人工光合成制氢
Artificial Photosynthesis for Hydrogen Production
氢气的燃烧热值高(285.8 kJ/mol),且燃烧时只生成水不生成任何污染物,被认为是理想的能源载体。模拟自然界光合作用系统活性中心的结构和功能,利用光催化分解水制取氢气是将太阳能转换为化学能的重要方式,也是人工光合成的重要内容。本文对近年来国内外人工光合成制氢领域取得的重要进展进行了总结,并对人工光合成制氢的发展趋势和前景进行了展望。
Hydrogen (H2) gas acquires a high combustion calorific value (285.8 kJ/mol) and only produces water during combustion, so it is considered as an ideal energy carrier. Photocatalytic H2 evolution from water by simulating the structure and function of active center in natural photosynthesis is not only an important way to convert solar light into chemical energy but also an essential part of artificial photosynthesis. Here, we summarize the recent major progress of this field and forecast the development and potential applications of artificial photosynthetic H2 production in the near future.
solar energy / artificial photosynthesis / H2 production / water splitting / organic transformation
| [1] |
|
| [2] |
|
| [3] |
|
| [4] |
|
| [5] |
|
| [6] |
|
| [7] |
|
| [8] |
|
| [9] |
|
| [10] |
|
| [11] |
|
| [12] |
|
| [13] |
|
| [14] |
|
| [15] |
|
| [16] |
|
| [17] |
|
| [18] |
|
| [19] |
|
| [20] |
|
| [21] |
|
| [22] |
|
| [23] |
|
| [24] |
|
| [25] |
|
| [26] |
|
| [27] |
|
| [28] |
|
| [29] |
|
| [30] |
|
| [31] |
|
| [32] |
|
| [33] |
|
| [34] |
|
| [35] |
|
| [36] |
|
| [37] |
|
| [38] |
|
| [39] |
|
| [40] |
|
| [41] |
|
| [42] |
|
| [43] |
|
| [44] |
|
| [45] |
|
| [46] |
|
| [47] |
|
| [48] |
|
| [49] |
|
| [50] |
|
| [51] |
|
| [52] |
|
| [53] |
|
| [54] |
|
| [55] |
|
| [56] |
|
| [57] |
|
| [58] |
|
| [59] |
|
| [60] |
|
| [61] |
|
| [62] |
|
| [63] |
|
| [64] |
|
| [65] |
|
| [66] |
|
| [67] |
|
| [68] |
|
| [69] |
|
| [70] |
|
| [71] |
|
| [72] |
|
| [73] |
|
| [74] |
|
| [75] |
|
| [76] |
|
| [77] |
|
| [78] |
|
| [79] |
|
| [80] |
|
| [81] |
|
| [82] |
|
| [83] |
|
| [84] |
|
| [85] |
|
| [86] |
|
| [87] |
|
| [88] |
|
| [89] |
|
| [90] |
|
| [91] |
|
| [92] |
|
| [93] |
|
| [94] |
|
| [95] |
|
| [96] |
|
| [97] |
|
| [98] |
|
| [99] |
|
| [100] |
|
| [101] |
|
| [102] |
|
| [103] |
|
| [104] |
|
| [105] |
|
| [106] |
|
| [107] |
|
| [108] |
|
| [1] | Kim J H, Nam D H, Park C B . Curr. Opin. Biotechnol., 2014,28:1. |
| [2] | Lazarides T, Delor M, Sazanovich I V, McCormick T M, Georgakaki I, Charalambidis G, Weinstein J A, Coutsolelos A GS . Chem. Commun., 2014,50:521. |
| [3] | Leung C F, Ng S M, Ko C C, Man W L, Wu J S, Chen L J, Lau T C . Energy. Environ. Sci., 2012,5:7903. |
| [4] | Khnayzer R S, Thoi V S, Nippe M, King A E, Jurss J W, El Roz K A, Long J R, Chang C J, Castellano F N . Energy. Environ. Sci., 2014,7:1477. |
| [5] | Martindale B C M, Hutton G A M, Caputo C A, Reisner E . J. Am. Chem. Soc., 2015,137:6018. |
| [6] | Porcher J P, Fogeron T, Gomez-Mingot M, Derat E, Chamoreau L M, Li Y, Fontecave M . Angew. Chem. Int. Ed., 2015,54:14090. |
