新型二维材料MXene在生物医学的应用
Novel Two-Dimensional MXene for Biomedical Applications
MXene是一类新型的二维过渡金属碳化物和氮化物的总称,通式为Mn + 1XnTx(n = 1~3),其中M为前过渡金属元素,X为碳或氮元素,T指键合在该材料表面的氟基、羟基或氧基等活性官能团。该类材料具有超薄的结构和出色的物理化学(电子、光学、磁性等)特性,从而吸引了各领域研究人员的广泛兴趣。目前,MXene在生物医学领域的应用逐渐拓展。这主要是由于其大的表面积和在近红外区域的强吸收,加之其可以通过容易的表面修饰与多种分子或者纳米颗粒结合。在这篇综述中,我们总结了MXene在生物医学应用中的最新进展。文章首先介绍MXene的相关制备方法和表面改性手段;之后重点围绕其独特的理化性质,依次介绍该材料在抗菌材料、生物成像、肿瘤诊断治疗和生物传感等生物医学领域中的应用进展;文章最后总结讨论了MXene在生物医学应用方面面临的挑战和新机遇。预期超薄MXene及精巧设计的纳米复合物将成为多种生物医学应用的最有吸引力的生物相容性无机纳米平台之一。
As a novel kind of two dimensional material, MXene refers to the family of two-dimensional transition metal carbides, nitrides or carbonitrides. The general formula of this material is Mn+1XnTx(n=1~3) where M is transitional metal, X is carbon or nitrogen and T is active functional groups such as fluorine, hydroxyl or oxygen-containing group. The ultra-thin structure and fascinating physical and chemical(electronic, optical, magnetic, etc.) properties of this material has attracted wide interest in mechanical engineering, optics, energy, and electronics areas. Currently, MXenes are broadening their applications in the biomedical field. This is mainly originated from their large surface area and strong absorbance in near-infrared region, combining with their facile surface modifications with various molecular or nanoparticles. This review introduces the very recent progress and novel paradigms of MXenes for state-of-the-art biomedical applications. Firstly, the preparation methods and surface modifications of MXenes designed for biomedical applications is introduced. Then their applications in the biomedical areas are emphasized, including structural- and dose-dependent antimicrobial activity, bioimaging, photothermal cancer therapy, precise biosensors and so on. Finally, the current challenges and future opportunities of applying MXene-based nanomaterials and nanocomposites in biomedical field are summarized and discussed. It is highly expected that the ultrathin MXenes and their elaborately designed nanocomposites will become one of the most attractive biocompatible inorganic nano-platforms for multiple and extensive biomedical applications.
1 Introduction
2 Preparation methods
2.1 Synthesis of MXene
2.2 Surface modifications
3 Biomedical applications
3.1 Antibacterial activity
3.2 Bioimaging
3.3 Tumor therapy
3.4 Biosensing
3.5 Others
4 Conclusion and outlook
MXene / 抗菌 / 生物成像 / 肿瘤诊断治疗 / 生物传感
MXene / antibacterial / bioimaging / tumor diagnosis and therapy / biosensing
| [1] |
|
| [2] |
|
| [3] |
|
| [4] |
|
| [5] |
|
| [6] |
|
| [7] |
( 李佳慧, 张晶, 芮秉龙, 林丽, 常立民, 聂平. 化学进展, 2019, 31(9):1283.) |
