SSZ-13分子筛膜的制备方法及其气体分离
Preparation and Gas Separation Performance of SSZ-13 Zeolite Membranes
SSZ-13分子筛具有CHA构型和3维八元环孔道结构,窗口尺寸约0.38 nm×0.38 nm。相比CH4和N2,SSZ-13分子筛对CO2具有优先吸附选择性,适用于CO2/CH4、CO2/N2等体系的气体分离。SSZ-13分子筛膜的制备方法主要有原位晶化法、二次生长法、微波合成和分子筛转晶法等。高硅SSZ-13分子筛膜的疏水性随着硅铝比的增加而增加,膜层变得更加致密,缺陷减少,气体分离选择性增加。本文梳理了高硅SSZ-13分子筛膜的制备方法和气体分离的机理,分析了支撑体、合成条件、Si/Al比、测试条件和分离体系等因素对高硅SSZ-13分子筛膜气体分离的影响,展望了高硅SSZ-13分子筛膜今后的发展方向。
SSZ-13 zeolite has CHA topology and elliptical cages of large pore volume derived from its low framework density and 3-dimensional eight-membered ring windows (0.38 nm×0.38 nm). In contrast to CH4 and N2, SSZ-13 zeolite preferentially adsorbs CO2, and thus is suitable for CO2/CH4 or CO2/N2 gas separation. SSZ-13 membrane can be prepared by in situ crystallization, secondary growth method, microwave synthesis, and interzeolite conversion synthesis. The hydrophobicity increases as the rise of Si/Al ratio, and the membrane layer becomes more uniform, with less defects, and much more selectivity, which is beneficial for natural gas purification and fuel gas separation. The main processes of preparation of SSZ-13 membranes are reviewed. The mechanism of gas separation of SSZ-13 membrane is summarized. The effects of supports, the composing conditions, Si/Al ratios, test conditions, and the gas mixtures on gas separation performance of SSZ-13 membranes are evaluated in this paper. The further development of high-silica SSZ-13 membrane is forecasted.
1 Introduction
2 Preparation of high-silica SSZ-13 zeolite membrane
2.1 In situ crystallization
2.2 Secondary growth method
2.3 Microwave synthesis
2.4 Interzeolite conversion synthesis
3 Application of high-silica SSZ-13 membrane in gas separation
3.1 Mechanism of gas separation using high-silica SSZ-13 membrane
3.2 Main parameters affecting gas separation performance of high-silica SSZ-13 membrane
4 Conclusion and outlook
高硅 / SSZ-13 / 分子筛膜 / 制备 / 气体分离
high-silica / SSZ-13 / zeolite membrane / preparation / gas separation
| [1] |
|
| [2] |
|
| [3] |
Jakobson M Z. Energy Environ. Sci., 2009,2: 148. |
| [4] |
|
| [5] |
Strathmann H. Ullmann’s Encycl. Ind. Chem., 2011,22:413. |
| [6] |
|
| [7] |
|
| [8] |
|
| [9] |
|
| [10] |
|
| [11] |
|
| [12] |
|
| [13] |
|
| [14] |
|
| [15] |
|
| [16] |
|
| [17] |
|
| [18] |
|
| [19] |
|
| [20] |
|
| [21] |
|
| [22] |
|
| [23] |
|
| [24] |
|
| [25] |
|
| [26] |
|
| [27] |
|
| [28] |
|
| [29] |
|
| [30] |
|
| [31] |
|
| [32] |
|
| [33] |
|
| [34] |
|
| [35] |
|
| [36] |
|
| [37] |
|
| [38] |
|
| [39] |
|
| [40] |
|
| [41] |
|
| [42] |
|
| [43] |
|
| [44] |
|
| [45] |
朱美华(Zhu M H), 袁晓蕾(Yuan X L), 梁丽(Liang L), 吴庆喜(Wu Q X), 张世坤(Zhang S K), 王贺礼(Wang H L), 张飞(Zhang F), 陈祥树(Chen X S). 江西师范大学学报(自然科学版)(Jiangxi Normal University (Natural Science)), 2017,41(6):562. |
| [46] |
|
| [47] |
|
| [48] |
|
| [49] |
|
| [50] |
|
| [51] |
|
| [52] |
|
| [53] |
|
| [54] |
|
| [55] |
|
| [56] |
|
| [57] |
|
| [58] |
|
| [59] |
|
| [60] |
|
| [61] |
|
| [62] |
|
| [63] |
|
| [64] |
|
| [65] |
|
| [66] |
|
| [67] |
|
| [68] |
张春威(Zhang C W), 杨博(Yang B), 李鹤(Li H), 曹义鸣(Cao Y M), 介兴明(Jie X M), 刘健辉(Liu J H), 张书勤(Zhang S Q), 胡耀强(Hu Y Q), 吴向阳(Wu X Y) 膜科学与技术(Membrane Science and Technology), 2018,38:93. |
