基于CRISPR的生物分析化学技术
CRISPR Bioanalytical Chemistry Technology
CRISPR(Clustered regularly interspaced short palindromic repeats)技术是一种革命性的基因编辑和调控工具,问世之后迅速成为了生物医学领域的前沿热点,广泛用于基因功能研究和治疗。CRISPR具有优异的序列识别性质,核酸切割能力,并且易于编程设计改造,在生物分析化学领域展示出独特的魅力,在病毒检测、临床诊断和单细胞成像分析等方面都取得了突破性进展。目前基于CRISPR技术的检测方法种类繁多,本文综述了CRISPR-Cas分析检测方法的研究进展,并且展望了该技术的发展趋势。
CRISPR (Clustered regularly interspaced short palindromic repeats) technology is a revolutionary gene editing tool developed in recent years, which has quickly become a cutting-edge technology in the field of biology and medicine and widely used in gene function research and gene therapy. In addition to excellent gene editing capabilities, various new functions are also being continuously created with the efforts of scientists from different fields. CRISPR has excellent sequence recognition properties, nucleic acid cleavage ability, and is easy to program and design. Therefore, it exhibits unique charm in the field of bioanalytical chemistry, and has made breakthrough progress in virus detection, clinical diagnosis, and single cell imaging analysis. At present, there are many types of detection methods using CRISPR technology. Therefore, we summarize and classify the current research status of CRISPR analysis and detection methods, and look forward to its development trend.
CRISPR / 生物分析 / 临床检测 / 生物传感器 / 单细胞成像
CRISPR / bioanalysis / clinical detection / biosensor / single cell imaging
| [1] |
|
| [2] |
|
| [3] |
|
| [4] |
|
| [5] |
|
| [6] |
|
| [7] |
|
| [8] |
|
| [9] |
|
| [10] |
|
| [11] |
|
| [12] |
|
| [13] |
|
| [14] |
|
| [15] |
|
| [16] |
|
| [17] |
|
| [18] |
|
| [19] |
|
| [20] |
|
| [21] |
|
| [22] |
|
| [23] |
|
| [24] |
|
| [25] |
|
| [26] |
|
| [27] |
|
| [28] |
|
| [29] |
|
| [30] |
|
| [31] |
|
| [32] |
|
| [33] |
|
| [34] |
|
| [35] |
|
| [36] |
|
| [37] |
|
| [38] |
|
| [39] |
|
| [40] |
|
| [41] |
|
| [42] |
|
| [43] |
|
| [44] |
|
| [45] |
|
| [46] |
|
| [47] |
|
| [48] |
|
| [49] |
|
| [50] |
|
| [51] |
|
| [52] |
|
| [53] |
|
| [54] |
|
| [55] |
|
| [56] |
|
| [57] |
|
| [58] |
|
| [59] |
|
| [60] |
|
| [61] |
|
| [62] |
|
| [63] |
|
| [64] |
|
| [65] |
|
| [66] |
|
| [67] |
|
| [68] |
|
| [69] |
|
| [70] |
|
| [71] |
|
| [72] |
|
| [73] |
|
| [1] | Hsu P D , Lander E S , Zhang F . Cell, 2014,157:1262. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/24906146 |
| [2] | Terns R M , Terns M P . Trends Genet., 2014,30:111. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/24555991 |
| [3] | Doudna J A , Charpentier E . Science, 2014,346:1077. |
| [4] | Wright A V , Nunez J K , Doudna J A . Cell, 2016,164:29. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/26771484 |
| [5] | Li W , Teng F , Li T D , Zhou Q . Nat. Biotechnol., 2013,31:684. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/23929337 |
| [6] | Feng C , Wang X , Shi H , Yan Q , Zheng M , Li J , Zhang Q , Qin Y , Zhong Y , Mi J , Lai L . J. Genet., 2018,45:47. |
| [7] | Gao C . Nat. Rev. Mol. Cell Biol. 2018,19:275. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/29382940 |
| [8] | Chen K , Wang Y , Zhang R , Zhang H , Gao C . Annu.Rev. Plant Biol., 2019,70:667. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/30835493 |
| [9] | Sheets T P , Park KE , Park CH , Swift S M , Powell A , Donovan D M , Telugu B P . Sci. Rep., 2018,8:3582. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/29483633 |
| [10] | Pineda M , Moghadam F , Ebrahimkhani M R , Kiani S . ACS Synth. Biol., 2017,6:1614. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/28558198 |
| [11] | Cyranoski D . Nature, 2016,535:476. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/27466105 |
| [12] | Hu W , Kaminski R , Yang F , Zhang Y , Cosentino L , Li F , Luo B , Alvarez-Carbonell D , Garcia-Mesa Y , Karn J , Mo X , Khalili K . Proc. Natl. Acad. Sci. U. S. A., 2014,111:11461. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/25049410 |
| [13] | Knight S C , Tjian R , Doudna J A . Angew. Chem. Int. Edit., 2018,57:4329. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/29080263 |
