光热疗法(photothermal therapy,PTT)作为一种新型的肿瘤治疗技术,由于其对肿瘤高效的消除能力和对正常组织极低的伤害,近年来受到了强烈的关注。在过去的十余年中,许多无机光热转换材料,尤其是金和碳的纳米材料,已经被报道广泛用于光热治疗的研究中。随着纳米技术和纳米材料的发展,光热试剂的种类和性能也得到不断提升。在光热治疗优异疗效的激励下,人们越来越关心其走向临床应用的可能。近年来出现的一些新型有机光热转换试剂,因为其能够克服无机材料不可生物降解的特点而得到快速地发展。本文主要综述了最近几年发展起来的几种典型的有机光热转换纳米材料,包括小分子染料类、超分子复合物类以及共轭聚合物类,介绍了它们应用在肿瘤光热治疗的研究,并简单描述了成像指导下的光热治疗以及联合治疗方面的应用。最后,总结了现有的有机光热试剂的种类,指出其研究发展方向,分析了光热疗法目前面临的难题与挑战,及其走向临床应用的前景。
[1] Mcguire S. Adv. Nutr., 2016, 7:418.
[2] Issels R D. Eur. J. Cancer, 2008, 44:2546.
[3] Dickerson E B, Dreaden E C, Huang X, El-Sayed I H, Chu H, Pushpanketh S, McDonald J F, El-Sayed M A. Cancer Lett., 2008, 269:57.
[4] Huang Y F, Sefah K, Bamrungsap S, Chang H T, Tan W J. Langmuir, 2008, 24:11860.
[5] Manikandan M, Hasan N, Wu H F. Biomaterials, 2013, 34:5833.
[6] Tian Q, Jiang F, Zou R, Liu Q, Chen Z, Zhu M, Yang S, Wang J, Wang J, Hu J. ACS Nano, 2011, 5:9761.
[7] Huang X, Tang S, Mu X, Dai Y, Chen G, Zhou Z, Ruan F, Yang Z, Zheng N. Nat. Nanotechnol., 2011, 6:28.
[8] Dong J, Ma Q. Nanotoxicology, 2016, 10:699.
[9] Song X, Chen Q, Liu Z. Nano Res., 2015, 8:340.
[10] Yu J, Javier D, Yaseen M A, Nitin N, Richards K R, Anvari B, Wong M S. J. Am. Chem. Soc., 2010, 132:1929.
[11] Saxena V, Sadoqi M, Shao J. J. Pharm. Sci., 2003, 92:2090.
[12] Yoneya S, Saito T, Komatsu Y, Koyama I, Takahashi K, Duvoll Y J. Invest. Ophth. Vis. Sci., 1998, 39:1286.
[13] Dzurinko V L, Gurwood A S, Price J R. Optometry, 2004, 75:743.
[14] Quan B, Choi K, Kim Y H, Kang K W, Chung D S. Talanta, 2012, 99:387.
[15] Alt?no?lu E I, Russin T J, Kaiser J M, Barth B M, Eklund P C, Kester M, Adair J H. ACS Nano, 2008, 2:2075.
[16] Bahmani B, Gupta S, Upadhyayula S, Vullev V I, Anvari B. J. Biomed. Opt., 2011, 16:051303.
[17] Bunschoten A, Buckle T, Kuil J, Luker G D, Luker K E, Nieweg O E, van Leeuwen F W. Biomaterials, 2012, 33:867.
[18] Liu P, Yue C, Shi B, Gao G, Li M, Wang B, Ma Y, Cai L. Chem. Commun., 2013, 49:6143.
[19] Chen R, Wang X, Yao X, Zheng X, Wang J, Jiang X. Biomaterials, 2013, 34:8314.
[20] Sheng Z, Hu D, Xue M, He M, Gong P, Cai L. Nano-Micro Lett., 2013, 5:145.
[21] Zheng X, Xing D, Zhou F, Wu B, Chen W R. Mol. Pharmaceutics, 2011, 8:447.
[22] Li C, Liang R, Tian R, Guan S, Yan D, Luo J, Wei M, Evans D G, Duan X. RSC Adv., 2016, 6:16608.
[23] Zheng X, Zhou F, Wu B, Chen W R, Xing D. Mol. Pharmaceutics, 2012, 9:514.
[24] Yue C, Liu P, Zheng M, Zhao P, Wang Y, Ma Y, Cai L. Biomaterials, 2013, 34:6853.
[25] Luo S, Tan X, Qi Q, Guo Q, Ran X, Zhang L, Zhang E, Liang Y, Weng L, Zheng H, Cheng T, Su Y, Shi C. Biomaterials, 2013, 34:2244.
[26] Cheng L, He W, Gong H, Wang C, Chen Q, Cheng Z, Liu Z. Adv. Funct. Mater., 2013, 23:5893.
[27] Chen Q, Liu X, Zeng J, Cheng Z, Liu Z. Biomaterials, 2016, 98:23.
