利用太阳能光催化水解制氢是获得清洁、廉价、无污染的氢气最有前景的一种方式。这个过程主要包括三个步骤:太阳光的捕获,电荷分离与转移,催化质子还原产生氢气。其中,大量的研究工作主要集中在前两步,对于第三步的研究则相对较少。然而,共催化剂的引入可以有效促进光催化活性并提高氢气产生速率。共催化剂主要分为贵金属共催化剂和非贵金属共催化剂,其中,贵金属共催化剂有着较高的活性,但是其价格及来源限制了其实际应用,因此开发廉价高效的非贵金属共催化剂非常重要。本文对TiO2基光解水析氢的非贵金属共催化剂(过渡金属单质及其复合物以及非金属碳基材料)进行了总结,详细讨论了不同共催化剂的作用机理,并对共催化剂的发展方向进行了合理展望。
[1] Fujishima A, Honda K. Nature, 1972, 238:37.
[2] Tran P D, Xi L, Batabyal S K, Wong L H, Barber J, Loo J S C. Phys. Chem. Chem. Phys., 2012, 14:11596.
[3] Wang W, Liu S, Nie L, Cheng B, Yu J. Phys. Chem. Chem. Phys., 2013, 15:12033.
[4] Li L, Yan J, Wang T, Zhao Z, Zhang J, Gong J, Guan N. Nat. Commun., 2015, 6:5881.
[5] Lin H Y, Yang H C, Wang W L. Catal. Today, 2001,174:106.
[6] Wender H, Gonçalves R V, Dias C S B, Zapata M J, Zagonel L F, Mendonça E C, Teixeirab S R, Garcia F. Nanoscale, 2013, 5:9310.
[7] Kim J, Hwang D W, Kim H G, Bae S W, Ji S M, Lee J S. Chem. Commun., 2002:2488.
[8] Husin H, Su W N, Chen H M, Pan C J, Chang S H, Rick J, Chuang W, Sheuc H, Hwang B J. Green Chem., 2011, 13:1745.
[9] Zhang J, Yu J, Zhang Y, Li Q, Gong J R. Nano Lett., 2011, 11:4774.
[10] Nguyen M, Tran P D, Pramana S S, Lee R L, Batabyal S K, Mathews N, Wong L H, Graetzel M. Nanoscale, 2013, 5:1479.
[11] Zhou J, Tian G, Chen Y, Meng X, Shi Y, Cao X, Pan K, Fu H. Chem. Commun., 2013, 49:2237.
[12] Ran J, Yu J, Jaroniec M. Green Chem., 2011, 13:2708.
[13] Hara M, Nunoshige J, Takata T, Kondo J N, Domen K. Chem. Commun., 2003:3000.
[14] Yuan Y P, Cao S W, Yin L S, Xu L, Xue C. Int. J. Hydrogen Energy, 2013, 38:7218.
[15] Frame F A, Osterloh F E. J. Phys. Chem. C, 2010, 114:10628.
[16] Hong J, Wang Y, Wang Y, Zhang W, Xu R. ChemSusChem, 2013, 6:2263.
[17] Hou Y, Laursen A B, Zhang J, Zhang G, Zhu Y, Wang X, Dahl S, Chorkendorff I. Angew. Chem. Int. Ed., 2013, 52:3621.
[18] Khan Z, Chetia T R, Vardhaman A K, Barpuzary D, Sastri C V, Qureshi M. RSC Adv., 2012, 2:12122.
[19] Ou Y, Lin J, Fang S, Liao D. Chem. Phys. Lett., 2006, 429:199.
[20] Fujishima A, Zhang X, Tryk D A. Surf. Sci. Rep., 2008, 63:515.
[21] Chen X, Mao S S. Chem. Rev., 2007, 107:2891.
[22] Liu C, Han X, Xie S, Kuang Q, Wang X, Jin M, Xie Z, Zheng L. Chem. Asian J., 2013, 8:282.
[23] Yan J, Zhang Y, Liu S, Wu G, Li L, Guan N. J. Mater. Chem. A, 2015, 3:21434.
[24] Wang F, Ho J H, Jiang Y, Amal R. ACS Appl. Mater. Inter., 2015, 7:23941.
[25] Fu G, Zhou P, Zhao M, Zhu W, Yan S, Yu T, Zou Z. Dalton Trans., 2015, 44:12812.
[26] Zhou X, Häublein V, Liu N, Nguyen N T, Zolnhofer E M, Tsuchiya H, Killian M S, Meyer K, Frey L, Schmuki P. Angew. Chem. Int. Ed., 2016, 55:3763.
[27] Tiwari A, Mondal I, Pal U. RSC Adv., 2015, 5:31415.
[28] Min S, Lu G. J. Phys. Chem. C, 2011, 115:13938.
