中文   |   English   |   Email Alert

天然产物吲哚二酮哌嗪生物碱的结构及生物活性

贾斌, 马养民*, 陈镝, 陈璞, 胡岩

化学进展 ›› 2018, Vol. 30 ›› Issue (8) :1067-1081

PDF (2875KB)
化学进展 ›› 2018, Vol. 30 ›› Issue (8) :1067-1081 DOI: 10.7536/PC171231
综述
扫码查看或转发全文

天然产物吲哚二酮哌嗪生物碱的结构及生物活性

    贾斌, 马养民*, 陈镝, 陈璞, 胡岩
作者信息 +

Studies on Structure and Biological Activity of Indole Diketopiperazine Alkaloids

  • Bin Jia, Yangmin Ma*, Di Chen, Pu Chen, Yan Hu
Author information +
文章历史 +

摘要

吲哚二酮哌嗪生物碱是一种内生真菌次生代谢产物,多提取自曲霉属Aspergillus和青霉属Penicillium,是由不同氨基酸结合衍生而来的,在自然界分布广泛。该类化合物含有吲哚和二酮哌嗪两个母核,具有良好而广泛的生物活性,可为药物研发提供先导化合物,其新颖的结构和显著的生物活性也受到了化学全合成领域内学者的日益关注。本文主要从该类化合物的发现和化合物的结构以及化合物抗癌与抗肿瘤、抑菌、免疫调节、抗氧化及杀虫等生物活性方面对这类化合物的相关研究予以回顾,并对其结构与生物活性之间的活性构效关系进行了简要分析,为该类化合物的发现、合成及生物活性研究提供参考,并为药物研发提供借鉴。

Abstract

Indole diketopiperazine alkaloids(Indole DKPs) are natural products isolated from secondary metabolites of endophytic fungi, especially in the genera Aspergillus and Penicillium of the phylum Ascomycota or sac fungi, showing diverse chemical structures, which contain two moieties indole and cyclic dipeptides and are derived from several amino acids, such as L -tryptophan、L -proline and L -alanine. They not only have a class of naturally occurring privileged structures but also exhibit a broad spectrum of biological activities that make them attractive scaffolds for drug discovery. Recently, many studies have shown that the sealkaloids having significant biological activities such as anticancer, antibacterial, immunomodulatory, antioxidant, and insecticidal activities. And the discovery of these activities has spawned numerous investigations into their synthesis. Meanwhile, the discovery of increasing numbers of new indole DKPs have led to an expanding range of bioactivities. The review summarizes briefly the considerable progress on bioactivities of these alkaloids isolated from various fungal strains in recent years. In addition, we also investigate structure-activity relationship of some compounds.The aim is to give an overview to provide useful reference for the extraction, synthesis and drug discovery of these compounds.
Contents
1 Introduction
2 Structure and classification of Indole DKPs
3 Biological activities of Indole DKPs
3.1 Anticancer and antitumor activity
3.2 Antibacterial activity
3.3 Antioxidant activity
3.4 Insecticidal activity
3.5 Other activities
4 Conclusion

Graphical abstract

关键词

吲哚二酮哌嗪生物碱 / 内生真菌 / 次生代谢产物 / 生物活性

Key words

indole diketopiperazine alkaloids / endophytic fungi / secondary metabolites / biological activities

引用本文

引用格式 ▾
贾斌, 马养民*, 陈镝, 陈璞, 胡岩. 天然产物吲哚二酮哌嗪生物碱的结构及生物活性[J]. 化学进展, 2018, 30(8): 1067-1081 DOI:10.7536/PC171231
Bin Jia, Yangmin Ma*, Di Chen, Pu Chen, Yan Hu. Studies on Structure and Biological Activity of Indole Diketopiperazine Alkaloids[J]. Progress in Chemistry, 2018, 30(8): 1067-1081 DOI:10.7536/PC171231

