多肽基金属离子传感器
Peptide-Based Metal Ion Sensors
多肽基金属离子传感器作为一种基于多肽序列而设计的新型传感器,越来越受到研究者的关注。多肽作为一类重要的生物小分子,具有合成方法成熟、简便、成本低,且能够以多齿配位状态与金属离子结合等优点。多肽基传感器对金属离子具有高灵敏性和高选择性,且可以通过调节多肽序列进一步优化。与其他类型传感器相比,多肽基金属离子传感器具有良好的水溶性、生物相容性以及低毒性,因而在环境检测和生物医学分析与诊断,尤其是金属离子成像等方面,有重要的应用前景。本文主要综述了近年来不同类型的多肽基金属离子传感器,包括基于紫外-可见吸收光谱法、荧光光谱法和电化学分析法等的研究进展,以及它们在一些领域中的应用,特别是针对具有高生物学毒性的重金属离子(如Hg2+、Cd2+),以及在生物体内发挥重要功能的金属离子(如Cu2+、Zn2+)等的检测与生物成像等。最后,文章总结了多肽基金属离子传感器的优缺点,并展望了其未来发展方向和应用前景。
Peptide-based metal ion sensors, as a new type of sensor designed based on peptide sequences, have attracted more and more attention from researchers. As important small biological molecules, peptides have advantages of simple and well-developed synthetic methods with low costs, and can provide multidentate coordination to metal ions. Peptide-based sensors have high sensitivity and high selectivity to metal ions, and can be further optimized by adjusting the peptide sequence. Compared with other types of sensors, peptide-based metal ion sensors have good water solubility, biocompatibility, and low toxicity, and therefore have important applications in environmental detection and bioanalytical diagnosis, especially for metal ion imaging. This review focuses on the progress of different types of peptide-based metal ion sensors in recent years, including those based on UV-Vis absorption spectroscopy, fluorescence spectroscopy, and electrochemical analysis, and their applications, especially for detections and bioimaging of highly toxic metal ions(Hg2+, Cd2+, etc.), and metal ions playing key roles in biological systems(Cu2+, Zn2+, etc.). Moreover, the advantages of peptide-based metal ion sensors are summarized and their future developments and applications are prospected.
1 Introduction
2 Peptide⁃based UV⁃vis colorimetric sensors
3 Peptide⁃based fluorescent chemical sensors
3.1 Mechanism of fluorescence chemical sensors
3.2 Modified peptides with dansyl
3.3 Modified peptides with pyrene
3.4 Modified peptides with FAM/FITC
3.5 Modified peptides with aggregation⁃induced emission fluorophore
3.6 Other peptide fluorescence sensors
4 Peptide⁃based electrochemical sensors
5 Conclusion and outlook
peptide / sensor / metal ion / fluorescence spectrum / electrochemistry
| [1] |
|
| [2] |
|
| [3] |
|
| [4] |
|
| [5] |
|
| [6] |
|
| [7] |
|
| [8] |
|
| [9] |
|
| [10] |
|
| [11] |
|
| [12] |
|
| [13] |
|
| [14] |
|
| [15] |
|
| [16] |
|
| [17] |
|
| [18] |
翟慧泉, 金星龙, 岳俊杰. 湖北农业科学, 2010, 49(8):1995. |
| [19] |
|
| [20] |
徐继刚, 王雷, 肖海洋, 高明, 李静. 环境科学导刊, 2010, 29(5):104. |
| [21] |
|
| [22] |
|
| [23] |
|
| [24] |
|
| [25] |
|
| [26] |
|
| [27] |
|
| [28] |
|
| [29] |
|
| [30] |
|
| [31] |
|
| [32] |
|
| [33] |
|
| [34] |
|
| [35] |
|
| [36] |
|
| [37] |
|
| [38] |
|
| [39] |
|
| [40] |
|
| [41] |
|
| [42] |
|
| [43] |
|
| [44] |
|
| [45] |
|
| [46] |
|
| [47] |
|
| [48] |
|
| [49] |
|
| [50] |
|
| [51] |
|
| [52] |
|
| [53] |
|
| [54] |
|
| [55] |
|
| [56] |
|
| [57] |
|
| [58] |
|
| [59] |
