光子晶体生化传感器的构建及应用
Fabrication and Application of Photonic Crystal Biochemical Sensor
光子晶体生化传感分析是基于光子晶体的结构特性将生化信号放大或转换为光电可读信号,并通过仪器或肉眼进行定量或半定量分析的方法。本文围绕着光子晶体生化传感器的材料选择与构建、传感机理、设计及应用三方面进行综述。在材料选择与构建上,本文从单分散胶体颗粒、电磁复合胶体颗粒、纳米线、金属-有机框架等方面进行综述;在传感机理上,本文就光子晶体结构色原理、慢光效应及光电转换机理三方面进行简要总结;在设计及应用上,从光子晶体与光相互作用效果的角度重点论述了可视、荧光增强、拉曼增强、消逝波增强、表面红外吸收增强以及光电信号增强等光子晶体生化传感器的研究现状。最后,对光子晶体生化传感器的研究前景进行了展望。
Photonic crystal biochemical sensing is a promising analytical method which amplifies or converts biochemical signals into photoelectrically readable signals and performs quantitative or semi-quantitative analysis by instruments or naked eyes, based on the structural characteristics of photonic crystals. This review mainly focuses on the three aspects of the photonic crystal biochemical sensor: material selection and fabrication, sensing mechanism, design and application. Firstly, in terms of material selection and fabrication, this article reviews the monodisperse colloidal nanoparticles, electromagnetic composite colloidal nanoparticles, nanowires, metal organic frameworks and so on. Secondly, the sensing mechanism is briefly introduced from three aspects: structure color, slow light effect and photoelectric conversion mechanism. Further, the design and application of visible photonic crystal biochemical sensor, fluorescence enhanced photonic crystal biochemical sensor, Raman enhanced photonic crystal biochemical sensor, evanescent wave enhanced photonic crystal biochemical sensor, surface infrared absorption enhanced photonic crystal biochemical sensor and photoelectric signal enhanced photonic crystal biochemical sensor are reviewed, based on the perspective of interaction effect of photonic crystal and light. Finally, the future of photonic crystal biochemical sensor is prospected.
1 Introduction
2 Material selection and fabrication of photonic crystal biochemical sensor
2.1 Monodisperse colloidal nanoparticles
2.2 Electromagnetic composite colloidal nanoparticles
2.3 Nanowires
2.4 Metal organic frameworks
2.5 Other materials
3 Sensing mechanism of photonic crystal biochemical sensor
3.1 Structure color
3.2 Slow light effect
3.3 Photoelectric conversion mechanism
4 Design and application of photonic crystal biochemical sensor
4.1 Visible photonic crystal biochemical sensor
4.2 Fluorescence enhanced photonic crystal biochemical sensor
4.3 Raman enhanced photonic crystal biochemical sensor
4.4 Evanescent wave enhanced photonic crystal biochemical sensor
4.5 Surface infrared absorption enhanced photonic crystal biochemical sensor
4.6 Photoelectric signal enhanced photonic crystal biochemical sensor
4.7 Other photonic crystal biochemical sensors
5 Conclusion and outlook
光子晶体生化传感器 / 可视化检测 / 荧光增强 / 分子印迹 / 金属-有机框架
