近年来,相选择性有机胶凝剂(PSOGs)因具有易合成、成本低和简便安全等优良特性而作为应用于油水分离的新型材料并已获得广泛关注。PSOGs能够在油水双相溶剂中通过非共价键的弱相互作用选择性地捕获有机液相,自组装形成3D网络结构,进而束缚有机液相的流动并形成可漂浮在水面上的凝胶。这使得油水双相可通过简单的过滤方式得以分离,从而消除泄漏石油所带来的污染,因而有可能给溢油处理带来突破性的进展。基于PSOGs的有机凝胶在应用方面也极富挑战性,其中如何实现高效且对不同油类具有宽范围选择性的胶凝剂是设计合成PSOGs的关键问题,也是其能够处理实际溢油情况的前提要求。本文综述了一些常见的PSOGs在油水双相体系中的自组装策略和应用案例,并展望了该领域的发展趋势。
[1] Zhao B. Environ. Protection, 2011. 52.
[2] Broje V, Keller A A. Environ. Sci. Technol., 200640:7914.
[3] Yuan J K, Liu X G, Akbulut O,Hu J Q, Suib S L, Kong J, Stellacci F. Nat. Nanotechnol., 20083:332.
[4] Bi H, Yin Z, Cao X, Xie X, Tan C, Huang X, Chen B, Chen F, Yang Q, Bu X, Lu X, Sun L, Zhang H. Adv. Mater., 201325:5916.
[5] Ruan C, Ai K, Li X, Lu L. Angew. Chem. Int. Ed., 201453:5556.
[6] Sabir S. Crit. Rev. Environ. Sci. Technol., 2015, 45:1916.
[7] Steen A, Findlay A. Int. Oil Spill Con. Proc., 2008, 2008:645.
[8] Prince R C. Environ. Sci. Technol., 2015, 49:6376.
[9] Fingas M, Fieldhouse B. Oil Spill Science and Technology:Prevention,Response,and Cleanup.Fingas M.Ed.Burlington,MA:Gulf Professional Publishing. 2011. 713.
[10] Atlas R M. Mar. Pollut. Bull., 1995, 31:178.
[11] Kizil S, Karadag K,Aydin G O, Sonmez H B. J. Environ. Manag., 2015, 149:57.
[12] Lavelle M. National Geographic Magazine. Washington:National Geographic Society, 2011.
[13] Kleindienst S, Paul J H, Joye S B. Nat. Rev. Microbiol., 2015, 13:388.
[14] Liu K, He P, Fang Y. Sci. China:Chem., 2011, 54:575.
[15] Skilling K J, Citossi F, Bradshaw T D, Ashford M. Soft Matter, 2014, 10:237.
[16] Du R, Wu J, Chen L, Huang H, Zhang X, Zhang J. Small, 2014, 10:1387.
[17] Wang C, Chen Q, Sun F, Zhang D, Zhang G, Huang Y, Zhao R, Zhu D. J. Am. Chem. Soc., 2010, 132:3092.
[18] Malicka J, Sandeep A, Monti F, Bandini E, Gazzano M, Ranjith C, Praveen V, Ajayaghosh A, Armaroli N. Chem. Eur. J., 2013, 19:12991.
[19] Qi Z, Schalley C. Acc. Chem. Res., 2014, 47:2222.
[20] Sun Z, Huang Q, He T, Li Z, Zhang Y, Yi L. ChemPhysChem., 2014, 15:2421.
[21] 逯桃桃(Lu T T), 刘娟(Liu J), 李辉(Li H), 魏太保(Wei T B), 张有明(Zhang Y M), 林奇(Lin Q). 化学进展(Progress in Chemistry), 2016, 28(10):1541.
[22] Bhattacharya S, Krishnan-Ghosh Y. Chem. Commun., 2001, 185.
[23] Yang H, Yi T, Zhou Z, Wu J, Xu M, Li F, Huang C. Langmuir, 2007, 23:8224.
[24] Mohmeyer N, Schmidt H W. Chem. Eur. J., 2007, 13:4499.
[25] Gupta V K, Suhas J. Environ. Manage., 2009, 90:2313.
[26] Prathap A, Sureshan K M. Chem. Commun., 2012, 48:5250.
[27] 王赛(Wang S), 吴斌(Wu B), 段军飞(Daun J F), 方江邻(Fang J L), 谌东中(Chen D Z). 化学进展(Progress in Chemistry), 2014, 26(1):125.