|
| [60] |
|
| [61] |
王召璐, 冯慧云, 李艳, 许涛, 薛泽春, 李连之. 无机化学学报, 2015,31(10):1946. |
| [62] |
|
| [63] |
|
| [64] |
|
| [65] |
|
| [66] |
|
| [67] |
|
| [68] |
|
| [69] |
|
| [70] |
|
| [71] |
|
| [72] |
|
| [73] |
|
| [74] |
|
| [75] |
|
| [76] |
|
| [77] |
|
| [78] |
|
| [79] |
|
| [80] |
|
| [81] |
|
| [82] |
孙微, 王磊, 李一峻, 何锡文. 分析化学, 2004, 32(4):541. |
| [83] |
|
| [84] |
|
| [85] |
|
| [86] |
叶武龙, 彭勇, 李学强, 向进, 刘晓芳, 刘又年. 无机化学学报, 2010,26(10):1820. |
| [87] |
|
| [88] |
|
| [89] |
|
| [90] |
|
| [91] |
|
| [1] | Xu J, Cao Z, Zhang Y L, Yuan Z L, Lou Z M, Xu X H, Wang X K. Chemosphere, 2018, 195:351. |
| [2] | Hashim M A, Mukhopadhyay S, Sahu J N, Sengupta B. J. Environ. Manag., 2011, 92:2355. |
| [3] | Kuperman R G, Carreiro M M. Soil Biol. Biochem., 1997, 29:179. |
| [4] | Huang L H, Fan Z T, Yu C H, Hopke P K, Lioy P J, Buckley B T, Lin L, Ma Y J. Environ. Sci. Technol., 2013, 47:4408. |
| [5] | Poyil P. Cancer. Res., 2015,75∶2798. |
| [6] | Ascenzi P, Tundo G R, Coletta M. J. Inorg. Biochem., 2018, 187:116. |
| [7] | Todinova S, Raynova Y, Idakieva K. J. Therm. Anal. Calorim., 2018, 132:777. |
| [8] | Krishna S S. Nucleic Acids Res., 2003, 31:532. |
| [9] | Baker R D, Greer F R, Nutrition T C O. Pediatrics, 2010, 126:1040. |
| [10] | Zhou F F, Wang H Q, Liu P Y, Hu Q H, Wang Y Y, Liu C, Hu J K. Spectrochimica Acta Part A: Mol. Biomol. Spectrosc., 2018, 190:104. |
| [11] | Tamanini E, Katewa A, Sedger L M, Todd M H, Watkinson M. Inorg. Chem., 2009, 48:319. |
| [12] | Tang X L, Peng X H, Dou W, Mao J, Zheng J R, Qin W W, Liu W S, Chang J, Yao X J. Org. Lett., 2008, 10:3653. |
| [13] | Liu Z P, Zhang C L, He W J, Yang Z H, Gao X, Guo Z J. Chem. Commun., 2010, 46:6138. |
| [14] | Divrikli U, Kartal A, Soylak M, Elci L. J. Hazard. Mater., 2007, 145:459. |
| [15] | Faraji M, Yamini Y, Saleh A, Rezaee M, Ghambarian M, Hassani R. Anal. Chimica Acta, 2010, 659:172. |
| [16] | Karimzadeh A, Hasanzadeh M, Shadjou N, de la Guardia M. Trac Trends Anal. Chem., 2018, 107:1. |
| [17] | Zhai H Q, Jin X L, Yue J J. Hubei Agricultural Sciences, 2010, 49(8):1995. |
| [17] | 翟慧泉, 金星龙, 岳俊杰. 湖北农业科学, 2010, 49(8):1995. |
| [18] | Xu J G, Wang L, Xiao H Y, Gao M, Li J. Environmental Science Survey, 2010, 29(5):104. |
| [18] | 徐继刚, 王雷, 肖海洋, 高明, 李静. 环境科学导刊, 2010, 29(5):104. |
| [19] | Malachowski L, Stair J, Holcombe J A. Pure Appl. Chem., 2004, 76:777. |
| [20] | Kim J S, Quang D T. Chem. Rev., 2007, 107:3780. |
| [21] | Schwarzenbach G. Helv. Chim. Acta, 1952, 35:2344. |
| [22] | Jadzinsky P D, Calero G, Ackerson C J, Bushnell D A, Kornberg R D. Science, 2007, 318:430. |
| [23] | Murphy C J, Gole A M, Hunyadi S E, Stone J W, Sisco P N, Alkilany A, Kinard B E, Hankins P. Chem. Commun., 2008, 5:544. |
| [24] | Chen H X, Zhang J J, Liu X J, Gao Y M, Ye Z H, Li G X. Anal. Methods, 2014, 6:2580. |
| [25] | Li X Y, Wu Z T, Zhou X D, Hu J M. Biosens. Bioelectron., 2017, 92:496. |
| [26] | Chai F, Wang C G, Wang T T, Ma Z F, Su Z M. Nanotechnology, 2010, 21:025501. |
