基于小分子的铜离子与汞离子双识别荧光探针
Double Recognition Fluorescence Probes for Copper and Mercury Ions Based on Small Molecules
铜离子在不同细胞生理过程中作为催化辅助因子起着很重要的作用,但是体内铜离子浓度出现异常也会导致疾病甚至死亡。与铜离子相比,汞离子是各种重金属污染物中最普遍、最危险的一种。因此,对它们高灵敏度、高选择性检测具有非常重要的意义。荧光探针法由于具有灵敏度高、快速便捷、可视化和原位无损检测等优点而成为Cu2+与Hg2+离子重要的检测手段之一。本文总结了近几年基于小分子Cu2+和Hg2+离子双识别荧光探针的设计合成、性能及其在分析方面的研究与最新进展,并展望了此类荧光探针未来的研究与发展方向。
Copper ions play very significant roles as catalytic cofactors in different cellular physiological processes. However, abnormal copper concentrations can also lead to disease and even death. Compared with copper ions, mercuric ions are the most prevalent and hazardous among various heavy metal pollutants owing to their notorious toxicity and bio-accumulation throughout the food chain. Therefore,it is very important to detect them with high sensitivity and selectivity. Fluorescence probe method has become one of the important detection means of Cu2+ and Hg2+ due to its advantages of high sensitivity, rapid and convenient, visualization and in-situ nondestructive detection. Herein, the design and synthesis of Cu2+ and Hg2+ ion double recognition fluorescence probes based on small molecules, and their performance and the latest research progress in analysis reported in recent years have been reviewed. The future research and developing trends of such fluorescent probes are prospected.
coppper ions / mercury ions / fluorescence / double recognition / probes
| [1] |
|
| [2] |
|
| [3] |
|
| [4] |
|
| [5] |
|
| [6] |
|
| [7] |
|
| [8] |
|
| [9] |
|
| [10] |
|
| [11] |
|
| [12] |
|
| [13] |
|
| [14] |
|
| [15] |
|
| [16] |
|
| [17] |
|
| [18] |
|
| [19] |
|
| [20] |
|
| [21] |
|
| [22] |
|
| [23] |
|
| [24] |
|
| [25] |
|
| [26] |
|
| [27] |
|
| [28] |
|
| [29] |
|
| [30] |
|
| [31] |
|
| [32] |
|
| [33] |
|
| [34] |
袁跃华(Yuan Y H), 田茂忠(Tian M Z), 冯锋(Feng F), 孟双明(Meng S M), 白云峰(Bai Y F) 化学进展(Progress in Chemistry), 2010,22:1929. |
| [35] |
|
| [36] |
|
| [37] |
|
| [38] |
|
| [39] |
|
| [40] |
|
| [41] |
|
| [42] |
|
| [43] |
|
| [44] |
|
| [45] |
|
| [46] |
|
| [47] |
|
| [48] |
|
| [49] |
|
| [50] |
|
| [51] |
|
| [52] |
|
| [53] |
|
| [54] |
陈国锋(Chen G F), 李弘扬(Li H Y), 兰瑞家(Lan R J), 李记太(Li J T) . 化学通报(Chemistry), 2013,76:1002. |
| [55] |
|
| [56] |
|
| [57] |
|
| [58] |
|
| [59] |
|
| [60] |
|
| [61] |
|
| [62] |
|
| [63] |
|
| [64] |
|
| [65] |
|
| [66] |
|
| [67] |
|
| [68] |
|
| [69] |
|
| [70] |
|
| [71] |
|
| [72] |
|
| [73] |
|
| [74] |
|
| [75] |
袁石状(Yuan S Z), 张征宇(Zhang Z Y), 王恩举(Wang E J) ( 化学研究与应用(Chemical Research and Application), 2018,30:339. |