| [69] |
|
| [70] |
|
| [71] |
|
| [72] |
|
| [73] |
程志林(Cheng Z L), 晁自胜(Chao Z S), 万惠霖(Wan H L) 化学进展(Progress in Chemistry),2004,16(1):61. |
| [74] |
|
| [75] |
|
| [76] |
|
| [77] |
|
| [78] |
|
| [79] |
|
| [80] |
|
| [1] | Pachauri R K , Reisinger A . Fourth Assessment Report on Climate Change. Geneva: IPCC, 2007. |
| [2] | Pachauri R K , Meyer L A , Team C W .J Rom. Stud., 2015,4:85. |
| [3] | Jakobson M Z. Energy Environ. Sci., 2009,2: 148. |
| [4] | Rufford T E , Smart S , Watson G C Y , Graham B F, Boxall J, da Costa J C D, May E F . J Pet. Sci. Eng., 2012,94:123. |
| [5] | Strathmann H. Ullmann’s Encycl. Ind. Chem., 2011,22:413. |
| [6] | Sanders D F , Smith Z P , Guo R , Robeson L M , McGrath J E , Paul D R, Freeman B D Polymer, 2013,54:4729. https://linkinghub.elsevier.com/retrieve/pii/S0032386113005399 |
| [7] | Ogawa M , Nakano Y .J Membr. Sci., 2000,173:123. |
| [8] | Venna S R , Carreon M A .J Am. Chem. Soc., 2010,132:76. |
| [9] | Basu S , Cano-Odena A , Vankelecon I F . J Sep. Pur. Technol., 2011,81:31. |
| [10] | Robeson L M .J Membr. Sci., 2008,320:390. https://linkinghub.elsevier.com/retrieve/pii/S0376738808003347 |
| [11] | Sandstr?m L , Sj?berg E , Hedlund J .J Membr. Sci., 2011,380:232. |
| [12] | Wang Q , Wu A , Zhong S L , Wang B , Zhou R F .J Membr. Sci., 2017,540:50. |
| [13] | Zheng Y H , Hu N , Wang H M , Bu N , Zhang F , Zhou R F .J Membr. Sci., 2015,475:303. https://linkinghub.elsevier.com/retrieve/pii/S0376738814008199 |
| [14] | Kalipcilar H , Bowen T C , Noble R D , Falconer J L. Chem. Mater., 2002,14(8):3458. https://pubs.acs.org/doi/10.1021/cm020248i |
| [15] | Kosinov N , Auffret C , Gücüyener C , Szyja B M , Gascon J , Kapteijn F , Hensen E J M . J. Mater. Chem. A, 2014,2(32):13083. http://xlink.rsc.org/?DOI=C4TA02744B |
| [16] | Wu T , Wang B , Lu Z H , Zhou R F , Chen X S .J Membr. Sci., 2014,471:338. |
| [17] | Ng E P , Awala H , Komaty S , Mintova S. Micropor. Mesopor. Mater., 2019,280:256. |
| [18] | Tomita T , Nakayama K , Sakai H. Micropor. Mesopor. Mater., 2004,68(1/3):71. |
| [19] | Hasegawa H , Nishida K , Oguro S , Fujimura Y , Yajima K , Niino M , Isomura M , Tomita T . Energy Procedia, 2017,114:32. |
| [20] | Okazaki J , Hasegawa H , Chikamatsu N , Yajima K , Shimizu K , Niino M. Sep. Purif. Technol., 2019,218:200. |
| [21] | Zhong S L , Bu N , Zhou R F , Jin W Q , Yu M , Li S G .J Membr. Sci., 2016,520:507. |
| [22] | Zhu X C , Hofmann J P , Mezari B , Kosinov N , Wu L L , Qian Q Y , Weckhuysen B M , Asahina S , Ruiz-Martinez J , Hensen E J M ACS Catal., 2016,6(4):2163. |
| [23] | Deimund M A , Harrison L , Lunn J D , Liu Y , Malek A , Shayib R , Davis M E. ACS Catal., 2016,6(2):542. |
| [24] | Wu L L , Degirmenci V , Magusin P , Lousberg N , Hensen E J M . J Catal., 2013,298:27. https://linkinghub.elsevier.com/retrieve/pii/S0021951712003508 |
| [25] | Xu R N , Zhang R D , Liu N , Chen B H , Qiao S Z . ChemCatChem, 2015,7(23):3842. http://doi.wiley.com/10.1002/cctc.201500771 |
| [26] | Ren L M , Zhu L F , Yang C G , Chen Y M , Sun Q , Zhang H Y , Li C J , Nawaz F , Meng X J , Xiao F S. Chem. Commun., 2011,47(35):9789. |