| [7] | Lazarides T, McCormick T, Du P W, Luo G G, Lindley B, Eisenberg R . J. Am. Chem. Soc., 2009,131:9192. |
| [8] | Le T T, Akhtar M S, Park D M, Lee J C, Yang O B . Appl. Catal. B -Environ., 2012,111:397. |
| [9] | Hartley C L, DiRisio R J, Screen M E, Mayer K J, McNamara W R . Inorg. Chem., 2016,55:8865. |
| [10] | Guo L, Yang Z, Marcus K, Li Z, Luo B, Zhou L, Wang X, Du Y, Yang Y . Energy. Environ. Sci., 2018,11:106. |
| [11] | Han Q, Cheng Z H, Wang B, Zhang H M, Qu L T . ACS Nano., 2018,12:5221. |
| [12] | Hao X Q, Jin Z L, Yang H, Lu G X, Bi Y P . Appl. Catal.B-Environ., 2017,210:45. |
| [13] | Pachfule P, Acharjya A, Roeser J, Langenhahn T, Schwarze M, Schomacker R, Thomas A, Schmidt J . J. Am. Chem. Soc., 2018,140:1423. |
| [14] | Quo Q, Liang F, Gao X Y, Gan Q C, Li X B, Li J, Lin Z S, Tung C H, Wu L Z . ACS Catal., 2018,8:5890. |
| [15] | Sandroni M, Gueret R, Wegner K D, Reiss P, Fortage J, Aldakov D, Collomb M N . Energy. Environ. Sci., 2018,11:1752. |
| [16] | Zeng D Q, Xu W J, Ong W J, Xu J, Ren H, Chen Y Z, Zheng H F, Peng D L . Appl. Catal.B-Environ., 2018,221:47. |
| [17] | Chen X B, Liu L, Yu P Y, Mao S S . Science., 2011,331:746. |
| [18] | Liu G, Yin L C, Wang J Q, Niu P, Zhen C, Xie Y P, Cheng H M . Energy. Environ. Sci., 2012,5:9603. |
| [19] | Xiao M, Luo B, Lyu M Q, Wang S C, Wang L Z . Adv. Energy Mater., 2018, 8: 180:2820. |
| [20] | Lubner C E, Knorzer P, Silva P J, Vincent K A, Happe T, Bryant D A, Golbeck J H . Biochemistry., 2010,49:10264. |
| [21] | Brown K A, Wilker M B, Boehm M, Dukovic G, King P W . J. Am. Chem. Soc., 2012,134:5627. |
| [22] | Greene B L, Joseph C A, Maroney M J, Dyer R B . J. Am. Chem. Soc., 2012,134:11108. |
| [23] | Brown K A, Dayal S, Ai X, Rumbles G, King P W . J. Am. Chem. Soc., 2010,132:9672. |
| [24] | Brown K A, Song Q, Mulder D W, King P W . ACS Nano, 2014,8:10790. |
| [25] | Caputo C A, Gross M A, Lau V W, Cavazza C, Lotsch B V, Reisner E . Angew. Chem. Int. Ed. Engl., 2014,53:11538. |
| [26] | Caputo C A, Wang L, Beranek R, Reisner E . Chem.Sci, 2015,6:5690. |
| [27] | Chica B, Wu C H, Liu Y, Adams M W W, Lian T Q, Dyer R B . Energy. Environ. Sci., 2017,10:2245. |
| [28] | Peters J W, Lanzilotta W N, Lemon B J, Seefeldt L C . Science, 1998,282:1853. |
| [29] | Nicolet Y, Piras C, Legrand P, Hatchikian C E, Fontecilla-Camps J C . Structure, 1999,7:13. |
| [30] | Cao W N, Wang F, Wang H Y, Chen B, Feng K, Tung C H, Wu L Z . Chem. Commun., 2012,48:8081. |
| [31] | Jian J X, Ye C, Wang X Z, Wen M, Li Z J, Li X B, Chen B, Tung C H, Wu L Z . Energy. Environ. Sci., 2016,9:2083. |
| [32] | Wang F, Wang W G, Wang X J, Wang H Y, Tung C H, Wu L Z . Angew. Chem. Int. Ed. Engl., 2011,50:3193. |
| [33] | Wang F, Wang W G, Wang H Y, Si G, Tung C H, Wu L Z . ACS. Catal., 2012,2:407. |
