靶向葡萄糖转运蛋白(GLUTs)抗癌药物的开发
Development of Anticancer Drugs Targeting Glucose Transporters(GLUTs)
基于肿瘤细胞与正常细胞葡萄糖代谢差异的肿瘤沃伯格效应,是目前新型靶向抗肿瘤药物开发的研究热点之一。本文以沃伯格效应的代谢特征和特异性生物标识物为出发点,从靶向葡萄糖转运蛋白(GLUTs)生物靶点和利用肿瘤葡萄糖代谢亢进的生物特征这两个层面,综述了具有代表性的GLUTs抑制剂以及GLUTs靶向型糖偶联抗肿瘤药物的研发现状,讨论并解析通过靶向沃伯格效应开发抗肿瘤药物的设计思路、实施策略与推广前景。
Increased glycolysis in malignant tumors has been one of the hallmarks and biotargets of tumor targeting that enable the design and development of novel targeted therapy agents. In this review, by focusing on the Warburg effect-targeted drug discovery and the unique concepts for development of glucose transporters(GLUTs)-targeted anticancer agents, we examine the current scenario with a brief introduction of anticancer GLUTs inhibitors and glycoconjugated antitumor examples, to provide an overview of studies of the Warburg effect-targeted anticancer drug development, the design strategy and useful perspectives for new-generation of targeted chemotherapeutic agents.
1 Introduction
2 Glucose transporters
3 Research status of anticancer targeted drugs utilizing the Warburg effect
3.1 GLUTs inhibitors
3.2 Glycoconjugates for tumor targeting
4 Conclusion and outlook
沃伯格效应 / 葡萄糖转运蛋白 / 靶向抗肿瘤 / 糖偶联抗肿瘤药物
Warburg effect / glucose transporters / targeted anti-cancer therapy / glycoconjugated anticancer agents
| [1] |
|
| [2] |
|
| [3] |
|
| [4] |
|
| [5] |
|
| [6] |
|
| [7] |
|
| [8] |
|
| [9] |
|
| [10] |
|
| [11] |
|
| [12] |
|
| [13] |
|
| [14] |
|
| [15] |
|
| [16] |
|
| [17] |
|
| [18] |
|
| [19] |
|
| [20] |
|
| [21] |
|
| [22] |
|
| [23] |
|
| [24] |
陆国华( |
| [25] |
|
| [26] |
|
| [27] |
|
| [28] |
|
| [29] |
|
| [30] |
|
| [31] |
|
| [32] |
|
| [33] |
|
| [34] |
|
| [35] |
|
| [36] |
|
| [37] |
|
| [38] |
|
| [39] |
|
| [40] |
|
| [41] |
|
| [42] |
|
| [43] |
|
| [44] |
|
| [45] |
|
| [46] |
|
| [47] |
|
| [48] |
|
| [49] |
|
| [50] |
|
| [51] |
|
| [52] |
|
| [53] |
|
| [54] |
|
| [55] |
|
| [56] |
|
| [57] |
|
| [58] |
|
| [59] |
|
| [60] |
|
| [61] |
|
| [62] |
|
| [63] |
|
| [64] |
|
| [65] |
|
| [66] |
|
| [67] |
|
| [68] |
|
| [69] |
|
| [70] |
|
| [71] |
|
| [72] |
|
| [73] |
|
| [74] |
|
| [75] |
|
| [76] |
|
| [77] |
|
| [78] |
|
| [1] | Warburg O, Wind F, Negelein E. J. Gen. Physiol., 1927, 8:519. |
| [2] | Liberti M V, Locasale J W. Trends Biochem. Sci., 2016, 41(3):211. |
| [3] | Heiden M G V, Cantley L C, Thompson C B. Science, 2009, 324:1029. |
| [4] | Deng D, Xu C, Sun P, Wu J, Yan C, Hu M, Yan N. Nature, 2014, 510(7503):121. |
| [5] | Deng D, Sun P, Yan C, Ke M, Jiang X, Xiong L, Ren W, Hirata K, Yamamoto M, Fan S, Yan N. Nature, 2015, 526(7573):391. |
