开环聚合接枝改性木质素
Grafting Modification of Lignin via Ring-Opening Polymerization
作为自然界储量丰富的生物质资源之一,木质素尚未得到充分利用,成为掣肘生物化工发展的挑战。利用木质素丰富的功能基团进行接枝聚合改性,已成为木质素高值化利用的一个重要途径。开环聚合是一种温和、高效的聚合方法,可以将脂肪族聚酯链段引入到木质素中,提高材料的溶解性、相容性和可降解性,拓展木质素的应用范围。本文关注多催化条件下丙交酯、己内酯等环状单体通过开环聚合对木质素进行接枝改性的研究进展,同时对木质素改性材料的性能、应用以及发展前景进行了探讨。
As one of the most abundant biomass resources in nature, lignin has not been fully utilized, which has become a challenge to the development of biochemical industry. As an important strategy to achieve high-value utilization of lignin, grafting modification of lignin has been paid much attention. Ring-opening polymerization is a mild and efficient polymerization method, which can introduce aliphatic polyester segments into lignin. Compared to the pristine lignin, graft polymers show improved solubility, compatibility and degradability. This paper focuses on the progress of grafting modification of lignin via ring opening polymerization by using varied catalysis. Lactide, caprolactone and other cyclic monomers are summarized. The performance and applications of lignin grafted polymers are discussed as well as the challenges and opportunities.
1 Introduction
2 Catalysis for ring-opening polymerization
2.1 Metal-catalyzed ring-opening polymerization
2.2 Enzymatic ring-opening polymerization
2.3 Organocatalyzed ring-opening polymerization
3 Lactide as monomer
3.1 Synthesis of lignin grafted polylactide
3.2 Effect of lignin's structure and lactide's chirality
3.3 Application of lignin grafted polylactide
4 Caprolactone as monomer
4.1 Synthesis of lignin grafted polycaprolactone
4.2 Application of lignin grafted polycaprolactone
5 Other monomers
5.1 Oxazoline
5.2 Cyclic carbonate
5.3 β-Butyrolactone
6 Conclusion and outlook
lignin / ring-opening polymerization / graft modification / cyclic monomer
| [1] |
路瑶, 魏贤勇(Wei X Y), 宗志敏(Zong Z M), 陆永超(Lu Y C), 赵炜(Zhao W), 曹景沛(Cao J P). 化学进展 (Progress in Chemistry), 2013,25:838. |
| [2] |
|
| [3] |
|
| [4] |
|
| [5] |
|
| [6] |
翟景琳(Zhai J L), 胡欣(HuX), 刘成扣(LiuC K), 朱宁(ZhuN), 郭凯(Guo K). 化学进展 (Progress in Chemistry), 2019,31:1293. |
| [7] |
|
| [8] |
马晓振(Ma X Z), 罗清(LuoQ), 秦冬冬(QinD D), 陈景(ChenJ), 朱锦(Zhu J), 颜宁(Yan N) 化学进展 (Progress in Chemistry). 2020,32:617. |
| [9] |
|
| [10] |
|
| [11] |
|
| [12] |
|
| [13] |
|
| [14] |
|
| [15] |
|
| [16] |
|
| [17] |
|
| [18] |
|
| [19] |
|
| [20] |
|
| [21] |
|
| [22] |
|
| [23] |
|
| [24] |
|
| [25] |
|
| [26] |
|
| [27] |
|
| [28] |
|
| [29] |
|
| [30] |
|
| [31] |
|
| [32] |
|
| [33] |
|
| [34] |
|
| [35] |
|
| [36] |
|
| [37] |
|
| [38] |
|
| [39] |
|
| [40] |
|
| [41] |
|
| [42] |
|
| [43] |
|
| [44] |
|
| [45] |
|
| [46] |
|
| [47] |
|
| [48] |
|
| [49] |
|
| [50] |
|
| [51] |
|
| [52] |
|
| [53] |
|
| [54] |
|
| [55] |
|
| [56] |
张国栋(Zhang G D), 杨纪元(YangJ Y), 冯新德(FengX D), 顾忠伟(Gu Z W) 化学进展 (Progress in Chemistry), 2000,12:89. |
| [57] |
|
| [58] |
|
| [59] |
|
| [60] |
|
| [61] |
|
| [62] |
|
| [63] |
|
| [64] |
|
| [65] |
|
| [66] |
|
| [67] |
|
| [68] |
|
| [69] |
|
| [70] |
高晗(Gao H), 徐军(Xu J), 胡欣(Hu X), 朱宁(Zhu N), 郭凯(Guo K). 化学进展 (Progress in Chemistry), 2018,30:1634. |