| [8] |
|
| [9] |
( 姚送送, 李诺, 叶红齐, 韩凯. 化学进展, 2018, 30(7):932. |
| [10] |
|
| [11] |
|
| [12] |
|
| [13] |
|
| [14] |
|
| [15] |
|
| [16] |
|
| [17] |
|
| [18] |
|
| [19] |
|
| [20] |
|
| [21] |
|
| [22] |
|
| [23] |
|
| [24] |
|
| [25] |
|
| [26] |
|
| [27] |
|
| [28] |
|
| [29] |
|
| [30] |
|
| [31] |
|
| [32] |
|
| [33] |
|
| [34] |
|
| [35] |
|
| [36] |
|
| [37] |
|
| [38] |
|
| [39] |
|
| [40] |
|
| [41] |
|
| [42] |
|
| [43] |
|
| [44] |
|
| [45] |
|
| [46] |
|
| [47] |
|
| [48] |
|
| [49] |
|
| [50] |
|
| [51] |
|
| [52] |
|
| [53] |
|
| [54] |
|
| [55] |
|
| [56] |
|
| [57] |
|
| [58] |
|
| [59] |
|
| [60] |
|
| [61] |
|
| [62] |
|
| [63] |
|
| [64] |
|
| [65] |
|
| [66] |
|
| [67] |
|
| [68] |
|
| [69] |
|
| [70] |
|
| [71] |
|
| [72] |
|
| [73] |
|
| [74] |
|
| [75] |
|
| [76] |
|
| [77] |
|
| [78] |
|
| [79] |
|
| [80] |
|
| [81] |
|
| [82] |
|
| [83] |
|
| [84] |
|
| [85] |
|
| [86] |
|
| [87] |
|
| [88] |
|
| [89] |
|
| [90] |
|
| [91] |
|
| [92] |
|
| [93] |
|
| [94] |
|
| [95] |
|
| [96] |
|
| [97] |
|
| [98] |
|
| [99] |
|
| [100] |
|
| [101] |
|
| [102] |
|
| [103] |
|
| [1] | Naguib M, Kurtoglu M, Presser V, Lu J, Niu J J, Heon M, Hultman L, Gogotsi Y, Barsoum M W. Adv. Mater., 2011, 23(37):4248. |
| [2] | Naguib M, Mochalin V N, Barsoum M W, Gogotsi Y. Adv. Mater., 2014, 26(7):992. |
| [3] | Naguib M, Mashtalir O, Carle J, Presser V, Lu J, Hultman L, Gogotsi Y, Barsoum M W. ACS Nano, 2012, 6(2):1322. |
| [4] | Wang H, Wu Y, Yuan X, Zeng G, Zhou J, Wang X, Chew J W. Adv. Mater., 2018, 30:e1704561. |
| [5] | Jiang X T, Kuklin A V, Baev A, Ge Y Q, ?gren H, Zhang H, Prasad P N. Phys. Rep., 2020, 848:1. |
| [6] | Li J H, Zhang J, Rui B L, Lin L, Chang L M, Nie P. Prog. Chem., 2019, 31(9):1283. |
| [6] | ( 李佳慧, 张晶, 芮秉龙, 林丽, 常立民, 聂平. 化学进展, 2019, 31(9):1283.) |
| [7] | Yao S S, Li R, Ye H Q, Han K. Prog. Chem., 2018, 30(7):932. |
| [7] | ( 姚送送, 李诺, 叶红齐, 韩凯. 化学进展, 2018, 30(7):932. |
| [8] | Huang K, Li Z J, Lin J, Han G, Huang P. Chem. Soc. Rev., 2018, 47:5109. |
| [9] | Anasori B, Lukatskaya M R, Gogotsi Y. Nat. Rev. Mater., 2017, 2(2):16098. |
| [10] | Verger L, Natu V, Carey M, Barsoum M W. Trends Chem., 2019, 1(7):656. |
| [11] | Cao M S, Cai Y Z, He P, Shu J C, Cao W Q, Yuan J. Chem. Eng. J., 2019, 359:1265. |
| [12] | Wang H W, Naguib M, Page K, Wesolowski D J, Gogotsi Y. Chem. Mater., 2016, 28(1):349. |
| [13] | Lipatov A, Alhabeb M, Lukatskaya M R, Boson A, Gogotsi Y, Sinitskii A. Adv. Electron. Mater., 2016, 2(12):1600255. |
| [14] | Naguib M, Halim J, Lu J, Cook K M, Hultman L, Gogotsi Y, Barsoum M W. J. Am. Chem. Soc., 2013, 135(43):15966. |