登录浏览全文

4963

注册一个新账户 忘记密码

参考文献

[1] Li S M. Nat. Prod. Rep., 2010, 27:57.
[2] Waksman S A, Bugie E J. Bacteriol, 1944, 48:527.
[3] Ma Y M, Liang X A, Kong Y, Jia B. J. Agric. Food Chem., 2016, 64:6659.
[4] Borthwick A D. Chem. Rev., 2012, 112:3641.
[5] 李文利(Li W L), 夏娟(Xia J). 微生物学通报(Microbiology China), 2014, 41(1):111
[6] 李记太(Li J T), 代红光(Dai H G), 蔺志平(Lin Z P). 化学进展(Progress in Chemistry), 2007, 19(5):751.
[7] 马养民(Ma Y M), 刘斌(Liu B). 有机化学(Chinese Journal of Organic Chemistry), 2010, 30(11):1624.
[8] Francis E, Rahman R, Safe S, Taylor A. J. Chem. Soc. Perkin Trans., 1972, 4:470.
[9] Rahman R, Safe S, Taylor A. J. Chem. Soc. Perkin Trans., 1978, 12:1476.
[10] Li G Y, Li B G, Yang T, Yan J F, Liu G Y, Zhang G L. J. Nat. Prod., 2006, 69:1374.
[11] Fujimoto H, Sumino M, Okuyama E, Ishibashi M. J. Nat. Prod., 2004, 67:98.
[12] 李莉媛(Li L Y), 朱天骄(Zhu T J), 李德海(Li D H), 顾谦群(Gu Q Q). 中国抗生素杂志(Chinese Journal of Antibiotics), 2013, 38(3):161.
[13] Saito T, Suzuki Y, Koyama K, Natori S, Iitaka Y, Kinoshita T. Chem. Pharm. Bull., 1988, 36:1942.
[14] Kung A L, Zabludoff S D, France D S, Freedman S J, Tanner E A, Vieira A, Cornell-Kennon S, Lee J, Wang B, Wang J, Memmert K, Naegeli H U, Petersen F, Eck M J, Bair K W, Wood A W, Livingston D M. Cancer Cell, 2004, 6:33.
[15] 来芳芳(Lai F F), 牛非(Niu F), 杨瀚泽(Yang H Z), 周琬琪(Zhou W Q), 陈晓光(Chen X G). 药学学报(Acta Pharmaceutica Sinica), 2014, 49(6):849.
[16] Isham C R, Tibodeau J D, Jin W, Xu R F, Timm M M, Bible K C. Blood, 2007, 109:2579.
[17] Tibodeau J D, Benson L M, Isham C R, Owen W G, Bible1 K C. Antioxidants & Redox Signaling, 2009, 11:1097.
[18] Liu X, Guo S, Liu X, Su L. Apoptosis., 2015, 20:1499.
[19] Bae J S, Han M, Yao C, Chung J H. Chem. Biol. Interact., 2016, 245:66.
[20] Hauser D, Loosli H R, Niklaus P. Helv. Chim. Acta, 1972, 55:2182.
[21] Yu F X, Chen Y, Yang Y H, Li G H, Zhao P J. Nat. Prod. Res., 2017. DOI:10.1080/14786419.2017.1338285
[22] Takahashi C, Numata A, Ito Y, Matsumura E, Araki H, Iwaki H, Kushida K. J. Chem. Soc. Perkin Trans., 1994, 13:1859.
[23] Takahashi C, Minoura K, Yamada T, Numata A, Numata A, Kushida K, Shingu T, Hagishita S, Nakai H, Sato T, Harada H. Tetrahedron, 1995, 51:3483.
[24] Chu M, Truumees I, Rothofsky M L, Patel M G, Gentil F, Das P R, Puar M S, Lin S L. J. Antibiot., 1995, 48:1440.
