大气“霾化学”:概念提出和研究展望
Atmospheric “Haze Chemistry”: Concept and Research Prospects
大气污染是人类面临的重大环境挑战。我国大气污染具有高度的复合污染特征,其形成过程既有高强度的颗粒物均相成核现象,又有多介质非均相致霾过程,同时耦合了强的大气氧化性以及O3污染,是不同于洛杉矶光化学烟雾和伦敦烟雾的新型“霾化学”烟雾污染。“霾化学”区别于并突破现有的理论认识,是解析我国典型多介质复合污染环境下PM2.5成因以及PM2.5与O3污染间非线性复杂关系,综合研究气、液、固多介质非均相过程的大气污染化学。研究“霾化学”过程对精准控制我国乃至其他国家大气复合污染意义重大。本文提出和总结了大气“霾化学”概念,并对“霾化学”理论的完善和发展进行了展望。
Air pollution is a major challenge for the humankind. Under the highly complex air pollution conditions in China, strong homogenous nucleation and multiphase heterogeneous processes coexist, coupling with strong atmospheric oxidizing capacity and ozone pollution. This complex air pollution, different from the “London smog” and the “Los Angeles photochemical smog”, is a new type of “haze chemistry smog” pollution. “Haze chemistry” distinguishes from traditional homogeneous chemistry by surpassing its existing theoretical understandings. It is a type of air pollution chemistry that comprehensively studies the gas-liquid-solid multiphase processes, revealing the formation mechanism of PM2.5 and the non-linear relationship between PM2.5 and O3 under typical multi-medium complex air pollution conditions. Understanding “haze chemistry” processes is crucial for precise control of complex air pollution in China and other countries. Here, we propose and summarize the concept of “haze chemistry”, and discuss its further improvement, development, and application.
霾化学 / 复合污染 / 多介质界面化学 / 臭氧 / PM2.5
haze chemistry / air pollution complex / interface chemistry / ozone / PM2.5
| [1] |
|
| [2] |
贺泓(He H), 王新明(Wang X M), 王跃思(Wang Y S), 王自发(Wang Z F), 刘建国(Liu J G), 陈运法(Chen Y F). 中国科学院院刊(Bulletin of Chinese Academy of Sciences), 2013,28(03):54. |
| [3] |
|
| [4] |
|
| [5] |
|
| [6] |
|
| [7] |
|
| [8] |
马金珠(Ma J Z), 刘永春(Liu Y C), 马庆鑫(Ma Q X), 刘畅(Liu C), 贺泓(He H). 环境化学(Environmental Chemistry), 2011,30(1):97. |
| [9] |
|
| [10] |
张小曳(Zhang X Y), 孙俊英(Sun J Y), 王亚强(Wang Y Q), 李卫军(Li W J), 张蔷(Zhang Q), 王炜罡(Wang W G), 权建农(Quan J N), 曹国良(Cao G L), 王继志(Wang J Z), 杨元琴(Yang Y Q), 张养梅(Zhang Y M). 科学通报(Chinese Science Bulletin), 2013,58(13):1178. |
| [11] |
|
| [12] |
|
| [13] |
|
| [14] |
|
| [15] |
|
| [16] |
|
| [17] |
|
| [18] |
|
| [19] |
|
| [20] |
|
| [21] |
|
| [22] |
|
| [23] |
|
| [24] |
|
| [25] |
|
| [26] |
|
| [1] | He K B , Yang F M , Ma Y L , Zhang Q , Yao Xi H , Kchan C , Cadle S , Chan T . Atmospheric Environment, 2001,35(29):4959. |
| [2] | 贺泓(He H), 王新明(Wang X M), 王跃思(Wang Y S), 王自发(Wang Z F), 刘建国(Liu J G), 陈运法(Chen Y F). 中国科学院院刊(Bulletin of Chinese Academy of Sciences), 2013,28(03):54. |
| [3] | He H , Wang Y S , Ma Q X , Ma J Z , Chu B W , Ji D S , Tang G Q , Liu C , Zhang H X , Hao J M . Sci. Rep., 2014,4:4172. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/24566871 |
| [4] | Wang Z B , Wu Z J , Yue D L , Shang D J , Guo S , Sun J Y , Ding A J , Wang L , Jiang J K , Guo H , Gao J , Cheung H C , Morawska L , Keywood M , Hu M . Science of the Total Environment, 2017,577:258. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/27817924 |
| [5] | Yao L , Garmash O , Bianchi F , Zheng J , Yan C , Kontkanen J , Junninen H , Mazon S B Ehn M , Paasonen P , Sipila M , Wang M Y , Wang X K , Xiao S,Chen H F , Lu, Y Q , Zhang B W , Wang D F , Fu Q Y , Geng F H , Li L , Wang H L , Qiao L P,Yang X , Chen J M , Kerminen V M , Petaja T , Worsnop D R , Kulmala M , Wang L . Science, 2018,361(6399):278. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/30026225 |
| [6] | Chu B W , Kerminen V M , Bianchi F , Yan C , Pet?j? T , Kulmala M . Atmospheric Chemistry and Physics, 2019,19(1):115. |