| [6] | Shi Y L, Liu S N, Ahmad S, Gao Q Z. Curr. Trends Med. Chem., 2018, 18(6):454. |
| [7] | Grover-McKay M, Walsh S A, Seftor E A, Thomas P A, Hendrix M J. Pathol. Oncol. Res., 1998, 4(2): 115. |
| [8] | Cruz M D, Ledbetter S, Chowdhury S, Tiwari A K, Momi N, Wali R K, Bliss C, Huang C, Lichtenstein D, Bhattacharya S, Varma-Wilson A, Backman V, Roy H K. Oncotarget, 2017, 8(13):20543. |
| [9] | Alves V A, Pinheiro C, Morais-Santos F, Felipe-Silva A, Longatto A, Baltazar F. World J. Gastroenterol., 2014, 20(33):11780. |
| [10] | Yan S Y, Wang Y Q, Chen M M, Li G M, Fan J G. Int. J. Mol. Sci., 2015, 16(7): 16144. |
| [11] | Zhao H Y, Sun J, Shao J S, Zou Z F, Qiu X S, Wang E H, Wu G P. J. Cancer, 2019, 10(20): 4989. |
| [12] | Bhattacharya I S, Sharabiani M T A, Alonzi R, Hoskin P J. Radiother. Oncol., 2019, 137:38. |
| [13] | Chen Y H, Song Y, Yu Y L, Cheng W, Tong X. Oncol. Lett., 2019, 17(6):5441. |
| [14] | Pizzuti L, Sergi D, Mandoj C, Antoniani B, Sperati F, Chirico A, Di Lauro L, Valle M, Garofalo A, Vizza E, Corrado G, Tomao F, Rinaldi M, Carpano S, Maugeri-Sacca M, Conti L, Digiesi G, Marchetti P, De Maria R, Giordano A, Barba M, Carosi M A, Vici P. J. Cell. Physiol., 2018, 233(2): 1396. |
| [15] | Chen J, Cao L, Li Z Q, Li Y W. Hum. Cell, 2019, 32(2): 193. |
| [16] | Sukeda A, Nakamura Y, Nishida Y, Kojima M, Gotohda N, Akimoto T, Ochiai A. Pancreas, 2019, 48(8):1102. |
| [17] | Koch A, Ebert E V, Seitz T, Dietrich P, Berneburg M, Bosserhoff A, Hellerbrand C. Pathol., Res. Pract., 2020, 216(1): 152752. |
| [18] | Thorens B. Diabetologia, 2015, 58(2): 221. |
| [19] | Hinden L, Udi S, Drori A, Gammal A, Nemirovski A, Hadar R, Baraghithy S, Permyakova A, Geron M, Cohen M, Tsytkin-Kirschenzweig S, Riahi Y, Leibowitz G, Nahmias Y, Priel A, Tam J. J. Am. Soc. Nephrol., 2018, 29(2): 434. |
| [20] | Medina A, Parween S, Ullsten S, Vishnu N, Siu Y T, Quach M, Bennet H, Balhuizen A, Akesson L, Wierup N, Carlsson P O, Ahlgren U, Lernmark A, Fex M. Diabetologia, 2018, 61(4):896. |
| [21] | Yamamoto T, Seino Y, Fukumoto H, Koh G, Yano H, Inagaki N, Yamada Y, Inoue K, Manabe T, Imura H. Biochem. Biophys. Res. Commun., 1990, 170(1): 223. |
| [22] | Brown R S, Wahl R L. Cancer, 1993, 72(10): 2979. |
| [23] | Noguchi Y, Marat D, Saito A, Yoshikawa T, Doi C, Fukuzawa K, Tsuburaya A, Satoh S, Ito T. Hepato-gastroenterology, 1999, 46(28):2683. |
| [24] | 陆国华( Lu G H), 钟秀君( Zhong X J), 丁伟(Ding W), 周建英(Zhou J Y). 浙江大学学报(医学版)( Zhejiang Daxue Xuebao, Yixueban), 2008, 37(2): 176. |
