环氧丙烷(PO)是仅次于聚丙烯和丙烯腈的第三大丙烯衍生物,广泛应用于轻工、医药和纺织等行业。相比于传统的氯醇法和共氧化法,在临氢条件下使用氧气直接氧化丙烯生产PO的工艺具有绿色环保、操作简单、经济性高等优势,是当前国内外PO生产领域的研究热点。本文针对该领域仍存在的催化剂寿命短、活性低等亟待解决的问题,综述了国内外近年来的研究进展,着重介绍催化剂中含钛载体的表面和结构性质、金属颗粒的形貌和电子效应对丙烯直接气相环氧化反应活性、稳定性的影响机制,并评述了催化剂的反应机理及结焦失活机理。此外,还总结了Cs、Ag、Pd、Pt、Ge、表面烷基化、离子液体、氮掺杂等助剂对催化性能的影响,分析了丙烯环氧化反应过程尚存的难题。最后,从载体材料的选择、催化剂性能的改进等方面展望了可能的解决途径和方向。
[1] 唐绪龙(Kang X L), 蔡挺(Cai T), 张春玲(Zhang C L), 许晓东(Xu X D), 吴晓云(Wu X Y), 乔丽坤(Qiao L K). 现代化工(Modern Chemical Industry), 2013, 32(12):1.
[2] 刘波(Liu B), 张晓莉(Zhang X L), 赵丽(Zhao L), 王琪(Wang Q), 王芸(Wang Y). 当代化工(Contemporary Chemical Industry), 2016, 45(2):336.
[3] 薛金召(Xue J Z), 牛小娟(Niu X J), 汪希领(Wang X L), 王先锋(Wang X F), 申明(Shen M),郭秋强(Guo Q Q). 化工进展(Chemical Industry and Engineering Progress), 2015, 34(9):3500.
[4] 于春梅(Yu C M), 史广明(Shi G M). 石油化工技术与经济(Techno-Economics in Petrochemicals), 2015(3):1.
[5] Hayashi T, Tanaka K, Haruta M. J. Catal., 1998, 178:566.
[6] 张健(Zhang J), 谢妤(Xie Y), 牛志蒙(Niu Z M). 化工科技(Science & Technology in Chemical Industry), 2010, 18(3):75.
[7] 杨林(Yang L), 蔡挺(Cai T), 张春玲(Zhang C L), 许晓东(Xu X D), 吴晓云(Wu X Y). 广州化工(Guangzhou Chemical Industry), 2010, 38(6):28.
[8] 庞义军(Pang Y J), 陈晓晖(Chen X H), 许承志(Xu C Z), 雷阳军(Lei Y J), 魏可镁(Wei K M). 化学进展(Progress in Chemistry), 2014, 26(8):1307.
[9] Haruta M, Uphade B, Tsubota S, Miyamoto A. Res. Chem. Termediat., 1998, 24:329.
[10] Chen J, Halin S J, Pidko E A, Verhoeven M, Ferrandez D M P, Hensen E J, Schouten J C, Nijhuis T A. ChemCatChem, 2013, 5:467.
[11] Uphade B, Yamada Y, Akita T, Nakamura T, Haruta M. Appl. Catal. A Gen., 2001, 215:137.
[12] Uphade B, Akita T, Nakamura T, Haruta M. J. Catal., 2002, 209:331.
[13] Liu C H, Guan Y, Hensen E J, Lee J F, Yang C M. J. Catal., 2011, 282:94.
[14] Lu J, Zhang X, Bravo-Suárez J J, Bando K K, Fujitani T, Oyama S T. J. Catal., 2007, 250:350.
[15] Yang H, Tang D, Lu X, Yuan Y. J. Phys. Chem. C, 2009, 113:8186.
[16] Ren Y, Xu L, Zhang L, Wang J, Liu Y, He M, Wu P. Pure Appl. Chem., 2011, 84:561.
[17] Sinha A K, Seelan S, Tsubota S, Haruta M. Angew. Chem. Int. Edit., 2004, 43:1546.
