分子印迹聚合物用于环境内分泌干扰物的检测与去除
Molecularly Imprinting Polymers for Detection and Removal of Environmental Endocrine Disruptors
环境内分泌干扰物对人体健康和生态环境具有严重危害,发展高效的环境内分泌干扰物检测方法与去除技术具有重要意义。由于拥有高度的吸附选择性、较大的吸附容量和良好的可重复利用性,分子印迹聚合物在环境内分泌干扰物的检测与去除方面得到了诸多应用。本文介绍了分子印迹聚合物的制备方法及性能特点,综述了近年来基于分子印迹聚合物的固相萃取技术和传感器技术在环境内分泌干扰物的灵敏、特异性检测中的应用,以及基于分子印迹聚合物的吸附技术与其他方法的联用技术用于环境内分泌干扰物的选择性高效去除,并分析了分子印迹聚合物在合成和使用方面存在的问题,展望了其应用前景。
Environmental endocrine disruptors(EEDs) have very serious harms to human health and ecological environment, thus it is of great significance to develop efficient technologies to detect and remove EEDs in real environmental samples. Due to their traits of high adsorption selectivity, large adsorption ability and good regeneration ability, molecularly imprinted polymers(MIPs) have become more and more important in the applications of detection and removal of EEDs. In this paper, the features of EEDs and their application in our daily life, in industries and other aspects are introduced. And also the characteristics, preparation methods and performance characteristics of MIPs are described. In addition, the applications of MIPs based on solid phase extraction(SPE) method and sensor technology in the sensitive and specific detection of the low background concentration EEDs, and also the applications of MIPs based on adsorption technology and other hyphenated techniques in the selective, fast and efficient removal of EEDs, are reviewed. Furthermore, the study work of our laboratory in this respect are presented in this review. Last but not least, the problems in the synthesis and use of MIPs are also analyzed in detail, and the applications of MIPs in the future are prospected.
molecularly imprinted polymers / environmental endocrine disruptors(EEDs) / detection / removal
| [1] |
|
| [2] |
|
| [3] |
|
| [4] |
|
| [5] |
|
| [6] |
|
| [7] |
王荣艳(Wang R Y), 王培龙(Wang P L), 王静(Wang J), 王锡昌(Wang X C), 钟耀广(Zhong Y G) . 现代科学仪器 (Modern Scientific Instruments), 2008,1:11. |
| [8] |
肖华花(Xiao H H), 刘国光(Liu G G) . 化学通报 (Chemistry), 2009,72:701. |
| [9] |
|
| [10] |
|
| [11] |
|
| [12] |
史瑞雪(Shi R X), 郭成海(Guo C H), 邹小红(Zhou X H), 朱春野(Zhu Chun Ye), 左言军(Zuo Y J), 邓云度(Deng Y D) . 化学进展 (Progress in Chemistry), 2002,14:182. |
| [13] |
|
| [14] |
|
| [15] |
|
| [16] |
|
| [17] |
郭秀春(Guo X C), 周文辉(Zhou W H), . 化学研究 (Chemical Research), 2012,23:103. |
| [18] |
|
| [19] |
|
| [20] |
|
| [21] |
|
| [22] |
|
| [23] |
司汴京(Si B J), 陈长宝(Chen C B), 周杰(Zhou J) . 化学进展 (Progress in Chemistry), 2009,21:1813. |
| [24] |
|
| [25] |
|
| [26] |
|
| [27] |
阚显文(Kan X W), 尹宇新(Yin Y X), 耿志荣(Geng Z R), 王志林(Wang Z L) . 化学进展 (Progress in Chemistry), 2010,22:107. |
| [28] |
|
| [29] |
|
| [30] |
|
| [31] |
|
| [32] |
|
| [33] |
|
| [34] |
|
| [35] |
|
| [36] |
|
| [37] |
|
| [38] |
|
| [39] |
|
| [40] |
|
| [41] |
|
| [42] |
|
| [43] |
|
| [44] |
|
| [45] |
|
| [46] |
雷志刚(Lei Z G), 温翠萍(Wen C P), 李群生(Li Q S), 朱吉钦(Zhu J Q), 吴晓华(Wu X H), 赵宇静(Zhao Y H) . 现代化工 (Modern Chemical Industry), 2011,31:53. |
| [47] |
张圣虎(Zhang S H), 张易曦(Zhang Y X), 吉贵祥(Ji G X), 徐怀洲(Xu H Z), 刘济宁(Liu J N), 石利利(Shi L L) . 分析化学 (Chinese. J. Anal. Chem.), 2016,44:19. |