| [34] | Gloaguen F, Lawrence J D, Rauchfuss T B . J. Am. Chem. Soc., 2001,123:9476. |
| [35] | Song L C, Tang M Y, Su F H, Hu Q M . Angew. Chem. Int. Ed., 2006,45:1130. |
| [36] | Song L C, Wang L X, Tang M Y, Li C G, Song H B, Hu Q M . Organometallics., 2009,28:3834. |
| [37] | Na Y, Wang M, Pan J X, Zhang P, Akermark B, Sun L C . Inorg. Chem., 2008,47:2805. |
| [38] | Kluwer A M, Kapre R, Hartl F, Lutz M, Spek A L, Brouwer A M, van Leeuwen P W N M, Reek J N H . Proc. Natl. Acad. Sci. USA., 2009,106:10460. |
| [39] | Wang W G, Wang F, Wang H Y, Si G, Tung C H, Wu L Z . Chem. Asian J., 2010,5:1796. |
| [40] | Wang H Y, Si G, Cao W N, Wang W G, Li Z J, Wang F, Tung C H, Wu L Z . Chem. Commun., 2011,47:8406. |
| [41] | Wen F Y, Wang X L, Huang L, Ma G J, Yang J H, Li C . ChemSusChem., 2012,5:849. |
| [42] | Li C B, Li Z J, Yu S, Wang G X, Wang F, Meng Q Y, Chen B, Feng K, Tung C H, Wu L Z . Energy. Environ. Sci., 2013,6:2597. |
| [43] | Jian J X, Liu Q, Li Z J, Wang F, Li X B, Li C B, Liu B, Meng Q Y, Chen B, Feng K, Tung C H, Wu L Z . Nat. Commun., 2013,4:2695. |
| [44] | Wang F, Liang W J, Jian J X, Li C B, Chen B, Tung C H, Wu L Z . Angew. Chem. Int. Ed. Engl., 2013,52:8134. |
| [45] | Wen M, Li X B, Jian J X, Wang X Z, Wu H L, Chen B, Tung C H, Wu L Z . Sci. Rep., 2016,6:29851. |
| [46] | Gimbert-Surinach C, Albero J, Stoll T, Fortage J, Collomb M N, Deronzier A, Palomares E, Llobet A . J. Am. Chem. Soc., 2014,136:7655. |
| [47] | Yuan Y J, Chen D Q, Xiong M, Zhong J S, Wan Z Y, Zhou Y, Liu S, Yu Z T, Yang L X, Zou Z G . Appl.Catal.B-Environ., 2017,204:58. |
| [48] | Lv H J, Ruberu T P A, Fleischauer V E, Brennessel W W, Neidig M L, Eisenberg R. J. Am. Chem. Soc., 2016,138:11654. |
| [49] | Han Z, Qiu F, Eisenberg R, Holland P L, Krauss T D . Science, 2012,338:1321. |
| [50] | Li Z J, Li X B, Wang J J, Yu S, Li C B, Tung C H, Wu L Z . Energy. Environ. Sci., 2013,6:465. |
| [51] | Li Z J, Fan X B, Li X B, Li J X, Ye C, Wang J J, Yu S, Li C B, Gao Y J, Meng Q Y, Tung C H, Wu L Z . J. Am. Chem. Soc., 2014,136:8261. |
| [52] | Li X B, Gao Y J, Wang Y, Zhan F, Zhang X Y, Kong Q Y, Zhao N J, Guo Q, Wu H L, Li Z J, Tao Y, Zhang J P, Chen B, Tung C H, Wu L Z . J. Am. Chem. Soc., 2017,139:4789. |
| [53] | Liu M, Chen Y, Su J, Shi J, Wang X, Guo L J . Nat. Energy., 2016,1:16151. |
| [54] | Wu L Z, Chen B, Li Z J, Tung C H . Acc. Chem. Res., 2014,47:2177. |
| [55] | Pan C, Takata T, Nakabayashi M, Matsumoto T, Shibata N, Ikuhara Y, Domen K . Angew. Chem. Int. Ed. Engl., 2015,54:2955. |
| [56] | Maeda K, Takata T, Hara M, Saito N, Inoue Y, Kobayashi H, Domen K . J. Am. Chem. Soc., 2005,127:8286. |
| [57] | Mu L C, Zhao Y, Li A L, Wang S Y, Wang Z L, Yang J X, Wang Y, Liu T F, Chen R T, Zhu J, Fan F T, Li R G, Li C . Energy. Environ. Sci., 2016,9:2463. |