[18] Kapoor M, Sinha A, Seelan S, Inagaki S, Tsubota S, Yoshida H, Haruta M. Chem. Commun., 2002, 23:2902.
[19] Lee W S, Akatay M C, Stach E A, Ribeiro F H, Delgass W N. J. Catal., 2012, 287:178.
[20] Feng X, Duan X, Qian G, Zhou X, Chen D, Yuan W. Appl. Catal. B-Environ., 2014, 150:396.
[21] Xu L, Ren Y, Wu H, Liu Y, Wang Z, Zhang Y, Xu J, Peng H, Wu P. J. Mater. Chem., 2011, 21:10852.
[22] Murzin D Y, Simakova O A, Simakova I L, Parmon V N. React. Kinet. Catal. L., 2011, 104:259.
[23] Qi C. Gold Bull., 2008, 41:224.
[24] Nijhuis T A, Visser T, Weckhuysen B M. J. Phys. Chem. B., 2005, 109:19309.
[25] Qi C, Akita T, Okumura M, Haruta M. Appl. Catal. A-Gen., 2001, 218:81.
[26] Sinha A, Seelan S, Tsubota S, Haruta M. Top. Catal., 2004, 29:95.
[27] Uphade B, Okumura M, Tsubota S, Haruta M. Appl. Catal. A-Gen., 2000, 190:43.
[28] Qi C, Akita T, Okumura M, Kuraoka K, Haruta M. Appl. Catal. A-Gen., 2003, 253:75.
[29] Sinha A, Seelan S, Akita T, Tsubota S, Haruta M. Appl. Catal. A-Gen., 2003, 240:243.
[30] Sinha A, Seelan S, Akita T, Tsubota S, Haruta M. Catal. Lett., 2003, 85:223.
[31] Qi C, Okumura M, Akita T, Haruta M. Appl. Catal. A-Gen., 2004, 263:19.
[32] Lu J, Zhang X, Bravo-Suárez J J, Tsubota S, Gaudet J, Oyama S T. Catal. Today, 2007, 123:189.
[33] Chowdhury B, Bravo-Suárez J, Tsubota S, Haruta M. Angew. Chem. Int. Ed., 2006, 118:426.
[34] Sinha A, Seelan S, Okumura M, Akita T, Tsubota S, Haruta M. J. Phys. Chem. B, 2005, 109:3956.
[35] Sacaliuc E, Beale A M, Weckhuysen B M, Nijhuis T A. J. Catal., 2007, 248:235.
[36] Chowdhury B, Bando K, Bravo-Suárez J, Tsubota S, Haruta M. J. Mol. Catal. A-Chem., 2012, 359:21.
[37] Shekhar M, Wang J, Lee W S, Williams W D, Kim S M, Stach E A, Miller J T, Delgass W N, Ribeiro F H. J. Am. Chem. Soc., 2012, 134:4700.
[38] Zhan G, Du M, Sun D, Huang J, Yang X, Ma Y, Ibrahim A R, Li Q. Ind. Eng. Chem. Res., 2011, 50:9019.
[39] Huang J, Lima E, Akita T, Guzmán A, Qi C, Takei T, Haruta M. J. Catal., 2011, 278:8.
[40] Feng X, Duan X, Qian G, Zhou X, Chen D, Yuan W. J. Catal., 2014, 317:99.
[41] Lee W S, Akatay M C, Stach E A, Ribeiro F H, Delgass W N. J. Catal., 2013, 308:98.
[42] Du M, Zhan G, Yang X, Wang H, Lin W, Zhou Y, Zhu J, Lin L, Huang J, Sun D. J. Catal., 2011, 283:192.
[43] Huang J, Takei T, Akita T, Ohashi H, Haruta M. Appl. Catal. B-Environ., 2010, 95:430.
[44] Lu J, Zhang X, Bravo-Suárez J J, Fujitani T, Oyama S T. Catal. Today, 2009, 147:186.
[45] Liu Y, Zhang X, Suo J. Chinese J. Catal., 2013, 34:336.