| [48] |
|
| [49] |
|
| [50] |
|
| [51] |
谷勋刚(Gu X G) . 中国科学技术大学 (Journal of University of Science and Technology of China), 2007,1. |
| [52] |
|
| [53] |
|
| [54] |
|
| [55] |
|
| [56] |
杨眉(Yang M), 侯长军(Hou C J), 霍丹群(Huo D Q), 李贤良(Li X L) . 材料导报 (Material Reviews), 2012: 69. |
| [57] |
刘祺文(Liu Q W), 熊远福(Xiong Y F), 王锦(Wang J), 文祝友(Wen Z Y), 熊海蓉(Xiong H R), 胡红远(Hu H Y) . 环境科技 (Environmental Science and Technology), 2015,28:63. |
| [58] |
|
| [59] |
|
| [60] |
|
| [61] |
|
| [62] |
|
| [63] |
|
| [64] |
|
| [65] |
|
| [66] |
|
| [67] |
杨钰昆(Yang Y K), 王小敏(Wang X M), 方国臻(Fang G Z), 云雅(Yun Y), 郭婷(Guo T), 王硕(Wang S), . 化学进展 (Progress in Chemistry), 2016,28:1351. |
| [68] |
|
| [69] |
|
| [70] |
|
| [71] |
|
| [72] |
|
| [73] |
|
| [74] |
|
| [75] |
|
| [76] |
|
| [77] |
|
| [78] |
|
| [79] |
|
| [80] |
|
| [81] |
|
| [82] |
|
| [83] |
|
| [84] |
|
| [85] |
|
| [86] |
|
| [87] |
|
| [88] |
|
| [89] |
|
| [1] | Wolff M S, Ann N. Y . Acad. Sci., 2006,1076:228. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/17119205 |
| [2] | Russart K, Nelson R J . Physiol. Behavior., 2017,190:82. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/28870443 |
| [3] | Wang R, Ma X, Zhang X J, Li X, Li D P, Dang Y F . Ecotoxicol. Environ. Saf., 2019,170:789. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/30593992 |
| [4] | Wulff G, Sarhan A, Zabrocki K . Cheminform, 1974,14:4329. |
| [5] | BelBruno, Joseph J . Chem. Rev., 2019,119:94. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/30246529 |
| [6] | Vlatakis G, Andersson L I, Müller R, Mosbach K . Nature, 1993,361:645. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/8437624 |
| [7] | 王荣艳(Wang R Y), 王培龙(Wang P L), 王静(Wang J), 王锡昌(Wang X C), 钟耀广(Zhong Y G) . 现代科学仪器 (Modern Scientific Instruments), 2008,1:11. |
| [8] | 肖华花(Xiao H H), 刘国光(Liu G G) . 化学通报 (Chemistry), 2009,72:701. |
| [9] | Ye L, Mosbach K . Chem Mater, 2008,20:859. |
| [10] | Turiel E, Martín-Esteban A . Anal. Chim. Acta, 2010,668:87. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/20493285 |
| [11] | Alexander C, H?kan S Andersson, Andersson L I, Ansell R J, Whitcombe M J . J. Mol. Recognit., 2006,19:106. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/16395662 |
| [12] | 史瑞雪(Shi R X), 郭成海(Guo C H), 邹小红(Zhou X H), 朱春野(Zhu Chun Ye), 左言军(Zuo Y J), 邓云度(Deng Y D) . 化学进展 (Progress in Chemistry), 2002,14:182. |
| [13] | Cheong W J, Yang S H, Ali F . J. Sep. Sci., 2013,36:609. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/23281278 |
| [14] | Whitcombe M J, Rodriguez M E, Villar P, Vulfson E N . J. Am. Chem. Soc., 1995,117:7105. |
| [15] | Yoshikawa M, Tharpa K, ?tefan Ovidiu D . Chem. Rev, 2016,116:11500. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/27610706 |
| [16] | Bossi A, Bonini F, Turner A P F, Piletsky S A . Biosens. Bioelectron., 2007,22, 1131. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/16891110 |
| [17] | 郭秀春(Guo X C), 周文辉(Zhou W H), . 化学研究 (Chemical Research), 2012,23:103. |