| [15] | Zhou J, Zha X H, Chen F Y, Ye Q, Eklund P, Du S Y, Huang Q. Angew. Chem. Int. Ed., 2016, 55(16):5008. |
| [16] | Feng A H, Yu Y, Wang Y, Jiang F, Yu Y, Mi L, Song L X. Mater. Des., 2017, 114:161. |
| [17] | Urbankowski P, Anasori B, Makaryan T, Er D Q, Kota S, Walsh P L, Zhao M Q, Shenoy V B, Barsoum M W, Gogotsi Y. Nanoscale, 2016, 8(22):11385. |
| [18] | Xuan J N, Wang Z Q, Chen Y Y, Liang D J, Cheng L, Yang X J, Liu Z, Ma R Z, Sasaki T, Geng F X. Angew. Chem. Int. Ed., 2016, 55(47):14569. |
| [19] | Yu X H, Cai X K, Cui H D, Lee S W, Yu X F, Liu B L. Nanoscale, 2017, 9(45):17859. |
| [20] | Li T F, Yao L L, Liu Q L, Gu J J, Luo R C, Li J H, Yan X D, Wang W Q, Liu P, Chen B, Zhang W, Abbas W, Naz R, Zhang D. Angew. Chem. Int. Ed., 2018, 57(21):6115. |
| [21] | Sun W, Shah S A, Chen Y, Tan Z, Gao H, Habib T, Radovic M, Green M J. J. Mater. Chem. A, 2017, 5(41):21663. |
| [22] | Yang S, Zhang P P, Wang F X, Ricciardulli A G, Lohe M R, Blom P W M, Feng X L. Angew. Chem. Int. Ed., 2018, 57(47):15491. |
| [23] | Li M, Lu J, Luo K, Li Y B, Chang K K, Chen K, Zhou J, Rosen J, Hultman L, Eklund P, Persson P O ?, Du S Y, Chai Z F, Huang Z R, Huang Q. J. Am. Chem. Soc., 2019, 141(11):4730. |
| [24] | Li Y B, Shao H, Lin Z F, Lu J, Liu L Y, Duployer B, Persson P O ?, Eklund P, Hultman L, Li M, Chen K, Zha X H, Du S Y, Rozier P, Chai Z F, Raymundo-Pi?ero E, Taberna P L, Simon P, Huang Q. Nat. Mater., 2020, 19(8):894. |
| [25] | Lin H, Gao S S, Dai C, Chen Y, Shi J L. J. Am. Chem. Soc., 2017, 139(45):16235. |
| [26] | Lin H, Wang X G, Yu L D, Chen Y, Shi J L. Nano Lett., 2017, 17(1):384. |
| [27] | Dai C, Chen Y, Jing X X, Xiang L H, Yang D Y, Lin H, Liu Z, Han X X, Wu R. ACS Nano, 2017, 11(12):12696. |
| [28] | Liu G Y, Zou J H, Tang Q Y, Yang X Y, Zhang Y W, Zhang Q, Huang W, Chen P, Shao J J, Dong X C. ACS Appl. Mater. Interfaces, 2017, 9(46):40077. |
| [29] | Han X X, Jing X X, Yang D Y, Lin H, Wang Z G, Ran H T, Li P, Chen Y. Theranostics, 2018, 8(16):4491. |
| [30] | Steenackers M, Kuüller A, Stoycheva S, Grunze M, Jordan R. Langmuir, 2009, 25(4):2225. |
| [31] | Gupta S, Agrawal M, Conrad M, Hutter N A, Olk P, Simon F, Eng L M, Stamm M, Jordan R. Adv. Funct. Mater., 2010, 20(11):1756. |
| [32] | Lehr J, Garrett D J, Paulik M G, Flavel B S, Brooksby P A, Williamson B E, Downard A J. Anal. Chem., 2010, 82(16):7027. |
| [33] | Wang H B, Zhang J F, Wu Y P, Huang H J, Jiang Q G. J. Phys. Chem. Solids, 2018, 115:172. |
| [34] | Chen J, Chen K, Tong D Y, Huang Y J, Zhang J W, Xue J M, Huang Q, Chen T. Chem. Commun., 2015, 51(2):314. |
