丝胶蛋白来源于天然蚕茧,具有良好的生物相容性和一系列独特的生物学性能,是一种性能卓越的天然生物材料。丝胶蛋白特有的氨基酸组成和结构性质赋予了其良好的水溶性、促细胞黏附和增殖活性、原位荧光性、抗氧化活性以及酪氨酸酶抑制活性等。在交联剂、化学活性基团和紫外光等作用下,丝胶蛋白能交联形成微纳米结构材料、二维(图案化)膜材料、水凝胶或三维多孔支架,在创伤修复、组织再生、药物传递、生物医药和材料涂层等生物医学领域显示出广阔的应用前景。本文基于丝胶蛋白近年来重要的研究成果,综述了丝胶蛋白的结构和理化性质,重点讨论了丝胶蛋白材料的设计方法及其在生物医学中的最新应用,并对丝胶蛋白的发展趋势进行了展望。
Silk sericin is a kind of natural material originated from a wide variety of cocoons and behaves excellent biocompatibility and a series of unique biological properties. The specific amino acid compositions and structural properties of silk sericin endow it with good water solubility, cellular adhesion and proliferation activity, in situ fluorescence, antioxidant and the inhibitory effect on tyrosinase. With the actions of cross-linking agent, chemical active group or just ultraviolet light, silk sericin can be designed into various structural biomaterials, including micro(nano)-structural materials, 2D (patterned) films, hydrogels or even 3D porous scaffolds, denoting broad prospect in biomedical applications, such as wound healing, tissue regeneration, drug delivery, medicine, material coating. Based on the significant studies of silk sericin in recent years, this review summarizes the structure and physicochemical properties of silk sericin, with a focus on the design of sericin-based biomaterials and their relevant biomedical applications. The prospective regarding the future potential of silk sericin is delivered.
Contents
1 Introduction
2 Advantages in biological features
2.1 Low(no) immunogenicity
2.2 Cell proliferation activity
2.3 In situ fluorescence property
2.4 Inhibitory effect on tyrosinase
3 Crosslinking methods and materials design
3.1 Micro (nano) materials
3.2 2D (patterned) films
3.3 Hydrogels
4 Biomedical applications
4.1 Wound dressing
4.2 Novel delivery system
4.3 Surface coating
4.4 Natural medicines
4.5 Others
5 Conclusions
[1] Thilagavathi G, Viju S. Advances in Silk Science and Technology. Sawston:Woodhead Publishing, 2015.219.
[2] Lamboni L, Gauthier M, Yang G, Wang Q. Biotechnol. Adv., 2015, 33:1855.
[3] Kundu S C, Dash B C, Dash R, Kaplan D L. Prog. Polym. Sci., 2008, 33:998.
[4] Koh L D, Cheng Y, Teng C P, Khin Y W, Loh X J, Tee S Y, Low M, Ye E, Yu H D, Zhang Y W, Han M Y. Prog. Polym. Sci., 2015, 46:86.
[5] Kumar P, Kumar D, Sikka P, Singh P. Anim. Reprod. Sci., 2015, 152:26.
[6] Wu J, Rong Y, Wang Z, Zhou Y, Wang S, Zhao B. Food Chem., 2015, 174:621.
[7] Aghaz F, Hajarian H, KaramiShabankareh H. Reprod. Biol., 2016, 16:87.
[8] Pérez-Rigueiro J, Elices M, Llorca J, Viney C. J. Appl. Polym. Sci., 2001, 82:1928.
[9] Teramoto H, Miyazawa M. Biomacromolecules, 2005, 6:2049.
[10] Takasu Y, Yamada H, Tamura T, Sezutsu H, Mita K, Tsubouchi K. Insect Biochem. Mol. Biol., 2007, 37:1234.
[11] Tao W, Li M, Xie R. Macromolecular Materials and Engineering, 2005, 290:188.
[12] Cho K Y, Moon J Y, Lee Y W, Lee K G, Yeo J H, Kweon H Y, Kim K H, Cho C S. Int. J. Biol. Macromol., 2003, 32:36.
[13] Yun H, Oh H, Kim M K, Kwak H W, Lee J Y, Um I C, Vootla S K, Lee K H. Int. J. Biol. Macromol., 2013, 52:59.
[14] Jo Y N, Um I C. Int. J. Biol. Macromol., 2015, 78:287.