| [76] |
|
| [77] |
|
| [78] |
|
| [79] |
|
| [1] | Fan J L, Hu M M, Zhan P ,Peng X J . Chem. Soc. Rev, 2013,42:29. |
| [2] | Li Y J, Liu T F, Liu H B, Tian M Z ,Li Y L . Acc. Chem. Res, 2014,47:1186. |
| [3] | Li Y J, Jia Z Y, Xiao S Q, Liu H B ,Li Y L . Nat. Commun, 2016,7. |
| [4] | Domaille D W, Que E L ,Chang C J . Nat. Chem. Biol, 2008,4:168. |
| [5] | Carter K P, Young A M ,Palmer A E . Chem. Rev, 2014,114:4564. |
| [6] | Liu Z, He W ,Guo Z . Chem. Soc. Rev, 2013,42:1568. |
| [7] | Kim H N, Ren W X, Kim J S ,Yoon J . Chem. Soc. Rev, 2012,41:3210. |
| [8] | Aragay G, Pons J, Merkoci A . Chem. Rev 2011,111:3433. |
| [9] | Ono A ,Togashi H . Angew. Chem. Int. Ed. Engl, 2004,43:4300. |
| [10] | Waggoner D J, Bartnikas T B ,Gitlin J D . Neurobiol. Dis, 1999,6:221. |
| [11] | Tapia L, Suazo M, Hodar C, Cambiazo V, Gonzalez M . Biometals, 2003,16:169. |
| [12] | Tisato F, Marzano C, Porchia M, Pellei M ,Santini C . Med. Res. Rev, 2010,30:708. |
| [13] | Tchounwou P B, Ayensu W K, Ninashvili N, Sutton D . Environ. Toxicol 2003,18:149. |
| [14] | Zahir F, Rizwi S J, Haq S K ,Khan R H . Environ. Toxicol. Pharmacol, 2005,20:351. |
| [15] | Clarkson T W ,Magos L . Crit. Rev. Toxicol, 2006,36:609. |
| [16] | Tang Y L, He F, Yu M H, Feng F D, An L L, Sun H, Wang S, Li Y L ,Zhu D B . Macromol. Rapid Commun, 2006,27:389. |
| [17] | Yuan M J, Li Y L, Li J B, Li C H, Liu X F, Lv J, Xu J L, Liu H B, Wang S, Zhu D . Org. Lett 2007,9:2313. |
| [18] | Zhang X, Xiao Y ,Qian X . Angew. Chem. Int. Ed. Engl, 2008,47:8025. |
| [19] | Zhao Y, Zhang X B, Han Z X, Qiao L, Li C Y, Jian L X, Shen G L ,Yu R Q . Anal. Chem, 2009,81:7022. |
| [20] | Huang W, Song C X, He C, Lv G J, Hu X Y, Zhu X ,Duan C Y . Inorg. Chem, 2009,48:5061. |
| [21] | Li H L, Fan J L, Du J J, Guo K X, Sun S G, Liu X J ,Peng X J . Chem. Commun, 2010,46:1079. |
| [22] | Chen X Q, Nam S W, Kim G H, Song N, Jeong Y, Shin I, Kim S K, Kim J, Park S, Yoon J . Chem. Commun 2010,46:8953. |
| [23] | Lin Y W, Huang C C, Chang H T . Analyst, 2011,136:863. |
| [24] | Dong Y Q, Wang R X, Li G L, Chen C Q, Chi Y W ,Chen G N . Anal. Chem, 2012,84:6220. |
| [25] | Fan J L, Peng X J, Wang S, Liu X J, Li H L, Sun S G . Fluoresc., 2012,22:945. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/22227701 |
| [26] | Gong Y J, Zhang X B, Zhang C C, Luo A L, Fu T, Tan W H, Shen G L ,Yu R Q . Anal. Chem, 2012,84:10777. |
| [27] | Tian M Z, Hu M M, Fan J L, Peng X J, Wang J Y, Sun S G ,Zhang R . Bioorg. Med. Chem Lett., 2013,23:2916. |