| [25] | Fei X, Qi M L, Wu B, Song Y S, Wang Y P, Li T T. FEBS Lett., 2012, 586(4):392. |
| [26] | Ayala F R R, Rocha R M, Carvalho K C, Carvalho A L, da Cunha I W, Lourenco S V, Soares F A. Molecules, 2010, 15(4):2374. |
| [27] | Starska K, Forma E, Jozwiak P, Brys M, Lewy-Trenda I, Brzezinska-Blaszczyk E, Krzeslak A. Tumor Biol., 2015, 36(4):2309. |
| [28] | Karnieli E, Armoni M. Am. J. Physiol.: Endocrinol. MeTab., 2008, 295(1): E38. |
| [29] | LeFevre P G, Marshall J K. J. Biol. Chem., 1959, 234(11): 3022. |
| [30] | Van Goietsenoven G, Mathieu V, Andolfi A, Cimmino A, Lefranc F, Kiss R, Evidente A.. Planta Med., 2011, 77(07): 711. |
| [31] | Choi B H, Park J A, Kim K R, Lee G I, Lee Y T, Choe H, Ko S H, Kim M H, Seo Y H, Kwak Y G. Am. J. Physiol.: Cell Physiol., 2005, 289(2): C425. |
| [32] | Bielanska J, Hernandez-Losa J, Perez-Verdaguer M, Moline T, Somoza R, Cajal S R Y, Condom E, Ferreres J C, Felipe A. Curr. Cancer Drug Targets, 2009, 9(8):904. |
| [33] | Khusbu F Y, Zhou X, Roy M, Chen F Z, Cao Q, Chen H C. Int. J. Biochem. Cell Biol., 2020, 118:105644. |
| [34] | Zambrano A, Molt M, Uribe E, Salas M. Int. J. Mol. Sci., 2019, 20(13):3374. |
| [35] | Lin S T, Tu S H, Yang P S, Hsu S P, Lee W H, Ho C T, Wu C H, Lai Y H, Chen M Y, Chen L C. J. Agric. Food Chem., 2016, 64(36):6826. |
| [36] | Wu K H, Ho C T, Chen Z F, Chen L C, Whang-Peng J, Lin T N, Ho Y S. J. Food Drug Anal., 2018, 26(1): 221. |
| [37] | Sajadimajd S, Bahramsoltani R, Iranpanah A, Kumar Patra J, Das G, Gouda S, Rahimi R, Rezaeiamiri E, Cao H, Giampieri F, Battino M, Tundis R, Campos M G, Farzaei M H, Xiao J B. Pharmacol. Res., 2019:104584. |
| [38] | Yang J, Wei S, Wang D S, Wang Y C, Kulp S K, Chen C S. J. Med. Chem., 2008, 51(7): 2100. |
| [39] | Wang D S, Chu P C, Yang C N, Yan R B, Chuang Y C, Kulp S K, Chen C S. J. Med. Chem., 2012, 55(8):3827. |
| [40] | Ung P M U, Song W X, Cheng L L, Zhao X B, Hu H L, Chen L G, Schlessinger A. ACS Chem. Biol., 2016, 11(7): 1908. |
| [41] | Granchi C, Qian Y R, Lee H Y, Paterni I, Pasero C, Iegre J, Carlson K E, Tuccinardi T, Chen X Z, Katzenellenbogen J A, Hergenrother P J, Minutolo F. ChemMedChem, 2015, 10(11): 1892. |
| [42] | Karageorgis G, Reckzeh E S, Ceballos J, Schwalfenberg M, Sievers S, Ostermann C, Pahl A, Ziegler S, Waldmann H. Nat. Chem., 2018, 10(11): 1103. |
| [43] | Ceballos J, Schwalfenberg M, Karageorgis G, Reckzeh E S, Sievers S, Ostermann C, Pahl A, Sellstedt M, Nowacki J, Corrales M A C, Wilke J, Laraia L, Tschapalda K, Metz M, Sehr D A, Brand S, Winklhofer K, Janning P, Ziegler S, Waldmann H. Angew. Chem., Int. Ed., 2019, 58(47): 17016. |
