无机纳米材料以其独特的纳米特性,在以肿瘤为代表的多种疾病的诊疗一体及综合治疗中具有越来越广泛的应用。本文重点关注该领域代表性的三类材料:超顺磁性氧化铁纳米粒、上转换纳米粒以及贵金属纳米粒,它们分别具有优异的磁学性能、光学性能及热性能,归纳总结了它们在体外检测、活体成像、药物输送以及靶向治疗等方面的应用及其优势与劣势,希望为发展生物相容性更好、诊疗效果更佳的无机纳米材料提供更好参考和建议,促进无机纳米材料的临床转化。
Inorganic nanomaterials are widely applied in the diagnosis and comprehensive therapy of multiple diseases, in particular tumors, because of their unique nano-characters. Superparamagnetic iron oxide nanoparticles, upconversion nanoparticles and noble metal nanoparticles are the representative ones, possessing excellent magnetic, optical and thermal properties respectively. In this review, we focus on the applications of the three kinds of inorganic nanomaterials in bio-detection in vitro, molecular imaging in vivo, targeting anti-tumor drug delivery and tumor therapy. The advantages as well as the limitations of them in tumor theranostics are discussed. By this way, some references and suggestions are provided to develop more biocompatible inorganic nanomaterials with better theranostic effects, which will promote their clinical transformation.
Contents
1 Introduction
2 Superparamagnetic iron oxide nanoparticles
2.1 Separation and detection in vitro
2.2 Magnetic resonance imaging
2.3 Magnetic hyperthermia therapy
3 Upconversion nanoparticles
3.1 Multimodality imaging
3.2 Comprehensive therapy of tumor
4 Noble metal (Au、Pt) nanoparticles
5 Conclusion and outlook
[1] Hu X X, Wang Y Q, Liu H Y, Wang J, Tan Y N, Wang F B, Yuan Q, Tan W H. Chem. Sci., 2017, 8:466.
[2] Liu W, Nie L, Li F, Aguilar Z P, Xu H, Xiong Y, Fu F, Xu H. Biomater. Sci., 2016, 4:159.
[3] Fang S, Wang C, Xiang J, Cheng L, Song X, Xu L, Peng R, Liu Z. Nano Res., 2014, 7:1327.
[4] Song E Q, Hu J, Wen C Y, Tian Z Q, Yu X, Zhang Z L, Shi Y B, Pang D W. ACS Nano, 2011, 5:761.
[5] Guo P L, Tang M, Hong S L, Yu X, Pang D W, Zhang Z L. Biosens. Bioelectron., 2015, 74:628.
[6] Kim Y T, Kim K H, Kang E S, Jo G, Ahn S Y, Park S H, Kim S I, Mun S, Baek K, Kim B, Lee K, Yun W S, Kim Y H. Bioconjugate Chem., 2016, 27:59.
[7] Wen C Y, Hu J, Zhang Z L, Tian Z Q, Ou G P, Liao Y L, Li Y, Xie M, Sun Z Y, Pang D W. Anal. Chem., 2013, 85:1223.
[8] Wu Z, Zhou C H, Chen J J, Xiong C, Chen Z, Pang D W, Zhang Z L. Biosens. Bioelectron., 2015, 68:586.
[9] Ali Z, Wang J, Tang Y, Liu B, He N, Li Z. Biomater. Sci., 2017, 5:57.
[10] Li C C, Zhang Y, Tang B, Zhang C Y. Chem. Commun., 2018, 54:5839.
[11] Xu D D, Deng Y L, Li C Y, Lin Y, Tang H W. Biosens. Bioelectron., 2017, 87:881.
[12] Yue S, Zhao T, Bi S, Zhang Z. Biosens. Bioelectron., 2017, 98:234.
[13] Liu Z, Zhang L, Yang H, Zhu Y, Jin W, Song Q, Yang X. Anal. Biochem., 2010, 404:127.