[25] Feng Y, Blunt J W, Cole A L J, Cannon J F, Robinson W T, Munro M H G. J. Org. Chem., 2003, 68:2002.
[26] Feng Y, Blunt J W, Cole A L J, Munro M H G. J. Nat. Prod., 2004, 67:2090.
[27] Li L, Li D, Luan Y, Gu Q, Zhu T. J. Nat. Prod., 2012, 75:920.
[28] Wang F Q, Tong Q Y, Ma H R, Xu H F, Hu S, Ma W, Xue Y B, Liu J J, Wang J P, Song H P, Zhang J W, Zhang G, Zhang Y H. Sci. Rep., 2015, 5:9294.
[29] Gonda K E, Jendrossek D, Molitoris H P. Hydrobiologia, 2000, 426:173.
[30] Blunt J W, Copp B R, Munro M H, Northcote P T, Prinsep M R. Nat. Prod. Rep., 2006, 23:26.
[31] Usami Y, Yamaguchi J, Numata A. Heterocycles, 2004, 63:1123.
[32] Carr G, Tay W, Bottriell H, Andersen S K, Mauk A G, Andersen R. J. Org. Lett., 2009, 11:2996.
[33] Prendergast G C. Oncogene, 2008, 27:3889.
[34] Kato H, Yoshida T, Tokue T, Nojiri Y, Hirota H, Ohta T, Williams R M, Tsukamoto S. Angew. Chem. Int. Ed. Engl., 2007, 46:2254.
[35] Tsukamoto S, Kato H, Samizo M, Nojiri Y, Onuki H, Hirota H, Ohta T. J. Nat. Prod., 2008, 71:2064.
[36] Kagiyama I, Kato H, Nehira T, Frisvad J C, Sherman D H, Williams R M, Tsukamoto S. Angew. Chem. Int. Ed. Engl., 2016, 55:1128.
[37] Sugie Y, Hirai H, Inagaki T, Ishiguro M, Kim Y J, Kojima Y, Sakakibara T, Sakemi S, Sugiura A, Suzuki Y, Brennan L, Duignan J, Huang L H, Sutcliffe J, Kojima N. J. Antibiot., 2001, 54:911.
[38] Qian-Cutrone J, Huang S, Shu Y Z, Vyas D, Fairchild C, Menendez A, Krampitz K, Dalterio R, Klohr S E, Gao Q. J. Am. Chem. Soc., 2002, 124:14556.
[39] Fenical W, Jensen P R, Cheng X C. US 6066635A, 2000.
[40] Wulff J E, Herzon S B, Siegrist R, Myers A G. J. Am. Chem. Soc., 2007, 129:4898.
[41] Gao H, Zhu T, Li D, Gu Q, Liu W. Arch. Pharmacal Res., 2013, 36:952.
[42] Arai K, Kimura K, Mushiroda T, Yamamoto Y. Chem. Pharm. Bull., 1989, 37:2937.
[43] Cui C B, Kakeya H, Okada G, Onose R, Ubukata M, Takahashi I, Isono K, Osada H. J. Antibiot., 1995, 48:1382.
[44] Cui C B, Kakeya H, Osada H. Tetrahedron, 1997, 53:59.
[45] Cui C B, Kakeya H, Okada G, Onose R, Osada H. J. Antibiot., 1996, 49:527.
[46] Cui C B, Kakeya H, Osada H. J. Antibiot., 1996, 49:534.
[47] Cui C B, Kakeya H, Osada H. J. Antibiot., 1996, 49:832.
[48] Cui C B, Kakeya H, Osada H. Tetrahedron, 1996, 52:12651.
[49] Wang Y, Li Z L, Bai J, Zhang L M, Wu X, Zhang L, Pei Y H, Jing Y K, Hua H M. Chem. Biodivers., 2012, 9:385.
