小分子荧光探针在绿色农药开发中的应用
Application of Small-Molecule Fluorescent Probes in the Development of Green Pesticides
小分子荧光探针以其灵敏度高、特异性强、稳定性好、操作便捷和成本低等特点在生命科学、医药化学和环境科学等领域得到了广泛的应用。在农药化学领域,小分子荧光探针常被用作农药残留及重金属污染的检测手段。近年来随着全球开发绿色农药战略需求的不断增强,作为靶向型药物设计和高通量筛选的重要分子工具,荧光探针在绿色农药新产品研发领域的应用不断普及和深化。本文从探针分子的化学设计、靶点识别及药物筛选的角度出发,围绕不同类型的绿色农药重要生物靶点,综述了小分子荧光探针在绿色农药开发领域的研究现状,并对其未来的发展趋势和应用前景进行了展望。
Small-molecule fluorescent probes are widely applied in the fields of life science, medicinal chemistry and environmental science, due to their characteristics of high sensitivity and specificity, good stability and economic applicability. In pesticide chemistry, small-molecule fluorescent probes are frequently utilized in the detection of pesticide residues and heavy metal pollutions. With global strategic needs and rapid technological progress in green pesticide development, fluorescent probes are urgently desired as important molecular tools for design, screening and development of environmentally benign agrichemicals. This article aims to review the key updates of small-molecule fluorescent bioprobes in green pesticide R&D by covering their chemical design, molecular targeting, and screening mechanisms against different green pesticide biotargets, and to provide the current status on their research and application as well as future perspectives.
1 Introduction
2 Ryanodine receptor-targeted small-molecule fluorescent probes
2.1 Anthranilic diamide-based fluorescent probes
2.2 Phthalic diamide-based fluorescent probes
3 Chitin-targeted small molecule fluorescent probes
3.1 Chitin synthase-targeted fluorescent probes
3.2 Chitin related enzyme-targeted fluorescent probes
4 TypeⅢsecretion system-targeted small-molecule fluorescent probes
5γ-Aminobutyric acid receptor-targeted small-molecule fluorescent pesticides
6 Acetohydroxyacid synthase-targeted small-molecule fluorescent probes
7 Conclusion and outlook
小分子荧光探针 / 绿色农药 / 鱼尼丁受体 / 几丁质酶 / 高通量筛选
small-molecule fluorescent probe / green pesticides / ryanodine receptor / chitin synthase / high-throughput screening
| [1] |
|
| [2] |
(黄佳盛, 郭凯先, 尤李俊. 南方农业, 2019, 13(14): 165.) |
| [3] |
|
| [4] |
(刘艳容, 高瑞峰, 杨佳玮, 韩璐瑶, 祁雪峰, 毛敏明. 食品安全质量检测学报, 2019, 10(24): 8562.) |
| [5] |
|
| [6] |
(安红波, 李占双. 应用科技, 2003, 30(9): 47.) |
| [7] |
|
| [8] |
(邵旭升, 杜少卿, 李忠, 钱旭红. 世界农药, 2020, 42(4): 16.) |
| [9] |
|
| [10] |
|
| [11] |
|
| [12] |
|
| [13] |
|
| [14] |
|
| [15] |
(谭海军. 世界农药, 2019, 41(5):60.) |
| [16] |
|
| [17] |
(邢家华, 朱冰春, 袁静, 郁季平, 董德臻, 周冬英, 胡冬松, 陈杰. 农药学学报, 2013, 15(2):159.) |
| [18] |
|
| [19] |
(谭海军. 精细与专用化学品. 2020, 28(2):31.) |
| [20] |
|
| [21] |
|
| [22] |
|
| [23] |
|
| [24] |
(柏亚罗. 农药市场信息, 2018, 20:27.). |