[14] Yu Q, Yang H, Feng Y, Yang X, Zhu Y. Acta Trop., 2012, 124:199.
[15] Yu Q, Yang H, Feng Y, Zhu Y, Yang X. Am. J. Trop. Med. Hyg., 2012, 87:689.
[16] Yu Q, Yang H, Guan F, Feng Y, Yang X, Zhu Y. Trans. Roy. Soc. Trop. Med. Hyg., 2014, 108:37.
[17] 胡军(Hu J). 武汉大学博士论文(Doctoral Dissertation of Wuhan University), 2011.
[18] Hu J, Xie M, Wen C Y, Zhang Z L, Xie H Y, Liu A A, Chen Y Y, Zhou S M, Pang D W. Biomaterials, 2011, 32:1177.
[19] Hu J, Wen C Y, Zhang Z L, Xie M, Xie H Y, Pang D W. Biophys. J., 2014, 107:165.
[20] Xie M, Hu J, Wen C Y, Zhang Z L, Xie H Y, Pang D W. Nanotechnology, 2012, 23:035602.
[21] Hu J, Wen C Y, Zhang Z L, Xie M, Hu J, Wu M, Pang D W. Anal. Chem., 2013, 85:11929.
[22] Xie H, Zhu Y, Jiang W, Zhou Q, Yang H, Gu N, Zhang Y, Xu H, Xu H, Yang X. Biomaterials, 2011, 32:495.
[23] Jiang L, Zhou Q, Mu K, Xie H, Zhu Y, Zhu W, Zhao Y, Xu H, Yang X. Biomaterials, 2013, 34:7418.
[24] Qi H, Li Z, Du K, Mu K, Zhou Q, Liang S, Zhu W, Yang X, Zhu Y. Nanoscale Res. Lett., 2014, 9:595.
[25] Liang S, Zhou Q, Wang M, Zhu Y, Wu Q, Yang X. Int. J. Nanomed., 2015, 10:2325.
[26] Zhou Q, Mu K, Jiang L, Xie H, Liu W, Li Z, Qi H, Liang S, Xu H, Zhu Y, Zhu W, Yang X. Int. J. Nanomed., 2015, 10:1805.
[27] Chen Y, Zhou Q, Li X, Wang F, Heist K, Kuick R, Owens S R, Wang T D. Bioconjugate Chem., 2017, 28:2794.
[28] Jiao M, Jing L, Wei X, Liu C, Luo X, Gao M. Nanoscale, 2017, 9:18609.
[29] Shen Z, Chen T, Ma X, Ren W, Zhou Z, Zhu G, Zhang A, Liu Y, Song J, Li Z, Ruan H, Fan W, Lin L, Munasinghe J, Chen X, Wu A. ACS Nano, 2017, 11:10992.
[30] Yang G, Zhang R, Liang C, Zhao H, Yi X, Shen S, Yang K, Cheng L, Liu Z. Small, 2018, 14:1702664.
[31] Kim B H, Lee N, Kim H, An K, Park Y I, Choi Y, Shin K, Lee Y, Kwon S G, Na H B, Park J G, Ahn T Y, Kim Y W, Moon W K, Choi S H, Hyeon T. J. Am. Chem. Soc., 2011, 133:12624.
[32] Bao Y, Sherwood J A, Sun Z. J. Mater. Chem. C, 2018, 6:1280.
[33] Ghosh R, Pradhan L, Devi Y P, Meena S S, Tewari R, Kumar A, Sharma S, Gajbhiye N S, Vatsa R K, Pandey B N, Ningthoujam R S. J. Mater. Chem., 2011, 21:13388.
[34] Kumar C S S R, Mohammad F. Adv. Drug Deliv. Rev., 2011, 63:789.
[35] Gilchrist R K, Medal R, Shorey W D, Hanselman R C, Parrott J C, Taylor C B. Ann. Surg., 1957, 146:596.