[28] Fu G, Liu W, Feng S, Yue X. Chem. Commun., 2012, 48:11567.
[29] Cheng L, Gong H, Zhu W, Liu J, Wang X, Liu G, Liu Z. Biomaterials, 2014, 35:9844.
[30] Hoffman H A, Chakrabarti L, Dumont M F, Sandler A D, Fernandes R. RSC Adv., 2014, 4:29729.
[31] Fu G, Liu W, Li Y, Jin Y, Jiang L, Liang X, Feng S, Dai Z. Bioconjugate Chem., 2014, 25:1655.
[32] Cai X, Jia X, Gao W, Zhang K, Ma M, Wang S, Zheng Y, Shi J, Chen H. Adv. Funct. Mater., 2015, 25:2520.
[33] Huang S, Kannadorai R K, Chen Y, Liu Q, Wang M. Chem. Commun., 2015, 51:4223.
[34] Sun T, Qi J, Zheng M, Xie Z, Wang Z, Jing X. Colloids Surf., B, 2015, 136:201.
[35] Lovell J F, Jin C S, Huynh E, Jin H, Kim C, Rubinstein J L, Chan W C, Cao W, Wang L V, Zheng G. Nat. Mater., 2011, 10:324.
[36] Jin C S, Lovell J F, Chen J, Zheng G. ACS Nano, 2013, 7:2541.
[37] Jiao Y, Liu K, Wang G, Wang Y, Zhang X. Chem. Sci., 2015, 6:3975.
[38] Yang J, Choi J, Bang D, Kim E, Lim E K, Park H, Suh J S, Lee K, Yoo K H, Kim E K. Angew. Chem. Int. Edit., 2011, 123:461.
[39] Zhou J, Lu Z, Zhu X, Wang X, Liao Y, Ma Z, Li F. Biomaterials, 2013, 34:9584.
[40] Yang K, Xu H, Cheng L, Sun C, Wang J, Liu Z. Adv. Mater., 2012, 24:5586.
[41] Zha Z, Yue X, Ren Q, Dai Z. Adv. Mater., 2013, 25:777.
[42] Zha Z, Wang J, Qu E, Zhang S, Jin Y, Wang S, Dai Z. SCI Rep., 2013, 3:2360.
[43] Cheng L, Yang K, Chen Q, Liu Z. ACS Nano, 2012, 6:5605.
[44] Gong H, Cheng L, Xiang J, Xu H, Feng L, Shi X, Liu Z. Adv. Funct. Mater., 2013, 23:6059.
[45] MacNeill C M, Coffin R C, Carroll D L, Levi-Polyachenko N H. Macromol. Biosci., 2013, 13:28.
[46] MacNeill C M, Graham E G, Levi-Polyachenko N H. J. Polym. Sci. Pol. Chem., 2014, 52:1622.
[47] Liu J, Geng J, Liao L D, Thakor N, Gao X, Liu B. Polym. Chem., 2014, 5:2854.
[48] Geng J, Sun C, Liu J, Liao L D, Yuan Y, Thakor N, Wang J, Liu B. Small, 2015, 11:1603.
[49] Liu Y, Ai K, Liu J, Deng M, He Y, Lu L. Adv. Mater., 2013, 25:1353.
[50] Ding F, Li H J, Wang J X, Tao W, Zhu Y H, Yu Y, Yang X Z. ACS Appl. Mater. Inter., 2015, 7:18856.
[51] Ma Y, Tong S, Bao G, Gao C, Dai Z. Biomaterials, 2013, 34:7706.
[52] Tian Q, Wang Q, Yao K X, Teng B, Zhang J, Yang S, Han Y. Small, 2014, 10:1063.
[53] Wu M, Zhang D, Zeng Y, Wu L, Liu X, Liu J. Nanotechnology, 2015, 26:115102.
[54] Jing L, Liang X, Deng Z, Feng S, Li X, Huang M, Li C, Dai Z. Biomaterials, 2014, 35:5814.
[55] Yuan A, Wu J, Tang X, Zhao L, Xu F, Hu Y. J. Pharma. Sci., 2013, 102:6.
[56] Wang C, Xu H, Liang C, Liu Y, Li Z, Yang G, Cheng L, Li Y, Liu Z. ACS Nano, 2013, 7:6782.
[57] Zheng M, Yue C, Ma Y, Gong P, Zhao P, Zheng C, Sheng Z, Zhang P, Wang Z, Cai L. ACS Nano, 2013, 7:2056.
[58] Song X, Zhang R, Liang C, Chen Q, Gong H, Liu Z. Biomaterials, 2015, 57:84.
[59] Dong Z, Gong H, Gao M, Zhu W, Sun X, Feng L, Fu T, Li Y, Liu Z. Theranostics, 2016, 6:1031.
[60] Cheng L, Wang C, Feng L, Yang K, Liu Z. Chem. Rev., 2014, 114:10869.