| [71] |
许茸(Xu R), 陈春霞(Cheng C X). 化学进展 (Progress in Chemistry), 2012,24:1519. |
| [72] |
|
| [73] |
|
| [74] |
|
| [75] |
|
| [76] |
|
| [77] |
|
| [78] |
|
| [79] |
|
| [80] |
|
| [81] |
|
| [82] |
|
| [83] |
|
| [84] |
|
| [85] |
|
| [86] |
|
| [87] |
|
| [1] | 路瑶, 魏贤勇(Wei X Y), 宗志敏(Zong Z M), 陆永超(Lu Y C), 赵炜(Zhao W), 曹景沛(Cao J P). 化学进展 (Progress in Chemistry), 2013,25:838. |
| [2] | Doherty W O S, Mousavioun P, Fellows C M. Industrial Crops and Products, 2011,33:259. |
| [3] | Figueiredo P, Lintinen K, Hirvonen J T, Kostiainen M A, Santos H A. Progress in Materials Science, 2018,93:233. |
| [4] | Wang C, Kelley S S, Venditti R A. ChemSusChem, 2016,9:770. doi: 10.1002/cssc.201501531 |
| [5] | Kai D, Tan M J, Chee P L, Chua Y K, Yap Y L, Loh X J. Green Chemistry, 2016,18:1175. |
| [6] | 翟景琳(Zhai J L), 胡欣(HuX), 刘成扣(LiuC K), 朱宁(ZhuN), 郭凯(Guo K). 化学进展 (Progress in Chemistry), 2019,31:1293. |
| [7] | Liu H, Chung H. Journal of Polymer Science Part A: Polymer Chemistry, 2017,55:3515. |
| [8] | 马晓振(Ma X Z), 罗清(LuoQ), 秦冬冬(QinD D), 陈景(ChenJ), 朱锦(Zhu J), 颜宁(Yan N) 化学进展 (Progress in Chemistry). 2020,32:617. |
| [9] | Upton B M, Kasko A M. Chemical Reviews, 2016,116:2275. doi: 10.1021/acs.chemrev.5b00345 |
| [10] | Corrigan N, Jung K, Moad G, Hawker C J, Matyjaszewski K, Boyer C. Progress in Polymer Science, 2020,111:101311. |
| [11] | Gurnani P, Perrier S. Progress in Polymer Science, 2020,102:101209. |
| [12] | Mocny P, Klok H A. Progress in Polymer Science, 2020,100:101185. |
| [13] | Huang W, Zhai J, Hu X, Duan J, Fang Z, Zhu N, Guo K. European Polymer Journal, 2020,126:109565. |
| [14] | Zhu N, Hu X, Fang Z, Guo K. ChemPhotoChem, 2018,2:831. |
| [15] | Song Q, Pascouau C, Zhao J, Zhang G, Peruch F, Carlotti S. Progress in Polymer Science, 2020,110:101309. |
| [16] | Zhu N, Feng W, Zhang Z, Fang Z, Li Z, Guo K. Polymer, 2015,80:88. |
| [17] | Zhu N, Huang W, Hu X, Liu Y, Fang Z, Guo K. Macromol. Rapid Commun, 2018,39:1700807. |
| [18] | Hu X, Zhu N, Fang Z, Guo K. Reaction Chemistry & Engineering, 2017,2:20. |
| [19] | Hu X, Cui G, Zhu N, Zhai J, Guo K. Polymers (Basel), 2018,10:68. |
| [20] | Zhu N, Hu X, Zhang Y, Zhang K, Li Z, Guo K. Polymer Chemistry, 2016,7:474. |
| [21] | Zhu N, Feng W, Hu X, Zhang Z, Fang Z, Zhang K, Li Z, Guo K. Polymer, 2016,84:391. |
| [22] | Hu X, Zhang Y, Cui G, Zhu N, Guo K. Macromol. Rapid Commun, 2017,38:1700399. |
| [23] | Zhu N, Liu Y, Feng W, Huang W, Zhang Z, Hu X, Fang Z, Li Z, Guo K. European Polymer Journal, 2016,80:234. |
| [24] | Hu X, Cui G, Zhang Y, Zhu N, Guo K. European Polymer Journal, 2018,100:228. |
| [25] | Kowalski A, Duda A, Penczek S. Macromolecules, 2000,33:7359. doi: 10.1021/ma000125o |
| [26] | Kowalski A, Duda A, Penczek S. Macromolecules, 2000,33:689. |
| [27] | Dagorne S, Fliedel C. Top Organomet. Chem., 2012,41:125. |
| [28] | Ling J, Zhu W, Shen Z. Macromolecules, 2004,37:758. |
| [29] | Ling J, Shen Z, Huang Q. Macromolecules, 2001,34:7613. doi: 10.1021/ma0107657 |
| [30] | Lin J O, Chen W, Shen Z, Ling J. Macromolecules, 2013,46:7769. |