[15] Kurioka A, Kurioka F, Yamazaki M. Biosci. Biotechnol. Biochem., 2004, 68:774.
[16] Teramoto H, Nakajima K, Takabayashi C. Biosci. Biotechnol. Biochem., 2005, 69:845.
[17] Teramoto H, Nakajima K, Takabayashi C. Biomacromolecules, 2004, 5:1392.
[18] Aramwit P, Damrongsakkul S, Kanokpanont S, Srichana T. Biotechnol. Appl. Biochem., 2010, 55:91.
[19] Gupta D, Agrawal A, Chaudhary H, Gulrajani M, Gupta C. Journal of Cleaner Production, 2013, 52:488.
[20] Zhang Y Q. Biotechnol. Adv., 2002, 20:91.
[21] Teramoto H, Miyazawa M. Journal of Insect Biotechnology and Sericology, 2003, 72:157.
[22] Jo Y N, Park B D, Um I C. Int. J. Biol. Macromol., 2015, 81:936.
[23] Huang L, Tao K, Liu J, Qi C, Xu L, Chang P, Gao J, Shuai X, Wang G, Wang Z, Wang L. ACS Appl. Mater. Interfaces, 2016, 8:6577.
[24] Inthanon K, Daranarong D, Techaikool P, Punyodom W, Khaniyao V, Bernstein A M, Wongkham W. Stem Cells Int., 2016, 2016:5309484.
[25] Nishida A, Yamada M, Kanazawa T, Takashima Y, Ouchi K, Okada H. Int. J. Pharm., 2011, 407:44.
[26] Cao T T, Zhang Y Q. Mater. Sci. Eng. C Mater. Biol. Appl., 2016, 61:940.
[27] Aramwit P, Siritientong T, Srichana T. Waste Manag. Res., 2012, 30:217.
[28] Dash R, Ghosh S K, Kaplan D L, Kundu S C. Comp. Biochem. Physiol. B Biochem. Mol. Biol., 2007, 147:129.
[29] Aramwit P, Sangcakul A. Biosci. Biotechnol. Biochem., 2007, 71:2473.
[30] Panilaitis B, Altman G H, Chen J, Jin H J, Karageorgiou V, Kaplan D L. Biomaterials, 2003, 24:3079.
[31] Aramwit P, Kanokpanont S, De-Eknamkul W, Srichana T. J. Biosci. Bioeng., 2009, 107:556.
[32] Aramwit P, Keongamaroon O, Siritientong T, Bang N, Supasyndh O. BMC Nephrol., 2012, 13:119.
[33] Khampieng T, Aramwit P, Supaphol P. Int. J. Biol. Macromol., 2015, 80:636.
[34] Morikawa M, Kimura T, Murakami M, Katayama K, Terada S, Yamaguchi A. J. Hepatobiliary Pancreat. Surg., 2009, 16:223.
[35] Terada S, Nishimura T, Sasaki M, Yamada H, Miki M. Cytotechnology, 2002, 40:3.
[36] Terada S, Sasaki M, Yanagihara K, Yamada H. J. Biosci. Bioeng., 2005, 100:667.
[37] Takechi T, Wada R, Fukuda T, Harada K, Takamura H. Biomed. Rep., 2014, 2:364.
[38] Jagtapb S G, Khyade V B. Amer. J. Eng. Res., 2016, 5:180.
[39] Dash R, Acharya C, Bindu P C, Kundu S C. BMB Rep., 2008, 41:236.
[40] Du X, Li J, Chen Y. Biotechnology and Bioprocess Engineering, 2011, 16:438.
[41] Tsubouchi K, Igarashi Y, Takasu Y, Yamada H. Biosci. Biotechnol. Biochem., 2005, 69:403.
[42] Wang Z, Wang J, Jin Y, Luo Z, Yang W, Xie H, Huang K, Wang L. ACS Appl. Mater. Interfaces, 2015, 7:24629.
[43] Tamura Y, Nakajima K, Nagayasu K, Takabayashi C. Phytochemistry, 2002, 59:275.
[44] Liu J, Qi C, Tao K, Zhang J, Zhang J, Xu L, Jiang X, Zhang Y, Huang L, Li Q, Xie H, Gao J, Shuai X, Wang G, Wang Z, Wang L. ACS Appl. Mater. Interfaces, 2016, 8:6411.