| [14] | Perez-Pinera P , Kocak D D , Vockley C M , Adler A F , Kabadi A M , Polstein L R , Thakore P I , Glass K A , Ousterout D G , Leong K W , Guilak F , Crawford G E , Reddy T E , Gersbach C A . Nat. Methods, 2013,10:973. 6cca5b23-68a4-49cf-86c0-542ecf7226c2 https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/23892895 |
| [15] | Gilbert L A , Horlbeck M A , Adamson B , Villalta J E , Chen Y , Whitehead E H , Guimaraes C , Panning B , Ploegh H L , Bassik M C , Qi L S , Kampmann M , Weissman J S . Cell, 2014,159:647. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/25307932 |
| [16] | Farzadfard F , Perli S D , Lu T K . ACS Synth. Biol., 2013,2:604. c561b0bf-9779-45d9-8410-67f5c8d14a2b http://dx.doi.org/10.1021/sb400081r |
| [17] | Chavez A , Scheiman J , Vora S , Pruitt B W , Tuttle M , Iyer E P R , Lin S , Kiani S , Guzman C D , Wiegand D J , Ter-Ovanesyan D , Braff J L , Davidsohn N , Housden B E , Perrimon N , Weiss R , Aach J , Collins J J , Church G M . Nat. Methods, 2015,12:326. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/25730490 |
| [18] | Vojta A , Dobrinic P , Tadic V , Bockor L , Korac P , Julg B , Klasic M , Zoldos V . Nucleic Acids Res., 2016,44:5615. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/26969735 |
| [19] | Thakore P I D’Ippolito A M , Song L , Safi A , Shivakumar N K , Kabadi A M , Reddy T E , Crawford G E , Gersbach C A . Nat. Methods, 2015,12:1143. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/26501517 |
| [20] | Liu X S , Wu H , Ji X , Stelzer Y , Wu X , Czauderna S , Shu J , Dadon D , Young R A , Jaenisch R . Cell, 2016,167:233. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/27662091 |
| [21] | Hilton I B , D’Ippolito A M , Vockley C M , Thakore P I , Crawford G E , Reddy T E , Gersbach C A . Nat. Biotechnol., 2015,33:510. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/25849900 |
| [22] | Sander J D , Joung J K . Nat. Biotechnol., 2014,32:347. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/24584096 |
| [23] | Knott G J , Doudna J A . Science, 2018,361:866. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/30166482 |
| [24] | Makarova K S , Haft D H , Barrangou R , Brouns S J J , Charpentier E , Horvath P , Moineau S , Mojica F J M , Wolf Y I , Yakunin A F , van der Oost J , Koonin E V . Nat. Rev. Microbiol., 2011,9:467. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/21552286 |
| [25] | Gaj T , Gersbach C A , Barbas C F . Trends Biotechnol., 2013,31:397. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/23664777 |
| [26] | Horvath P , Barrangou R . Science, 2010,327:167. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/20056882 |
| [27] | Hille F , Richter H , Wong S P , Bratovic M , Ressel S , Charpentier E . Cell, 2018,172:1239. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/29522745 |
| [28] | Zetsche B , Gootenberg J S , Abudayyeh O O , Slaymaker I M , Makarova K S , Essletzbichler P , Volz S E , Joung J , van der Oost J , Regev A , Koonin E V , Zhang F . Cell, 2015,163:759. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/26422227 |
| [29] | Abudayyeh O O , Gootenberg J S , Konermann S , Joung J , Slaymaker I M , Cox D B T , Shmakov S , Makarova K S , Semenova E , Minakhin L , Severinov K , Regev A , Lander E S , Koonin E V , Zhang F . Science, 2016, 353:aaf5573. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/27256883 |
| [30] | Shmakov S , Smargon A , Scott D , Cox D , Pyzocha N , Yan W , Abudayyeh O O , Gootenberg J S , Makarova K S , Wolf Y I , Severinov K , Zhang F , Koonin E V . Nat. Rev. Microbiol., 2017,15:169. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/28111461 |
| [31] | Gootenberg J S , Abudayyeh O O , Kellner M J , Joung J , Collins J J , Zhang F . Science, 2018,360:439. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/29449508 |
| [32] | Cong L , Ran F A , Cox D , Lin S , Barretto R , Habib N , Hsu P D , Wu X , Jiang W , Marraffini L A , Zhang F . Science, 2013,339:819. c45b480b-2272-47f5-ad31-48297cab8820 http://dx.doi.org/10.1126/science.1229223 |