| [31] | Ling J, Liu J, Shen Z, Hogen-Esch T E. Journal of Polymer Science Part A: Polymer Chemistry, 2011,49:2081. |
| [32] | Ling J, Shen J, Hogen-Esch T E. Polymer, 2009,50:3575. |
| [33] | Liu J, Ling J, Li X, Shen Z. Journal of Molecular Catalysis A: Chemical, 2009,300:59. |
| [34] | Sun Y, Yang L, Lu X, He C. Journal of Materials Chemistry A, 2015,3:3699. |
| [35] | Thomas C M, Chem. Soc. Rev, 2010,39:165. |
| [36] | Kai D, Zhang K, Jiang L, Wong H Z, Li Z, Zhang Z, Loh X J. ACS Sustainable Chemistry & Engineering, 2017,5:6016. |
| [37] | Li Y, von der Lühe M, Schacher F H, Ling J. Macromolecules, 2018,51:4938. |
| [38] | You L, Ling J. Macromolecules, 2014,47:2219. |
| [39] | Li Y, Bai T, Li Y, Ling J. Macromolecular Chemistry and Physics, 2017,218:1600450. |
| [40] | Li Y, Schacher F H, Ling J. Macromol. Rapid Commun, 2019,40:1800905. |
| [41] | Shah M I, Yang Z, Li Y, Jiang L, Ling J. Polymers (Basel), 2017,9:559. |
| [42] | Huang W, Zhu N, Liu Y, Wang J, Zhong J, Sun Q, Sun T, Hu X, Fang Z, Guo K. Chemical Engineering Journal, 2019,356:592. |
| [43] | Gross R A, Kumar A, Kalra B. Chemical Reviews, 2001,101:2097. doi: 10.1021/cr0002590 |
| [44] | Seyednejad H, Ghassemi A H, van Nostrum C F, Vermonden T, Hennink W E. J. Control. Release, 2011,152:168. |
| [45] | Zhu N, Zhang Z L, He W, Geng X C, Fang Z, Li X, Li Z J, Guo K. Chinese Chemical Letters, 2015,26:361. |
| [46] | Hu S, Zhao J, Zhang G, Schlaad H. Progress in Polymer Science, 2017,74:34. |
| [47] | Xia H, Kan S, Li Z, Chen J, Cui S, Wu W, Ouyang P, Guo K. Journal of Polymer Science Part A: Polymer Chemistry, 2014,52:2306. |
| [48] | Kan S, Jin Y, He X, Chen J, Wu H, Ouyang P, Guo K, Li Z. Polymer Chemistry, 2013,4:5432. |
| [49] | Liu J, Cui S, Li Z, Xu S, Xu J, Pan X, Liu Y, Dong H, Sun H, Guo K. Polymer Chemistry, 2016,7:5526. |
| [50] | Zhu N, Liu Y, Liu J, Ling J, Hu X, Huang W, Feng W, Guo K. Sci. Rep., 2018,8:3734. |
| [51] | Alamri H, Zhao J, Pahovnik D, Hadjichristidis N. Polym. Chem., 2014,5:5471. |
| [52] | Zhao J, Zhang G, Pispas S. Journal of Polymer Science Part A: Polymer Chemistry, 2010,48:2320. |
| [53] | Pratt R C, Lohmeijer B G G, Long D A, Waymouth R M, Hedrick J L. Journal of the American Chemical Society, 2006,128:4556. |
| [54] | Chung Y L, Olsson J V, Li R J, Frank C W, Waymouth R M, Billington S L, Sattely E S. ACS Sustainable Chemistry & Engineering, 2013,1:1231. |
| [55] | Kamber N E, Jeong W, Waymouth R M, Pratt R C, Lohmeijer B G G, Hedrick J L. Chemical Reviews, 2007,107:5813. |
| [56] | 张国栋(Zhang G D), 杨纪元(YangJ Y), 冯新德(FengX D), 顾忠伟(Gu Z W) 化学进展 (Progress in Chemistry), 2000,12:89. |
| [57] | Harris S B, Tschirner U W, Lemke N, van Lierop J L. Journal of Wood Chemistry and Technology, 2017,37:211. |
| [58] | Dai L, Liu R, Si C. Green Chemistry, 2018,20:1777. |
| [59] | Liu R, Dai L, Hu L Q, Zhou W Q, Si C L. Mater. Sci. Eng. C. Mater. Biol. Appl., 2017,80:397. |
| [60] | Liu R, Dai L, Zou Z, Si C. Int. J. Biol. Macromol, 2018,119:1129. doi: 10.1016/j.ijbiomac.2018.08.040 |
| [61] | Ren W, Pan X, Wang G, Cheng W, Liu Y. Green Chemistry, 2016,18:5008. |