[29] Pany S, Naik B, Martha S, Parida K. ACS Appl. Mater. Inter., 2014, 6:839.
[30] Long J, Chang H, Gu Q, Xu J, Fan L, Wang S, Zhou Y, Wei W, Huang L, Wang X, Liu P, Huang W. Energy Environ. Sci., 2014, 7:973.
[31] Gomes Silva C, Juárez R, Marino T, Molinari R, García H. J. Am. Chem. Soc., 2010, 133:595.
[32] Kongkanand A, Tvrdy K, Takechi K, Kuno M, Kamat P V. J. Am. Chem. Soc., 2008, 130:4007.
[33] Chen Y, Guo L. J. Mater. Chem., 2012, 22:7507.
[34] Lee S, Lee K, Kim W D, Lee S, Shin D J, Lee D C. J. Phys. Chem. C, 2014, 118:23627.
[35] Zhou W, Li W, Wang J Q, Qu Y, Yang Y, Xie Y, Zhang K, Wang L, Fu H, Zhao D. J. Am. Chem. Soc., 2014, 136:9280.
[36] Wu H B, Hng H H, Lou X W D. Adv. Mater., 2012, 24:2567.
[37] Wu N, Wang J, Tafen D N, Wang H, Zheng J G, Lewis J P, Liu X G, Leonard S S, Manivannan A. J. Am. Chem. Soc., 2010, 132:6679.
[38] Kumar D P, Shankar M V, Kumari M M, Sadanandam G, Srinivas B, Durgakumari V. Chem. Commun., 2013, 49:9443.
[39] Chen X, Shen S, Guo L, Mao S S. Chem. Rev., 2010, 110:6503.
[40] Kubacka A, Fernández-García M, Colón G. Chem. Rev., 2012, 112:1555.
[41] Tong H, Ouyang S, Bi Y, Umezawa N, Oshikiri M, Ye J. Adv. Mater., 2012, 24:229.
[42] Li H, Yu H, Sun L, Zhai J, Han X. Nanoscale, 2015, 7:1610.
[43] Serrano D P, Calleja G, Pizarro P, Gálvez P. Int. J. Hydrogen Energy, 2014, 39:4812.
[44] Sayed F N, Jayakumar O D, Sasikala R, Kadam R M, Bharadwaj S R, Kienle L, Schürmann U, Kaps S, Adelung R, Mittal J P, Tyagi A K. J. Phys. Chem. C, 2012, 116:12462.
[45] Zhang G, Zhao Z, Tan H, Zhao H, Qu D, Zheng M, Yu W, Sun Z. RSC Adv., 2015, 5:21237.
[46] Méndez J O, López C R, Melián E P, Díaz O G, Rodríguez J D, Hevia D F, Macías M. Appl. Catal. B Environ., 2014, 147:439.
[47] Ortiz A L, Zaragoza M M, Gutiérrez J S, da Silva Paula M M, Collins-Martínez V. Int. J. Hydrogen Energy, 2015, 40:17308.
[48] Pan T C, Wang S H, Lai Y S, Jehng J M, Huang S J. Appl. Surf. Sci., 2014, 296:189.
[49] Kum J M, Yoo S H, Ali G, Cho S O. Int. J. Hydrogen Energy, 2013, 38:13541.
[50] Chen W T, Jovic V, Sun-Waterhouse D, Idriss H, Waterhouse G I. Int. J. Hydrogen Energy, 2013, 38:15036.
[51] Hu Q, Huang J, Li G, Jiang Y, Lan H, Guo W, Cao Y. Appl. Surf. Sci., 2016, 382:170.
[52] Bala S, Mondal I, Goswami A, Pal U, Mondal R. J. Mater. Chem. A, 2015, 3:20288.
[53] Sadanandam G, Lalitha K, Kumari V D, Shankar M V, Subrahmanyam M. Int. J. Hydrogen Energy, 2013, 38:9655.
[54] Fujita S I, Kawamori H, Honda D, Yoshida H, Arai M. Appl. Catal. B:Environ., 2016, 181:818.
[55] Liu R, Yoshida H, Fujita S I, Arai M. Appl. Catal. B:Environ., 2014, 144:41.
[56] Zang Y, Li L, Xu Y, Zuo Y, Li G. J. Mater. Chem. A, 2014, 2:15774.
[57] Xiang Q, Yu J, Jaroniec M. Nanoscale, 2011, 3:3670.
[58] Wei X, Shao C, Li X, Lu N, Wang K, Zhang Z, Liu Y. Nanoscale, 2016, 8:11034.
[59] Kuang L, Zhang W. RSC Adv., 2016, 6:2479.
[60] Maeda, K. ACS Catal., 2013, 3:1486.