| [58] | Wang B, Shen S H, Guo L J . ChemCatChem., 2016,8:798. |
| [59] | Wang D A, Hisatomi T, Takata T, Pan C S, Katayama M, Kubota J, Domen K . Angew. Chem. Int. Ed., 2013,52:11252. |
| [60] | Takata T, Pan C S, Nakabayashi M, Shibata N, Domen K . J. Am. Chem. Soc., 2015,137:9627. |
| [61] | Bard A J . J. Photochem., 1979,10:59. |
| [62] | Abe R, Sayama K, Domen K, Arakawa H . Chem. Phys. Lett., 2001,344:339. |
| [63] | Maeda K, Higashi M, Lu D L, Abe R, Domen K . J. Am. Chem. Soc., 2010,132:5858. |
| [64] | Liu J, Ke J, Li Y, Liu B J, Wang L D, Xiao H N, Wang S B . Appl. Catal. B-Environ., 2018,236:396. |
| [65] | Abe R, Shinmei K, Koumura N, Hara K, Ohtani B . J. Am. Chem. Soc., 2013,135:16872. |
| [66] | Wang W, Chen J, Li C, Tian W . Nat.Commun, 2014,5:4647. |
| [67] | Zhu M, Sun Z, Fujitsuka M, Majima T . Angew. Chem. Int. Ed. Engl., 2018,57:2160. |
| [68] | Wang Q, Hisatomi T, Jia Q X, Tokudome H, Zhong M, Wang C Z, Pan Z H, Takata T, Nakabayashi M, Shibata N, Li Y B, Sharp I D, Kudo A, Yamada T, Domen K . Nat.Mater, 2016,15:611. |
| [69] | Wang Q, Hisatomi T, Suzuk Y, Pan Z, Seo J, Katayama M, Minegishi T, Nishiyama H, Takata T, Seki K, Kudo A, Yamada T, Domen K . J. Am. Chem. Soc., 2017,139:1675. |
| [70] | Fujishima A, Honda K . Nature, 1972,238:37. |
| [71] | Mersch D, Lee C Y, Zhang J Z, Brinkert K, Fontecilla-Camps J C, Rutherford A W, Reisner E . J. Am. Chem. Soc., 2015,137:8541. |
| [72] | Wang W, Wang H, Zhu Q, Qin W, Han G, Shen J R, Zong X, Li C . Angew. Chem. Int. Ed., 2016,55:9229. |
| [73] | Li Z, Wang W, Ding C, Wang Z, Liao S, Li C . Energy. Environ. Sci., 2017,10:765. |
| [74] | Sivula K, Zboril R, Le Formal F, Robert R, Weidenkaff A, Tucek J, Frydrych J, Graetzel M . J. Am. Chem. Soc., 2010,132:7436. |
| [75] | Kment S, Schmuki P, Hubicka Z, Machala L, Kirchgeorg R, Liu N, Wang L, Lee K, Olejnicek J, Cada M, Gregora I, Zboril R . ACS Nano, 2015,9:7113. |
| [76] | Luo Z, Li C, Liu S, Wang T, Gong J . Chem.Sci, 2017,8:91. |
| [77] | Tang P, Xie H, Ros C, Han L, Biset-Peiro M, He Y, Kramer W, Rodriguez A P, Saucedo E, Galan-Mascaros J R, Andreu T, Morante J R, Arbiol J Energy. Environ. Sci., 2017,10:2124. |
| [78] | Seabold J A, Choi K S . J. Am. Chem. Soc., 2012,134:2186. |
| [79] | Kim T W, Choi K S . Science, 2014,343:990. |
| [80] | Gao X, Li J, Du R, Zhou J, Huang M Y, Liu R, Li J, Xie Z, Wu L Z, Liu Z, Zhang J . Adv Mater, 2017,29:1605308. |
| [81] | Oh K, Meriadec C, Lassalle-Kaiser B, Dorcet V, Fabre B, Ababou-Girard S, Joanny L, Gouttefangeas F, Loget G . Energy. Environ. Sci., 2018,11:2590. |
| [82] | Kenney M J, Gong M, Li Y, Wu J Z, Feng J, Lanza M, Dai H . Science, 2013,342:836. |
| [83] | Mayer M T, Du C, Wang D . J. Am. Chem. Soc., 2012,134:12406. |
| [84] | Chandra D, Saito K, Yui T, Yagi M . Angew Chem. Int. Ed., 2013,52:12606. |