| [35] | Rasool K, Helal M, Ali A, Ren C G, Gogotsi Y, Mahmoud K A. ACS Nano, 2016, 10(3):3674. |
| [36] | Rasool K, Mahmoud K A, Johnson D J, Helal M, Berdiyorov G R, Gogotsi Y. Sci. Rep., 2017, 7:1598. |
| [37] | Jastrz?bska A. Int. J. electrochem. sci., 2016, 12:2159. |
| [38] | Pandey R P, Rasool K, Madhavan V E, A?ssa B, Gogotsi Y, Mahmoud K A. J. Mater. Chem. A, 2018, 6(8):3522. |
| [39] | Ghidiu M, Lukatskaya M R, Zhao M Q, Gogotsi Y, Barsoum M W. Nature, 2014, 516(7529):78. |
| [40] | Wang Z Q, Xuan J N, Zhao Z G, Li Q W, Geng F X. ACS Nano, 2017, 11(11):11559. |
| [41] | Xue Q, Zhang H J, Zhu M S, Pei Z X, Li H F, Wang Z F, Huang Y, Huang Y, Deng Q H, Zhou J, Du S Y, Huang Q, Zhi C Y. Adv. Mater., 2017, 29(15):1604847. |
| [42] | Zhou L, Wu F M, Yu J H, Deng Q H, Zhang F A, Wang G. Carbon, 2017, 118:50. |
| [43] | Xu Q, Ding L, Wen Y Y, Yang W J, Zhou H J, Chen X Z, Street J, Zhou A G, Ong W J, Li N. J. Mater. Chem. C, 2018, 6(24):6360. |
| [44] | Guan Q W, Ma J F, Yang W J, Zhang R, Zhang X J, Dong X X, Fan Y T, Cai L L, Cao Y, Zhang Y L, Li N, Xu Q. Nanoscale, 2019, 11(30):14123. |
| [45] | Yang G H, Zhao J L, Yi S Z, Wan X J, Tang J N. Sensor Actuat. B: Chem., 2020, 309:127735. |
| [46] | Soleymaniha M, Shahbazi M A, Rafieerad A R, Maleki A, Amiri A. Adv. Healthcare Mater., 2019, 8(1):1801137. |
| [47] | Liu Z, Lin H, Zhao M L, Dai C, Zhang S J, Peng W J, Chen Y. Theranostics, 2018, 8(6):1648. |
| [48] | Xu B Z, Zhu M S, Zhang W C, Zhen X, Pei Z X, Xue Q, Zhi C Y, Shi P. Adv. Mater., 2016, 28(17):3333. |
| [49] | Dai C, Lin H, Xu G, Liu Z, Wu R, Chen Y. Chem. Mater., 2017, 29(20):8637. |
| [50] | Lin H, Wang Y, Gao S, Chen Y, Shi J. Adv. Mater., 2018,30. |
| [51] | Szuplewska A, Kulpińska D, Dybko A, Jastrz?bska A M, Wojciechowski T, Rozmys?owska A, Chudy M, Grabowska-Jadach I, Ziemkowska W, Brzózka Z, Olszyna A. Mater. Sci. Eng.: C, 2019, 98:874. |
| [52] | Zada S, Dai W H, Kai Z, Lu H T, Meng X D, Zhang Y Y, Cheng Y R, Yan F, Fu P C, Zhang X J, Dong H F. Angew. Chem. Int. Ed., 2020, 59(16):6601. |
| [53] | Hussein E A, Zagho M M, Rizeq B R, Younes N N, Pintus G, Mahmoud K A, Nasrallah G K, Elzatahry A A. Int. J. Nanomed., 2019, 14:4529. |
| [54] | Tang W, Dong Z, Zhang R, Yi X, Yang K, Jin M, Yuan C, Xiao Z, Liu Z, Cheng L. ACS Nano, 2019, 13:284. |
| [55] | Shao J D, Zhang J, Jiang C, Lin J, Huang P. Chem. Eng. J., 2020, 400:126009. |
| [56] | Xing C Y, Chen S Y, Liang X, Liu Q, Qu M M, Zou Q S, Li J H, Tan H, Liu L P, Fan D Y, Zhang H. ACS Appl. Mater. Interfaces, 2018, 10(33):27631. |
| [57] | Han X X, Huang J, Lin H, Wang Z G, Li P, Chen Y. Adv. Healthcare Mater., 2018, 7(9):1701394. |