[61] Ran J, Zhang J, Yu J, Jaroniec M, Qiao S Z. Chem. Soc. Rev., 2014, 43:7787.
[62] Fan L, Long J, Gu Q, Huang H, Lin H, Wang X. J. Catal., 2014, 320:147.
[63] Korzhak A V, Ermokhina N I, Stroyuk A L, Bukhtiyarov V K, Raevskaya A E, Litvin V I, Kuchmiy S Y, Ilyin V G, Manorik P A. J. Photoch. Photobio. A, 2008, 198:126.
[64] Zhang S, Peng B, Yang S, Wang H, Yu H, Fang Y, Peng F. Int. J. Hydrogen Energy, 2015, 40:303.
[65] Tian H, Zhang X L, Scott J, Ng C, Amal R. J. Mater. Chem. A, 2014, 2:6432.
[66] Zou Y, Kang S Z, Li X, Qin L, Mu J. Int. J. Hydrogen Energy, 2014, 39:15403.
[67] Kum J M, Park Y J, Kim H J, Cho S O. Nanotechnology, 2015, 26:125402.
[68] Wu N L, Lee M S. Int. J. Hydrogen Energy, 2004, 29:1601.
[69] Clarizia L, Vitiello G, Luciani G, Di Somma I, Andreozzi R, Marotta R. Appl. Catal. A, 2016, 518:142.
[70] Foo W J, Zhang C, Ho G W. Nanoscale, 2013, 5:759.
[71] Xu S, Sun D D. Int. J. Hydrogen Energy, 2009, 34:6096.
[72] Xu S, Du A J, Liu J, Ng J, Sun D D. Int. J. Hydrogen Energy, 2011, 36:6560.
[73] Yu Y H, Chen Y P, Cheng Z. Int. J. Hydrogen Energy, 2015, 40:15994.
[74] Jung M, Scott J, Ng Y H, Jiang Y, Amal R. Int. J. Hydrogen Energy, 2014, 39:12499.
[75] Khemthong P, Photai P, Grisdanurak N. Int. J. Hydrogen Energy, 2013, 38:15992.
[76] Yu J, Hai Y, Jaroniec M. J. Colloid Interface Sci., 2011, 357:223.
[77] Li Z, Liu J, Wang D, Gao Y, Shen J. Int. J. Hydrogen Energy, 2012, 37:6431.
[78] Zhang S, Peng B, Yang S, Fang Y, Peng F. Int. J. Hydrogen Energy, 2013, 38:13866.
[79] Bandara J, Udawatta C P K, Rajapakse C S K. Photochem. Photobiol. Sci., 2005, 4:857.
[80] Sreethawong T, Yoshikawa S. Catal. Commun., 2005, 6:661.
[81] Xu S, Ng J, Zhang X, Bai H, Sun D D. Int. J. Hydrogen Energy, 2010, 35:5254.
[82] Moon G D, Joo J B, Lee I, Yin Y. Nanoscale, 2014, 6:12002.
[83] Hu Q, Huang J, Li G, Chen J, Zhang Z, Deng Z, Jiang Y, Guo W, Cao Y. Appl. Surf. Sci., 2016, 369:201.
[84] Wang Y F, Hsieh M C, Lee J F, Yang C M. Appl. Catal. B Environ., 2013, 142:626.
[85] Sreethawong T, Suzuki Y, Yoshikawa S. Int. J. Hydrogen Energy, 2005, 30:1053.
[86] Iwaszuk A, Nolan M, Jin Q, Fujishima M, Tada H. J. Phys. Chem. C, 2013, 117:2709.
[87] Yu J, Ran J. Energy Environ. Sci., 2011, 4:1364.
[88] Dang H, Dong X, Dong Y, Zhang Y, Hampshire S. Int. J. Hydrogen Energy, 2013, 38:2126.
[89] Zhang S, Wang H, Yeung M, Fang Y, Yu H, Peng F. Int. J. Hydrogen Energy, 2013, 38:7241.
[90] Yu J, Hai Y, Cheng B. J. Phys. Chem. C, 2011, 115:4953.
[91] Jang J S, Choi S H, Kim D H, Jang J W, Lee K S, Lee J S. J. Phys. Chem. C, 2009, 113:8990.
[92] Zhang L, Tian B, Chen F, Zhang J. Int. J. Hydrogen Energy, 2012, 37:17060.
[93] Wang Q, Yun G, Bai Y, An N, Chen Y, Wang R, Lei Z, Shangguan W. Int. J. Hydrogen Energy, 2014, 39:13421.
[94] Yu Z, Meng J, Xiao J, Li Y, Li Y. Int. J. Hydrogen Energy, 2014, 39:15387.
[95] Zhang P, Tachikawa T, Fujitsuka M, Majima T. Chem. Commun., 2015, 51:7187.
