表面超疏水对摩擦学性能的影响:机理、现状与展望
Effects of Superhydrophobic Surface on Tribological Properties: Mechanism, Status and Prospects
超疏水表面由于极端的非润湿特性,在减阻、耐磨、防腐蚀、防结冰和自清洁等领域有着极为广泛的潜在应用。表面粗糙结构和低表面自由能是形成超疏水表面的两个决定因素,也是超疏水表面具有优异的摩擦学性能的主要原因。本文主要对近年来超疏水表面在摩擦学领域的研究进行总结。首先分析了超疏水表面摩擦学的相关理论,然后重点阐述了超疏水表面在摩擦学领域的研究现状,探讨了影响超疏水表面摩擦学性能的因素和作用机理,并对耐磨超疏水表面和超滑表面的摩擦学研究进行了分析。最后提出了超疏水表面摩擦学研究应该关注的重点和方向。本综述旨在引起更多学者对超疏水表面摩擦学研究的关注,对于扩大超疏水表面的应用领域具有重要的理论价值和现实意义。
Due to its extreme non-wetting properties, superhydrophobic surface has a wide range of potential applications in the fields of drag reduction, wear resistance, anti-corrosion, anti-icing, self-cleaning, etc. Surface roughness and low surface free energy are the two determinants of forming superhydrophobic surface and the main reasons of excellent tribological properties of superhydrophobic surface. In this paper, the research on superhydrophobic surface in the field of tribology in recent years is summarized. Firstly, the related theories of the tribology of superhydrophobic surface are analyzed. Then the research status of superhydrophobic surface in the field of tribology is emphatically expounded, and the factors affecting the tribological properties of superhydrophobic surface and its mechanism are discussed. In addition, the tribological study of wear-resistant superhydrophobic surface and slippery liquid infused porous surface(SLIPS) are also analyzed. Finally, the paper puts forward the focus and direction of tribology research on superhydrophobic surface. This review, which has important theoretical and practical significance for expanding the application field of superhydrophobic surface, aims to attract more scholars’ attention to the tribological study of superhydrophobic surface.
superhydrophobic / tribology / wear / wear resistance
| [1] |
邵静静(Shao J J), 蔺存国(Lin C. G), 张金伟(Zhang J W), 张桂玲(Zhang G L). 涂料工业 (Paint & Coatings Industry), 2008,38(10):39. |
| [2] |
高雪峰(Gao X F), 江雷(Jiang L). 物理 (Physics), 2006,35(7):559. |
| [3] |
王政(Wang Z), 李田(Li T), 李明(Li M), 张继业(Zhang J Y). 河北科技大学学报 (Journal of Hebei University of Science and Technology), 2017,38(4):325. |
| [4] |
|
| [5] |
|
| [6] |
|
| [7] |
|
| [8] |
|
| [9] |
|
| [10] |
|
| [11] |
|
| [12] |
|
| [13] |
|
| [14] |
|
| [15] |
|
| [16] |
|
| [17] |
|
| [18] |
|
| [19] |
|
| [20] |
|
| [21] |
|
| [22] |
|
| [23] |
|
| [24] |
|
| [25] |
|
| [26] |
|
| [27] |
|
| [28] |
|
| [29] |
|
| [30] |
|
| [31] |
|
| [32] |
|
| [33] |
|
| [34] |
|
| [35] |
|
| [36] |
|
| [37] |
|
| [38] |
|
| [39] |
|
| [40] |
|
| [41] |
|
| [42] |
万轶(Wan Y), 李建亮(Li J L), 熊党生(Xiong D S). 表面技术 (Surface Technology), 2018,47(6):0195. |
| [43] |
万勇(Wan Y), 王中乾(Wang Z Q), 刘义芳(Liu Y F). 无机材料学报 (Journal of Inorganic Materials), 2012,27(4):390. |
| [44] |
|
| [45] |
|
| [46] |
温诗铸(Wen S Z), 黄平(Huang P). 摩擦学原理(Principles of Tribology). 北京: 清华大学出版社 (Beijing: Tsinghua University Press), 2002. 256. |
| [47] |