| [58] | Sinha A, Dhanjai, Zhao H M, Huang Y J, Lu X B, Chen J P, Jain R,. Trac Trends Anal. Chem., 2018, 105:424. |
| [59] | Yu X F, Li Y C, Cheng J B, Liu Z B, Li Q Z, Li W Z, Yang X, Xiao B. ACS Appl. Mater. Interfaces, 2015, 7(24):13707. |
| [60] | Xiao B, Li Y C, Yu X F, Cheng J B. Sensor Actuat. B: Chem., 2016, 235:103. |
| [61] | Lee E, VahidMohammadi A, Prorok B C, Yoon Y S, Beidaghi M, Kim D J. ACS Appl. Mater. Interfaces, 2017, 9(42):37184. |
| [62] | Kim S J, Koh H J, Ren C G, Kwon O, Maleski K, Cho S Y, Anasori B, Kim C K, Choi Y K, Kim J, Gogotsi Y, Jung H T. ACS Nano, 2018, 12(2):986. |
| [63] | Lorencova L, Bertok T, Dosekova E, Holazova A, Paprckova D, Vikartovska A, Sasinkova V, Filip J, Kasak P, Jerigova M, Velic D, Mahmoud K A, Tkac J. Electrochimica Acta, 2017, 235:471. |
| [64] | Lorencova L, Bertok T, Filip J, Jerigova M, Velic D, Kasak P, Mahmoud K A, Tkac J. Sensor. Actuat. B-Chem., 2018, 263:360. |
| [65] | Yang Y, Zeng Z T, Zeng G M, Huang D L, Xiao R, Zhang C, Zhou C Y, Xiong W P, Wang W J, Cheng M, Xue W J, Guo H, Tang X, He D H. Appl. Catal. B: Environ., 2019, 258:117956. |
| [66] | Elumalai S, Mani V, Jeromiyas N, Ponnusamy V K, Yoshimura M. Microchimica Acta, 2020, 187:33. |
| [67] | Gao M. Int. J. Electrochem. Sci., 2020, 15:4619. |
| [68] | Wang F, Yang C, Duan M, Tang Y, Zhu J. Biosens. Bioelectron., 2015, 74:1022. |
| [69] | Qing H, Cai S, Xin-Chu W, Ling-Zhi C, Mian L I, Bao-Kai M A. J. Inorg. Mater., 2020, 35(1):131. |
| [70] | Zheng J S, Diao J L, Jin Y Z, Ding A L, Wang B, Wu L Z, Weng B, Chen J C. J. Electrochem. Soc., 2018, 165(5):B227. |
| [71] | Chia H L, Mayorga-Martinez C C, Antonatos N, Sofer Z, Gonzalez-Julian J J, Webster R D, Pumera M. Anal. Chem., 2020, 92(3):2452. |
| [72] | Koyappayil A, Chavan S G, Mohammadniaei M, Go A, Hwang S Y, Lee M H. Microchimica Acta, 2020, 187(5):277. |
| [73] | Zhao F N, Yao Y, Jiang C M, Shao Y Z, Barceló D, Ying Y B, Ping J F. J. Hazard. Mater., 2020, 384:121358. |
| [74] | Xu Q, Xu J K, Jia H Y, Tian Q Y, Liu P, Chen S X, Cai Y, Lu X Y, Duan X M, Lu L M. J. Electroanal. Chem., 2020, 860:113869. |
| [75] | Wang H, Sun J, Lu L, Yang X, Xia J, Zhang F, Wang Z. Anal. Chim. Acta, 2020, 1094:18. |
| [76] | Ma X, Tu X L, Gao F, Xie Y, Huang X G, Fernandez C, Qu F L, Liu G B, Lu L M, Yu Y F. Sensor Actuat. B: Chem., 2020, 309:127815. |
| [77] | Mohammadniaei M, Koyappayil A, Sun Y, Min J H, Lee M H. Biosens. Bioelectron., 2020, 159:112208. |
| [78] | Fang Y, Yang X, Chen T, Xu G, Liu M, Liu J, Xu Y. Sensor. Actuat. B-Chem., 2018, 263:400. |