| [25] |
|
| [26] |
|
| [27] |
|
| [28] |
(李斌, 杨辉斌, 王军锋, 宋玉泉. 现代农药, 2014,(3):17.) |
| [29] |
|
| [30] |
(何秀玲. 世界农药, 2016, 38(3):60.) |
| [31] |
|
| [32] |
|
| [33] |
|
| [34] |
|
| [35] |
(刘腾飞, 杨代凤, 邓金花, 董明辉. 中国农学通报, 2015, 31(3):221.) |
| [36] |
|
| [37] |
(齐浩亮, 崔丽, 王芹芹, 刘峰, 芮昌辉. 植物保护, 2017, 43(1):112.) |
| [38] |
|
| [39] |
|
| [40] |
|
| [41] |
|
| [42] |
|
| [43] |
|
| [44] |
|
| [45] |
|
| [46] |
|
| [47] |
|
| [48] |
|
| [49] |
|
| [50] |
|
| [51] |
|
| [52] |
|
| [53] |
|
| [54] |
|
| [55] |
|
| [56] |
|
| [57] |
|
| [58] |
|
| [59] |
|
| [60] |
|
| [61] |
|
| [62] |
(蓝逆寒, 苏德山, 周乐, 覃霞, 黄佩芳, 杨梅, 姜伯乐. 植物病理学报, 2019, 49(2):262.) |
| [63] |
|
| [64] |
|
| [65] |
|
| [66] |
|
| [67] |
|
| [68] |
|
| [69] |
(魏琪, 吴顺凡, 高聪芬. 农药, 2014, 53(12):859.) |
| [70] |
|
| [71] |
|
| [72] |
|
| [73] |
|
| [74] |
(王峰, 孟祥鹤, 王菡. 农业科学, 2014, 4(5):99.) |
| [75] |
|
| [76] |
|
| [77] |
|
| [78] |
|
| [79] |
|
| [80] |
|
| [81] |
|
| [82] |
|
| [83] |
|
| [84] |
|
| [85] |
|
| [86] |
|
| [87] |
|
| [88] |
|
| [89] |
|
| [90] |
|
| [91] |
|
| [92] |
|
| [93] |
|
| [94] |
|
| [95] |
|
| [1] | Huang J S, Guo K X, You L J. South Chin. Agric., 2019, 13(14):165. |
| [1] | (黄佳盛, 郭凯先, 尤李俊. 南方农业, 2019, 13(14): 165.) |
| [2] | Liu Y R, Gao R F, Yang J W, Han L Y, Qi X F, Mao M M. J. Food Saf. Qual., 2019, 10(24):8562. |
| [2] | (刘艳容, 高瑞峰, 杨佳玮, 韩璐瑶, 祁雪峰, 毛敏明. 食品安全质量检测学报, 2019, 10(24): 8562.) |
| [3] | An H B, Li Z S. Appl. Sci. Technol., 2003, 30(9):47. |
| [3] | (安红波, 李占双. 应用科技, 2003, 30(9): 47.) |
| [4] | Shao X S, Du S Q, Li Z, Qian X H. World Pestic., 2020, 42(4):16. |
| [4] | (邵旭升, 杜少卿, 李忠, 钱旭红. 世界农药, 2020, 42(4): 16.) |
| [5] | Croston G E. Expert. Opin. Drug Discov., 2017, 12(5):427. |
| [6] | Meissner G. J. Gen. Physiol., 2017, 149(12):1065. |
| [7] | Kato K, Kiyonaka S, Sawaguchi Y, Tohnishi M, Masaki T, Yasokawa N, Mizuno Y, Mori E, Inoue K, Hamachi I, Takeshima H, Mori Y S. Biochemistry, 2009, 48(43):10342. |
| [8] | Sun L N, Qiu G S, Cui L, Ma C S, Yuan H Z. Pestic. Biochem. Physiol., 2015, 123:56. |
| [9] | Guo L, Liang P, Fang K, Chu D. Pestic. Biochem. Physiol., 2017, 142:162. |
| [10] | Tan H J. World Pestic., 2019, 41(5):60. |
| [10] | (谭海军. 世界农药, 2019, 41(5):60.) |
| [11] | Xing J H, Zhu B C, Yuan J, Yu J P, Dong D Z, Zhou D Y, Hu D S, Chen J. Chin. J. Pestic. Sci., 2013, 15(2):159. |
| [11] | (邢家华, 朱冰春, 袁静, 郁季平, 董德臻, 周冬英, 胡冬松, 陈杰. 农药学学报, 2013, 15(2):159.) |
| [12] | Tan H J. Fine Spec. Chem., 2020, 28(2):31. |
| [12] | (谭海军. 精细与专用化学品. 2020, 28(2):31.) |
| [13] | Mueller K H. US9512144, 2016. |
| [14] | Nakao T, Banba S. Bioorg. Med. Chem., 2016, 24(3):372. |