| [62] | Kai D, Ren W, Tian L, Chee P L, Liu Y, Ramakrishna S, Loh X J. ACS Sustainable Chemistry & Engineering, 2016,4:5268. |
| [63] | Chile L E, Kaser S J, Hatzikiriakos S G, Mehrkhodavandi P. ACS Sustainable Chemistry & Engineering, 2018,6:1650. |
| [64] | Dick A T, Couve J, Gimello O, Mas A, Robin J J. Polymer, 2017,118:280. |
| [65] | Olsén P, Jawerth M, Lawoko M, Johansson M, Berglund L A. Green Chemistry, 2019,21:2478. |
| [66] | Liu Y, Huang W, Zhu N, Guo K. RSC Advances, 2017,7:37412. |
| [67] | Liu Y, Zhu N, Hu X, Huang W, Wu J, Bin X, Qiu J, Duan J, Fang Z, Guo K. Chemical Engineering Science, 2020,211:115290. |
| [68] | Zhu N, Zhang Z, Feng W, Zeng Y, Li Z, Fang Z, Zhang K, Li Z, Guo K. RSC Advances, 2015,5:31554. |
| [69] | Zhu N, Huang W, Hu X, Liu Y, Fang Z, Guo K. Chemical Engineering Journal, 2018,333:43. |
| [70] | 高晗(Gao H), 徐军(Xu J), 胡欣(Hu X), 朱宁(Zhu N), 郭凯(Guo K). 化学进展 (Progress in Chemistry), 2018,30:1634. |
| [71] | 许茸(Xu R), 陈春霞(Cheng C X). 化学进展 (Progress in Chemistry), 2012,24:1519. |
| [72] | Matsushita Y, Inomata T, Takagi Y, Hasegawa T, Fukushima K. Journal of Wood Science, 2011,57:214. |
| [73] | Laurichesse S, Avérous L. Polymer, 2013,54:3882. doi: 10.1016/j.polymer.2013.05.054 |
| [74] | Liu X, Zong E, Jiang J, Fu S, Wang J, Xu B, Li W, Lin X, Xu Y, Wang C, Chu F. Int. J. Biol. Macromol., 2015,81:521. doi: 10.1016/j.ijbiomac.2015.08.046 |
| [75] | Park I K, Sun H, Kim S H, Kim Y, Kim G E, Lee Y, Kim T, Choi H R, Suhr J, Nam J D. Sci. Rep, 2019,9:7033. doi: 10.1038/s41598-019-43296-2 |
| [76] | Jang S H, Kim D H, Park D H, Kim O Y, Hwang S H. Progress in Organic Coatings, 2018,120:234. |
| [77] | Abdollahi M, Bairami Habashi R, Mohsenpour M. Industrial Crops and Products, 2019,130:547. |
| [78] | Tian J, Yang Y, Song J. Int J Biol Macromol, 2019,141:919. doi: 10.1016/j.ijbiomac.2019.09.055 |
| [79] | Pérez-Camargo R A, Saenz G, Laurichesse S, Casas M T, Puiggalí J, Avérous L, Müller A J. Journal of Polymer Science Part B: Polymer Physics, 2015,53:1736. |
| [80] | Kim S H, Choi K, Choi H R, Kim T, Suhr J, Kim K J, Choi H J, Nam J D. ACS Omega, 2019,4:10036. doi: 10.1021/acsomega.9b01043 |
| [81] | Nadji H, Bruzzèse C, Belgacem M N, Benaboura A, Gandini A. Macromolecular Materials and Engineering, 2005,290:1009. |
| [82] | Schmidt B V K J, Molinari V, Esposito D, Tauer K, Antonietti M. Polymer, 2017,112:418. |
| [83] | Nemoto T, Konishi G I, Tojo Y, An Y C, Funaoka M. Journal of Applied Polymer Science, 2012,123:2636. |
| [84] | Mahata D, Jana M, Jana A, Mukherjee A, Mondal N, Saha T, Sen S, Nando G B, Mukhopadhyay C K, Chakraborty R, Mandal S M. Scientific Reports, 2017,7:46412. |
| [85] | Duval A, Avérous L. ACS Sustainable Chemistry & Engineering, 2017,5:7334. |
| [86] | Kühnel I, Saake B, Lehnen R. Industrial Crops and Products, 2017,101:75. |
| [87] | Kai D, Chong H M, Chow L P, Jiang L, Lin Q, Zhang K, Zhang H, Zhang Z, Loh X J. Composites Science and Technology, 2018,158:26. doi: 10.1016/j.compscitech.2018.01.046 |
国家自然科学基金项目(22078150)
/
| 〈 |
|
〉 |