| [18] | Vasapollo G, Sole R D, Mergola L, Lazzoi M R, Scardino A . Int. J. Mol. Sci., 2011,12, 5908. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/22016636 |
| [19] | Sun Z, W Schüssler, Sengl M, Niessner R, Knopp D . Anal. Chim. Acta, 2008,620:73. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/18558126 |
| [20] | Yan L S, Wang Y M, Wang Z H, Luo G A . Chem. Res. Chinese Univer., 2001,22:2008. |
| [21] | Yao J, Li X, Qin W . Anal. Chim. Acta, 2008,610:282. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/18291141 |
| [22] | Li C, Ma X, Zhang X, Wang R, Li X, Liu Q J . J. Sep. Sci., 2017,40:1621. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/28168865 |
| [23] | 司汴京(Si B J), 陈长宝(Chen C B), 周杰(Zhou J) . 化学进展 (Progress in Chemistry), 2009,21:1813. |
| [24] | Dai H, Xiao D, He H, Li H, Yuan D, Zhang C . Microchim. Acta, 2015,182:893. |
| [25] | Huang R, Ma X, Li X, Guo L, Xie X, Zhang M, Li J . J. Colloid. Interf. Sci., 2018,514:544. |
| [26] | Alizadeh T, Mirzaee S, Rafiei F . Int. J. Environ. Anal. Chem., 2017,97:1. |
| [27] | 阚显文(Kan X W), 尹宇新(Yin Y X), 耿志荣(Geng Z R), 王志林(Wang Z L) . 化学进展 (Progress in Chemistry), 2010,22:107. |
| [28] | Andersson L I . J. Chromatogr. B., 2000,739:163. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/10744324 |
| [29] | Words K . Chromatographia, 2001,53:599. |
| [30] | Liang W, Yu X P, University J N . Metallurgical Analysis, 2013,33:33. |
| [31] | Omidi F, Behbahani M, Abandansari H S, Sedighi A, Shahtaheri S . J. Environ. Health. Sci. Eng., 2014,12:137. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/25426299 |
| [32] | Wan Ibrahim W A, Abd Ali L I, Sulaiman A, Sanagi M M, Aboul-Enein H Y . Crit. Rev. Anal. Chem., 2014,44:233. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/25391563 |
| [33] | Chen Y, Ma X, Huang M, Peng J, Li C . Anal. Methods., 2016,8:824. |
| [34] | Zhi K K, Dong A J, Yang X, Zhao Q Y, Zhao H T, Zhao H, Wang J, Xu P F . Acta Chim. Sinica, 2016,74:199. |
| [35] | Vlatakis G, Andersson L I, Müller R, Mosbach K . Nature, 1993,361:645. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/8437624 |
| [36] | Liu Y, Ai K, Lu L . Chem. Rev., 2014,114:5057. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/24517847 |
| [37] | Petrovic M, Barceló D . Chromatographia, 2002,56:535. |
| [38] | Fernándezsanjuan M, Rigol A, Sahuquillo A, Sonia Rodríguez-Cruz, Lacorte S . Anal. Bioanal. Chem., 2009,394:1525. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/19305980 |
| [39] | Lafleur A D, Schug K A . Anal. Chim. Acta, 2011,696:6. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/21621029 |
| [40] | Adamusova H, Bosakova Z, Coufal P, Pacakova V . J. Sep. Sci., 2014,37:885. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/24488827 |
| [41] | Hennion M C . Chromatogr. A, 1999,856:3. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/10526783 |
| [42] | Martasanchez A V, Caldas S S, Schneider A, Cardoso Sónia Maria Vaz Sanches, Primel E G . Environ. Sci. Pollut. Res., 2018,25:1. |
| [43] | Li D P, Ma X G, Wang R, Yu Y . Anal. Bioanal. Chem., 2016,409:1. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/27837266 |