[36] Ding Q, Liu D F, Guo D W, Yang F, Pang X Y, Che B R E, Zhou N Z, Xie J, Sun J F, Huang Z H, Gu N. Biomaterials, 2017, 124:35.
[37] Nemati Z, Alonso J, Martinez L M, Khurshid H, Garaio E, Garcia J A, Phan M H, Srikanth H. J. Phys. Chem. C, 2016, 120:8370.
[38] Coral D F, Mendoza Zelis P, Marciello M, del Puerto Morales M, Craievich A, Sanchez F H, Fernandez van Raap M B. Langmuir, 2016, 32:1201.
[39] Niculaes D, Lak A, Anyfantis G C, Marras S, Laslett O, Avugadda S K, Cassani M, Serantes D, Hovorka O, Chantrell R, Pellegrino T. ACS Nano, 2017, 11:12121.
[40] Filippousi M, Angelakeris M, Katsikini M, Paloura E, Efthimiopoulos I, Wang Y, Zambouis D, Van Tendeloo G. J. Phys. Chem. C, 2014, 118:16209.
[41] Jadhav S V, Lee S H, Nikam D S, Bohara R A, Pawar S H, Yu Y S. New J. Chem., 2017, 41:1598.
[42] Das R, Alonso J, Porshokouh Z N, Kalappattil V, Torres D, Phan M H, Garaio E, Garcia J A, Llamazares J L S, Srikanth H. J. Phys. Chem. C, 2016, 120:10086.
[43] Yan H, Shang W T, Sun X D, Zhao L Y, Wang J Y, Xiong Z Y, Yuan J, Zhang R R, Huang Q L, Wang K, Li B H, Tian J, Kang F Y, Feng S S. Adv. Funct. Mater., 2018, 28:1705710.
[44] Tay Z W, Chandrasekharan P, Chiu Lam A, Hensley D W, Dhavalikar R, Zhou X Y, Yu E Y, Goodwill P W, Zheng B, Rinaldi C, Conolly S M. ACS Nano, 2018, 12:3699.
[45] Monzel C, Vicario C, Piehler J, Coppey M, Dahan M. Chem. Sci., 2017, 8:7330.
[46] Chiang C S, Tseng Y H, Liao B J, Chen S Y. Adv. Healthc. Mater., 2015, 4:1066.
[47] Liu B, Li C, Ma P a, Chen Y, Zhang Y, Hou Z, Huang S, Lin J. Nanoscale, 2015, 7:1839.
[48] Yu J, Yin W, Zheng X, Tian G, Zhang X, Bao T, Dong X, Wang Z, Gu Z, Ma X, Zhao Y. Theranostics, 2015, 5:931.
[49] Bai J, Wang J T W, Rubio N, Protti A, Heidari H, Elgogary R, Southern P, Al Jamal W T, Sosabowski J, Shah A M, Bals S, Pankhurst Q A, Al Jamal K T. Theranostics, 2016, 6:342.
[50] Chen X Z, Hoop M, Shamsudhin N, Huang T, Ozkale B, Li Q, Siringil E, Mushtaq F, Di Tizio L, Nelson B J, Pane S. Adv. Mater., 2017, 29:1605458.
[51] Sun X, Dong B, Xu H, Xu S, Zhang X, Lin Y, Xu L, Bai X, Zhang S, Song H. ACS Appl. Mater. Interfaces, 2017, 9:11451.
[52] Wang F J, Yang Y, Ling Y, Liu J X, Cai X J, Zhou X H, Tang X Z, Liang B, Chen Y N, Chen H R, Chen D M, Li C H, Wang Z G, Hu B, Zheng Y Y. Biomaterials, 2017, 128:84.
[53] Kim H C, Kim E, Jeong S W, Ha T L, Park S I, Lee S G, Lee S J, Lee S W. Nanoscale, 2015, 7:16470.
