聚合物Janus微粒是指具有各向异性微观结构的微/纳米聚合物粒子。因在乳液稳定、聚合物混合、可控组装、生物医药、多相催化和功能涂层等领域有重要的应用价值,聚合物Janus微粒材料的可控制备和应用研究已成为新型多功能和智能高分子材料研究的前沿领域。本文首先归纳了聚合物Janus微粒在制备方法、环境响应类型和应用领域的最新进展,进而分析了不同制备方法的优缺点。表面选择性修饰、微流体合成技术、自组装和种子聚合等方法都可用于制备具有可控尺寸、微观结构和表面性质的聚合物Janus微粒,但纳米级微粒微观结构的精确控制和大量合成还存在一定的挑战。环境响应性多组分聚合物Janus微粒在自组装和药物控释方面有其特殊的优势,而简单高效的种子聚合法有望应用于工业生产聚合物Janus固体表面活性剂。预计天然和多功能型聚合物Janus微粒的制备和应用研究将会是未来发展的趋势。
[1] de Gennes P G. Angew. Chem. Int. Ed., 1992, 31:842.
[2] Walther A, Müller A H E. Chem. Rev., 2013, 113:5194.
[3] Lattuada M, Hatton T A. Nano Today, 2011, 6:286.
[4] Cole-Hamilton D J. Science, 2010, 327:41.
[5] Schick I, Lorenz S, Gehrig D, Schilmann A M, Bauer H, Panthöfer M, Fischer K, Strand D, Laquai F, Tremel W. J. Am. Chem. Soc., 2014, 136:2473.
[6] Cox L M, Killgore J P, Li Z, Zhang Z, Hurley D C, Xiao J, Ding Y. Adv. Mater., 2014, 26:899.
[7] Lee K J, Yoon J, Lahann J. Curr. Opin. Colloid. In., 2011, 16:195.
[8] 周鹏(Zhou P),刘宝(Liu B),梁福鑫(Liang F X),王倩(Wang Q),屈小中(Qu X Z),杨振忠(Yang Z Z). 高等学校化学学报(Chemical Journal of Chinese Universities), 2015, 36:1431.
[9] Liang F, Zhang C, Yang Z. Adv. Mater., 2014, 26:6944.
[10] Percec V, Wilson D A, Leowanawat P, Wilson C J, Hughes A D, Kaucher M S, Hammer D A, Levine D H, Kim A J, Bates F S, Davis K P, Lodge T P, Klein M L, DeVane R H, Aqad E, Rosen B M, Argintaru A O, Sienkowska M J, Rissanen K, Nummelin S, Ropponen J. Science, 2010, 328:1009.
[11] Dupont J, Liu G. Soft Matter, 2010, 6:3654.
[12] Wang T, Chen S R, Jin F, Cai J H, Cui L Y, Zheng Y M, Wang J X, Song Y L, Jiang L. Chem. Commun., 2015, 51:1367.
[13] Ghoussoub Y E, Schlenoff J B. Langmuir, 2016, 32:3623.
[14] Tang C, Zhang C, Sun Y, Liang F, Wang Q, Li J, Qu X, Yang Z. Macromolecules, 2013, 46:188.
[15] Deng R, Liu S, Liang F, Wang K, Zhu J, Yang Z. Macromolecules, 2014, 47:3701.
[16] Zhao H, Liang F, Qu X, Wang Q, Yang Z. Macromolecules, 2015, 48:700.
[17] Yang H, Liang F, Chen Y, Wang Q, Qu X, Yang Z. NPG Asia Mater., 2015, 7:e176.
[18] Hu J, Zhou S, Sun Y, Fang X, Wu L. Chem. Soc. Rev., 2012, 41:4356.
[19] Kaewsaneha C, Tangboriboonrat P, Polpanich D, Eissa M, Elaissari A. ACS Appl. Mater. Interfaces, 2013, 5:1857.
[20] Kaewsaneha C, Tangboriboonrat P, Polpanich D, Eissaa M, Elaissari A. Colloids and Surfaces A:Physicochem. Eng. Aspects, 2013, 439:35.