钱林茂(Qian L M), 田煜(Tian W), 温诗铸(Wen S Z). 纳米摩擦学(Nano Tribology). 北京: 科学出版社 (Beijing: Science Press), 2013. 69. |
| [48] |
瓦伦丁·波波夫(Popov V L). 接触力学与摩擦学的原理及其应用 (Physical principles and applications of contact mechanics and friction). 北京: 清华大学出版社 (Beijing: Tsinghua University Press), 2011. 25. |
| [49] |
|
| [50] |
|
| [51] |
|
| [52] |
|
| [53] |
王莉(Wang L), 严诚平(Yan C P), 王权岱(Wang Q D), 郭方亮(Guo F L), 郝秀清(Hao X Q). 华中科技大学学报 (J. Huazhong Univ. of Sci. & Tech.), 2012,40:21. |
| [54] |
|
| [55] |
|
| [56] |
|
| [57] |
|
| [58] |
|
| [59] |
|
| [60] |
王峰(Wang F), 孙士飞(Sun S F), 杨霞(Yang X), . 材料保护 (Material Protection), 2015,48(1):0054. |
| [61] |
莫梦婷(Mo M T), 赵文杰(Zhao W J), 陈子飞(Chen Z F), 曾志翔(Zeng Z X), 乌学东(Wu X d), 薛群基(Xue Q J). 摩擦学学报 (Tribology), 2015,35(4):0505. |
| [62] |
顾长捷(Gu C J). 数字海洋与水下攻防 (Digital Ocean & Underwater Warfare), 2018,1(03):3. |
| [63] |
连峰(Lian F), 臧路苹(Zang L P), 项秋宽(Xiang Q K), 张会臣(Zhang H C). 金属学报 (Acta Metallurgica Sinica), 2016,52(5):592. |
| [64] |
连峰(Lian F), 王增勇(Wang Z Y), 张会臣(Zhang H C). 机械工程学报 (Journal of Mechanical Engineering), 2016,52(11):115. |
| [65] |
|
| [66] |
张倩倩(Zhang Q Q), 漆雪莲(Qi X C), 张会臣(Zhang H C). 表面技术 (Surface Technology), 2018,47(11):112. |
| [67] |
|
| [68] |
|
| [69] |
郭永刚(Guo Y G), 张鑫(Zhang X), 耿铁(Geng T),吴海宏(Wu H H), 徐琴(Xu Q), 王迎春(Wang Y C), 栗正新(Li Z X). 中国表面工程 (China Surface Engineering), 2018,31(5):0063. |
| [70] |
万勇(Wan Y), 张泉(Zhang Q), 李杨(Li, Y). 无机材料学报 (Journal of Inorganic Materials), 2015,30(3):299. |
| [71] |
|
| [72] |
李杰(Li J), 张会臣(Zhang H C), 高玉周(Gao Y Z). 功能材料 (Functional Materials), 2012,43(22):3063. |
| [73] |
连峰(Lian F), 任洪梅(Ren H M), 管善堃(Guan S K), 张会臣(Zhang H C). 中国有色金属学报 (The Chinese Journal of Nonferrous Metals), 2015,25(9):2421. |
| [74] |
汪怀远(Wang H Y), 王恩群(Wang E Q), 孟旸(Meng W), 朱艳吉(Zhu Y J). 材料工程 (Journal of Materials Engineering), 2017,45(1):38. |
| [75] |
|
| [76] |
|
| [77] |
|
| [78] |
|
| [79] |
|
| [80] |
贺胤(He Y), 胡永茂(Hu Y M), 孙淑红(Sun S H),朱艳(Zhu Y). 材料科学 (Material Sciences), 2018,8(5):438. |
| [81] |
吴德权(Wu D Q), 张达威(Zhang D W), 刘贝(Liu B), 李晓刚(Li X G). 表面技术 (Surface Technology), 2019,48(1):0090. |
| [82] |
安光明(An G M), 凌世全(Ling S Q), 王智伟(Wang Z W), 栾琳(Yan L), 吴天准(Wu T Z). 化学进展 (Progress in Chemistry), 2015,27(12):1705. |
| [83] |
王玉娟(Wang Y J), 宋小闯(Song X C), 陈云飞(Chen Y F). 东南大学学报 (Journal of Southeast University), 2017,47(2):0259. |
| [1] | 邵静静(Shao J J), 蔺存国(Lin C. G), 张金伟(Zhang J W), 张桂玲(Zhang G L) . 涂料工业 (Paint & Coatings Industry), 2008,38(10):39. |
| [2] | 高雪峰(Gao X F), 江雷(Jiang L) . 物理 (Physics), 2006,35(7):559. |
| [3] | 王政(Wang Z), 李田(Li T), 李明(Li M), 张继业(Zhang J Y) . 河北科技大学学报 (Journal of Hebei University of Science and Technology), 2017,38(4):325. |
| [4] | Bhushan B . Phil. Trans. R. Soc. A, 2009,367:1445. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/19324719 |
| [5] | Neinhuis W B . Planta, 1997,202(1):1. |
| [6] | Neinhuis C, Barthlott W . Annals of Botany(London), 1997,79(6):0. |