| [33] | Gasiunas G , Barrangou R , Horvath P , Siksnys V . Proc. Natl. Acad. Sci. U. S. A., 2012,109:E2579. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/22949671 |
| [34] | Jinek M , Chylinski K , Fonfara I , Hauer M , Doudna J A , Charpentier E . Science, 2012,337:816. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/22745249 |
| [35] | Ran F A , Hsu P D , Lin C Y , Gootenberg J S , Konermann S , Trevino A E , Scott D A , Inoue A , Matoba S , Zhang Y , Zhang F . Cell, 2013,154:1380. be0ef74e-49d9-4232-8cf8-f1ae66a8fc52 http://dx.doi.org/10.1016/j.cell.2013.08.021 |
| [36] | Mali P , Esvelt K M , Church G M . Nat. Methods, 2013,10:957. 420f53d6-83dd-48a5-861f-018bd2792ef0 http://dx.doi.org/10.1038/NMETH.2649 |
| [37] | Pardee K , Green A A , Takahashi M K , Braff D , Lambert G , Lee J W , Ferrante T , Ma D , Donghia N , Fan M , Daringer N M , Bosch I , Dudley D M , O’Connor D H , Gehrke L , Collins J J . Cell, 2016,165:1255. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/27160350 |
| [38] | Takahashi M K , Tan X , Dy A J , Braff D , Akana R T , Furuta Y , Donghia N , Ananthakrishnan A , Collins J J . Nat. Commun., 2018,9:3347. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/30131493 |
| [39] | Zhang K , Deng R , Li Y , Zhang L , Li J . Chem. Sci., 2016,7:4951. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/30155144 |
| [40] | Zhou W , Hu L , Ying L , Zhao Z , Chu P K , Yu X F . Nat. Commun., 2018,9:5012. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/30479331 |
| [41] | Wang T , Liu Y , Sun H H , Yin B C , Ye B C . Angew. Chem. Int. Edit., 2019,58:5382. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/30773764 |
| [42] | Zhang Y , Qian L , Wei W , Wang Y , Wang B , Lin P , Liu W , Xu L , Li X , Liu D , Cheng S , Li J , Ye Y , Li H , Zhang X , Dong Y , Zhao X , Liu C , Zhang H M , Ouyang Q , Lou C . . ACS Synth. Biol., 2017,6:211. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/27718551 |
| [43] | Gootenberg J S , Abudayyeh O O , Lee J W , Essletzbichler P , Dy A J , Joung J , Verdine V , Donghia N , Daringer N M , Freije C A , Myhrvold C , Bhattacharyya R P , Livny J , Regev A , Koonin E V , Hung D T , Sabeti P C , Collins J J , Zhang F . Science, 2017,356:438. https://www.sciencemag.org/lookup/doi/10.1126/science.aam9321 |
| [44] | Myhrvold C , Freije C A , Gootenberg J S , Abudayyeh O O , Metsky H C , Durbin A F , Kellner M J , Tan A L , Paul L M , Parham L A , Garcia K F , Barnes K G , Chak B , Mondini A , Nogueira M L , Isern S , Michael S F , Lorenzana I , Yozwiak N L , MacInnis B L , Bosch I , Gehrke L , Zhang F , Sabeti P C . Science, 2018,360:444. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/29700266 |
| [45] | Fonfara I , Richter H , Bratovic M , Le Rhun A , Charpentier E . Nature, 2016,532:517. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/27096362 |
| [46] | Chen J S , Ma E , Harrington L B , Da Costa M , Tian X , Palefsky J M , Doudna J A . Science, 2018,360:436. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/29449511 |
| [47] | Li S Y , Cheng Q X , Wang J M , Li X Y , Zhang Z L , Gao S , Cao R B , Zhao G P , Wang J . Cell Discov., 2018,4:20. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/29707234 |
| [48] | Qian C , Wang R , Wu H , Zhang F , Wu J , Wang L . Anal. Chem., 2019,91:11362. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/31403279 |
| [49] | Li Y , Mansour H , Wang T , Poojari S , Li F . Anal. Chem., 2019,91:11510. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/31478642 |
| [50] | Shao N , Han X , Song Y , Zhang P , Qin L . Anal. Chem., 2019,91:12384. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/31461619 |
| [51] | Wang B , Wang R , Wang D , Wu J , Li J , Wang J , Liu H , Wang Y . Anal. Chem., 2019,91:12156. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/31460749 |
