三甲基硅基(TMS)广泛存在于有机化合物中,并且在有机合成中有重要的应用。硅杂环化合物因其独特的理化性质而被广泛地应用于有机合成化学、材料化学和药物化学中。因此,将含有TMS基团的化合物直接用于硅杂环化合物合成的研究具有重要的意义。在有机合成化学中,碳硅键的切断是一个非常重要的过程。通过化学计量的有机镁或有机锂等有机金属试剂对C(sp3)—Si键进行切断是碳硅键活化的经典方法,然而该方法的反应条件苛刻,应用有限。过渡金属催化的反应能够在较温和的条件下实现C(sp3)—Si键的切断,这为进一步官能团化C(sp3)—Si键提供了一种新方向,同时也是一种高效构建硅杂环化合物的新方法。目前过渡金属催化活化C(sp3)—Si键的研究主要集中在具有张力环或一些具有特定结构的底物中,对于催化活化惰性C(sp3)—Si键的研究仍然是一个具有挑战性的课题。本文结合本课题组的工作综述了近年来过渡金属催化的TMS中C(sp3)—Si键的方法。
[1] Overman L E, Blumenkopf T A. Chem. Rev., 1986, 86:857.
[2] Panek M, Masse C E. Chem. Rev., 1995, 95:1293.
[3] Langkopf E, Schinzer D. Chem. Rev., 1995, 95:1375.
[4] Fleming I, Barbero A, Walter D. Chem. Rev., 1997, 97:2063.
[5] Lukevics E, Germane S, Segal I, Zablotskaya A. Chem. Heterocycl. Compd., 1997, 33:234.
[6] Sieburth S M N, Nittoli T, Mutahi A M, Guo L X. Angew. Chem. Int. Ed., 1998, 37:812.
[7] Tacke R, Handmann V I, Bertermann R, Burschka C, Penka M, Seyfried C. Organometallics, 2003, 22:916.
[8] Barnes M J, Conroy R, Miller D J, Mills J S, Montana J G, Pooni P K, Showell G A, Walsh L M, Warneck J B H. Bioorg. Med. Chem. Lett., 2007, 17:354.
[9] Chan J C H, Lam H M, Yam V W W. J. Am. Chem. Soc., 2014, 136:16994.
[10] Liu J H, Zhang Q D, Li P, Qu Z, Sun S H, Ma Y P, Su D Y, Zong Y L, Zhang J X. Eur. J. Inorg. Chem., 2014, 3435.
[11] Denmark S E, Sweis R F. Metal-Catalyzed Cross-Coupling Reactions. 2 nd ed. Weinheim:Wiley-VCH, 2004. 163.
[12] Jones G R, Landais Y. Tetrahedron, 1996, 52:7599.
[13] Franz A K, Woerpel K A. Acc. Chem. Res., 2000, 33:813.
[14] Rauf W, Hazari A, Gouverneur V, Brown J M. Pure Appl. Chem., 2010, 82:1415.
[15] Hiyama T. J. Syn. Org. Chem. Jpn., 2010, 68:729.
[16] Cheng C, Hartwig J F. Chem. Rev., 2015, 115:8946.
[17] Hatanaka Y, Hiyama T. J. Org. Chem., 1988, 53:918.
[18] Sonogashira K. J. Organomet. Chem., 2002, 653:46.
[19] Boxer M B, Yamamoto H. J. Am. Chem. Soc., 2006, 128:48.
[20] van Klink G P M, de Boer H J R, Schat G, Akkerman O S, Bickelhaupt F, Spek A L. Organometallics, 2002, 21:2119.
[21] Hudrlik P F, Dai D H, Hudrlik A M. J. Organomet. Chem., 2006, 691:1257.
[22] Xi Z F. Bull. Chem. Soc. Jpn., 2007, 80:1021.
[23] Wang C, Luo Q, Sun H, Guo X Y, Xi Z F. J. Am. Chem. Soc., 2007, 129:3094.
[24] Wang L L, Duan Z. Chin. Sci. Bull., 2013, 58:307.
[25] Zhang Q, An K, He W. Synlett, 2015, 26:1145.
[26] Li L J, Zhang Y B, Gao L, Song Z. Tetrahedron Lett., 2015, 56:1466.
[27] Komiyama T, Minami Y, Hiyama T. ACS Catal., 2017, 7:631.
[28] Hiyama T. In Metal-Catalyzed Cross-Coupling Reactions. Weinheim:Wiley-VCH, 1998.
[29] Hiyama T. J. Organomet. Chem., 2002, 653:58.