| [44] | Kataoka H, Lord H L, Pawliszyn J . Royal. Soc. Chem., 2000: 36. |
| [45] | Martínez C, Ramírez N, Gómez V, Pocurull E, Borrull F . Talanta, 2013,116:937. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/24148498 |
| [46] | 雷志刚(Lei Z G), 温翠萍(Wen C P), 李群生(Li Q S), 朱吉钦(Zhu J Q), 吴晓华(Wu X H), 赵宇静(Zhao Y H) . 现代化工 (Modern Chemical Industry), 2011,31:53. |
| [47] | 张圣虎(Zhang S H), 张易曦(Zhang Y X), 吉贵祥(Ji G X), 徐怀洲(Xu H Z), 刘济宁(Liu J N), 石利利(Shi L L) . 分析化学 (Chinese. J. Anal. Chem.), 2016,44:19. |
| [48] | Rezaee M, Yamini Y, Faraji M J . Chromatogr. A, 2010,1217:2342. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/20005521 |
| [49] | D’Orazio G, Asensio-Ramos M, Hernández-Borges J, Fanali S, Rodríguez-Delgado M . J. Chromatogr A, 2014,1344:109. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/24780255 |
| [50] | Cunha S C, Fernandes J O . Food Control., 2013,33:549. |
| [51] | 谷勋刚(Gu X G) . 中国科学技术大学 (Journal of University of Science and Technology of China), 2007,1. |
| [52] | Daneshvand B, Raofie F . J. Iran. Chem. Soc., 2015,12:1. |
| [53] | Chen L, Wang H, Zeng Q, Xu Y, Sun L, Xu H . J. Chromatogr. Sci., 2009,47:614. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/19772737 |
| [54] | Castiglioni S, Bagnati R, Calamari D, Fanelli R, Zuccato E . J. Chromatogr. A, 2005,1092:206. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/16199227 |
| [55] | He C, Long Y, Pan J, Li K, Liu F . J. Biochem. Bioph. Meth., 2008,70:133. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/17107715 |
| [56] | 杨眉(Yang M), 侯长军(Hou C J), 霍丹群(Huo D Q), 李贤良(Li X L) . 材料导报 (Material Reviews), 2012: 69. |
| [57] | 刘祺文(Liu Q W), 熊远福(Xiong Y F), 王锦(Wang J), 文祝友(Wen Z Y), 熊海蓉(Xiong H R), 胡红远(Hu H Y) . 环境科技 (Environmental Science and Technology), 2015,28:63. |
| [58] | Mehdinia A, Ahmadifar M, Aziz-Zanjani M O, Jabbari A, Hashtroudi M S . Analyst, 2012,137:4368. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/22866325 |
| [59] | Li C, Ma X, Zhang X, Wang R, Chen Y, Li Z . Anal. Bioanal. Chem., 2016,408:7857. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/27580604 |
| [60] | Wang L, Yan H, Yang C, Li Z, Qiao F . J. Chromatogr. A, 2016,1456:58 https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/27328886 |
| [61] | Nascimento B V D, De A S M R, Augusto L M, Lucio D S C, Campos D L E . J. Appl. Sci., 2017,12:380. |
| [62] | Wang J, Wang Q M, Tian L L, Yang C, Yu S H, Yang C . Chinese J. Anal. Chem., 2015,43:1777. |
| [63] | Badia-Laino R, Diaz-Garcia M E, Gonzalez A F, Francos M A E, Lopez D F . Curr. Top. Med. Chem., 2015,15:262. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/25547967 |
| [64] | Watabe Y, Kubo T, Nishikawa T, Fujita T, Kaya K, Hosoya K . Chromatogr A, 2006,1120:252. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/16460748 |
| [65] | Guo L H, Ma X G, Xie X W, Huang R F, Zhang M Y, Li J, Zeng G L, Fan Y M . Chem. Eng. J., 2019,361:245. |
| [66] | Li J, Ma X, Zhang M, Li D P, Yuan Y, Fan Y M, Xie X W, Guo L H, Zeng G L . J. Electrochem. Soc., 2019,166:B84. |
