水凝胶与生物体中的许多组织(如肌肉、软骨、角膜和皮肤等)具有相似的结构,同时具有良好的生物相容性,比其他任何人工材料都更接近于活体组织,是人造替代器官的理想材料。然而,相比于生物软组织,通过传统方法合成的高分子水凝胶在分子及宏观水平上都表现出各向同性结构,缺少有序结构,从而限制了水凝胶在各领域的应用。各向异性凝胶的合成在一定程度上可解决这一问题。本文主要综述了各向异性水凝胶的制备方法,并对其各向异性的性能作了分类,对影响各向异性的因素进行了总结,最后,针对当前存在的问题,对将来可能的发展方向进行了展望。
[1] Pakulska M M, Vulic K, Tam R Y, Shoichet M S. Adv. Mater., 2015, 27:5002.
[2] Ni M, Zhang N, Xia W, Wu X, Yao C, Liu X, Hu X Y, Lin C, Wang L. J. Am. Chem. Soc., 2016, 138:6643.
[3] 邵亮(Shao L), 柳明珠(Liu M Z), 邱建辉(Qiu J H), 高春梅(Gao C M), 张国宏(Zhang G H), 泰利军(Tai L J). 化学进展(Progress in Chemistry), 2011, 23(5):923.
[4] Zhao Y, Shi C, Yang X, Shen B, Sun Y, Chen Y, Xu X, Sun H, Yu K, Yang B, Lin Q. ACS Nano, 2016, 10:5856.
[5] Yin M J, Yao M, Gao S, Zhang A P, Tam H Y, Wai P K A. Adv. Mater., 2016, 28:1394.
[6] Luo R, Cao Y, Shi P, Chen C H. Small, 2014, 10:4886.
[7] Wang P, Sun J, Lou Z, Fan F, Hu K, Sun Y, Gu N. Adv. Mater., 2016, 28:10801.
[8] Zhao Y, Liu W, Yang X, Xu H. J. Appl. Polym. Sci., 2008, 110:2234.
[9] Wang H, Guan C, Wang X, Fan H J. Small, 2015, 11:1470.
[10] Marrella A, Lagazzo A, Barberis F, Catelani T, Quarto R, Scaglione S. Carbon, 2017, 115:608.
[11] Li X, Wang Y, Chen J, Wang Y, Ma J, Wu G. ACS Appl. Mater. Interfaces, 2014, 6:3640.
[12] Zhai D, Liu B, Shi Y, Pan L, Wang Y, Li W, Zhang R, Yu G. ACS Nano, 2013, 7:3540.
[13] Zhang C, Jia X, Wang Y, Zhang M, Yang S, Guo J. J. Sep. Sci., 2014, 37:419.
[14] Wang Z, Shen X, Akbari G M, Lin X, Wu Y, Liu X, Sun X, Kim J K. ACS Appl. Mater. Interfaces, 2015, 7:5538.
[15] 郭彦(Guo Y), 高筱玲(Gao X L), 赵健伟(Zhao J W), 田燕妮(Tian Y N). 化学进展(Progress in Chemistry), 2008, 20(6):951.
[16] Ha J W, Sun W, Stender A S, Fang N. J. Phys. Chem. C, 2012, 116:2766.
[17] Wu S, Duan B, Liu P, Zhang C, Qin X, Butcher J T. ACS Appl. Mater. Interfaces, 2016, 8:16950.
[18] Sharma S, Panitch A, Neu C P. Acta Biomater., 2013, 9:4618.
[19] Takahashi H, Shimizu T, Nakayama M, Yamato M, Okano T. Biomaterials, 2013, 34:7372.
[20] Schneider M, Andrä H. Math. Methods Appl. Sci., 2014, 37:1624.
[21] Geeves M A. Nature, 2002, 415:129.
[22] Wu Z L, Sawada D, Kurokawa T, Kakugo A, Yang W, Furukawa H, Gong J P. Macromolecules, 2011, 44:3542.
[23] Chen M, Zhu J, Qi G, He C, Wang H. Mater. Lett., 2012, 89:104.
[24] Pei X, Zan T, Li H, Chen Y, Shi L, Zhang Z. ACS Macro Lett., 2015, 4:1215.
[25] Liu M, Ishida Y, Ebina Y, Sasaki T, Hikima T, Takata M, Aida T. Nature, 2015, 517:68.
[26] Shikinaka K, Koizumi Y, Kaneda K, Osadab Y, Masunaga H, Shigehara K. Polymer, 2013, 54:2489.
[27] Huang C L, Chuang C H, Lo Y L. Carbohydr. Polym., 2013, 96:487.
[28] Millon L E, Guhados G, Wan W. J. Biomed. Mater. Res. Part B, 2008, 86:444.
[29] Hu K, Sun J, Guo Z, Wang P, Chen Q, Ma M, Gu N. Adv. Mater., 2015, 27:2507.
[30] Sakai Y, Oishi A, Takahashi F. Biotechnol. Bioeng., 1999, 62:363.