[28] Basak S, Nanda J, Banerjee A. J. Mater. Chem., 2012, 22:11658.
[29] Rajkamal, Chatterjee D, Paul A, Banerjee S, Yadav S. Chem. Commun., 2014, 50:12131.
[30] Kesava Raju C S, Pramanik B, Kar T, Rao P V C, Choudary N V, Ravishankar R. RSC Adv., 2016, 6:53415.
[31] Vibhute A M, Muvvala V, Sureshan K M. Angew. Chem. Int. Ed., 2016, 55:7782.
[32] Ren C L, Ng G H B, Wu H, Chan K H, Shen J, The C, Ying J Y, Zeng H Q. Chem. Mater., 2016, 28:4001.
[33] Yan L, Li G, Ye Z, Tian F, Zhang S. Chem. Commun., 2014, 50:14839.
[34] 卢金荣(Lu J R),巨勇(Ju Y).有机化学(Chin.J.Org.Chem.), 2013, 33:469.
[35] Yu Q, Li D, Cai M, Zhou F, Liu W M. Tribol. Lett., 2016, 61:16.
[36] Liu J, Xu F Y, Sun Z L, Pan Y, Tian J, Lin H C, Li X M. Soft Matter, 2016, 12:141.
[37] Li Y B, Peng Y, Liu W, Fan Y L, Wu Y Q, Li X, Fan X L. Chemosensors, 2017, 5(1):6.
[38] Li Z, Cao J X, Li H R, Liu H Z, Han F, Liu Z Y, Tong C, Li S M. Drug Dev. Ind. Pharm., 2016, 42:11.
[39] Suzuki M, Maruyama Y, Hanabusa K. Tetrahedron Lett., 2016, 57:3540.
[40] Pal A, Dey J. Langmuir, 2011, 27(7):3401.
[41] Gutierrez C V, Hansali F, Pickaert G. Colloids Surfaces A:Physicochem. Eng. Aspects, 2017, 513(5):102.
[42] Konda M, Maity I, Rasale D B, Das A K. ChemPlusChem., 2014, 79:1482.
[43] Yu S L, Dou X Q, Qu D H, Feng C L. J. Mol. Liq., 2014, 190:94.
[44] Feng G, Chen H, Cai J, Wen J, Liu X. Soft Mater., 2014, 12:403.
[45] Bachl J, Oehm S, Mayr J, Cativiela C, Marrero-Tellado J J, Díaz D D. Int. J. Mol. Sci., 2015, 16:11766.
[46] Yu Y L, Li D M, Cai M R, Zhou F, Liu W M. Tribol. Lett., 2016, 61:16.
[47] Ren C L, Chen F, Zhou F, Shen J, Su H B, Zeng H Q. Langmuir, 2016, 32(50):13510.
[48] Ren C L, Shen J, Chen F, Zeng H Q. Angew. Chem. Int. Ed., 2017, 129:3905.
[49] John G, Shankar B V, Jadhav S R, Vemula P K. Langmuir, 2010, 26:17843.
[50] Hwang H L, Jadhav S R, Silverman J R, John G. J. Chem. Educ., 2014, 91:1563.
[51] Nakahata M, Mori S, Takashima Y, Hashidzume A, Yamaguchi H, Harada A. Macro. Lett., 2014, 3(4):337.
[52] Kowalczuk J, Bielejewsk M, ?apiński A, Luboradzki R, Tritt-Goc J. J. Phys. Chem. B, 2014, 118(14):4005.
[53] Rafiq S, Qadir S, Wani I H, Ganie S A, Masood A, Hamid R. Pak. J. Pharm. Sci., 2014, 27(6):1805.
[54] Hemamalini A, Das T M. New J. Chem., 2014, 38:3015.
[55] Ramin M A, Baillet J, Benizri S, Latxague L, Barthélémy P. New J. Chem., 2016, 40:9903.
[56] Mangunuru H P R, Yerabolu J R, Wang G J. Tetrahedron Lett., 2015, 56:3361.
[57] 宋沙沙(Song S S), 周宏勇(Zhou H Y), 李小娜(Li X N), 王丽华(Wang L H), 李云庆(Li Y Q), 王家喜(Wang J X). 有机化学(Chin. J. Org. Chem.), 2014, 34:706.
[58] 宋利锋(Song L F), 赵瑾(Zhao J), 袁晓燕(Yuan X Y). 化学进展(Progress in Chemistry), 2014, 26(2/3):385.
