Energy), 2014, 32(7):1038.
[36] 方银娥(Fang Y E). 沈阳航空航天大学硕士论文(Master Dissertation of Shenyang Aerospace University), 2011.
[37] Wang H, Lu J, Dong S J, Chang Y, Fu Y G, Luo P. Mater. Trans., 2014, 55:892.
[38] Chen X, Zhao Z, Hao M, Wang D. J. Power Sources, 2013, 222:188.
[39] Teng H T, Lee T Y, Chen Y K, Wang H W, Cao G. J. Power Sources, 2012, 219:16.
[40] Dupiano P, Stamatis D, Dreizin E L. Int. J. Hydrogen Energ., 2011, 36:4781.
[41] 贾艳艳(Jia Y Y), 沈洁(Shen J), 孟海霞(Meng H X), 柴玉俊(Chai Y J), 王宁(Wang N). 电源技术(Power Source Technology), 2013, 37(12):2138.
[42] Huang X N, Wu Z H, Cao K, Zeng W, Lv C J, Huang Y X. Materials for Energy Conversion and Storage (Eds. Zhang H). Shenzhen:Key Engineering Materials, 2012. 87.
[43] Niu F, Huang X, Gao T, Wang J, Qin L, Huang Y. Energy Technology, 2014, 2:593.
[44] Mahmoodi K, Alinejad B. Int. J. Hydrogen Energ., 2010, 35:5227.
[45] 朱勤标(Zhu Q B), 常鹰(Chang Y), 董仕节(Dong S J), 罗平(Luo P). 材料导报(Materials Review), 2014, 28(23):311.
[46] Gudic S, Smoljko I, Kliskic M. J. Alloys Compd., 2010, 505:54.
[47] Alinejad B, Mahmoodi K. Int. J. Hydrogen Energ., 2009, 34:7934.
[48] Czech E, Troczynski T. Int. J. Hydrogen Energ., 2010, 35:1029.
[49] Fan M Q, Sun L X, Xu F. Energy, 2010, 35:1333.
[50] Xu F, Sun L, Lan X, Chu H, Sun Y, Zhou H, Li F, Yang L, Si X, Zhang J, Walter S, Gabelica Z. Int. J. Hydrogen Energ., 2014, 39:5514.
[51] 黄霞妮(Huang X N). 中国计量学院硕士论文(Master Dissertation of China Jiliang University), 2013.
[52] Wang H H, Chang Y, Dong S J, Lei Z F, Zhu Q B, Luo P, Xie Z X. Int. J. Hydrogen Energ., 2013, 38:1236.
[53] Ilyukhina A V, Ilyukhin A S, Shkolnikov E I. Int. J. Hydrogen Energ., 2012, 37:16382.
[54] Ziebarth J T, Woodall J M, Kramer R A, Choi G. Int. J. Hydrogen Energ., 2011, 36:5271.
[55] Baniamerian M J, Moradi S E. J. Alloys Compd., 2011, 509:6307.
[56] Huang T, Gao Q, Liu D, Xu S, Guo C, Zou J, Wei C. Int. J. Hydrogen Energ., 2015, 40:2354.
[57] Jia Y Y, Shen J, Meng H X, Dong Y M, Chai Y J, Wang N. J. Alloys Compd., 2014, 588:259.
[58] 李洋(Li Y). 吉林大学硕士论文(Master Dissertation of Jilin University), 2015.
[59] 程凯(Cheng K). 燕山大学硕士论文(Master Dissertation of Yanshan University), 2014.
[60] Yoo J H, Yun K S, Kalubarme R S, Park C N, Park C J. Met. Mater. Int., 2014, 20:619.
[61] Wang N, Meng H X, Dong Y M, Jia Z L, Gao L J, Chai Y J. Int. J. Hydrogen Energ., 2014, 39:16936.
[62] Meng H X, Wang N, Dong Y M, Jia Z L, Gao L J, Chai Y J. J. Power Sources, 2014, 268:550.
[63] Wang Y, Zhou L T, Yuan H, Shen W H, Tang R, Fan M Q, Shu K Y. Int. J. Electrochem. Sci., 2013, 8:9764.
[64] Razavi S S, Szpunar J A. Int. J. Hydrogen Energ., 2013, 38:795.
[65] Fan M Q, Wang Y, Tian G L, Mei D S, Chen D, Shu K Y. Int. J. Hydrogen Energ., 2013, 38:10857.
[66] Zou M S, Guo X Y, Huang H T, Yang R J, Zhang P. J. Power Sources, 2012, 219:60.
[67] Huang X N, Lv C J, Wang Y, Shen H Y, Chen D, Huang Y X. Int. J. Hydrogen Energ., 2012, 37:7457.
[68] Fan M Q, Liu S, Sun W Q, Fei Y, Pan H, Shu K Y. Renewable Energy, 2012, 46:203.
[69] Fan M Q, Liu S, Sun L X, Xu F, Wang S, Zhang J, Mei D S, Huang F L, Zhang Q M. Int. J. Hydrogen Energ., 2012, 37:4571.
[70] 陈博(Chen B). 吉林大学硕士论文(Master Dissertation of Jilin University), 2013.
[71] 赵欣明(Zhao X M). 辽宁大学硕士论文(Master Dissertation of Liaoning University), 2012.
[72] Reboul M C, Gimenez P, Rameau J J. Corrosion Houston Tx, 1984, 40:366.