[30] Denmark S E, Sweiss R F. Acc. Chem. Res., 2002, 35:835.
[31] Spivey A C, Gripton C J G, Hannah J P. Curr. Org. Synth., 2004, 1:211.
[32] Denmark S E, Baird J D. Chem. Eur. J., 2006, 12:4954.
[33] Nakao Y, Imanaka H, Sahoo A K, Yada A, Hiyama T. J. Am. Chem. Soc., 2005, 127:6952.
[34] Alacid E, Nájera C. Adv. Synth. Catal., 2006, 348:2085.
[35] Yang S B, Li B J, Wan X B, Shi Z J. J. Am. Chem. Soc., 2007, 129:6066.
[36] Dai X, Strotman N A, Fu G C. J. Am. Chem. Soc., 2008, 130:3302.
[37] Zhang L, Wu J. J. Am. Chem. Soc., 2008, 130:12250.
[38] Luo Q, Wang C, Li Y, Ouyang K B, Gu L, Uchiyama M, Xi Z. Chem. Sci., 2011, 2:2271.
[39] Zhang W X, Zhang S G, Xi Z F. Acc. Chem. Res., 2011, 44:541.
[40] Zhang S, Zhang W X, Zhao J, Xi Z F. J. Am. Chem. Soc., 2010, 132:14042.
[41] Wu M J, Wei L M, Lin C F, Leou S P, Wei L L. Tetrahedron, 2001, 57:7839.
[42] Sommer W J, Weck M. Adv. Synth. Catal., 2006, 348:2101.
[43] Horita A, Tsurugi H, Satoh T, Miura M. Org. Lett., 2008, 10:1751.
[44] Huang H, Liu H, Jiang H L, Chen K X. J. Org. Chem., 2008, 73:6037.
[45] Sakai N, Komatsu R, Uchida N, Ikeda R, Konakahara T. Org. Lett., 2010, 12:1300.
[46] Wang Z H, Fang H Y, Xi Z F. Tetrahedron Lett., 2005, 46:499.
[47] Yu N, Wang C Y, Zhao F, Liu L T, Zhang W X, Xi Z F. Chem. Eur. J., 2008, 14:5670.
[48] Wang C, Luo Q, Sun H, Guo X Y, Xi Z F. J. Am. Chem. Soc., 2007, 129:3094.
[49] Hosomi A. Acc. Chem. Res., 1988, 21:200.
[50] Fleming I, Barbero A, Walter D. Chem. Rev., 1997, 97:2063.
[51] Matsuda T, Kadowaki S, Yamaguchi Y, Murakami M. Chem. Commun., 2008, 2744.
[52] Kolomeitsev A, Rusanov E, Bissky G, Lork E, Röschenthaler G V, Kirsch P. Chem. Commun., 1999, 1017.
[53] Liu X, Xu C, Wang M, Liu Q. Chem. Rev., 2015, 115:683.
[54] Franz A K, Woerpel K A. Acc. Chem. Res., 2000, 33:813.
[55] Hirano K, Yorimitsu H, Oshima K. Chem. Commun., 2008, 3234.
[56] Seiser T, Cramer N. Angew. Chem., Int. Ed., 2010, 49:10163.
[57] Matsuda T, Suda Y, Fujisaki Y. Synlett, 2011, 813.
[58] Cramer N, Seiser T. Synlett, 2011, 449.
[59] Ishida N, Ikemoto W, Murakami M. J. Am. Chem. Soc., 2014, 136:5912.
[60] 罗渝然(Luo Y R). 化学键能数据手册(The Handbook of Chemical Bond Energy). 北京:科学出版社(Beijing:Science Press), 2005.
[61] Tamao K. Proc. Jpn. Acad. Ser. B, 2008, 84:123.
[62] Prakash G K S, Krishnamurt R, Olah G A. J. Am. Chem. Soc., 1989, 111:393.
[63] Yamaguchi S K, Tamao K. Silicon Containing Polymers:The Science and Technology of Their Synthesis and Applications. Dordrecht:Kluwer Academic Publishers, 2000. 498.
[64] Yamaguchi S, Tamao K. J. Organomet. Chem., 2002, 653:223.
[65] Hissler M, Dyer P W, Réau R. Coord. Chem. Rev., 2003, 244:1.
[66] Yamaguchi S, Xu C, Okamoto T. Pure Appl. Chem., 2006, 78:721.
[67] Chen J J, Cao Y. Macromol.Rapid Commun., 2007, 28:1714.