| [7] | Bai X G, Shen Y Q, Tian H F, Yang Y X, Feng H, Li J . Separation and Purification Technology, 2019,210:402. |
| [8] | Mahdi S S S, Brant J A . Separation and Purification Technology, 2019,210:587. |
| [9] | Wang J T, Han F L, Chen Y H, Wang H F . Separation and Purification Technology, 2019,209:119. |
| [10] | Wang J T, Wang H F . Journal of Colloid and Interface Science, 2019,534:228. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/30227379 |
| [11] | Lin B, Chen J, Li Z T, He F A, Li D H . Surface & Coatings Technology, 2019,359:216. |
| [12] | Wang H C, Yang J B, Liu X P, Tao Z G., Wang Z W, Yue R R . J. Mater. Sci., 2019,54:1255. |
| [13] | Zhou Q Q, Yan B B, Xing T L, Chen G Q . Carbohydrate Polymers, 2019,203:1. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/30318191 |
| [14] | Sun X, Xue B, Tian Y Z, Qin S H, Xie L . Applied Surface Science, 2018,462:633. |
| [15] | Liu H, Xie W Y, Song F, Wang X L, Wang Y Z . Chemical Engineering Journal, 2019,369:1040. |
| [16] | Wang X K, Zeng J, Yu X Q, Liang C H, Zhang Y F . Applied Surface Science, 2019,465:986. |
| [17] | Foorginezhad S, Zerafat M M . Applied Surface Science, 2019,464:458. |
| [18] | Chen H, Jin Y Y, Lei L, Ding X X, Li X, Wang Y Q, Sun L, Shen L Y, Yang M, Wang B L . Applied Surface Science, 2018,462:149. |
| [19] | Jiang C, Liu W Q, Yang M P, Liu C H, He S, Xie Y K, Wang Z F . Colloids and Surfaces A, 2018,559:235. |
| [20] | Li H, Yu S R, Hu J H, Liu E Y . Thin Solid Films, 2018,666:100. |
| [21] | Yao W H, Li L, Li O L, Cho Y W, Jeong M Y, Cho Y R . Chemical Engineering Journal, 2018,352:173. |
| [22] | Zhang B B, Zhu Q J, Li Y T, Hou B R . Chemical Engineering Journal, 2018,352:625. |
| [23] | Wang Q, Chen G X, Tian J F, Yu Z H, Deng Q J, Yu M G . Materials Letters, 2018,230:84. https://linkinghub.elsevier.com/retrieve/pii/S0167577X18311327 |
| [24] | Qu M N, Ma X R, Hou L G, Yuan M J, He J, Xue M H, Liu X R, He J M . Applied Surface Science, 2018,456:737. |
| [25] | Zhu X, Zhang Z, Song Y . Journal of the Taiwan Institute of Chemical Engineers, 2017,71:421. |
| [26] | Sehati S, Kouhi M, Mosayebi J, Rezaei T, Mosayebi V . Journal of Building Engineering, 2017,13:305. |
| [27] | Tong W, Xiong D S, Wang N, Yan C Q, Tian T . Surface & Coatings Technology, 2018,352:609. |
| [28] | Liu Y B, Gu H M, Jia Y, Liu J, Zhang H, Wang R M, Zhang B L, Zhang H P, Zhang Q Y . Chemical Engineering Journal, 2019,356:318. |
| [29] | Wang N, Tang L L, Cai Y F, Tong W, Xiong D S . Colloids and Surfaces A, 2018,555:290. |
| [30] | Ren W W, Chen Yu, Mu X J, Khoo B C, Zhang F, Xu Y . International Journal of Thermal Sciences, 2018,130:240. |
| [31] | Tuo Y J, Chen W P, Zhang H F, Li P J, Liu X W . Applied Surface Science, 2018,446:230. |
| [32] | Li D K, Guo Z G . Applied Surface Science, 2018,443:548. |
| [33] | Dilip D, Kumar S V, Bobji M S, Govardhan R N . International Journal of Heat and Mass Transfer, 2018,119:551. |
| [34] | Aziz H, Tafreshi H V . International Journal of Multiphase Flow, 2018,98:128. |