[46] Liu T, Hacarlioglu P, Oyama S T, Luo M F, Pan X R, Lu J Q. J. Catal., 2009, 267:202.
[47] Taylor B, Lauterbach J, Delgass W N. Catal. Today, 2007, 123:50.
[48] Cumaranatunge L, Delgass W N. J. Catal., 2005, 232:38.
[49] Yap N, Andres R, Delgass W. J. Catal., 2004, 226:156.
[50] Nijhuis T A, Huizinga B J, Makkee M, Moulijn J A. Ind. Eng. Chem. Res., 1999, 38:884.
[51] Lee W-S, Akatay M C, Stach E A, Ribeiro F H, Delgass W N. J. Catal., 2014, 313:104.
[52] Wu G, Wang Y, Wang L, Feng W, Shi H, Lin Y, Zhang T, Jin X, Wang S, Wu X. Chem. Eng. J., 2013, 215:306.
[53] Lu X, Zhao G, Lu Y. Catal. Sci. Technol., 2013, 3:2906.
[54] Wang X, Zhang X, Wang Y, Liu H, Wang J, Qiu J, Ho H L, Han W, Yeung K L. Chem. Eng. J., 2011, 175:408.
[55] Taylor B, Lauterbach J, Delgass W N. Appl. Catal. A Gen., 2005, 291:188.
[56] Bravo-Suárez J J, Bando K K, Lu J, Haruta M, Fujitani T, Oyama T. J. Phys. Chem. C, 2008, 112:1115.
[57] Feng X, Duan X, Yang J, Qian G, Zhou X, Chen D, Yuan W. Chem. Eng. J., 2015, 278:234.
[58] Qi C, Huang J, Bao S, Su H, Akita T, Haruta M. J. Catal., 2011, 281:12.
[59] Jin F, Lin T H, Chang C C, Wan B Z, Lee J F, Cheng S. RSC Adv., 2015, 5:61710.
[60] Williams W D, Shekhar M, Lee W S, Kispersky V, Delgass W N, Ribeiro F H, Kim S M, Stach E A, Miller J T, Allard L F. J. Am. Chem. Soc., 2010, 132:14018.
[61] Feng X, Chen D, Zhou X. RSC Adv., 2016, 6:44050.
[62] Overbury S, Schwartz V, Mullins D R, Yan W, Dai S. J. Catal., 2006, 241:56.
[63] Janssens T V, Clausen B S, Hvolbæk B, Falsig H, Christensen C H, Bligaard T, Nørskov J K. Top. Catal., 2007, 44:15.
[64] Bardotti L, Jensen P, Hoareau A, Treilleux M, Cabaud B, Perez A, Aires F C S. Surf. Sci., 1996, 367:276.
[65] Blatchford C G, Campbell J, Creighton J. Surf. Sci., 1982, 120:435.
[66] Weitz D, Huang J, Lin M, Sung J. Phys. Rev. Lett., 1985, 54:1416.
[67] Nijhuis T, Weckhuysen B. Catal. Today, 2006, 117:84.
[68] Ruiz A, van der Linden B, Makkee M, Mul G. J. Catal., 2009, 266:286.
[69] Feng X, Duan X, Cheng H, Qian G, Chen D, Yuan W, Zhou X. J. Catal., 2015, 325:128.
[70] Feng X, Liu Y, Li Y, Yang C, Zhang Z, Duan X, Zhou X, Chen D. AICh E J., 2016, 62(11):3963.
[71] Lu J Q, Li N, Pan X R, Zhang C, Luo M F. Catal. Commun., 2012, 28:179.
[72] Jin Q, Bao J, Sakiyama H, Tsubaki N. Res. Chem. Intermediat., 2011, 37:177.
[73] Zwijnenburg A, Saleh M, Makkee M, Moulijn J A. Catal. Today, 2002, 72:59.
[74] 杨佳(Yang J), 张志华(Zhang Z H), 冯翔(Feng X), 段学志(Duan X Z), 周静红(Zhou J H), 周兴贵(Zhou X G). 化工学报(CIESC Journal), 2016, 67(9):3684.