[45] Kusurkar T S, Tandon I, Sethy N K, Bhargava K, Sarkar S, Singh S K, Das M. Sci. Rep., 2013, 3:3290.
[46] 陈忠敏(Chen Z M), 陈枭(Chen X), 庞亚妮(Pang Y N), 李江峰(Li J F), 王富平(Wang F P). 丝绸(Journal of Silk), 2015, 25.
[47] Wang Z, Zhang Y, Zhang J, Huang L, Liu J, Li Y, Zhang G, Kundu S C, Wang L. Sci. Rep., 2014, 4:7064.
[48] Kato N, Sato S, Yamanaka A, Yamada H, Fuwa N, Nomura M. Biosci. Biotechnol. Biochem., 1998, 62:145.
[49] Manosroi A, Boonpisuttinant K, Winitchai S, Manosroi W, Manosroi J. Pharm. Biol., 2010, 48:855.
[50] Eidet J R, Reppe S, Pasovic L, Olstad O K, Lyberg T, Khan A Z, Fostad I G, Chen D F, Utheim T P. Sci. Rep., 2016, 6:22671.
[51] Chlapanidas T, Farago S, Lucconi G, Perteghella S, Galuzzi M, Mantelli M, Avanzini M A, Tosca M C, Marazzi M, Vigo D, Torre M L, Faustini M. Int. J. Biol. Macromol., 2013, 58:47.
[52] Yildirimer L, Seifalian A M. Biotechnol. Adv., 2014, 32:984.
[53] Teramoto H, Kameda T, Tamada Y. Biosci. Biotechnol. Biochem., 2008, 72:3189.
[54] Chen L, Hu J, Ran J, Shen X, Tong H. RSC Adv., 2015, 5:56410.
[55] Zhao R, Li X, Sun B, Zhang Y, Zhang D, Tang Z, Chen X, Wang C. Int. J. Biol. Macromol., 2014, 68:92.
[56] Bhowmick S, Scharnweber D, Koul V. Biomaterials, 2016, 88:83.
[57] Mandal B B, Priya A S, Kundu S C. Acta Biomater., 2009, 5:3007.
[58] Napavichayanun S, Yamdech R, Aramwit P. Arch. Dermatol. Res., 2016, 308:123.
[59] Ersel M, Uyanikgil Y, Karbek Akarca F, Ozcete E, Altunci Y A, Karabey F, Cavucoglu T, Meral A, Yigitturk G, Oyku Cetin E. Med. Sci. Monit., 2016, 22:1064.
[60] 王见伟(Wang J W),宋利锋(Song L F),赵瑾(Zhao J),原续波(Yuan X B). 化学进展(Progress in Chemistry), 2015, 27:373.
[61] Migneault I, Dartiguenave C, Bertrand M J, Waldron K C. Biotechniques, 2004, 37:790.
[62] Muzzarelli R A A. Carbohydr. Polym., 2009, 77:1.
[63] Zhang Y, Liu J, Huang L, Wang Z, Wang L. Sci. Rep., 2015, 5:12374.
[64] Kurland N E, Dey T, Wang C, Kundu S C, Yadavalli V K. Adv. Mater., 2014, 26:4431.
[65] Nishida A, Naganuma T, Kanazawa T, Takashima Y, Yamada M, Okada H. Int. J. Pharm., 2011, 414:193.
[66] Kanazawa T, Shizawa Y, Takeuchi M, Tamano K, Ibaraki H, Seta Y, Takashima Y, Okada H. Pharmaceutics, 2015, 7:294.
[67] Shi L, Yang N, Zhang H, Chen L, Tao L, Wei Y, Liu H, Luo Y. Mater. Sci. Eng. C Mater. Biol. Appl., 2015, 48:533.
[68] Kurland N E, Ragland R B, Zhang A, Moustafa M E, Kundu S C, Yadavalli V K. Int. J. Biol. Macromol., 2014, 70:565.
[69] Kurland N E, Kundu J, Pal S, Kundu S C, Yadavalli V K. Soft Matter, 2012, 8:4952.
[70] Aramwit P, Bang N, Ratanavaraporn J, Ekgasit S. Nanoscale Res. Lett., 2014, 9:79.