| [35] | Zhai M J, Gong Y F, Chen X Y, Xiao T H, Zhang G P, Xu L H, Li H . Surface & Coatings Technology, 2017,328:115. |
| [36] | Modak C D, Bhaumik S K . Colloids and Surfaces A, 2017,529:998. |
| [37] | Wang C Z, Tang F, Hao P F, Li Q, Wang X H . Microsyst. Technol., 2017,23:3033. |
| [38] | Qin L G, Zhao W J, Hou H, Jin Y C, Zeng Z X, Wu X D, Xue Q J . RSC Adv., 2014,4:60307. |
| [39] | Webb H K, Crawford R J, Ivanova E P . Advances in Colloid and Interface Science, 2014,210(8):58. |
| [40] | Holmberg K, Andersson P, Erdemir A . Tribology International, 2012,47:221. https://linkinghub.elsevier.com/retrieve/pii/S0301679X11003501 |
| [41] | Elkhyat A, Courderot-Masuyer C, Gharbi T, Humbert P . Skin Research & Technology, 2010,10(4):215. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/15536654 |
| [42] | 万轶(Wan Y), 李建亮(Li J L), 熊党生(Xiong D S) . 表面技术 (Surface Technology), 2018,47(6):0195. |
| [43] | 万勇(Wan Y), 王中乾(Wang Z Q), 刘义芳(Liu Y F) . 无机材料学报 (Journal of Inorganic Materials), 2012,27(4):390. |
| [44] | Johnson K L, Kendall K, Roberts A D . Proceedings of The Royal Society A, 1971,324(1558):301. |
| [45] | Jung Y C, Bhushan B . Nanotechnology, 2006,17(19):4970. |
| [46] | 温诗铸(Wen S Z), 黄平(Huang P) . 摩擦学原理(Principles of Tribology). 北京: 清华大学出版社 (Beijing: Tsinghua University Press), 2002. 256. |
| [47] | 钱林茂(Qian L M), 田煜(Tian W), 温诗铸(Wen S Z) . 纳米摩擦学(Nano Tribology). 北京: 科学出版社 (Beijing: Science Press), 2013. 69. |
| [48] | 瓦伦丁·波波夫(Popov V L) . 接触力学与摩擦学的原理及其应用 (Physical principles and applications of contact mechanics and friction). 北京: 清华大学出版社 (Beijing: Tsinghua University Press), 2011. 25. |
| [49] | Zhong Y H, Zheng L, Gao Y H, Liu Z N . Tribology International, 2019,129:151. |
| [50] | Lin N M, Li D L, Zou J J, Xie R Z, Wang Z H, Tang B . Materials, 2018,11(4):487. |
| [51] | Moravcikova J, Moravcik R, Kusy M, Necpal M . JMEPEG, 2018,27:5417. |
| [52] | Bonse J, Kirner S V, Griepentrog M, Spaltmann D, Kruger J . Materials, 2018,11(5):801. |
| [53] | 王莉(Wang L), 严诚平(Yan C P), 王权岱(Wang Q D), 郭方亮(Guo F L), 郝秀清(Hao X Q) . 华中科技大学学报 (J. Huazhong Univ. of Sci. & Tech.), 2012,40:21. |
| [54] | Sarbada S. Shin Y C . Applied Surface Science. 2017,405, 465. |
| [55] | Masood M T, Heredia-Guerrero J A, Ceseracciu L, Palazon F, Athanassiou A, Bayer I S . Chemical Engineering Journal, 2017,322:10. https://linkinghub.elsevier.com/retrieve/pii/S1385894717305351 |
| [56] | Wan Y, Wang Z Q, Xu Z, Liu C S, Zhang J Y . Applied Surface Science, 2011,257:7486. 77979ef3-b0b7-443b-b8d0-df18b6c432a9 http://dx.doi.org/10.1016/j.apsusc.2011.03.060 |
| [57] | Zhang H M, Yang J, Chen B B, Liu C, Zhang M S, Li C S . Applied Surface Science, 2015,359:905. |
| [58] | Wang Y, Wang L P, Wang S C, Wood R J K, Xue Q J . Surface & Coatings Technology, 2012,206:2258. |
| [59] | Yang G B, Chen X H, Ma K D, Yu L G, Zhang P Y . Surface & Coatings Technology, 2011,205:3365. |