[54] Kakwere H, Leal M P, Materia M E, Curcio A, Guardia P, Niculaes D, Marotta R, Falqui A, Pellegrino T. ACS Appl. Mater. Interfaces, 2015, 7:10132.
[55] Yin P T, Shah S, Pasquale N J, Garbuzenko O B, Minko T, Lee K B. Biomaterials, 2016, 81:46.
[56] Kim K S, Kim J, Lee J Y, Matsuda S, Hideshima S, Mori Y, Osaka T, Na K. Nanoscale, 2016, 8:11625.
[57] Gulzar A, Xu J T, Yang P P, He F, Xu L G. Nanoscale, 2017, 9:12248.
[58] Zhan Q Q, Qian J, Liang H J, Somesfalean G, Wang D, He S L, Zhang Z G, Andersson Engels S. ACS Nano, 2011, 5:3744.
[59] Kostiv U, Kotelnikov I, Proks V, Slouf M, Kucka J, Engstova H, Jezek P, Horak D. ACS Appl. Mater. Interfaces, 2016, 8:20422.
[60] Xue Z L, Yi Z G, Li X L, Li Y B, Jiang M Y, Liu H R, Zeng S J. Biomaterials, 2017, 115:90.
[61] Cheng L, Wang C, Ma X X, Wang Q L, Cheng Y, Wang H, Li Y G, Liu Z. Adv. Funct. Mater., 2013, 23:272.
[62] Gai S L, Li C X, Yang P P, Lin J. Chem. Rev., 2014, 114:2343.
[63] Zhang Y, Yu Z Z, Li J Q, Ao Y X, Xue J W, Zeng Z P, Yang X L, Tan T T Y. ACS Nano, 2017, 11:2846.
[64] Tian G, Yin W Y, Jin J J, Zhang X, Xing G M, Li S J, Gu Z J, Zhao Y L. J. Mater. Chem. B, 2014, 2:1379.
[65] Tian G, Gu Z, Zhou L, Yin W, Liu X, Yan L, Jin S, Ren W, Xing G, Li S, Zhao Y. Adv. Mater., 2012, 24:1226.
[66] Wang C, Cheng L, Liu Y M, Wang X J, Ma X X, Deng Z Y, Li Y G, Liu Z. Adv. Funct. Mater., 2013, 23:3077.
[67] Idris N M, Gnanasammandhan M K, Zhang J, Ho P C, Mahendran R, Zhang Y. Nat. Med., 2012, 18:1580.
[68] Ethirajan M, Chen Y H, Joshi P, Pandey R K. Chem. Soc. Rev., 2011, 40:340.
[69] Elmenoufy A H, Tang Y a, Hu J, Xu H, Yang X. Chem. Commun., 2015, 51:12247.
[70] Hu J, Tang Y A, Elmenoufy A H, Xu H, Cheng Z, Yang X. Small, 2015, 11:5860.
[71] Tang Y A, Hu J, Elmenoufy A H, Yang X. ACS Appl. Mater. Interfaces, 2015, 7:12261.
[72] Ma Y, Wan J, Qian K, Geng S, He N, Zhou G, Zhao Y, Yang X. J. Mater. Chem. B, 2014, 2:6044.
[73] Liu Y, Peng X, Qian K, Ma Y, Wan J, Li H, Zhang H, Zhou G, Xiong B, Zhao Y, Zheng C, Yang X. J. Mater. Chem. B, 2017, 5:907.
[74] Cai H, Li K, Li J, Wen S, Chen Q, Shen M, Zheng L, Zhang G, Shi X. Small, 2015, 11:4584.
[75] Liu S, Li H, Xia L, Xu P, Ding Y, Huo D, Hu Y. Biomaterials, 2017, 141:1.
[76] Chen J, Chen Q, Liang C, Yang Z, Zhang L, Yi X, Dong Z, Chao Y, Chen Y, Liu Z. Nanoscale, 2017, 9:14826.