[50] Gao N, Shang Z C, Yu P, Luo J, Jian K L, Kong L Y, Yang M H. Chin. Chem. Lett., 2017, 28:1194.
[51] Xie F, Li X B, Zhou J C, Xu Q Q, Wang X N, Yuan H Q, Lou H X. Chem. Biodivers., 2015, 12:1313.
[52] Rabindran S K, Ross D D, Doyle L A, Yang W, Greenberger L M. Cancer Res., 2000, 60:47.
[53] Li G Y, Yang T, Luo Y G, Chen X Z, Fang D M, Zhang G L. Org. Lett., 2009, 11:3714.
[54] 赵文英(Zhao W Y), 张亚鹏(Zhang Y P), 刘红兵(Liu H B), 朱天骄(Zhu T J), 顾谦群(Gu Q Q), 方玉春(Fang Y C), 朱伟明(Zhu W M). 微生物药物筛选(J. Chin. Antibiot.), 2006, 31(12):749.
[55] Wang W L, Lu Z Y, Tao H W, Zhu T J, Fang Y C, Gu Q Q, Zhu W M. J. Nat. Prod., 2007,70:1558.
[56] Zhang M, Wang W L, Fang Y C, Zhu T J, Gu Q Q, Zhu W M. J. Nat. Prod., 2008, 71:985.
[57] Wang F, Fang Y, Zhu T, Zhang M, Lin A, Gu Q Q, Zhu W M. Tetrahedron, 2008, 64:7986.
[58] Sanz-Cervera J F, Stocking E M, Usui T, Osada H, Williams R M. Biorg. Med. Chem., 2000, 8:2407.
[59] Wang H S, Usui T, Osada H, Ganesan A. J. Med. Chem., 2000, 43:1577.
[60] Sebahar P R, Osada H, Usui T, Williams R M. Tetrahedron, 2002, 58:6311.
[61] Cheng M N, Wang H, Gong L Z. Org. Lett., 2011, 13:2418.
[62] Kozlovsky A G, Vinokurova N G, Adanin V M, Burkhardt G, Dahse H M, Gra U. J. Nat. Prod., 2000, 63:698.
[63] Cai S X, Sun S W, Peng J X, Kong X L, Zhou H N, Zhu T J, Gu Q Q, Li D H. Tetrahedron, 2015, 71:3715.
[64] Varoglu M, Corbett T H, Valeriote F A, Crews P. J. Org. Chem., 1997, 62:7078.
[65] Reusser F.J. Bacteriol., 1968, 96:1285.
[66] Argoudelis A D, Reusser F. J. Antibiot., 1971, 24:383.
[67] Sun R, Gao Y X, Shen K Z, Xu Y B, Wang C R, Liu H Y, Dong J Y. Phytochem. Lett., 2011, 4:101.
[68] Ebead G A, Overy D P, Berrue F, Kerr R G. IMA Fungus, 2012, 3:189.
[69] Joshi B K, Gloer J B, Wicklow D T. J. Nat. Prod., 1999, 62:730.
[70] Xu G B, He G, Bai H H, Yang T, Zhang G L, Wu L W, Li G Y. J. Nat. Prod., 2015, 78:1479.
[71] Zheng C J, Kim C J, Bae K S, Kim Y H, Kim W G. J. Nat. Prod., 2007, 69:1816.
[72] Zheng C J, Prak S H, Koshino H, Kim Y H, Kim W G. J. Antibiot., 2007, 60:61.
[73] El-Gendy B E M, Rateb M E. Bioorg. Med. Chem. Lett., 2015, 25:3125.
[74] Zhang H C, Ma Y M, Liu R, Zhou F. Biochem. Syst. Ecol., 2012, 45:31.
[75] 张弘弛(Zhang H C), 刘瑞(Liu R), 李慧(Li H), 安志鹏(An Z P), 周凤(Zhou F). 西北林学院学报(J. Northwest Forestry Univ.), 2017, 32(1):197.
[76] 吴昊(Wu H). 陕西科技大学硕士论文(Master's Dissertation of Shaanxi University of Science & Technology), 2013.