| [44] | Wei C Y, Bajpai R, Sharma H, Heitmeier M, Jain A D, Matulis S M, Nooka A K, Mishra R K, Hruz P W, Schiltz G E, Shanmugam M. Eur. J. Med. Chem., 2017, 139:573. |
| [45] | Thompson A M G, Ursu O, Babkin P, Iancu C V, Whang A, Oprea T I, Choe J Y. Sci. Rep., 2016, 6(1): 1. |
| [46] | Liu Y, Cao Y Y, Zhang W H, Bergmeier S, Qian Y R, Akbar H, Colvin R, Ding J, Tong L Y, Wu S Y, Hines J, Chen X Z. Mol. Cancer Ther., 2012, 11(8):1672. |
| [47] | Liu Y, Zhang W H, Cao Y Y, Liu Y, Bergmeier S, Chen X Z. Cancer Lett., 2010, 298(2): 176. |
| [48] | Chan D A, Sutphin P D, Nguyen P, Turcotte S, Lai E W, Banh A, Reynolds G E, Chi J T, Wu J, Solow-Cordero D E, Bonnet M, Flanagan J U, Bouley D M, Graves E E, Denny W A. Hay M P, Giaccia A J. Sci. Transl. Med., 2011, 3(94):94ra70. |
| [49] | Ma Y B, Wang W, Idowu M O, Oh U, Wang X Y, Temkin S M, Fang X J. Cancers, 2019, 11(1): 33. |
| [50] | Siebeneicher H, Cleve A, Rehwinkel H, Neuhaus R, Heisler I, Muller T, Bauser M, Buchmann B. ChemMedChem, 2016, 11(20): 2261. |
| [51] | Kang S A, O'Neill D J, Machl A W, Lumpkin C J, Galda S N, Sengupta S, Mahoney S J, Howell J J, Molz L, Hahm S, Vlasuk G P, Saiah E. Cell Chem. Biol., 2019, 26(9):1203. |
| [52] | Siebeneicher H, Bauser M, Buchmann B, Heisler I, Muller T, Neuhaus R, Rehwinkel H, Telser J, Zorn L. Bioorg. Med. Chem. Lett., 2016, 26(7): 1732. |
| [53] | Reckzeh E S, Karageorgis G, Schwalfenberg M, Ceballos J, Nowacki J, Stroet M C M, Binici A, Knauer L, Brand S, Choidas A, Strohmann C, Ziegler S, Waldmann H. Cell Chem. Biol., 2019, 26(9):1214. |
| [54] | Pajak B, Siwiak E, So?tyka M, Priebe A, Zielinski R, Fokt I, Ziemniak M, Jaskiewicz A, Borowski R, Domoradzki T, Priebe W. Int. J. Mol. Sci., 2020, 21(1): 234. |
| [55] | Rohren E M, Turkington T G, Coleman R E. Radiol., 2004, 231(2): 305. |
| [56] | Millon S R, Ostrander J H, Brown J Q, Raheja A, Seewaldt V L, Ramanujam N. Breast Cancer Res. Treat., 2011, 126(1): 55. |
| [57] | Singh D, Banerji A K, Dwarakanath B S, Tripathi R P, Gupta J P, Mathew T L, Ravindranath T, Jain V. Strahlenther. Onkol., 2005, 181(8):507. |
| [58] | Mohanti B K, Rath G K, Anantha N, Kannan V, Das B S, Chandramouli B A, Banerjee A K, Das S, Jena A, Ravichandran R, Sahi U P, Kumar R, Kapoor N, Kalia V K, Dwarakanath B S, Jain V. Int. J. Radiat. Oncol. Biol. Phys., 1996, 35(1): 103. |
| [59] | Stein M, Lin H X, Jeyamohan C, Dvorzhinski D, Gounder M, Bray K, Eddy S, Goodin S, White E, DiPaola R S. Prostate, 2010, 70(13):1388. |