| [15] | Katsuta H, Nomura M, Wakita T, Daido H, Kobayashi Y, Kawahara A, Banba S. J. Pestic. Sci., 2019, 44(2):120. |
| [16] | Bo Y L. Pestic. Market News, 2018, 20:27. |
| [16] | (柏亚罗. 农药市场信息, 2018, 20:27.). |
| [17] | Sun Y, Xu L, Chen Q, Qin W J, Huang S J, Jiang Y, Qin H G. Pest. Manag. Sci, 2018, 74(6):1416. |
| [18] | Selby T P, Lahm G P, Stevenson T M. Pest. Manag. Sci., 2017, 73(4):658. |
| [19] | Li B, Yang H B, Wang J F, Song Y Q. Mod. Agrochem., 2014,(3):17. |
| [19] | (李斌, 杨辉斌, 王军锋, 宋玉泉. 现代农药, 2014,(3):17.) |
| [20] | He X L. World Pestic., 2016, 38(3):60. |
| [20] | (何秀玲. 世界农药, 2016, 38(3):60.) |
| [21] | Sakuma Haruhiko. CN 101528040, 2009. |
| [22] | Wang Y, Guo L, Qi S Z, Zhang H, Liu K C, Liu R Q, Liang P, Casida J, Liu S Z. Molecules, 2014, 19(4):4105. |
| [23] | Chen J, Xue L, Wei R S, Liu S Z, Yin C C. Biochem. Biophys. Res. Commun., 2019, 508(2):633. |
| [24] | Liu T F, Yang D F, Deng J H, Dong M H. Chin. Agric. Sci. Bull., 2015, 31(3):221. |
| [24] | (刘腾飞, 杨代凤, 邓金花, 董明辉. 中国农学通报, 2015, 31(3):221.) |
| [25] | Qi H L, Cui L, Wang Q Q, Liu F, Rui C H. Plant Prot., 2017, 43(1):112. |
| [25] | (齐浩亮, 崔丽, 王芹芹, 刘峰, 芮昌辉. 植物保护, 2017, 43(1):112.) |
| [26] | Isaacs A K, Qi S Z, Sarpong R, Casida J E. Chem. Res. Toxicol., 2012, 25(8):1571. |
| [27] | Qi S Z, Lümmen P, Nauen R, Casida J E. J. Agric. Food Chem., 2014, 62(18):4077. |
| [28] | Li Z Z, Jiang H, Liu S N, Li Y X, Yuchi Z G, Gao Q Z. Anal. Chimica Acta, 2020, 1108:108. |
| [29] | Liao M, Li Q B, Yang Z K, Feng T, Xu Z Y, Liu Q, Liu S Z. Ann. N.Y. Acad. Sci., 2020, 1475(1):43. |
| [30] | Chowdhury R, Candela-Lena J I, Chan M C, Greenald D J, Yeoh K K, Tian Y M, McDonough M A, Tumber A, Rose N R, Conejo-Garcia A, Demetriades M, Mathavan S, Kawamura A, Lee M K, van Eeden F, Pugh C W, Ratcliffe P J, Schofield C J. ACS Chem. Biol., 2013, 8(7):1488. |
| [31] | Vachal P, Miao S W, Pierce J M, Guiadeen D, Colandrea V J, Wyvratt M J, Salowe S P, Sonatore L M, Milligan J A, Hajdu R, Gollapudi A, Keohane C A, Lingham R B, Mandala S M, DeMartino J A, Tong X C, Wolff M, Steinhuebel D, Kieczykowski G R, Fleitz F J, Chapman K, Athanasopoulos J, Adam G, Akyuz C D, Jena D K, Lusen J W, Meng J C, Stein B D, Xia L, Sherer E C, Hale J J. J. Med. Chem., 2012, 55(7):2945. |
| [32] | Li T C, Chen J, Fan X B, Chen W W, Zhang W Q. Pest. Manag. Sci., 2017, 73(7):1529. |
| [33] | Zimoch L, Hogenkamp D G, Kramer K J, Muthukrishnan S, Merzendorfer H. Insect Biochem. Mol. Biol., 2005, 35(6):515. |
| [34] | Batran R Z, Khedr M A, Abdel Latif N A, Abd El Aty A A, Shehata A N. J. Mol. Struct., 2019, 1180:260. |
| [35] | Li B, Wang K Y, Zhang R, Li B H, Shen Y L, Ji Q G. Eur. J. Med. Chem., 2019, 182:111669. |