[59] Mukherjee S, Mukhopadhyay B. RSC Adv., 2012, 2:2270.
[60] Mukherjee S, Shang C, Chen X L, Chang X M, Liu K Q, Yu C M, Fang Y. Chem. Commun., 2014, 50:13940.
[61] Chatterjee R D, Paul A, Banerjee S, Yadav S. Chem. Commun., 2014, 50:12131.
[62] Rajkamal, Pathak N P, Chatterjee D, Paul A, Yadav S. RSC Adv., 2016, 6:92225.
[63] Nakano1 K, Ito T, Onouchi Y, Yamanaka M, Akita S. Colloid Polym. Sci., 2016, 294:69.
[64] Rahul R. Mahire D S, Agrawal D K P, Dhananjay H. RSC Adv., 2014, 4:33286.
[65] Zhang M, Weiss R G. Phys. Chem. Chem. Phys., 2016, 18:20399.
[66] Pal A, Dey J. RSC Adv., 2014, 4:17521.
[67] Corradini1 M G, Rogers M A. Current Opinion in Food Science, 2016, 9:84.
[68] Lupi F R, Gabriele D, Greco V, Baldino N, Seta L, Cindio B D. Food Res. Int., 2013, 51:510.
[69] Chen Y C, Wang H, Li D M, Zheng Y S. Eur. J. Org. Chem., 2013, 1521.
[70] Takemuraa K, Ajiroab H, Fujiwarac T, Akashi M. RSC Adv., 2014, 4:33462.
[71] Stortz T A, Zetzl A K, Barbut S, Cattaruzza A, Marangoni A G. Lipids Cereal Technol., 2012, 24:151.
[72] Rogers M A, Marangoni A G. Langmuir, 2016, 32(48):12833.
[73] Tao L, Huo Z P, Dai S Y, Ding Y, Zhu J, Zhang C N, Zhang B, Yao J X, Nazeeruddin M K, Grätzel M. J. Phys. Chem. C, 2014, 118(30):16718.
[74] Lana Y, Rogers M A. Cryst. Eng. Comm., 2015, 17:8031.
[75] Lee P, Rogers M A. Langmuir, 2013, 29:5617.
[76] Mallia V A, Blair D L, Weiss R G. Ind. Eng. Chem. Res., 2016, 55:954.
[77] Wang D, Niu J, Wang Z G, Jin J. Langmuir, 2015, 31:1670.
[78] Cheng Y, Feng Q C, Yin M, Wang C F, Zhou Y L. Tetrahedron Lett., 2016, 57:3814.
[79] Jia H, Ren Q, Li Y M, Ma X P. Petroleum., 2016, 2:90.
[80] Chen J F, Zhong J B, Li J Z, Dou L. Synth. React. Inorg. M., 2016, 46:1596.
[81] Jeong K C, Cho M S. Nucl. Eng. Technol., 2016, 48:175.
[82] Wang Y Z, Wu S Q, Yan X R, Ma T, Shao L, Liu Y Y, Guo Z H. Chemosphere, 2017, 167:178.
[83] Balamurugan R, Zhang Y S, Fitriyani S, Liu J H. Soft Matter, 2016, 12:5214.
[84] Praveen V K, Ranjith C, Armaroli N. Angew. Chem. Int. Ed., 2014, 53:365.
[85] Maiti D K, Banerjee A. Chem. Asian J., 2013, 8:113.
[86] Tu T, Fang W, Sun Z. Adv. Mater., 2013, 25:5304.
[87] Yang D, Liu C, Zhang L, Liu M. Chem. Commun., 2014, 50:12688.
[88] Zhang Y S, Emelyanenko A V, Liu J H. J. Taiwan Inst. Chem. E, 2016, 65:444.
[89] 薛敏(Xue M), 苗青(Miao Q), 房喻(Fang Y). 物理化学学报(Acta Phys. Chim. Sin.), 2013, 29(9):2005.
[90] Cao B, Kaneshige Y, Matsue Y Y, Moritaa Y, Okamoto H. New J. Chem., 2016, 0:4884.
[91] Tsai C C, Cheng Y T, Shen L C, Chang K C, Ho I T, Chu J H, Chung W S. Org. Lett., 2013, 15(22):5830.
[92] Huang Y D, Dong X L, Zhang L L, Chai W, Chang J Y. J. Mol. Struct., 2013, 1031:43.
[93] Yan L W, Li G Z, Ye Z B, Tian F, Zhang S H. Chem. Commun., 2014, 50:14839.