| [27] | Sato K , Sugimoto K , Shimotsuma N , Kikuchi T , Kyotani T , Kurata T .J Membr. Sci., 2012,409:82. |
| [28] | Yamanaka N , Itakura M , Kiyozumi Y , Ide Y , Sadakane M , Sano T. Micropor. Mesopor. Mater., 2012,158:141. |
| [29] | Caro J , Noack M. Micropor. Mesopor. Mater., 2008,115(3):215. https://linkinghub.elsevier.com/retrieve/pii/S1387181108001406 |
| [30] | Maghsoudi H , Soltanieh M , Bozorgzadeh H , Mohamadalizadeh A . Adsorption, 2013,19(5):1045. 067760f4-78d7-4949-91c8-965b8825ce09 http://link.springer.com/article/10.1007/s10450-013-9528-1 |
| [31] | Hudson M R , Queen W L , Mason J A , Fickel D W , Lobo R F , Brown C M .J Am. Chem. Soc., 2012,134(4):1970. https://pubs.acs.org/doi/10.1021/ja210580b |
| [32] | Ward J K , Koros W J .J Membr. Sci., 2011,377(1/2):75. https://linkinghub.elsevier.com/retrieve/pii/S0376738811002651 |
| [33] | Ward J K , Koros W J .J Membr. Sci., 2011,377(1/2):82. |
| [34] | Hillock A M W , Miller S J , Koros W J . J Membr. Sci., 2008,314(1/2):193. |
| [35] | Kosinov N , Auffret C , Borghuis G J , Sripathi V G P , Hensen E J M. . J Membr. Sci., 2015,484:140. https://linkinghub.elsevier.com/retrieve/pii/S0376738815001659 |
| [36] | Maghsoudi H , Soltanieh M .J Membr. Sci., 2014,470:159. |
| [37] | Barrer R M . Zeolites, 1981,1(3):130. https://linkinghub.elsevier.com/retrieve/pii/S0144244981800012 |
| [38] | Zones S I . US P4544538, 1985. |
| [39] | Díaz-Caba?as M J , Barrett P A , Camblor M A . Chem. Commun., 1998, (17):1881. |
| [40] | Zhu Q J , Kondo J N , Inagaki S , Tatsumi T . Top. Catal, 2009,52(9):1272. ea9e59b0-a2d2-4e50-8128-0d6eb45b9f4a http://www.springerlink.com/content/8l3142w853673875/ |
| [41] | Zhu Q J , Kondo J N , Ohnuma R , Kubota Y , Yamaguchi M , Tatsumi T. Micropor. Mesopor. Mater., 2008,112(1/3):153. https://linkinghub.elsevier.com/retrieve/pii/S1387181107005598 |
| [42] | Eilertsen E A , Arstad B , Svelle S , Lillerud K P. Micropor. Mesopor. Mater., 2012,153:94. https://linkinghub.elsevier.com/retrieve/pii/S138718111100624X |
| [43] | Miyamoto M , Nakatani T , Fujioka Y , Yogo K. Micaropor. Mesopor. Mater., 2015,206:67. |
| [44] | Villaescusa L A , Bull I , Wheatley P S , Lightfoot P , Morris R E .J Mater. Chem., 2003,13(8):1978. http://xlink.rsc.org/?DOI=B300728F |
| [45] | 朱美华(Zhu M H), 袁晓蕾(Yuan X L), 梁丽(Liang L), 吴庆喜(Wu Q X), 张世坤(Zhang S K), 王贺礼(Wang H L), 张飞(Zhang F), 陈祥树(Chen X S) . 江西师范大学学报(自然科学版)(Jiangxi Normal University (Natural Science)), 2017,41(6):562. |
| [46] | Liang L , Zhu M H , Chen L , Zhong C J , Yang Y M , Wu T , Wang H L , Kumakiri I , Chen X S , Kita H . Membranes, 2018,8(43):1. http://www.mdpi.com/2077-0375/8/1/1 |
| [47] | Kida K , Maeta Y , Yogo K .J Membr. Sci., 2017,522:363. |
| [48] | Kida K , Maeta Y , Yogo K. Sep. Purif. Technol., 2018,197:116. |
| [49] | Bonaccorsi L , Proverbio E .J Crystal Growth, 2003,247(3):555. |
| [50] | Xu X , Bao Y , Song C , Yang W , Liu J , Lin L. Micropor. Mesopor. Mater., 2004,75(3):173. |
| [51] | Xu X , Yang W , Liu J , Lin L . Chinese Science Bulletin, 2000,45(13):1179. |
| [52] | Hu N , Li Y Q , Zhong S L , Wang B , Zhang F , Wu T , Yang Z , Zhou R F , Chen X S. Micropor. Mesopor. Mater., 2016,228:22. |