| [36] | Zhang P, Zhao Y H, Wang Q H, Mu W, Liu F. Pestic. Biochem. Physiol., 2017, 136:80. |
| [37] | Cohen E. Annu. Rev. Entomol., 1987, 32(1):71. |
| [38] | Bahmed K, Quilès F, Wathier M, Bonaly R, Benallaoua S, Pucci B, Coulon J. Process. Biochem., 2005, 40(7):2523. |
| [39] | Chen Q, Zhang J W, Chen L L, Yang J, Yang X L, Ling Y, Yang Q. Chin. Chem. Lett., 2017, 28(6):1232. |
| [40] | Goedken E R, O’Brien R F, Xiang T, Banach D L, Marchie S C, Barlow E H, Hubbard S, Mankovich J A, Jiang J J, Richardson P L, Cuff C A, Cherniack A D. Protein Expr. Purif., 2011, 75(1):55. |
| [41] | Dong L L, Shen S Q, Lu H Z, Jin S H, Zhang J J. ACS Sens., 2019, 4(5):1222. |
| [42] | Li T H, Zhang D D, Oo T N, San M M, Mon A M, Hein P P, Wang Y H, Lu C H, Yang X F. Evid. Based Complementary Altern. Med., 2018,2018: 1. |
| [43] | Roca I, Akova M, Baquero F, Carlet J, Cavaleri M, Coenen S, Cohen J, Findlay D, Gyssens I, Heure O E, Kahlmeter G, Kruse H, Laxminarayan R, Liébana E, López-Cerero L, MacGowan A, Martins M, Rodríguez-Baño J, Rolain J M, Segovia C, Sigauque B, Tacconelli E, Wellington E, Vila J. New Microbes New Infect., 2015, 6:22. |
| [44] | Schesser Bartra S, Lorica C, Qian L F, Gong X, Bahnan W, Barreras H Jr, Hernandez R, Li Z W, Plano G V, Schesser K. Front. Cell. Infect. Microbiol., 2019, 9:23. |
| [45] | Fan S S, Tian F, Li J Y, Hutchins W, Chen H M, Yang F H, Yuan X C, Cui Z N, Yang C H, He C Y. Mol. Plant Pathol., 2017, 18(4):555. |
| [46] | Xiang X W, Tao H, Jiang S, Zhang L H, Cui Z N. Pestic. Biochem. Physiol., 2018, 149:89. |
| [47] | Tao H, Tian H, Jiang S, Xiang X W, Lin Y N, Ahmed W, Tang R Y, Cui Z N. Pestic. Biochem. Physiol., 2019, 160:87. |
| [48] | Pendergrass H A, May A E. Antibiotics, 2019, 8(4):162. |
| [49] | Lan N H, Su D S, Zhou L, Qin X, Huang P F, Yang M, Jiang B L. Acta. Phytopathologica. Sinica., 2019, 49(2):262. |
| [49] | (蓝逆寒, 苏德山, 周乐, 覃霞, 黄佩芳, 杨梅, 姜伯乐. 植物病理学报, 2019, 49(2):262.) |
| [50] | Allombert J, Vianney A, Charpentier X. Methods in Molecular Biology. New York: Springer New York, 2017.489. |
| [51] | Yount J S, Tsou L K, Dossa P D, Kullas A L, van der Velden A W M, Hang H C. J. Am. Chem. Soc., 2010, 132(24):8244. |
| [52] | Tsou L K, Lara-Tejero M, RoseFigura J, Zhang Z J, Wang Y C, Yount J S, Lefebre M, Dossa P D, Kato J, Guan F L, Lam W, Cheng Y C, Galán J E, Hang H C. J. Am. Chem. Soc., 2016, 138(7):2209. |
| [53] | Tsou L K, Yount J S, Hang H C. Bioorg. Med. Chem., 2017, 25(11):2883. |
| [54] | Büttner D, Bonas U. Curr. Opin. Microbiol., 2006, 9(2):193. |
| [55] | Wei Q, Wu S F, Gao C F. Agrochemicals, 2014, 53(12):859. |
| [55] | (魏琪, 吴顺凡, 高聪芬. 农药, 2014, 53(12):859.) |