[21] 陈云华(Chen Y H),王朝阳(Wang C Y),李煜(Li Y),童真(Tong Z). 化学进展(Progress in Chemistry), 2009, 21:615.
[22] 刘善芹(Liu S Q),张毅军(Zhang Y J),邓仁华(Deng R H),梅路平(Mei L P). 科技导报(Science & Technology Review), 2016, 34:27.
[23] Nisisako T. Curr. Opin. Colloid. In., 2016, 25:1.
[24] 杨轶(Yang Y),叶伟(Ye W),陈晓(Chen X). 物理化学学报(Acta Physico-Chimica Sinica), 2012, 28:2525.
[25] Cho I, Lee K W J. Appl. Polym. Sci., 1985, 30:1903.
[26] Yabu H, Kanahara M, Shimomura M, Arita T, Harano K, Nakamura E, Higuchi T, Jinnai H. ACS Appl. Mater. Interfaces, 2013, 5:3262.
[27] Urban M, Freisinger B, Ghazy O, Staff R, Landfester K, Crespy D, Musyanovych A. Macromolecules, 2014, 47:7194.
[28] Weiss S, Hirsemann D, Biersack B, Ziadeh M, Müller A H E, Breu J. Polymer, 2013, 54:1388.
[29] Perro A, Reculusa S, Ravaine S, Bourgeat-Lamic E, Duguet E. J. Mater. Chem., 2005, 15:3745.
[30] Zhang J T, Chao X, Asher S A. J. Am. Chem. Soc., 2013, 135:11397.
[31] Poggi E, Bourgeois J P, Ernould B, Gohy J F. RSC Adv., 2015, 5:44218.
[32] Seidel P, Ravoo B J. Macromol. Chem. Phys., 2016, 217:1467.
[33] Yamagami T, Kitayama Y, Okubo M. Langmuir, 2014, 30:7823.
[34] Liu J, Liu G, Zhang M, Sun P, Zhao H. Macromolecules, 2013, 46:5974.
[35] Huang C, Shen X. Chem. Commun., 2014, 50:2646.
[36] Suzuki D, Tsuji S, Kawaguchi H. J. Am. Chem. Soc., 2007, 129:8088.
[37] Wu H, Yi W, Chen Z, Wang H, Du Q. Carbon, 2015, 93:473.
[38] Sokolovskaya E, Rahmani S, Misra A C, Bräse S, Lahann J. ACS Appl. Mater. Interfaces, 2015, 7:9744.
[39] Choi C H, Weitz D A, Lee C S. Adv. Mater., 2013, 25:2536.
[40] Cao X, Li W, Ma T, Dong H. RSC Adv., 2015, 5:79969.
[41] Sun X, Liu M, Xu Z. Talanta, 2014, 121:163.
[42] Hu Y, Wang S, Abbaspourrad A, Ardekani A M. Langmuir, 2015, 31:1885.
[43] Maeda K, Onoe H, Takinoue M, Takeuchi S. Adv. Mater., 2012, 24:1340.
[44] Hu Y, Wang J, Li C, Wang Q, Wang H, Zhu J, Yang Y. Langmuir, 2013, 29:15529.
[45] Yoon J, Kota A, Bhaskar S, Tuteja A, Lahann J. ACS Appl. Mater. Interfaces, 2013, 5:11281.
[46] Misra A C, Luker K E, Durmaz H, Luker G D, Lahann J. Biomacromolecules, 2015, 16:2412.
[47] Yoon J, Eyster T W, Misra A C, Lahann J. Adv. Mater., 2015, 27:4509.
[48] Jin Z, Fan H. Soft Matter, 2014, 10:9212.
[49] Gröschel A H, Müller A H E. Nanoscale, 2015, 7:11841.
[50] Erhardt R, Böker A, Zettl H, Kaya H, Pyckhout-Hintzen W, Krausch G, Abetz V, Müller A H E. Macromolecules, 2001, 34:1069.
[51] Walther A, Müller A H E. Soft Matter, 2008, 4:663.