| [27] | Si S, Kotal A, Mandal T K. J. Phys. Chem. C, 2007, 111:1248. |
| [28] | Li W, Nie Z, He K Y, Xu X H, Li Y, Huang Y, Yao S Z. Chem. Commun., 2011, 47:4412. |
| [29] | Du J J, Sun Y H, Jiang L, Cao X B, Qi D P, Yin S Y, Ma J, Boey F Y C, Chen X D. Small, 2011, 7:1407. |
| [30] | Feng H Y, Gao L, Ye X H, Wang L, Xue Z C, Kong J M, Li L Z. Chem. Res. Chin. Univ., 2017, 33:155. |
| [31] | Vance D H, Czarnik A W. J. Am. Chem. Soc., 1994, 116:9397. |
| [32] | Wu F Y, Li Z, Wen Z C, Zhou N, Zhao Y F, Jiang Y B. Org. Lett., 2002, 4:3203. |
| [33] | Kuner T, Augustine G J. Neuron, 2000, 27:447. |
| [34] | Walkup G K, Imperiali B. J. Am. Chem. Soc., 1996, 118:3053. |
| [35] | Godwin H A, Berg J M. J. Am. Chem. Soc., 1996, 118:6514. |
| [36] | Wan J J, Duan W X, Chen K, Tao Y D, Dang J, Zeng K H, Ge Y S, Wu J, Liu D. Sensor Actuat. B: Chem., 2018, 255:49. |
| [37] | Wang B, Li H W, Gao Y, Zhang H Y, Wu Y Q. J. Fluoresc., 2011, 21:1921. |
| [38] | Donadio G, di Martino R, Oliva R, Petraccone L, del Vecchio P, di Luccia B, Ricca E, Isticato R, di Donato A, Notomista E. J. Mater. Chem. B, 2016, 4:6979. |
| [39] | Siepi M, Oliva R, Petraccone L, del Vecchio P, Ricca E, Isticato R, Lanzilli M, Maglio O, Lombardi A, Leone L, Notomista E, Donadio G. PLoS One, 2018, 13:e0204164. |
| [40] | Wang P, Wu J, Liu L X, Zhou P P, Ge Y S, Liu D, Liu W S, Tang Y. Dalton Trans., 2015, 44:18057. |
| [41] | Wang P, Wu J, Su P R, Xu C, Ge Y S, Liu D, Liu W S, Tang Y. Dalton Trans., 2016, 45:16246. |
| [42] | Wang P, Wu J, Zhou P P, Liu W S, Tang Y. J. Mater. Chem. B, 2015, 3:3617. |
| [43] | Wang P, Zhou D G, Chen B. Spectrochimica Acta Part A: Mol. Biomol. Spectrosc., 2018, 204:735. |
| [44] | Wang P, Wu J. Spectrochimica Acta Part A: Mol. Biomol. Spectrosc., 2019, 208:140. |
| [45] | Wang P, Zhou D G, Chen B. Spectrochimica Acta Part A: Mol. Biomol. Spectrosc., 2019, 207:276. |
| [46] | Wang P, An Y, Liao Y W. Spectrochimica Acta Part A: Mol. Biomol. Spectrosc., 2019, 216:61. |
| [47] | An Y, Wang P, Yue Z J. Spectrochimica Acta Part A: Mol. Biomol. Spectrosc., 2019, 216:319. |
| [48] | Xue S R, Wang P, Chen K. Spectrochimica Acta Part A: Mol. Biomol. Spectrosc., 2020, 226:117616. |
| [49] | Wang P, Wu J, Zhao C H. Spectrochimica Acta Part A: Mol. Biomol. Spectrosc., 2020, 226:117600. |
| [50] | Joshi B P, Lee K H. Bioorg. Med. Chem., 2008, 16:8501. |
| [51] | Joshi B P, Park J Y, Lee K H. Sensor Actuat. B: Chem., 2014, 191:122. |
| [52] | Kim J M, Lohani C R, Neupane L N, Choi Y, Lee K H. Chem. Commun., 2012, 48:3012. |
| [53] | In B, Hwang G W, Lee K H. Bioorg. Med. Chem. Lett., 2016, 26:4477. |
| [54] | Jung K H, Oh E T, Park H J, Lee K H. Biosens. Bioelectron., 2016, 85:437. |
| [55] | Azuma T, Fukushima Y. J. Photopol. Sci. Technol., 2014, 27:685. |
| [56] | Zhang L L, Cao J, Chen K, Liu Y, Ge Y S, Wu J, Liu D. New J. Chem., 2019, 43:3071. |
| [57] | Li Y, Li L Z, Pu X W, Ma G L, Wang E Q, Kong J M, Liu Z P, Liu Y Z. Bioorg. Med. Chem. Lett., 2012, 22:4014. |