[68] 刘俊辉(Liu J), 张文雄(Zhang W X), 席振峰(Xi Z F). 有机化学(Chinese Journal of Organic Chemistry), 2009, 29:491.
[69] (a)张韶光(Zhang S G), 刘俊辉(Liu J H), 张文雄(Zhang W X), 席振峰(Xi Z F). 化学进展(Progress in Chemistry), 2009, 12:1487.;
(b)刘俊辉(Liu J H), 张韶光(Zhang S G), 张文雄(Zhang W X), 席振峰(Xi Z F). 化学进展(Progress in Chemistry), 2009, 12:1475.
[70] Liu J H, Sun X H, Miyazaki M, Liu L T, Wang C Y, Xi Z F. J. Org. Chem., 2007, 72:3137.
[71] Matsumoto K, Oshima K, Utimoto K. J. Syn. Org. Chem. Jpn., 1996, 54:289.
[72] Tanaka Y, Yamashita H,Shimada S,Tanaka M. Organometallics, 1997, 16:3246.
[73] Li L W, Zhang Y B, Gao L, Song Z L. Tetrahedron Lett., 2015, 56:1466.
[74] Zhang Q W, An K, Liu L G, Zhang Q, Guo H F, He W. Angew. Chem. Int. Ed., 2017, 56:1125.
[75] Cheng C, Hartwig J F. J. Am. Chem. Soc., 2014, 136:12064.
[76] Rauf W, Brown M. Angew. Chem. Int. Ed., 2008, 47:4228.
[77] Nakao Y, Takeda M, Matsumoto T, Hiyama T. Angew. Chem. Int. Ed., 2010, 49:4447.
[78] Liang Y, Zhang S G, Xi Z F. J. Am. Chem. Soc., 2011, 133:9204.
[79] Zask A, Helquist P. J. Org. Chem., 1978, 43:1619.
[80] Viciu M S, Grasa G A, Nolan S P. Organometallics, 2001, 20:3607.
[81] Navarro O, Kaur H, Mahjoor P, Nolan S P. J. Org. Chem., 2004, 69:3173.
[82] Alonso F, Beletskaya I P, Yus M. Chem. Rev., 2002, 102:4009.
[83] Moon J J, Lee S W. J. Organomet. Chem., 2009, 694:473.
[84] Liang Y, Geng W J, Wei J N, Xi Z F. Angew. Chem. Int. Ed., 2012, 51:1934.
[85] Chen W T, Lin Z Y. Dalton Trans., 2014, 43:11138.
[86] Tadross P M, Stoltz B M. Chem. Rev., 2012, 112:3550.
[87] Bhunia A, Yetra S R, Biju A T. Chem. Soc. Rev., 2012, 41:3140.
[88] Parthasarathy K, Han H, Prakash C, Cheng C H. Chem. Commun., 2012, 48:6580.
[89] Meng T H, Ouyang K B, Xi Z F. RSC Adv., 2013, 3:14273.
[90] Tobisu M, Onoe M, Kita Y, Chatani N. J. Am.Chem. Soc., 2009, 131:7506.
[91] Onoe M, Baba K, Kim Y, Kita Y, Tobisu M, Chatani N. J. Am. Chem. Soc., 2012, 134:19477.
[92] Zhang Q W, An K, He W. Angew. Chem. Int. Ed., 2014, 53:5667.
[93] Yu Z Y, Lan Y. J. Org. Chem., 2013, 78:11501.
[94] Yang Q, Liu L, Chi Y, Hao W, Zhang W X, Xi Z F. Org. Chem. Front., 2017, 5:860.
[95] 欧阳昆冰(Ouyang K B), 席振峰(Xi Z F). 化学学报(Acta Chimica Sinica), 2013, 71:13.
[96] 杨琪(Yang Q), 刘亮(Liu L), 张文雄(Zhang W X), 席振峰(Xi Z F). 有机化学(Chinese Journal of Organic Chemistry), 2018, 38:272.
[97] Olah G A, Meyer W, Overchuk N A. J. Org. Chem., 1964, 29:2313.
[98] Olah G A, Meyer W, Overchuk N A. J. Org. Chem., 1964, 29:2315.
[99] Dudnik A S, Xia Y Z, Li Y H, Gevorgyan V. J. Am. Chem. Soc., 2010, 132:764.
[100] Chen M, Sun N, Xu W, Zhao J D, Wang G N, Liu Y H. Chem. Eur. J., 2015, 21:18571.
[101] Yu M M, Fu X F. J. Am. Chem. Soc., 2011, 133:15926.