| [85] | Ma M, Zhang K, Li P, Jung M S, Jeong M J, Park J H . Angew Chem. Int. Ed., 2016,55:11819. |
| [86] | Solarska R, Bienkowski K, Zoladek S, Majcher A, Stefaniuk T, Kulesza P J, Augustynski J . Angew Chem. Int. Ed., 2014,53:14196. |
| [87] | Li X B, Tung C H, Wu L Z . Nat. Rev. Chem., 2018,2:160. |
| [88] | Nann T, Ibrahim S K, Woi P M, Xu S, Ziegler J, Pickett C J . Angew. Chem. Int. Ed. Engl., 2010,49:1574. |
| [89] | Wu H L, Li X B, Tung C H, Wu L Z . Adv. Sci., 2018,5:1700684. |
| [90] | Liu B, Li X B, Gao Y J, Li Z J, Meng Q Y, Tung C H, Wu L Z . Energy. Environ. Sci., 2015,8:1443. |
| [91] | Li X B, Liu B, Wen M, Gao Y J, Wu H L, Huang M Y, Li Z J, Chen B, Tung C H, Wu L Z . Adv. Sci., 2016,3:1500282. |
| [92] | Li J, Gao X, Liu B, Feng Q L, Li X B, Huang M Y, Liu Z F, Zhang J, Tung C H, Wu L Z . J. Am. Chem. Soc., 2016,138:3954. |
| [93] | Pan L F, Kim J H, Mayer M T, Son M K, Ummadisingu A, Lee J S, Hagfeldt A, Luo J S, Gratzel M . Nature Catalysis, 2018,1:412. |
| [94] | Meng Q Y, Zhong J J, Liu Q, Gao X W, Zhang H H, Lei T, Li Z J, Feng K, Chen B, Tung C H, Wu L Z . J. Am. Chem. Soc., 2013,135:19052. |
| [95] | Zhong J J, Meng Q Y, Liu B, Li X B, Gao X W, Lei T, Wu C J, Li Z J, Tung C H, Wu L Z . Org. Lett., 2014,16:1988. |
| [96] | Chen B, Wu L Z, Tung C H . Acc. Chem. Res., 2018,51:2512. |
| [97] | Wu C J, Meng Q Y, Lei T, Zhong J J, Liu W Q, Zhao L M, Li Z J, Chen B, Tung C H, Wu L Z . ACS Catal., 2016,6:4635. |
| [98] | Zhang G, Liu C, Yi H, Meng Q, Bian C, Chen H, Jian J X, Wu L Z, Lei A . J. Am. Chem. Soc., 2015,137:9273. |
| [99] | Yang Q, Zhang L, Ye C, Luo S, Wu L Z, Tung C H . Angew Chem. Int. Ed., 2017,56:3694. |
| [100] | Zheng Y W, Chen B, Ye P, Feng K, Wang W, Meng Q Y, Wu L Z, Tung C H . J. Am. Chem. Soc., 2016,138:10080. |
| [101] | Zheng Y W, Ye P, Chen B, Meng Q Y, Feng K, Wang W, Wu L Z, Tung C H . Org. Lett., 2017,19:2206. |
| [102] | Li X B, Li Z J, Gao Y J, Meng Q Y, Yu S, Weiss R G, Tung C H, Wu L Z . Angew. Chem. Int.Ed., 2014,53:2085. |
| [103] | Zhao L M, Meng Q Y, Fan X B, Ye C, Li X B, Chen B, Ramamurthy V, Tung C H, Wu L Z . Angew. Chem. Int. Ed. Engl., 2017,56:3020. |
| [104] | Chai Z G, Zeng T T, Li Q, Lu L Q, Xiao W J, Xu D S . J. Am. Chem. Soc., 2016,138:10128. |
| [105] | Liu H, Xu C Y, Li D D, Jiang H L . Angew. Chem. Int. Ed., 2018,57:5379. |
| [106] | Wang J J, Li Z J, Li X B, Fan X B, Meng Q Y, Yu S, Li C B, Li J X, Tung C H, Wu L Z . ChemSusChem., 2014,7:1468. |
| [107] | Han G Q, Jin Y H, Burgess R A, Dickenson N E, Cao X M, Sun Y J . J. Am. Chem. Soc., 2017,139:15584. |
| [108] | Kasap H, Achilleos D S, Huang A, Reisner E . J. Am. Chem. Soc., 2018,140:11604. |
国家自然科学基金项目(91427303)
国家自然科学基金项目(21861132004)
国家自然科学基金项目(21603248S)
科技部和王宽诚基金资助(2017YFA0206903)
/
| 〈 |
|
〉 |