[52] Gröschel A H, Schacher F H, Schmalz H, Borisov O V, Zhulina E B, Walther A, Müller A H E. Nat. Commun., 2012, 3:710.
[53] Gröschel A H, Walther A, Löbling T I, Schacher F H, Schmalz H, Müller A H E. Nature, 2013, 503:247.
[54] Hiekkataipale P, Löbling T I, Poutanen M, Priimagi A, Abetz V, Ikkala O, Gröschel A H. Polymer, 2016, DOI:10.1016/j.polymer.2016.05.076.
[55] Deng R H, Liang F X, Zhou P, Zhang C L, Qu X Z, Wang Q, Zhu J T, Yang Z. Adv. Mater., 2014, 26:4469.
[56] Tran N, Mulet X, Hawley A M, Conn C E, Zhai J, Waddington L J, Drummond C J. Nano Lett., 2015, 15:4229.
[57] Skelhon T S, Chen Y, Bon S A F. Langmuir, 2014, 30:13525.
[58] Mock E B, Zukoski C F. Langmuir, 2010, 26:13747.
[59] Lu C, Urban M W. ACS Macro Lett., 2014, 3:346.
[60] Cheng Z, Luo F, Zhang Z, Ma Y Q. Soft Matter, 2013, 9:11392.
[61] Li B, Wang M, Chen K, Cheng Z, Chen G, Zhang Z. Macromol. Rapid. Comm., 2015, 36:1200.
[62] Li C, Wu Z M, He Y F, Song P F, Zhai W Z, Wang R M. J. Colloid Interf. Sci., 2014, 426:39.
[63] Zhai W Z, Li T, He Y F, Xiong Y B, Wang R M. RSC Adv., 2015, 5:76211.
[64] Zhai W Z, Wang B, Wang Y S, He Y F, Song P F, Wang R M. Colloids and Surfaces A:Physicochem. Eng. Aspects, 2016, 503:94.
[65] Choi C H, Kang S M, Jin S H, Yi H, Lee C S. Langmuir, 2015, 31:1328.
[66] Onishi S, Tokuda M, Suzuki T, Minami H. Langmuir, 2015, 31:674.
[67] Qi H, Wang W, Li C Y. ACS Macro Lett., 2014, 3:675.
[68] Wang L, Liu Y, He J, Hourwitz M J, Yang Y, Fourkas J T, Han X, Nie Z. Small, 2015, 11:3762.
[69] Babajani N, Kaulen C, Homberger M, Mennicken M, Waser R, Simon U, Karthäuser S. J. Phys. Chem. C, 2014, 118:27142.
[70] Huang X, Qian Q, Wang Y. Small, 2014, 10:1412.
[71] Xu Y, Wang L, Zhu X, Wang C Q. RSC Adv., 2016, 6:31053.
[72] Liu Y, Yu C, Jin H, Jiang B, Zhu X, Zhou Y, Lu Z, Yan D. J. Am. Chem. Soc., 2013, 135:4765.
[73] Chen S Q, He C, Li H J, Li P Y, He W D. Polym. Chem., 2016, 7:2476.
[74] Yamashita N, Konishi N, Tanaka T, Okubo M. Langmuir, 2012, 28:12886.
[75] Synytska A, Ionov L. Part. Part. Syst. Charact., 2013, 30:922.
[76] Qi H, Zhou T, Mei S, Chen X, Li C Y. Macromolecules, 2015, 48:7256.
[77] Tu F, Lee D. J. Am. Chem. Soc., 2014, 136:9999.
[78] Zhao Z, Zhu F, Qu X, Wu Q, Wang Q, Zhang G, Liang F. Polym. Chem., 2015, 6:4144.
[79] Hashimoto C, Nagamoto A, Maruyama T, Kariyama N, Irisa Y, Ikehata A, Ozaki Y. Macromolecules, 2013, 46:1041.
[80] Besnard L, Marchal F, Paredes J F, Daillant J, Pantoustier N, Perrin P, Guenoun P. Adv. Mater., 2013, 25:2844.
[81] Yang L, Guo Y, Lei Z. J. Mater. Chem. A, 2015, 3:17098.