| [58] | Wang Z L, Feng H Y, Li Y, Xu T, Xue Z C, Li L Z. Chinese Journal of Inorganic Chemistry, 2015, 31(10):1946. |
| [58] | 王召璐, 冯慧云, 李艳, 许涛, 薛泽春, 李连之. 无机化学学报, 2015,31(10):1946. |
| [59] | Pang X L, Gao L, Feng H Y, Li X D, Kong J M, Li L Z. New J. Chem., 2018, 42:15770. |
| [60] | Pang X L, Wang L, Gao L, Feng H Y, Kong J M, Li L Z. Luminescence, 2019, 34:585. |
| [61] | Pang X L, Dong J F, Gao L, Wang L, Yu S B, Kong J M, Li L Z. Dye. Pigment., 2020, 173:107888. |
| [62] | Thirupathi P, Lee K H. Bioorg. Med. Chem., 2013, 21:7964. |
| [63] | Jung K H, Oh S, Park J, Park Y J, Park S H, Lee K H. New J. Chem., 2018, 42:18143. |
| [64] | Hwang G W, Jeon J, Neupane L N, Lee K H. New J. Chem., 2018, 42:1437. |
| [65] | Mehta P K, Oh E T, Park H J, Lee K H. Sensor Actuat. B: Chem., 2017, 245:996. |
| [66] | Mehta P K, Oh E T, Park H J, Lee K H. Sensor Actuat. B: Chem., 2018, 256:393. |
| [67] | Jang S, Thirupathi P, Neupane L N, Seong J, Lee H, Lee W I, Lee K H. Org. Lett., 2012, 14:4746. |
| [68] | Lv X L, Wei Y, Luo S Z. Anal. Sci., 2012, 28:749. |
| [69] | Xu J B, Liu N, Hao C W, Han Q Q, Duan Y L, Wu J. Sensor Actuat. B: Chem., 2019, 280:129. |
| [70] | Wang P, Xue S R, Yang X P. Biosens. Bioelectron., 2020, 163:112283. |
| [71] | Neupane L N, Oh E T, Park H J, Lee K H. Anal. Chem., 2016, 88:3333. |
| [72] | Neupane L N, Hwang G W, Lee K H. Biosens. Bioelectron., 2017, 92:179. |
| [73] | Liu D N, Ji S L, Li H R, Hong L, Kong D L, Qi X, Ding D. Faraday Discuss., 2017, 196:377. |
| [74] | Neupane L N, Mehta P K, Oh S, Park S H, Lee K H. Analyst, 2018, 143:5285. |
| [75] | Lin Y C, Zheng Y F, Guo Y C, Yang Y L, Li H B, Fang Y, Wang C. Sensor Actuat. B: Chem., 2018, 273:1654. |
| [76] | Viswanathan K. Sensor Actuat. A: Phys., 2012, 175:15. |
| [77] | Yang C T, Han J, Gu M, Liu J, Li Y, Huang Z, Yu H Z, Hu S, Wang X L. Chem. Commun., 2015, 51:11769. |
| [78] | Sun W, Wang L, Li Y J, He X W. Analytical Chemistry, 2004, 32(4):541. |
| [78] | 孙微, 王磊, 李一峻, 何锡文. 分析化学, 2004, 32(4):541. |
| [79] | Chow E, Hibbert D B, Gooding J J. Analyst, 2005, 130:831. |
| [80] | Wang F B, Fan M Y, Liu Y N, Wang J X, Zeng D M, Huang K L. J. Cent. South Univ. Technol., 2008, 15:44. |
| [81] | Ye W L, Peng Y, Li X Q, Xiang J, Liu X F, Liu Y N. Chinese Journal of Inorganic Chemistry, 2010, 26(10):1820. |
| [81] | 叶武龙, 彭勇, 李学强, 向进, 刘晓芳, 刘又年. 无机化学学报, 2010,26(10):1820. |
| [82] | Chow E, Ebrahimi D, Gooding J J, Hibbert D B. Analyst, 2006, 131:1051. |
| [83] | Lin M, Cho M, Choe W S, Lee Y. Electroanalysis, 2016, 28:998. |
| [84] | Clara P R, Núria S, JosÉ M D C, Cristina A, Miquel E. Talanta, 2016, 155:8. |
| [85] | Liu T, Yin J, Wang Y H, Miao P. J. Electroanal. Chem., 2016, 783:304. |
| [86] | Roozbahani G M, Chen X H, Zhang Y W, Juarez O, Li D E, Guan X Y. Anal. Chem., 2018, 90:5938. |
国家自然科学基金项目(20471025)
国家自然科学基金项目(21142003)
国家自然科学基金项目(21977042)
聊城大学科研基金项目(318011919)
/
| 〈 |
|
〉 |