| [28] | Zhang Y, Jiang H, Wang X. Anal. Chim . Acta, 2015,870:1. |
| [29] | Feng L H, Deng Y, Wang X J, Liu M G . Sens. Actuators B -Chem., 2017,245:441. |
| [30] | Neupane L N, Hwang G W ,Lee K H . Biosens. Bioelectron, 2017,92:179. |
| [31] | Makam P, Shilpa R, Kandjani A E, Periasamy S R, Sabri Y M, Madhu C, Bhargava S K, Govindaraju T . Biosens. Bioelectron 2018,100:556. |
| [32] | Rasheed T, Bilal M, Nabeel F ,Iqbal H M N, Li C, Zhou Y . Sci. Total Environ., 2018,615:476. |
| [33] | Chen X, Pradhan T, Wang F, Kim J S, Yoon J . Chem. Rev 2012,112:1910. |
| [34] | 袁跃华(Yuan Y H), 田茂忠(Tian M Z), 冯锋(Feng F), 孟双明(Meng S M), 白云峰(Bai Y F) 化学进展(Progress in Chemistry), 2010,22:1929. |
| [35] | He G, Zhang X, He C, Zhao X, Duan C . Tetrahedron, 2010,66:9762. |
| [36] | Tang L, Li F, Liu M, Nandhakumar R . Spectrochim. Acta A, 2011,78:1168. |
| [37] | Ye H, Ge F, Chen X C, Li Y, Zhang H, Zhao B X, Miao J Y . Sens. Actuators B-Chem., 2013,182:273. |
| [38] | Wang M, Yan F Y, Zou Y, Chen L, Yang N, Zhou X G . Sens. Actuators B-Chem., 2014,192:512. |
| [39] | Yang Y, Gao C Y, Li B, Xu L, Duan L M . Sens. Actuators B-Chem., 2014,199:121. |
| [40] | Li M, Sun Y, Dong L, Feng Q C, Xu H, Zang S Q ,Mak T C W. ens. Actuators B-Chem., 2016,226:332. |
| [41] | Ozdemir M . J. Photoch. Photobio. A, 2016,318:7. |
| [42] | Yuan S Z, Su W ,Wang E J . Acta Chim. Slov., 2017,64:638. |
| [43] | Wang L N, Yan J X, Qin W W, Liu W S, Wang R . Dyes Pigments, 2012,92:1083. |
| [44] | Xu Z Q, Mao X J, Wang Y, Wu W N, Mao P D, Zhao X L, Fan Y C ,Li H J . RSC Adv, 2017,7:42312. |
| [45] | Zhang J F, Zhou Y, Yoon J ,Kim J S . Chem. Soc. Rev, 2011,40:3416. |
| [46] | Martinez R, Espinosa A, Tarraga A, Molina P . Org. Lett 2005,7:5869. |
| [47] | Kim S H, Kim J S, Park S M ,Chang S K . Org. Lett, 2006,8:371. |
| [48] | Kumari N, Jha S, Misra S K, Bhattacharya S . ChemPlusChem, 2014,79:1059. |
| [49] | Puangsamlee T, Tachapermpon Y, Kammalun P, Sukrat K, Wainiphithapong C, Sirirak J, Wanichacheva N . Lumin., 2018,196:227. |
| [50] | Boens N, Leen V ,Dehaen W . Chem. Soc. Rev, 2012,41:1130. |
| [51] | Shi W J, Liu J Y ,Ng D K P . Chem. -Asian J., 2012,7:196. |
| [52] | He X, Zhang J, Liu X, Dong L, Li D, Qiu H, Yin S . Sens. Actuators B-Chem., 2014,192:29 |
| [53] | He T, Lin C L, Gu Z Y, Xu L N, Yang A L, Liu Y Y, Fang H J, Qiu H Y, Zhang J, Yin S C . Spectrochim. Acta A, 2016,167:66. |
| [54] | 陈国锋(Chen G F), 李弘扬(Li H Y), 兰瑞家(Lan R J), 李记太(Li J T) . 化学通报(Chemistry), 2013,76:1002. |