[77] Ma Y M, Wu H, Zhang J, Li Y. Chirality, 2013, 25:656.
[78] Ma Y M, Ren D C, Wu H, Zhang J, Feng T, Li Y. Chirality, 2014, 26:790.
[79] Ma Y M, Fan C, Jia B, Cheng P, Liu J, Ma Y Q, Qiao K. Chirality, 2017, 29:737.
[80] Zhou L N, Zhu T J, Cai S X, Gu Q Q, Li D H. Helv. Chim. Acta, 2010, 93:1758.
[81] Li Y, Li X, Kim S K, Kang J S, Choi H D, Rho J R, Son B W. Chem. Pharm. Bull., 2004, 52:375.
[82] 孙华(Sun H), 张亚洲(Zhang Y Z), 王鹏飞(Wang P F), 王栋(Wang D), 张倩(Zhang Q), 袁媛(Yuan Y), 滕玉鸥(Teng Y O). 天津科技大学学报(J.Tianjin Univ. Sci. Tech.), 2017, 32(3):1.
[83] Dong J Y, He H P, Shen Y M, Zhang K Q. J. Nat. Prod., 2005, 68:1510.
[84] Paterson R R M, Simmonds M J S, Kemmelmeier C, Blaney W M. Mycol. Res., 1990, 94:538.
[85] Whyte A C, Gloer J B, Wicklow D T, Dowd P F. J. Nat. Prod., 1996, 59:1093.
[86] Guzman F S D, Gloer J B, Wicklow D T, Dowd P F. J. Nat. Prod., 1992, 55:931.
[87] Hayashi H. Stud. Nat. Prod. Chem., 2005, 32:549.
[88] Rateb M E, Hallyburton I, Houssen W E, Bull A T, Goodfellow M, Santhanam R, Jaspars M, Ebel R. RSC Advances, 2013, 3:14444.
[89] An C Y, Li X M, Li C S, Xu G M, Wang B G. Mar. Drugs, 2014, 12:746.
[90] Fujimoto H, Fujimaki T, Okuyama E, Yamazaki M. Chem. Pharm. Bull., 1999, 47:1426.
[91] Mullbacher A, Waring P, Tiwari-Palni U, Eichner R D. Mol. Immunol., 1986, 23:231.
[92] Zhang Q, Wang S Q, Tang H Y, Li X J, Zhang L, Jian X, Gao Y Q, Zhang A L, Gao J M. J. Agric. Food Chem., 2013, 61:11447.
[93] 孟玲玲(Meng L L), 班晓敏(Ban X M), 张皓博(Zhang H B), 张海彬(Zhang H B). 南京农业大学学报(J. Nanjing Agricult. Univ.), 2015, 38(6):998.
[94] Sabater-Vilar M, Nijmeijer S, Fink-Germmels J. J. Food Prot., 2003, 66:2123.
[95] Yu L Y, Ding W J, Wang Q Q, Ma Z J, Xu X W, Zhao X F, Chen Z. Tetrahedron, 2017, 73:907.
[96] 柳克俊(Liu K J), 张智敏(Zhang Z M), 冉挺(Ran T), 陈红丽(Chen H L), 陆涛(Lu T), 陈亚东(Chen Y D). 中国药科大学学报(J. Chin. Pharmaceutical Univ.), 2015, 46(3):264.
[97] Srinivasan U, Bala A, Jao S C, Starke D W, Jordan T W, Mieyal J J. Biochemistry, 2006, 45:8978.
[98] Cai S, Kong X, Wang W, Zhou H, Zhu T, Li D, Gu Q. Tetrahedron Lett., 2012, 53:2615.
[99] 林亚伟(Lin Y W), 王立平(Wang L P), 王乂(Wang Y), 王伟(Wang W), 郝杰杰(Hao J J), 朱伟明(Zhu W M). 有机化学(Chin. J. Org. Chem.), 2015, 35(9):1955.
[100] 马养民(Ma Y M), 范超(Fan C). 有机化学(Chin. J. Org. Chem.), 2016, 36(10):2380.
PDF (2875KB)

4499

访问

0

被引

详细

导航
相关文章

/

〈 〉