| [52] | Li L , Li S , Wu N , Wu J , Wang G , Zhao G , Wang J . ACS Synth. Biol., 2019,8:2228. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/31532637 |
| [53] | Hajian R , Balderston S Tran T , deBoer T , Etienne J , Sandhu M , Wauford N A , Chung J Y , Nokes J , Athaiya M , Paredes J , Peytavi R , Goldsmith B , Murthy N , Conboy I M , Aran K . Nat. Biomed. Eng., 2019,3:427. https://doi.org/10.1038/s41551-019-0371-x |
| [54] | Yang W , Restrepo-Perez L , Bengtson M , Heerema S J Birnie A , van der Torre J , Dekker C . Nano Lett., 2018,18:6469. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/30187755 |
| [55] | Qin P , Park M , Alfson K J , Tamhankar M , Carrion R , Patterson J L , Griffiths A , He Q , Yildiz A , Mathies R , Du K . ACS Sensors, 2019,4:1048. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/30860365 |
| [56] | Liang M , Li Z , Wang W , Liu J , Liu L , Zhu G , Karthik L , Wang M , Wang K F , Wang Z , Yu J , Shuai Y , Yu J , Zhang L , Yang Z , Li C , Zhang Q , Shi T , Zhou L , Xie F , Dai H , Liu X , Zhang J , Liu G , Zhuo Y , Zhang B , Liu C , Li S , Xia X , Tong Y , Liu Y , Alterovitz G , Tan G Y , Zhang L X . Nat. Commun., 2019,10:3672. |
| [57] | Xiong Y , Zhang J , Yang Z , Mou Q , Ma Y , Xiong Y , Lu Y . J. Am. Chem. Soc., 2019, DOI: 10.1021/jacs.9b09211. |
| [58] | English M A , Soenksen L R , Gayet R V , de Puig H , Angenent-Mari N M , Mao A S , Nguyen P Q , Collins J J . Science, 2019,365:780. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/31439791 |
| [59] | Han D , Li J , Tan W . Science, 2019,365:754. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/31439783 |
| [60] | Misteli T . Cell, 2013,152:1209. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/23498929 |
| [61] | Deng W , Shi X , Tjian R , Lionnet T , Singer R H . Proc. Natl. Acad. Sci. U. S. A., 2015,112:11870. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/26324940 |
| [62] | Zhang K , Deng R , Teng X , Li Y , Sun Y , Ren X , Li J . J. Am. Chem. Soc., 2018,140:11293. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/30125486 |
| [63] | Chen B , Gilbert L A , Cimini B A , Schnitzbauer J , Zhang W , Li G W , Park J , Blackburn E H , Weissman J S , Qi L S , Huang B . Cell, 2013,155:1479. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/24360272 |
| [64] | Gu B , Swigut T , Spencley A , Bauer M R , Chung M Y , Meyer T , Wysocka J . Science, 2018,359:1050. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/29371426 |
| [65] | Tanenbaum M E , Gilbert L A , Qi L S , Weissman J S , Vale R D . Cell, 2014,159:635. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/25307933 |
| [66] | Qin P W , Parlak M , Kuscu C , Bandaria J , Mir M , Szlachta K , Singh R , Darzacq X , Yildiz A , Adli M . Nat. Commun., 2017,8:14725. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/28290446 |
| [67] | Ma H H , Tu L C , Naseri A , Chung Y C , Grunwald D , Zhang S J , Pederson T . Nat. Methods, 2018,15:928. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/30377374 |
| [68] | Hong Y , Lu G , Duan J , Liu W , Zhang Y . Genome Biol., 2018,19:39. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/29566733 |
| [69] | Shao S P , Zhang W W , Hu H , Xue B X , Qin J S , Sun C Y , Sun Y A , Wei W S , Sun Y J . Nucleic Acids Res., 2016,44:e86. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/26850639 |
| [70] | Fu Y , Rocha P P , Luo V M , Raviram R , Deng Y , Mazzoni E O , Skok J A . Nat. Commun., 2016,7:11707. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/27222091 |
| [71] | Ma H , Tu L C , Naseri A , Huisman M , Zhang S , Grunwald D , Pederson T . Nat. Biotechnol., 2016,34:528. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/27088723 |
| [72] | Yang L Z , Wang Y , Li S Q , Yao R W , Luan P F , Wu H , Carmichael G G , Chen L L . Mol. Cell, 2019, DOI: 10.1016/j.molcel.2019.10.024. |
| [73] | Nelles D A , Fang M Y , O’Connell M R , Xu J L , Markmiller S J , Doudna J A , Yeo G W . Cell, 2016,165:488. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/26997482 |
国家自然科学基金项目资助(21621003)
/
| 〈 |
|
〉 |