photonic crystal biochemical sensor / visible assay / fluorescence enhancement / molecular imprinting / metal organic frameworks
| [1] |
|
| [2] |
|
| [3] |
|
| [4] |
|
| [5] |
|
| [6] |
( 顾忠泽, 赵远锦, 谢卓颖. 结构色纳米材料, 2018. 351. ) |
| [7] |
|
| [8] |
|
| [9] |
|
| [10] |
|
| [11] |
|
| [12] |
|
| [13] |
|
| [14] |
|
| [15] |
|
| [16] |
|
| [17] |
|
| [18] |
|
| [19] |
|
| [20] |
|
| [21] |
|
| [22] |
|
| [23] |
|
| [24] |
|
| [25] |
|
| [26] |
|
| [27] |
|
| [28] |
( 陈可, 马会茹. 材料导报, 2018, 32(4):1094.) |
| [29] |
|
| [30] |
|
| [31] |
|
| [32] |
( 张慧捷, 王世荣, 肖殷, 李祥高. 化学进展, 2014, 26(10):1690.) |
| [33] |
|
| [34] |
|
| [35] |
|
| [36] |
( 刘哲涵, 张鑫, 梁阿新, 孙立权, 罗爱芹. 色谱, 2019, 37(3):287.) |
| [37] |
|
| [38] |
|
| [39] |
|
| [40] |
|
| [41] |
|
| [42] |
|
| [43] |
|
| [44] |
|
| [45] |
|
| [46] |
|
| [47] |
|
| [48] |
|
| [49] |
|
| [50] |
|
| [51] |
|
| [52] |
|
| [53] |
|
| [54] |
|
| [55] |
|
| [56] |
( 李珩, 王京霞, 王荣明, 宋延林. 化学进展, 2011, 23(6):1060.) |
| [57] |
|
| [58] |
|
| [59] |
( 陈璐. 电子科技大学硕士学位论文, 2016.) |
| [60] |
|
| [61] |
( 吕淑媛. 延安大学学报, 2013, 32(4): 22.) |
| [62] |
|
| [63] |
( 孙兵, 艾仕云. 化学进展, 2014, 26(5):834.) |
| [64] |
|
| [65] |
( 陈晨. 上海交通大学博士学位论文, 2013.) |
| [66] |
|
| [67] |
|
| [68] |
|
| [69] |
|
| [70] |
|
| [71] |
|
| [72] |
|
| [73] |
|
| [74] |
|
| [75] |
|
| [76] |
|
| [77] |
|
| [78] |
|
| [79] |
|
| [80] |
|
| [81] |
|
| [82] |
|
| [83] |
|
| [84] |
|
| [85] |
|
| [86] |
|
| [87] |
|
| [88] |
|
| [89] |
|
| [90] |
|
| [91] |
|
| [92] |
|
| [93] |
|
| [94] |
|
| [95] |
|
| [96] |
|
| [97] |
|
| [98] |
( 赵文涛. 北京理工大学博士学位论文, 2015.) |
| [99] |
|
| [100] |
|
| [101] |
|
| [102] |
|
| [103] |
|
| [104] |
|
| [105] |
|
| [106] |
|
| [107] |
( 刘莹莹, 王彦, 于俊荣, 诸静, 胡祖明. 东华大学学报, 2018, 44(1):45.) |
| [108] |
|
| [109] |
( 王洪芹, 苏治名, 李承辉. 科学通报, 2020, 65(1):37.) |
| [1] | Zhao Y J, Xie Z Y, Gu H C, Zhu C, Gu Z Z. Chem. Soc. Rev., 2012, 41(8):3297. |
| [2] | Wang H, Zhang K Q. Sensors, 2013, 13(4):4192. |
| [3] | Carr D M, Ellsworth A A, Fisher G L, Valeriano W W, Vasco J P, Guimarães P S S, de Andrade R R, da Silva E R, Rodrigues W N. Biointerphases, 2018, 13(3):03B406. |
| [4] | Martin L G, Nathan M, Heath E. O’ B, Joseph L, George A, Martin J. C, Ruth O, Heather M. W. Sci. Adv., 2018, 4(4):eaan8917. |
| [5] | Gu Z Z, Zhao Y J, Xie Z Y. Struct. Color Mater., 2018. 351. |
| [5] | ( 顾忠泽, 赵远锦, 谢卓颖. 结构色纳米材料, 2018. 351. ) |
| [6] | Xiong R, Luan J Y, Kang S, Ye C H, Singamaneni S, Tsukruk V V. Chem. Soc. Rev., 2020, 49(3):983. |
| [7] | Wu E Q, Peng Y, Zhang X H, Bai J L, Song Y Q, He H L, Fan L X, Qu X C, Gao Z X, Liu Y, Ning B A. ACS Appl. Mater. Interfaces, 2017, 9(7):5778. |
| [8] | Gu X X, Liu Y X, Chen G P, Wang H, Shao C M, Chen Z Y, Lu P H, Zhao Y J. ACS Appl. Mater. Interfaces, 2018, 10(40):33936. |
| [9] | Chen T, Deng Z Y, Yin S N, Chen S, Xu C. J. Mater. Chem. C, 2016, 4(7):1398. |