[77] Lee K S, El Sayed M A. J. Phys. Chem. B, 2005, 109:20331.
[78] Liu X, Gao C, Gu J, Jiang Y, Yang X, Li S, Gao W, An T, Duan H, Fu J, Wang Y, Yang X. ACS Appl. Mater. Interfaces, 2016, 8:27622.
[79] Hu F, Zhang Y, Chen G, Li C, Wang Q. Small, 2015, 11:985.
[80] Dong L, Li Y, Li Z, Xu N, Liu P, Du H, Zhang Y, Huang Y, Zhu J, Ren G, Xie J, Wang K, Zhou Y, Shen C, Zhu J, Tao J. ACS Appl. Mater. Interfaces, 2018, 10:9247.
[81] Wang X, Wang H, Zhang Q, Cheng Y. Nanomed.-Nanotechnol. Biol. Med., 2016, 12:505.
[82] Song W, Wang D, Ren M, Li Y, Huang Z, Wei C, Yin W, Yang Q, Yang W. J. Biomed. Nanotechnol., 2017, 13:1158.
[83] Vijayaraghavan P, Liu C H, Vankayala R, Chiang C S, Hwang K C. Adv. Mater., 2014, 26:6689.
[84] Qin Z P, Bischof J C. Chem. Soc. Rev., 2012, 41:1191.
[85] Tang Y A, Yang T, Wang Q, Lv X, Song X, Ke H, Guo Z, Huang X, Hu J, Li Z, Yang P, Yang X, Chen H. Biomaterials, 2018, 154:248.
[86] Link S, Burda C, Mohamed M B, Nikoobakht B, El Sayed M A. J. Phys. Chem. A, 1999, 103:1165.
[87] Wang Z, Chang Z, Lu M, Shao D, Yue J, Yang D, Li M, Dong W f. ACS Appl. Mater. Interfaces, 2017, 9:30306.
[88] Rubio Ruiz B, Perez Lopez A M, Bray T L, Lee M, Serrels A, Prieto M, Arruebo M, Carragher N O, Sebastian V, Unciti Broceta A. ACS Appl. Mater. Interfaces, 2018, 10:3341.
[89] Song M, Liu N, He L, Liu G, Ling D, Su X, Sun X. Nano Res., 2018, 11:2796.
[90] Luo L, Bian Y, Liu Y, Zhang X, Wang M, Xing S, Li L, Gao D. Small, 2016, 12:4103.
[91] Wang F, Sun Q, Feng B, Xu Z, Zhang J, Xu J, Lu L, Yu H, Wang M, Li Y, Zhang W. Adv. Healthc. Mater., 2016, 5:2227.
[92] Volsi A L, Scialabba C, Vetri V, Cavallaro G, Licciardi M, Giammona G. ACS Appl. Mater. Interfaces, 2017, 9:14453.
[93] Wang X, Gao S, Qin Z, Tian R, Wang G, Zhang X, Zhu L, Chen X. ACS Appl. Mater. Interfaces, 2018, 10:15140.
[94] Zeng J Y, Zhang M K, Peng M Y, Gong D, Zhang X Z. Adv. Funct. Mater., 2018, 28:1705451.
[95] Zhao Y, Liu W, Tian Y, Yang Z, Wang X, Zhang Y, Tang Y, Zhao S, Wang C, Liu Y, Sun J, Teng Z, Wang S, Lu G. ACS Appl. Mater. Interfaces, 2018, 10:16992.
[96] Xu C, Chen F, Valdovinos H F, Jiang D, Goel S, Yu B, Sun H, Barnhart T E, Moon J J, Cai W. Biomaterials, 2018, 165:56.
[97] You Q, Sun Q, Yu M, Wang J, Wang S, Liu L, Cheng Y, Wang Y, Song Y, Tan F, Li N. ACS Appl. Mater. Interfaces, 2017, 9:40017.