| [7] | Ma Q X , Liu Y C , He H . J. Phys. Chem. A, 2008,112(29):6630. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/18578482 |
| [8] | 马金珠(Ma J Z), 刘永春(Liu Y C), 马庆鑫(Ma Q X), 刘畅(Liu C), 贺泓(He H). 环境化学(Environmental Chemistry), 2011,30(1):97. |
| [9] | Liu C , Ma Q X , Liu Y C , Ma J Z , He H . Phys. Chem. Chem. Phys., 2012,14(5):1668. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/21993907 |
| [10] | 张小曳(Zhang X Y), 孙俊英(Sun J Y), 王亚强(Wang Y Q), 李卫军(Li W J), 张蔷(Zhang Q), 王炜罡(Wang W G), 权建农(Quan J N), 曹国良(Cao G L), 王继志(Wang J Z), 杨元琴(Yang Y Q), 张养梅(Zhang Y M) . 科学通报(Chinese Science Bulletin), 2013,58(13):1178. |
| [11] | Zheng B , Zhang Q , Zhang Y , He K B , Wang K , Zheng G J , Duan F K , Ma Y L , Kimoto T . Atmospheric Chemistry and Physics, 2015,15(4):2031. |
| [12] | Tang M J , Huang X , Lu K D , Ge M F , Li Y J , Cheng P , Zhu T , Ding A J , Zhang Y H , Gligorovski S , Song W , Ding X , Bi X H , Wang X M . Atmos. Chem. Phys., 2017,17(19):11727. |
| [13] | Li K , Jacob D J , Liao H , Shen L , Zhang Q , Bates K H . Proceedings of the National Academy of Sciences of the United States of America, 2019,116(2):422. |
| [14] | Lu K D , Guo S , Tan Z F , Wang H C , Shang D J , Liu Y H , Li X , Wu Z J , Hu M , Zhang Y H |
| [15] | Dentener F J , Carmichael G R , Zhang Y , Lelieveld J , Crutzen P J . J. Geophys. Res., 1996,101(D17):22869. |
| [16] | Ravishankara A R . Science, 1997,276(5315):1058. |
| [17] | Liu Y C , He H , Mu Y J . Atmospheric Environment, 2008,42(5):960. |
| [18] | Ma J Z , Liu Y C , He H . Atmospheric Environment, 2010,44(35):4446. |
| [19] | Zhang S P , Xing J , Sarwar G , Ge Y L , He H , Duan F K , Zhao Y , He K B , Zhu L D , Chu B W . Atmospheric Environment, 2019,208:133. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/31186616 |
| [20] | Cai R L , Yang D S , Fu Y Y , Wang X , Li X X , Ma Y , Hao J M , Zheng J , Jiang J K . Atmospheric Chemistry and Physics, 2017,17(20):12327. |
| [21] | Cai R L , Jiang J K . Atmospheric Chemistry and Physics, 2017,17(20):12659. |
| [22] | Wang G H , Zhang R Y , Gomez M E , Yang L X , Zamora M L , Hu M , Lin Y , Peng J F , Guo S , Meng J J , Li J J , Cheng C L , Hu T F , Ren Y Q , Wang Y S , Gao J , Cao J J , An Z S , Zhou W J , Li G H , Wang J Y , Tian P F , Marrero-Ortiz W , Secrest J , Du Z F , Zheng J , Shang D J , Zeng L M , Shao M , Wang W G , Huang Y , Wang Y , Zhu Y J , Li Y X , Hu J X , Pan B , Cai L , Cheng Y T , Ji Y M , Zhang F , Rosenfeld D , Liss P S , Duce R A , Kolb C E , Molina M J . Proceedings of the National Academy of Sciences of the United States of America, 2016,113(48):13630. |
| [23] | Cheng Y F , Zheng G J , Wei C , Mu Q , Zheng B , Wang Z B , Gao M , Zhang Q , He K B , Carmichael G , Poschl U , Su H . Science Advances, 2016,2(12):e1601530. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/28028539 |
| [24] | Li H Y , Cheng J , Zhang Q , Zheng B , Zhang Y X , Zheng G J , He H . Atmospheric Chemistry and Physics, 2019,19(17):11485. |
| [25] | Zhang Q , Zheng Y X , Tong D , Shao M , Wang S X , Zhang Y H , Xu X D , Wang J N , He H D , Liu W Q , Ding Y H , Lei Y , Li J H , Wang Z F , Zhang X Y , Wang Y S , Cheng J , Liu Y , Shi Q R , Hao J M . Proceedings of the National Academy of Sciences, 2019,116(49):201907956. |
| [26] | Ma J Z , Wang C X , He H . Applied Catalysis B-Environmental, 2017,201:503. |
中国科学院先导专项(XDB05000000)
国家自然科学基金重大项目(21190054)
国家重点研发计划资助(2017YFC0211101)
国家重点研发计划资助(2017YFC0209503)
国家重点研发计划资助(2016YFC0201506)
/
| 〈 |
|
〉 |