[82] Ge Z, Xu J, Hu J, Zhang Y, Liu S. Soft Matter, 2009, 5:3932.
[83] Chen Q, Whitmer J K, Jiang S, Bae S C, Luijten E, Granick S. Science, 2011, 331:199.
[84] Ji X, Zhang Q, Liang F, Chen Q, Qu X, Zhang C, Wang Q, Li J, Song X, Yang Z. Chem. Commun., 2014, 50:5706.
[85] Cao Z, Wang G, Chen Y, Liang F, Yang Z. Macromolecules, 2015, 48:7256.
[86] Zhou X, Du Y, Wang X. ACS Macro Lett., 2016, 5:234.
[87] Nisisako B T, Torii T, Takahashi T, Takizawa Y. Adv. Mater., 2006, 18:1152.
[88] Dong J, Zhou J. Macromol. Theory Simul., 2013, 22:174.
[89] Mitragotri S, Lahann J. Nat. Mater., 2009, 8:15.
[90] Lenis J, Razavi S, Cao K D, Lin B, Lee K Y C, Tu R S, Kretzschmar I. J. Am. Chem. Soc., 2015, 137:15370.
[91] Walther A, Matussek K, Müller A H E. ACS Nano, 2008, 2:1167.
[92] Ruhland T M, Gröschel A H, Ballard N, Skelhon T S, Walther A, Müller A H E, Bon S A F. Langmuir, 2013, 29:1388.
[93] Kumar A, Park B J, Tu F, Lee D. Soft Matter, 2013, 9:6604.
[94] Isa L, Samudrala N, Dufresne E R. Langmuir, 2014, 30:5057.
[95] Tanaka T, Okayama M, Minami H, Okubo M. Langmuir, 2010, 26:11732.
[96] Gröschel A H, Löbling T I, Petrov P D, Müllner M, Kuttner C, Wieberger F, Müller A H E. Angew. Chem. Int. Ed., 2013, 52:3602.
[97] Walther A, Hoffmann M, Müller A H E. Angew. Chem. Int. Ed., 2008, 47:711.
[98] Pham B T T, Such C H, Hawkett B S. Polym. Chem., 2015, 6:426.
[99] Moghani M M, Khomami B. Soft Matter, 2013, 9:4815.
[100] Skelhon T S, Chen Y, Bon S A F. Soft Matter, 2014, 10:7730.
[101] Bianchi E, Panagiotopoulos A Z, Nikoubashman A. Soft Matter, 2015, 11:3767.
[102] Khan I U, Serra C A, Anton N, Li X, Akasov R, Messaddeq N, Kraus I, Vandamme T F. Int. J. Pharm., 2014, 473:239.
[103] Yoshida M, Roh K H, Lahann J. Biomaterials, 2007, 28:2446.
[104] Rahmani S, Ross A M, Park T H, Durmaz H, Dishman A F, Prieskorn D M, Jones N, Altschuler R A, Lahann J. Adv. Healthcare Mater., 2016, 5:94.
[105] Chen B, Jia Y, Gao Y, Sanchez L, Anthony S M, Yu Y. ACS Appl. Mater. Interfaces, 2014, 6:18435.
[106] Han D, Xiao P, Gu J, Chen J, Cai Z, Zhang J, Wang W, Chen T. RSC Adv., 2014, 4:22759.
[107] Gu J, Xiao P, Chen J, Zhang J, Huang Y, Chen T. ACS Appl. Mater. Interfaces, 2014, 6:16204.
[108] Kirillova A, Schliebe C, Stoychev G, Jakob A, Lang H, Synytska A. ACS Appl. Mater. Interfaces, 2015, 7:21218.
[109] Yi F, Xu F, Gao Y, Li H, Chen D. RSC Adv., 2015, 5:40227.
[110] Lv D, Ni W, Liang F, Wang Q, Qu X, Yang Z. Chinese J. Polym. Sci., 2015, 33:1344.
[111] Zhao L, Zhu L, Chen Y, Wang Q, Li J, Zhang C, Liang F, Qu X, Yang Z. Chem. Commun., 2013, 49:6161.