| [60] | Raez L E, Papadopoulos K, Ricart A D, Chiorean E G, DiPaola R S, Stein M N, Lima C M R, Schlesselman J J, Tolba K, Langmuir V K, Kroll S, Jung D T, Kurtoglu M, Rosenblatt J, Lampidis T J. Cancer Chemother. Pharmacol., 2013, 71(2): 523. |
| [61] | Pohl J, Bertram B, Hilgard P, Nowrousian M R, Stuben J, Wiessler M. Cancer Chemother. Pharmacol., 1995, 35(5):364. |
| [62] | Stüben J, Port R, Bertram B, Bollow U, Hull W E, Schaper M, Pohl J, Wiessler M. Cancer Chemother. Pharmacol., 1996, 38(4):355. |
| [63] | Bishop J, Murray R, Webster L, Pitt P, Stokes K, Fennessy A, Olver I, Leber G. Cancer Chemother. Pharmacol., 1992, 30(3):174. |
| [64] | Buchanan M K, Needham C N, Neill N E, White M C, Kelly C B, Mastro-Kishton K, Chauvigne-Hines L M, Goodwin T J, McIver A L, Bartolotti L J, Frampton A R, Bourdelais A J, Varadarajan S. Biochemistry, 2017, 56(2): 421. |
| [65] | Murray-Lyon I M, Eddleston A L, Williams R, Brown M, Hogbin B M, Bennett A, Edwards J C, Taylor K W. Lancet, 1968, 292(7574):895. |
| [66] | Halmos T, Santarromana M, Antonakis K, Scherman D. Eur. J. Pharmacol., 1996, 318(2/3):477. |
| [67] | Mandai T, Okumoto H, Oshitari T, Nakanishi K, Mikuni K, Hara K, Hara K, Iwatani W, Amano T, Nakamura K, Tsuchiya Y. Heterocycles. 2001, 54(2): 561. |
| [68] | Lin Y S, Tungpradit R, Sinchaikul S, An F M, Liu D Z, Phutrakul S, Chen S T. J. Med. Chem., 2008, 51(23):7428. |
| [69] | Liu D Z, Sinchaikul S, Reddy P V G, Chang M Y, Chen S T. Bioorg. Med. Chem. Lett., 2007, 17(3):617. |
| [70] | Cao J, Cui S, Li S, Du C, Tian J, Wan S, Qian Z, Gu Y, Chen W R, Wang G. Cancer Res., 2013, 73:1362. |
| [71] | Reinhard J, Hull W E, von der Lieth C W, Eichhorn U, Kliem H C, Kaina B, Wiessler M. J. Med. Chem., 2001, 44(24):4050. |
| [72] | Guo J, Du C L, Shan L L, Zhu H Y, Xue B, Qian Z Y, Achilefu S, Gu Y Q. Contrast Media Mol. Imaging, 2012, 7(3):289. |
| [73] | Liu P X, Lu Y H, Gao X Q, Liu R, Zhang N D, Shi Y L, Wang Y Q, Wang S Q, Gao Q Z, Chem. Commun., 2013, 49:2421. |
| [74] | Mi Q, Ma Y R, Gao X Q, Liu R, Liu P X, Mi Y, Fu X G, Gao Q Z. J. Biomol. Struct. Dyn., 2016, 34(11): 2339. |
| [75] | Liu R, Fu Z, Zhao M, Gao X Q, Li H, Mi Q, Liu P X, Yang J N, Yao Z, Gao Q Z. Oncotarget., 2017, 8(24):39476. |
| [76] | Gao X Q, Liu S N, Shi Y L, Huang Z H, Mi Y, Mi Q, Yang J N, Gao Q Z. Eur. J. Med. Chem., 2017, 125:372. |
| [77] | Quan L, Lin Z T, Lin Y B, Wei Y C, Lei L, Li Y X, Tan G J, Xiao M, Wu T F. J. Mol. Struct., 2020, 1203:127361. |
| [78] | Patra M, Awuah S G, Lippard S J. J. Am. Chem. Soc., 2016, 138(38):12541. |
国家自然科学基金项目(No. 21772144)
/
| 〈 |
|
〉 |