[96] Liu C, Wang L, Tang Y, Luo S, Liu Y, Zhang S, Zeng Y, Xu Y. Appl. Catal. B, 2015, 164:1.
[97] Zhu Y, Ling Q, Liu Y, Wang H, Zhu Y. Phys. Chem. Chem. Phys., 2015, 17:933.
[98] Wang Q, An N, Bai Y, Hang H, Li J, Lu X, Liu Y, Wang F, Li Z, Lei Z. Int. J. Hydrogen Energy, 2013, 38:10739.
[99] Furube A, Asahi T, Masuhara H, Yamashita H, Anpo M. Chem. Phys. Lett., 2001, 336:424.
[100] Zhang W, Wang Y, Wang Z, Zhong Z, Xu R. Chem. Commun., 2010, 46:7631.
[101] Wang J, Li B, Chen J, Li N, Zheng J, Zhao J, Zhu Z. Appl. Surf. Sci., 2012, 259:118.
[102] Kibsgaard J, Chen Z, Reinecke B N, Jaramillo T F. Nat. Mater., 2012, 11:963.
[103] Liu L, Zhu Y P, Su M, Yuan Z Y. Chem.Cat.Chem., 2015, 7:2765.
[104] Zhang L, Hu Z, Gao Z, Liu Y, Yuan Z Y. Prog. Chem., 2015, 27:1042.
[105] Li H, Kang Z, Liu Y, Lee S T. J. Mater. Chem., 2012, 22:24230.
[106] Yu H, Zhao Y, Zhou C, Shang L, Peng Y, Cao Y, Wu L, Tung C, Zhang T. J. Mater. Chem. A, 2014, 2:3344.
[107] Zhang X, Wang F, Huang H, Li H, Han X, Liu Y, Kang Z. Nanoscale, 2013, 5:2274.
[108] Ma L L, Sun H Z, Zhang Y G, Lin Y L, Li J L, Wang E K, Yu Y, Wang J B. Nanotechnology, 2008, 19:115709.
[109] Liu X, Zeng P, Peng T, Zhang X, Deng K. Int. J. Hydrogen Energy, 2012, 37:1375.
[110] Moya A, Cherevan A, Marchesan S, Gebhardt P, Prato M, Eder D, Vilatela J J. Appl. Catal. B, 2015, 179:574.
[111] Li N, Ma Y, Wang B, Huang Y, Wu Y, Yang X, Chen Y. Carbon, 2011, 49:5132.
[112] Novoselov K S, Geim A K, Morozov S V, Jiang D, Zhang Y, Dubonos S A, Grigorieva I V, Firsov A A. Science, 2004, 306:666.
[113] Xiang Q, Yu J, Jaroniec M. Chem. Soc. Rev., 2012, 41:782.
[114] Xie G, Zhang K, Guo B, Liu Q, Fang L, Gong J R. Adv. Mater., 2013, 25:3820.
[115] Cao X, Tian G, Chen Y, Zhou J, Zhou W, Tian C, Fu H. J. Mater. Chem. A, 2014, 2:4366.
[116] Kim H I, Moon G H, Monllor-Satoca D, Park Y, Choi W. J. Phys. Chem. C, 2011, 116:1535.
[117] Fan W, Lai Q, Zhang Q, Wang Y. J. Phys. Chem. C, 2011, 115:10694.
[118] Zhang X Y, Li H P, Cui X L, Lin Y. J. Mater. Chem., 2010, 20:2801.
[119] Zhang X, Sun Y, Cui X, Jiang Z. Int. J. Hydrogen Energy, 2012, 37:811.
[120] Mou Z, Wu Y, Sun J, Yang P, Du Y, Lu C. ACS Appl. Mater. Inter., 2014, 6:13798.
[121] Gao P, Sun D D. Appl. Catal. B Environ., 2014, 147:888.
[122] Chai B, Peng T, Zhang X, Mao J, Li K, Zhang X. Dalton Trans., 2013, 42:3402.
[123] Yu Z, Meng J, Li Y, Li Y. Int. J. Hydrogen Energy, 2013, 38:16649.
[124] Xiang Q, Yu J, Jaroniec M. J. Am. Chem. Soc., 2012, 134:6575.
[125] Lv X J, Zhou S X, Zhang C, Chang H X, Chen Y, Fu W F. J. Mater. Chem., 2012, 22:18542.
[126] Chao K J, Cheng W Y, Yu T H, Lu S Y. Carbon, 2013, 62:69.
[127] Yang Y, Yao Y, He L, Zhong Y, Ma Y, Yao J. J. Mater. Chem. A, 2015, 3:10060.
[128] Zhu Y P, Ren T Z, Yuan Z Y. ACS Appl. Mater. Interfaces, 2015, 7:16850.