| [56] | Gibbons D, Morrissey C, Mineau P. Environ. Sci. Pollut. Res., 2015, 22(1):103. |
| [57] | Mahler B J, van Metre P C, Wilson J T, Musgrove M, Zaugg S D, Burkhardt M R. Environ. Sci. Technol., 2009, 43(15):5665. |
| [58] | Dedryver C A, Ralec A L, Fabreb F. C. R. Biol., 2010, 333(6):539. |
| [59] | Wang F, Meng X H, Wang H. Agric. Sci., 2014, 4(5):99. |
| [59] | (王峰, 孟祥鹤, 王菡. 农业科学, 2014, 4(5):99.) |
| [60] | Wu Z D, Du Y T, Zhou Q, Chen L Q. Pestic. Biochem. Physiol., 2020, 163:51. |
| [61] | Garcia M D, Wang J G, Lonhienne T, Guddat L W. FEBS J., 2017, 284(13):2037. |
| [62] | Chen W, Wei W, Zhou S, Li Y H, Zhang X, Tong J, Li Y X, Li Z M. Chem. J. Chinese Univ., 2015, 36(4):672. |
| [63] | Wang J G. Chin. J. Pestic. Sci., 2014, 16(4):367. |
| [64] | Eoyang L, Silverman P M. J. Bacteriol., 1984, 157(1):184. |
| [65] | Hattori J, Rutledge R, Labbé H, Brown D, Sunohara G, Miki B. Mol. Gen. Genet. MGG, 1992, 232(2):167. |
| [66] | Chang S I, Kang M K, Choi J D, Namgoong S K. Biochem. Biophys. Res. Commun., 1997, 234(3):549. |
| [67] | Arabet D, Tempel S, Fons M, Denis Y, Jourlin-Castelli C, Armitano J, Redelberger D, Iobbi-Nivol C, Boulahrouf A, Méjean V. Environ. Sci. Pollut. Res., 2014, 21(8):5619. |
| [68] | Mao D L, Michelmore S, Paull J, Preston C, Sutton T, Oldach K, Yang S Y, McMurray L. Pest. Manag. Sci., 2019, 75(10):2698. |
| [69] | Liu Y C, Qu R Y, Chen Q, Yang J F, Niu C W, Zhen X, Yang G F. J. Agric. Food Chem., 2016, 64(24):4845. |
| [70] | Wang W, Wang Y C, Li Z, Wang H Y, Yu Z Y, Lu L, Ye Q F. Sci. Total. Environ., 2014, 472:582. |
| [71] | Chen G F, Qiao Y X, Zhang X B, Liu F, Liao H, Zhang R Y, Dong J N, Tao B. Bull. Environ. Contam. Toxicol., 2019, 102(6):854. |
| [72] | Zhong M M, Wang T L, Hu J Y. Environ. Monit. Assess., 2015, 187(6):1. |
| [73] | Garcia M D, Nouwens A, Lonhienne T G, Guddata L W. Proc. Natl. Acad. Sci. U.S.A., 2017, 114(7):E1091. |
| [74] | Duggleby R G, Pang S S, Yu H Q, Guddat L W. Eur. J. Biochem., 2003, 270(13):2895. |
| [75] | Riar D S, Tehranchian P, Norsworthy J K, Nandula V, McElroy S, Srivastava V, Chen S, Bond J A, Scott R C. Weed Sci., 2015, 63(4):748. |
| [76] | Yu Q, Powles S B. Pest. Manag. Sci., 2014, 70(9):1340. |
| [77] | Kreiner J M, Stinchcombe J R, Wright S I. Annu. Rev. Plant Biol., 2018, 69(1):611. |
| [78] | Singh B K, Stidham M A, Shaner D L. Anal. Biochem., 1988, 171(1):173. |
| [79] | Schloss J V, van Dyk D E, Vasta J F, Kutny R M. Biochemistry, 1985, 24(18):4952. |
| [80] | Xie Y H, Zhang C Y, Wang Z H, Wei C, Liao N J, Wen X, Niu C W, Yi L, Wang Z J, Xi Z. Anal. Chem., 2019, 91(21):13582. |
国家重点研发计划项目(2017YFD0201403)
/
| 〈 |
|
〉 |