| [67] | 杨钰昆(Yang Y K), 王小敏(Wang X M), 方国臻(Fang G Z), 云雅(Yun Y), 郭婷(Guo T), 王硕(Wang S), . 化学进展 (Progress in Chemistry), 2016,28:1351. |
| [68] | Atar N, Eren T, Mehmet Lütfi Yola, Wang S B . Sensor. Actuat. B. Chem., 2015,216:638. |
| [69] | Yuan L, Zhang J, Zhou P, Chen J, Wang R, Wen T . Biosens. Bioelectron., 2011,29:29. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/21875784 |
| [70] | Zhang M Y, Ma X G, Li J, Huang R F, Guo L H, Zhang X F, Fan Y M, Xie X W, Zeng G L . Chemosphere, 2019,234:196. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/31220653 |
| [71] | Li X J, Wang X J, Li L L, Duan H M, Luo C N . Talanta, 2015,131:354. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/25281114 |
| [72] | Dadkhah S, Ziaei E, Mehdinia A, Baradaran Kayyal T, Jabbari A . Microchim. Acta, 2016,183:1933. |
| [73] | Huang B, Li X, Sun W, Ren D, Li X, Li X . Environ. Sci. Pollut. Res. Int., 2014,21:12898. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/24974791 |
| [74] | Sarkar S, Ali S, Rehmann L, Nakhla G, Ray M B . J. Hazard. Mater., 2014,278:16. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/24937659 |
| [75] | Chang H S, Choo K H, Lee B, Choi S J . J. Hazard. Mater., 2009,172:1. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/19632774 |
| [76] | Delgado L F, Charles P, Glucina K, Morlay C . Sci. Total. Environ., 2012,435:509. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/22885596 |
| [77] | Hua S J, Zhao L, Cao L Y, Wang X Q, Gao J S, Xu C M . Chem. Eng. J., 2018,345:414. |
| [78] | Liu B Z, Yang J L, Wang M, Wu X Y . Int. J. Electrochem. Sci., 2018,13:11953. |
| [79] | Zhang Z, Li L, Wang H M, Guo L P, Zhai Y Y, Zhang J, Yang Y W, Wang H L, Yin Z Z, Lu Y X . Appli. Surf. Sci., 2018,448:380. |
| [80] | Plieva F M, Mattiasson B, Le Parquier M . J. Sep. Sci., 2015,32:1471. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/19399860 |
| [81] | Murray A, ?rmeci Banu, Lai E P C . Water. Sci. Technol. J. Int. Associ. Water Pollut. Res., 2016,73:176. |
| [82] | Dai C M, Zhang J, Zhang Y L, Zhou X F, Duan Y P, Liu S G . Chem. Eng. J., 2012,211:302. |
| [83] | Duan Y P, Dai C M, Zhang Y L, Chen L . Anal. Chim. Acta, 2013,758:93. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/23245900 |
| [84] | Xia X, Lai E P C, ?rmeci B . Environ. Sci. Pollut. Res. Int., 2013,20:3331. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/23097074 |
| [85] | Xie X W, Ma X G, Guo L H, Fan Y M, Zeng G L, Zhang M Y, Li J . Chem. Eng. J., 2019,357:56. |
| [86] | Tang H, Zhu L, Yu C, Shen X . Sep. Purif. Technol., 2012,95:165. |
| [87] | Fernández-Alvarez P, Le N M, Guieysse B . J. Hazard. Mater., 2009,163:1107. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/18768258 |
| [88] | Liu F, Liu Q, Zhang Y H, Liu Y J, Wan Y C, Gao K C, Huang Y, Wei X, Wang H Y, Shi Y, Huang Z, Lu B . Chem. Eng. J., 2015,262:989. |
| [89] | Xie Y T, Li H B, Wang L, Liu Q, Shi Y, Zheng H Y . Water. Res., 2011,45:1189. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/21131017 |
国家自然科学基金项目(41272262)
广州市科技计划项目(201803030040)
广东省教育厅重大项目(自然科学)(261555101)
/
| 〈 |
|
〉 |