| [60] | 王峰(Wang F), 孙士飞(Sun S F), 杨霞(Yang X), . 材料保护 (Material Protection), 2015,48(1):0054. |
| [61] | 莫梦婷(Mo M T), 赵文杰(Zhao W J), 陈子飞(Chen Z F), 曾志翔(Zeng Z X), 乌学东(Wu X d), 薛群基(Xue Q J) . 摩擦学学报 (Tribology), 2015,35(4):0505. |
| [62] | 顾长捷(Gu C J) . 数字海洋与水下攻防 (Digital Ocean & Underwater Warfare), 2018,1(03):3. |
| [63] | 连峰(Lian F), 臧路苹(Zang L P), 项秋宽(Xiang Q K), 张会臣(Zhang H C) . 金属学报 (Acta Metallurgica Sinica), 2016,52(5):592. |
| [64] | 连峰(Lian F), 王增勇(Wang Z Y), 张会臣(Zhang H C) . 机械工程学报 (Journal of Mechanical Engineering), 2016,52(11):115. |
| [65] | Ye X Y, Liu X H, Yang Z G, Wang Z F, Wang H D, Wang J Q, Yang S R . Composites Part A: Applied Science and Manufacturing, 2016,81:282. |
| [66] | 张倩倩(Zhang Q Q), 漆雪莲(Qi X C), 张会臣(Zhang H C) . 表面技术 (Surface Technology), 2018,47(11):112. |
| [67] | Zhang F, Qian H C, Wang L T, Wang Z, Du C W, Li X G, Zhang D W . Surface and Coatings Technology, 2018,341:15. |
| [68] | Zhang Y, Ren F, Liu Y . Applied Surface Science, 2018,436:405. |
| [69] | 郭永刚(Guo Y G), 张鑫(Zhang X), 耿铁(Geng T),吴海宏(Wu H H), 徐琴(Xu Q), 王迎春(Wang Y C), 栗正新(Li Z X) . 中国表面工程 (China Surface Engineering), 2018,31(5):0063. |
| [70] | 万勇(Wan Y), 张泉(Zhang Q), 李杨(Li, Y) . 无机材料学报 (Journal of Inorganic Materials), 2015,30(3):299. |
| [71] | Young T J, Jackson J, Roy S, Ceylan H, Sundararajan S . Wear, 2017,376:1713. |
| [72] | 李杰(Li J), 张会臣(Zhang H C), 高玉周(Gao Y Z) . 功能材料 (Functional Materials), 2012,43(22):3063. |
| [73] | 连峰(Lian F), 任洪梅(Ren H M), 管善堃(Guan S K), 张会臣(Zhang H C) . 中国有色金属学报 (The Chinese Journal of Nonferrous Metals), 2015,25(9):2421. |
| [74] | 汪怀远(Wang H Y), 王恩群(Wang E Q), 孟旸(Meng W), 朱艳吉(Zhu Y J) . 材料工程 (Journal of Materials Engineering), 2017,45(1):38. |
| [75] | Tang Y C, Yang J, Yin L T, Chen B B, Tang H, Liu C, Li C S . Colloids and Surfaces A: Physicochemical and Engineering Aspects, 2014,459:261. |
| [76] | Cheng Y Y, Lu S X, Xu W G, Boukherroub R, Szunerits S, Liang W . Journal of Alloys and Compounds, 2017,723:225. |
| [77] | Qu M N, Liu S S, He J M, Feng J, Yao Y L, Ma X R, Hou L G, Liu X R . Applied Surface Science, 2017,410:299. |
| [78] | Huang Q Z, Fang Y Y, Liu P Y, Zhu Y Q, Shi J F, Xu Gang . Chemical Physics Letters, 2018,692:33. |
| [79] | Cao W T, Liu Y J, Ma M G, Zhu J F . Colloids and Surfaces A, 2017,529:18. |
| [80] | 贺胤(He Y), 胡永茂(Hu Y M), 孙淑红(Sun S H),朱艳(Zhu Y) . 材料科学 (Material Sciences), 2018,8(5):438. |
| [81] | 吴德权(Wu D Q), 张达威(Zhang D W), 刘贝(Liu B), 李晓刚(Li X G) . 表面技术 (Surface Technology), 2019,48(1):0090. |
| [82] | 安光明(An G M), 凌世全(Ling S Q), 王智伟(Wang Z W), 栾琳(Yan L), 吴天准(Wu T Z) . 化学进展 (Progress in Chemistry), 2015,27(12):1705. |
| [83] | 王玉娟(Wang Y J), 宋小闯(Song X C), 陈云飞(Chen Y F) . 东南大学学报 (Journal of Southeast University), 2017,47(2):0259. |
国家自然科学基金项目(51775169)
国家自然科学基金项目(U1404516)
国家自然科学基金项目(U1604253)
河南省自然科学基金项目(162300410053)
河南工业大学青年骨干教师培育计划、河南省高等学校青年骨干教师培养计划(2016GGJS-067)
河南省高等学校重点科研项目(17A430014)
河南省科技攻关计划项目(142102210413)
/
| 〈 |
|
〉 |