| [79] | Zhang H, Wang Z, Zhang Q, Wang F, Liu Y. Biosens. Bioelectron., 2019,124-125: 184. |
| [80] | Zhang H X, Wang Z H, Wang F, Zhang Y M, Wang H Y, Liu Y. Anal. Chem., 2020, 92(7):5546. |
| [81] | Fang D D, Zhao D D, Zhang S P, Huang Y T, Dai H, Lin Y Y. Sensor Actuat. B: Chem., 2020, 305:127544. |
| [82] | Chen X, Sun X K, Xu W, Pan G C, Zhou D L, Zhu J Y, Wang H, Bai X, Dong B, Song H W. Nanoscale, 2018, 10(3):1111. |
| [83] | Liu M W, He Y, Zhou J, Ge Y L, Zhou J G, Song G W. Anal. Chimica Acta, 2020, 1103:134. |
| [84] | Zhang Q X, Wang F, Zhang H X, Zhang Y Y, Liu M L, Liu Y. Anal. Chem., 2018, 90(21):12737. |
| [85] | Manzanares-Palenzuela C L, Pourrahimi A M, Gonzalez-Julian J, Sofer Z, Pykal M, Otyepka M, Pumera M. Chem. Sci., 2019, 10(43):10010. |
| [86] | Sarycheva A, Makaryan T, Maleski K, Satheeshkumar E, Melikyan A, Minassian H, Yoshimura M, Gogotsi Y. J. Phys. Chem. C, 2017, 121(36):19983. |
| [87] | Ye Y T, Yi W C, Liu W, Zhou Y, Bai H, Li J F, Xi G C. Sci. China Mater., 2020, 63(5):794. |
| [88] | Satheeshkumar E, Makaryan T, Melikyan A, Minassian H, Gogotsi Y, Yoshimura M. Sci. Rep., 2016, 6:32049. |
| [89] | Soundiraraju B, George B K. ACS Nano, 2017, 11(9):8892. |
| [90] | Chen K Y, Yan X Y, Li J K, Jiao T F, Cai C, Zou G D, Wang R, Wang M L, Zhang L X, Peng Q M. Nanomaterials, 2019, 9(2):284. |
| [91] | Xie X J, Zhu Y M, Li F, Zhou X W, Xue T. Sci. China Technol. Sci., 2019, 62(7):1202. |
| [92] | Elumalai S, Lombardi J R, Yoshimura M. Mater. Adv., 2020, 1(2):146. |
| [93] | Sarycheva A, Gogotsi Y. Chem. Mater., 2020, 32(8):3480. |
| [94] | Lei Y J, Zhao W L, Zhang Y Z, Jiang Q, He J H, Baeumner A J, Wolfbeis O S, Wang Z L, Salama K N, Alshareef H N. Small, 2019, 15(19):1901190. |
| [95] | Guo Y, Zhong M J, Fang Z W, Wan P B, Yu G H. Nano Lett., 2019, 19(2):1143. |
| [96] | Cai Y C, Shen J, Ge G, Zhang Y Z, Jin W Q, Huang W, Shao J J, Yang J, Dong X C. ACS Nano, 2018, 12(1):56. |
| [97] | Li G L, Wen D. J. Mater. Chem. B, 2020, 8(16):3423. |
| [98] | Seyedin S, Uzun S, Levitt A, Anasori B, Dion G, Gogotsi Y, Razal J M. Adv. Funct. Mater., 2020, 30(12):1910504. |
| [99] | Huang R, Chen X, Dong Y, Zhang X, Wei Y, Yang Z, Li W, Guo Y, Liu J, Yang Z, Wang H, Jin L. ACS Applied Bio Materials, 2020, 3:2125. |
| [100] | Yang Q H, Yin H H, Xu T M, Zhu D Y, Yin J H, Chen Y X, Yu X W, Gao J J, Zhang C Q, Chen Y, Gao Y S. Small, 2020, 16(14):2070073. |
| [101] | Jastrz?bska A M, Szuplewska A, Wojciechowski T, Chudy M, Ziemkowska W, Chlubny L, Rozmys?owska A, Olszyna A. J. Hazard. Mater., 2017, 339:1. |
国家自然科学基金项目(81773894)
福建省自然科学基金杰出青年项目(2019J06021)
/
| 〈 |
|
〉 |