[71] Hadipour-Goudarzi E, Montazer M, Latifi M, Aghaji A A. Carbohydr. Polym., 2014, 113:231.
[72] Yang M, Shuai Y, Zhou G, Mandal N, Zhu L, Mao C. ACS Appl. Mater. Interfaces, 2014, 6:13782.
[73] Yun H, Kim M K, Kwak H W, Lee J Y, Kim M H, Lee K H. Int. J. Biol. Macromol., 2016, 82:945.
[74] Zhang H, Deng L, Yang M, Min S, Yang L, Zhu L. Int. J. Mol. Sci., 2011, 12:3170.
[75] Dragan E S. Chem. Eng. J., 2014, 243:572.
[76] Kundu B, Kundu S C. Biomaterials, 2012, 33:7456.
[77] Zhang Q, Dong P, Chen L, Wang X, Lu S. J. Biomed. Mater. Res. A, 2014, 102:76.
[78] Guo S, Dipietro L A. J. Dent. Res., 2010, 89:219.
[79] Aramwit P, Palapinyo S, Srichana T, Chottanapund S, Muangman P. Arch. Dermatol. Res., 2013, 305:585.
[80] Siritientong T, Angspatt A, Ratanavaraporn J, Aramwit P. Pharm. Res., 2014, 31:104.
[81] Mori M, Rossi S, Ferrari F, Bonferoni M C, Sandri G, Riva F, Tenci M, Del Fante C, Nicoletti G, Caramella C. J. Pharm. Sci., 2016, 105:1188.
[82] Zhang Y Q, Tao M L, Shen W D, Zhou Y Z, Ding Y, Ma Y, Zhou W L. Biomaterials, 2004, 25:3751.
[83] Das S K, Dey T, Kundu S C. RSC Adv., 2014, 4:2137.
[84] Parisi O I, Fiorillo M, Scrivano L, Sinicropi M S, Dolce V, Iacopetta D, Puoci F, Cappello A R. Biomacromolecules, 2015, 16:3126.
[85] Gupta D, Chaudhary H, Gupta C. Journal of The Textile Institute, 2014, 106:366.
[86] Koley P, Sakurai M, Aono M. ACS Appl. Mater. Interfaces, 2016, 8:2380.
[87] Takeuchi A, Ohtsuki C, Kamitakahara M, Ogata S, Tanihara M, Miyazaki T, Yamazaki M, Furutani Y, Kinoshita H. Key Eng. Mater. Switzerland:Trans. Tech. Publications, 2005.
[88] Okazaki Y, Kakehi S, Xu Y, Tsujimoto K, Sasaki M, Ogawa H, Kato N. Biosci. Biotechnol. Biochem., 2010, 74:1534.
[89] Limpeanchob N, Trisat K, Duangjai A, Tiyaboonchai W, Pongcharoen S, Sutheerawattananonda M. J. Agric. Food Chem., 2010, 58:12519.
[90] Li Y G, Ji D F, Lin T B, Zhong S, Hu G Y, Chen S. Chin. Med. J. (Engl.), 2008, 121:2083.
[91] Li Y G, Ji D F, Chen S, Hu G Y. Alcohol Alcohol., 2008, 43:246.
[92] Chen Z, He Y, Song C, Dong Z, Su Z, Xue J. Neural Regen. Res., 2012, 7:197.
[93] Yazicioglu A, Demirag F, Alici I O, Yekeler E, Karaoglanoglu N. Thorac. Cardiovasc. Surg., 2016.
[94] Xie H, Yang W, Chen J, Zhang J, Lu X, Zhao X, Huang K, Li H, Chang P, Wang Z, Wang L. Adv. Healthc. Mater., 2015, 4:2195.
[95] Song Y, Zhang C, Zhang J, Sun N, Huang K, Li H, Wang Z, Huang K, Wang L. Acta Biomater., 2016.
[96] Yang M, Mandal N, Shuai Y, Zhou G, Min S, Zhu L. Biomed. Mater. Eng., 2014, 24:815.
[97] Yang M, Shuai Y, Zhang C, Chen Y, Zhu L, Mao C, OuYang H. Biomacromolecules, 2014, 15:1185.
[98] Wang H, Meng F, Cai Y, Zheng L, Li Y, Liu Y, Jiang Y, Wang X, Chen X. Adv. Mater., 2013, 25:5498.