| [55] | Yang Y L, Wang Y W ,Peng Y . Sci. China Chem, 2014,57:289. |
| [56] | Gao Y L, Zhang C, Peng S W, Chen H Y . Sens. Actuators B-Chem., 2017,238:455. |
| [57] | Ruan Q, Mu L, Zeng X, Zhao J L, Zeng L, Chen Z M, Yang C, Wei G, Redshaw C . Dalton Trans, 2018,47:3674. |
| [58] | Tian M Z, Liu L B, Li Y J, Hu R F, Liu T F, Liu H B, Wang S ,Li Y L . Chem. Commun, 2014,50:2055. |
| [59] | Yuan Y H, Tian M Z, Wang J L, Xie H, Qin J, Feng F . RSC Advances, 2015,5:69453. |
| [60] | Kaur M, Choi D H . Sens. Actuators B -Chem., 2014,190:542. |
| [61] | Kaur M, Ahn Y H, Choi K, Cho M J ,Choi D H . Org. Biomol. Chem, 2015,13:7149. |
| [62] | Kaur M, Cho M J, Choi D H . Dyes Pigments, 2016,125:1. |
| [63] | Zhang C H, Gao B Z, Zhang Q Y, Zhang G M, Shuang S M, Dong C A . Talanta, 2016,154:278. |
| [64] | Zhang S, Niu Q, Lan L, Li T . Sens. Actuators B-Chem., 2017,240:793. |
| [65] | Wang Y, Mao P D, Wu W N, Mao X J, Fan Y C, Zhao X L, Xu Z Q, Xu Z H . Sens. Actuators B-Chem., 2018,255:3085. |
| [66] | Weng J N, Mei Q B, Zhang B, Jiang Y Z, Tong B H, Fan Q L, Ling Q D, Huang W . Analyst, 2013,138:6607. |
| [67] | Huang C B, Li H R, Luo Y Y, Xu L. DaltonTrans., 2014,43:8102. |
| [68] | Razi S S, Ali R, Gupta R C, Dwivedi S K, Sharma G, Koch B, Misra A . J. Photoch. Photobio. A, 2016,324:106. |
| [69] | Gu B, Huang L Y, Su W, Duan X L, Li H T ,Yao S Z . Anal. Chim. Acta, 2017,954:97. |
| [70] | Panja S, Chattopadhyay A P, Ghosh K . Supramol. Chem 2017,29:528. |
| [71] | Wani M A, Thakur N, Pandey M D, Pandey R. New J. Chem., 2017,41:10000. |
| [72] | Zong L Y, Wang C, Song Y C, Xie Y J, Zhang P, Peng Q, Li Q Q, Li Z . Sens. Actuators B-Chem., 2017,252:1105. |
| [73] | Pannipara M , Al-Sehemi A G, rfan A, Assiri M, Kalam A, Al-Ammari Y S . Spectrochim. Acta A, 2018,201:54. |
| [74] | Sie Y W, Li C L, Wan C F, Yan H B, Wu A T . J. Photoch. Photobi. A, 2018,353:19. |
| [75] | 袁石状(Yuan S Z), 张征宇(Zhang Z Y), 王恩举(Wang E J) ( 化学研究与应用(Chemical Research and Application), 2018,30:339. |
| [76] | Wang X Y, Zhao J J, Guo C X, Pei M S, Zhang G Y . Sens. Actuators B-Chem., 2014,193:157. |
| [77] | Gui R, Jin H, Wang Y, Sun J . Sens. Actuators B-Chem., 2017,245:386. |
| [78] | Chen S, Kuang Y F, Zhang P P, Huang Y Z, Wen A L, Zeng X Y, Feng R H, Nie H D, Jiang X C, Long Y F . Sens. Actuators B-Chem., 2017,253:283. |
| [79] | Malek A, Thomas T ,Prasad E . ACS Sustain. Chem. Eng, 2016,4:3497. |
国家自然科学基金项目(21375083)
国家自然科学基金项目(21175085)
大同市重点研发计划(2018014)
大同市重点研发计划(2018016)
/
| 〈 |
|
〉 |