| [53] | Zones S I , van Nordstrand R A . Zeolites, 1988,8(3):166. |
| [54] | Zones S I , van Nordstrand R A . Zeolites, 1988,8(5):409. |
| [55] | Zones S I .J Chem. Soc. Faraday Trans., 1990,86(20):3467. |
| [56] | Zones S I .J Chem. Soc. Faraday Trans., 1991,87(22):3709. |
| [57] | Itakura M , Goto I , Takahashi A , Fujitani T , Ide Y , Sadakane M , Sano T. Micropor. Mesopor. Mater., 2011,144(1/3):91. |
| [58] | Imasaka S , Itakura M , Yano K , Fujita S , Okada M , Hasegawa Y , Abe C , Araki S , Yamamoto H. Sep. Purif. Technol., 2018,199:298. |
| [59] | Sun C H , Srivastava D J , Grandinetti P J , Dutta P K. Micropor. Mespor. Mater., 2016,230:208. |
| [60] | Krishna R , van Baten J . Sep. Purif. Technol., 2008,61(3):414. |
| [61] | Wang B , Zheng Y H , Zhang J F , Zhang W J , Zhang F , Xing W H , Zhou R F. Micropor. Mesopor. Mater., 2019,275:191. |
| [62] | Pham T D , Liu Q , Lobo R F . Langmuir, 2013,29:832. |
| [63] | Auerbach S M , Carrado K A , Dutta P K . Handbook of Zeolite Science and Technology New York: Marcel Dekker, 2003. 1063. |
| [64] | Kosinov N , Gascon J , Kapteijn F , Hensen E J M. . J Membr. Sci., 2016,499:65. |
| [65] | Chisholm N O , Funke H H , Noble R D , Falconer J L .J Membr. Sci., 2018,568:17. https://linkinghub.elsevier.com/retrieve/pii/S037673881832324X |
| [66] | Holmes S M , Markert C , Plaisted R J , Forrest J O , Agger J R , Anderson M W , Cundy C S , Dwyer J. . Chem. Mater, 1999,11:3329. |
| [67] | Luo Y , Pan E , Chu J , Yang J , Wang J , He G , Lu J. Chinese J. Inorg. Chem., 2018,34:1351. |
| [68] | 张春威(Zhang C W), 杨博(Yang B), 李鹤(Li H), 曹义鸣(Cao Y M), 介兴明(Jie X M), 刘健辉(Liu J H), 张书勤(Zhang S Q), 胡耀强(Hu Y Q), 吴向阳(Wu X Y) 膜科学与技术(Membrane Science and Technology), 2018,38:93. |
| [69] | Shao J , Zhan Z Y , Li J G , Wang Z , Li B K , Yan Y S .J Membr. Sci., 2014,451:10. |
| [70] | Kosinov N , Auffret C , Sripathi V G P , Gücüyener C, Jorge G, Freek K, Hensen E J M Micropor. Mesopor. Mater., 2014,197:268. |
| [71] | Kosinov N , Hensen E J M. . J Membr. Sci., 2013,447:12. |
| [72] | Caro J , Albrecht D , Noack M. Sep. Purif. Technol., 2009,66:143. |
| [73] | 程志林(Cheng Z L), 晁自胜(Chao Z S), 万惠霖(Wan H L) 化学进展(Progress in Chemistry),2004,16(1):61. 83a98dfc-8f8a-49cb-a298-1b3ee293c0aa http://www.progchem.ac.cn//CN/abstract/abstract8911.shtml |
| [74] | Barbieri G , Marigliano G , Golemme G , Drioli E. Chem. Eng. J., 2002,85:53. |
| [75] | Song S C , Gao F , Zhang Y , Li X P , Zhou M , Wang B , Zhou R F. Sep. Purif. Technol., 2019,209:946. |
| [76] | Chisholm N O , Funke H H , Noble R D , Falconer J L . J Membr. Sci., 2018,568:17. |
| [77] | Wu T , Diaz M C , Zheng Y H , Zhou R F , Funke H H , Falconer J L , Noble R D .J Membr. Sci., 2015,473:201. |
| [78] | Eunhee J , Sungwon H , Eunjoo K , Nakwon C , Sung J C , Jungkyu C .J Membr. Sci., 2018,549:46. |
| [79] | Mei W L , Du Y , Wu T Y , Gao F , Wang B , Duan J G , Zhou J J , Zhou R F .J Membr. Sci., 2018,565:358 |
| [80] | Liu B , Zhou R F , Yogo K , Kita H .J Membr. Sci., 2019,573:333. |
国家自然科学基金项目(21476099)
国家国际科技合作专项(2015DFA50190)
江西省自然科学基金项目(20171BCB24005)
/
| 〈 |
|
〉 |