[31] Chen C H, Abate A R, Lee D, Terentjev E M, Weitz D A. Adv. Mater., 2009, 21:3201.
[32] Thompson J W, Stretz H A, Arce P E, Gao H, Ploehn H J, He J. J. Appl. Polym. Sci., 2012, 126:1600.
[33] Haque M, Kamita G, Kurokawa T, Tsujii K, Gong J P. Adv. Mater., 2010, 22:5110.
[34] Millon L E, Mohammadi H, Wan W K. J. Biomed. Mater. Res. Part B, 2006, 79:305.
[35] Buyanov A L, Gofman I V, Revel's kaya L G, Khripunov A K, Tkachenko A A. J. Mech. Behav. Biomed. Mater., 2010, 3:102.
[36] Choi S, Kim J. J. Mater. Chem. B, 2015, 3:1479.
[37] Lin P, Zhang T, Wang X, Yu B, Zhou F. Small, 2016, 12:4386.
[38] Miyamoto N, Shintate M, Ikeda S, Hoshida Y, Yamauchi Y, Motokawa R, Annaka M. Chem. Commun., 2013, 49:1082.
[39] Maggini L, Liu M, Ishida Y, Bonifazi D. Adv. Mater., 2013, 25:2462.
[40] Swan M C, Bucknall D G, Goodacre T E E, Czernuszka J T. Acta Biomater., 2011, 7:1126.
[41] Tsukuda S, Omichi M, Sugimoto M, Idesaki A, Padalkar V S, Seki S. J. Polym. Sci. Part B:Polym. Phys., 2016, 54:1950.
[42] Haque M A, Kurokawa T, Kamita G, Gong J P. Macromolecules, 2011, 44:8916.
[43] Luo R, Wu J, Dinh N D, Chen C H. Adv. Funct. Mater., 2015, 25:7272.
[44] Zawko S A, Suri S, Truong Q, Schmidt C E. Acta Biomater., 2009, 5:14.
[45] Hou K, Wang H, Lin Y, Chen S,Yang S, Cheng Y, Hsiao B S, Zhu M. Macromol. Rapid Commun., 2016, 37:1795.
[46] Pena-Francesch A, Montero L, Borrós S. Langmuir, 2014, 30:7162.
[47] Hashmi S, GhavamiNejad A, Obiweluozor F O, Vatankhah-Varnoosfaderani M, Stadler F J. Macromolecules, 2012, 45:9804.
[48] Chen P, Yang J J, Li S S, Wang Z, Xiao T Y, Qian Y H, Yu S H. Nano Energy, 2013, 2:249.
[49] Patil S, Chaudhury P, Clarizia L, McDonald M, Reynaud E, Gaines P, Schmidt D F. Acta Biomater., 2012, 8:2919.
[50] Zinchenko A, Miwa Y, Lopatina L I, Sergeyev V G, Murata S. ACS Appl. Mater. Interfaces, 2014, 6:3226.
[51] Salvekar A V, Huang W M, Xiao R, Wong Y S, Venkatraman S S, Tay K H, Shen Z X. Acc. Chem. Res., 2017, 50:141.
[52] Shigekura Y, Chen Y M, Furukawa H, Kaneko T, Kaneko D, Osada Y, Gong J P. Adv. Mater., 2005, 17:2695.
[53] Jung S, Abel J H, Starger J L,Yi H. Biomacromolecules, 2016, 17:2427.
[54] Zhu J, Wang J, Liu Q, Liu Y, Wang L, He C, Wang H. J. Mater. Chem. B, 2013, 1:978.
[55] Chau M, De France K J, Kopera B, Machado V R, Rosenfeldt S, Reyes L, Chan K J W, Förster S,Cranston E D, Hoare T, Kumacheva E. Chem. Mater., 2016, 28:3406.
[56] Barrow M, Zhang H. Soft Matter, 2013, 9:2723.
[57] Mori A, Kaito T, Furukawa H. Mater. Lett., 2008, 62:3459.
[58] Yamamoto I, Ozawa S, Makino T, Yamaguchi M, Takamasu T. Sci. Technol. Adv. Mater., 2008, 9:024214.
[59] Otsuka I, Abe H, Ozeki S. Sci. Technol. Adv. Mater., 2006, 7:327.
[60] Kimura T, Umehara Y, Kimura F. Carbon, 2010, 48:4015.
[61] Zhao F, Gao Y, Shi J, Browdy H M, Xu B. Langmuir, 2010, 27:1510.
[62] Pasc A, Gizzi P, Dupuy N, Parant S, Ghanbaja J, Gérardin C. Tetrahedron Lett., 2009, 50:6183.
[63] Das R N, Kumar Y P, Pagoti S, Patil A J, Dash J. Chem. Eur. J., 2012, 18:6008.
[64] Pappas C G, Frederix P W J M, Mutasa T, Fleming S, Abul-Haija Y M, Kelly S M, Gachagan A, Kalafatovic D, Trevino J, Ulijn R V, Bai S. Chem. Commun., 2015, 51:8465.