[73] 李振亚(Li Z Y), 易玲(Yi L), 刘稚蕙(Liu Z H), 杨林(Yang L), 苏景新(Su J X), 陈艳英(Chen Y Y). 电化学(Journal of Electrochemistry), 2001, 7(3):316.
[74] Kravchenko O V, Semenenko K N, Bulychev B M, Kalmykov K B. J. Alloys Compd., 2005, 397:58.
[75] Muntyan S P, Volodina G F, Grabko D Z, Zhitar V F. Surf. Eng. Appl. Electrochem., 2009, 45:347.
[76] Parmuzina A V, Kravchenko O V. Int. J. Hydrogen Energ., 2008, 33:3073.
[77] Parmuzina A V, Kravchenko O V, Bulychev B M, Shkol'nikov E I, Burlakova A G. Russ. Chem. Bull., 2009, 58:493.
[78] Hu X, Zhu G, Zhang Y, Wang Y, Gu M, Yang S, Song P, Li X, Fang H, Jiang G, Wang Z. Int. J. Hydrogen Energ., 2012, 37:11012.
[79] Wang W, Chen D M, Yang K. Int. J. Hydrogen Energ., 2010, 35:12011.
[80] Yuan B, Tan S, Liu J. Int. J. Hydrogen Energ., 2016, 41:1453.
[81] Yang W, Zhang T, Zhou J, Shi W, Liu J, Cen K. Energy, 2015, 88:537.
[82] Wang W, Chen W, Zhao X M, Chen D M, Yang K. Int. J. Hydrogen Energ., 2012, 37:18672.
[83] Liu S, Fan M Q, Chen D, Lv C J. Energy Sources, 2015, 37:356.
[84] 赵林(Zhao L). 南京理工大学硕士论文(Master Dissertation of Nanjing University of Science and Technology), 2012.
[85] 刘姝(Liu S). 中国计量学院硕士论文(Master Dissertation of China Jiliang University), 2012.
[86] Elitzur S, Rosenband V, Gany A. Int. J. Hydrogen Energ., 2014, 39:6328.
[87] Liu S, Wang L I, Yao J, Sun W Q, Fan M Q. T. Nonfer. Metal Soc, 2012, 22:1140.
[88] Liu S, Fan M Q, Wang C, Huang Y X, Chen D, Bai L Q, Shu K. Int. J. Hydrogen Energ., 2012, 37:1014.
[89] Liu J B, Tang L, Li C, Tang B H, Xiao X, Xing H W, Fan M Q. J. New Mat. Electr. Sys., 2012, 15:283.
[90] Chen X Y, Zhao Z W, Liu X H, Hao M M, Chen A L, Tang Z Y. J. Power Sources, 2014, 254:345.
[91] Ilyukhina A V, Kravchenko O V, Bulychev B M, Shkolnikov E I. Int. J. Hydrogen Energ., 2010, 35:1905.
[92] 崔海洋(Cui H Y), 卜建杰(Bu J J), 郑邯勇(Zheng H Y), 赵文忠(Zhao W Z), 陈支厦(Chen Z X). 推进技术(Journal of Propulsion Technology), 2013, 34(6):849.
[93] Fan M Q, Xu F, Sun L X. Int. J. Hydrogen Energ., 2007, 32:2809.
[94] Chen X, Zhao Z, Liu X, Hao M, Chen A, Tang Z. J. Power Sources, 2014, 254:345.
[95] 陈星宇(Chen X Y). 中南大学博士论文(Doctoral Dissertation of Central South University), 2010.
[96] Zhao Z, Chen X, Hao M. Energy, 2011, 36:2782.
[97] Jia Y, Shen J, Meng H, Dong Y, Chai Y, Wang N. J. Alloys Compd., 2014, 588:259.
[98] Liu J, Fei Y, Pan H, Fan M, Wang L, Yao J. J. Rare Earths, 2012, 30:548.
[99] Chai Y J, Dong Y M, Meng H X, Jia Y Y, Shen J, Huang Y M, Wang N. Energy, 2014, 68:204.
[100] Sun W Q, Fan M Q, Fei Y, Pan H, Wang L L, Yao J. Sci. World J., 2012, 2012:150973.
[101] Luo H, Liu J, Pu X, Liang J, Wang Z, Wang F, Zhang K, Peng Y, Xu B, Li J, Yu X. J. Am. Ceram. Soc., 2011, 94:3976.
[102] 罗辉(Luo H). 上海师范大学硕士论文(Master Dissertation of Shanghai Normal University), 2012.
[103] Fan M Q, Xu F, Sun L X, Zhao J N, Jiang T, Li W X. J. Alloys Compd., 2008, 460:125.
[104] Wang C, Liu Y, Liu H, Yang T, Chen X, Yang S, Liu X. Sci. Rep-UK, 2015, 5:17428.
[105] Lin M C, Uan J Y, Tsai T C. Int. J. Hydrogen Energ., 2012, 37:13731.
[106] Fan M Q, Wang Y, Tang R, Chen D, Liu W, Tian G L. Renew. Energ., 2013, 60:637.
[107] Yu M, Kim M, Yoon B, Oh S, Nam D H, Kwon H. Int. J. Hydrogen Energ., 2014, 39:19416.
[108] Yang Y, Gai W Z, Deng Z Y, Zhou J G. Int. J. Hydrogen Energ., 2014, 39:18734.