| [10] | Tan Y F, Tang T T, Xu H S, Zhu C Q, Cunningham B T. Biosens. Bioelectron., 2015, 73:32. |
| [11] | Wu S L, Liu T F, Tang B T, Li L, Zhang S F. ACS Appl. Mater. Interfaces, 2019, 11(10):10171. |
| [12] | Qi Y, Chu L, Niu W B, Tang B T, Wu S L, Ma W, Zhang S F. Adv. Funct. Mater., 2019, 29(40):1903743. |
| [13] | Debnath K, Clementi M, Bucio T D, Khokhar A Z, Sotto M, Grabska K M, Bajoni D, Galli M, Saito S, Gardes F Y. Opt. Express, 2017, 25(22):27334. |
| [14] | Lei J L, Hou S L, Yuan P, Wang D B, Li X X, Wang H Q, Cao M H. Infrar. Laser Eng., 2018, 47(S1):119. |
| [15] | Baek S, Ha S J, Lee H, Kim K, Kim D, Moon J H. ACS Appl. Mater. Interfaces, 2017, 9(42):37006. |
| [16] | Zhao X D, Yang Y B, Wang Y C, Hao Y Y, Chen Z H, Zhang M D. 2018: 117106. |
| [17] | Yang Y T, Xu T, Xu Y F, Hang Z H. Opt. Lett., 2017, 42(16):3085. |
| [18] | Liu M, Li K, Kong F M, Zhao J, Meng H T. Optik, 2018, 161:27. |
| [19] | Su X, Sun X Q, Wu S L, Zhang S F. Nanoscale, 2017, 9(22):7666. |
| [20] | Niu W B, Zhao K, Qu L C, Zhang S F. J. Mater. Chem. C, 2018, 6(31):8385. |
| [21] | Wang J, Li J Y, Zeng C, Qu Q, Wang M F, Qi W, Su R X, He Z M. ACS Appl. Mater. Interfaces, 2020, 12(4):4699. |
| [22] | Resende S, Frasco M F, Sales M G F. Sens. Actuat. B: Chem., 2020, 312:127947. |
| [23] | Zhang W L, Gao N, Cui J C, Wang C, Wang S Q, Zhang G X, Dong X B, Zhang D Q, Li G T. Chem. Sci., 2017, 8(9):6281. |
| [24] | Ye B F, Ding H B, Cheng Y, Gu H C, Zhao Y J, Xie Z Y, Gu Z Z. Adv. Mater., 2014, 26(20):3270. |
| [25] | Song Y Q, Bai J L, Zhang R, Wu E Q, Wang J, Li S, Ning B A, Wang M L, Gao Z X, Peng Y. Sens. Actuat. B: Chem., 2020, 310:127671. |
| [26] | Chen K, Ma H R. Mater. Rep., 2018, 32(4):1094. |
| [26] | ( 陈可, 马会茹. 材料导报, 2018, 32(4):1094.) |
| [27] | Galisteo-López J F, Ibisate M, Sapienza R, Froufe-Pérez L S, Blanco Á, López C. Adv. Mater., 2011, 23(1):30. |
| [28] | Fenzl C, Hirsch T, Wolfbeis O S. Angew. Chem. Int. Ed., 2014, 53(13):3318. |
| [29] | Zhang H J, Wang S R, Xiao Y, Li X G. Prog. Chem., 2014, 26(10):1690. |
| [29] | ( 张慧捷, 王世荣, 肖殷, 李祥高. 化学进展, 2014, 26(10):1690.) |
| [30] | Kim E, Kim S Y, J0 G, Kim S, Park M J. ACS Appl. Mater. Interfaces, 2012, 4(10):5179. |
| [31] | Liu C, Tong Y L, Yu X Q, Shen H X, Zhu Z J, Li Q, Chen S. ACS Appl. Mater. Interfaces, 2020, 12(2):2816. |
| [32] | Liu Z H, Zhang X, Liang A X, Sun L Q, Luo A Q. Chin. J. Chrom., 2019, 37(3):287. |
| [32] | ( 刘哲涵, 张鑫, 梁阿新, 孙立权, 罗爱芹. 色谱, 2019, 37(3):287.) |
| [33] | Yan D, Li R B, Lu W, Piao C M, Qiu L L, Meng Z H, Wang S S. Anal., 2019, 144(6):1892. |
| [34] | Yang S M, Míguez H, Ozin G A. Adv. Funct. Mater., 2002, 12(6/7):425. |
| [35] | Gu Z Z, Fujishima A, Sato O. Chem. Mater., 2002, 14(2):760. |
| [36] | Zhou Z C, Zhao X S. Langmuir, 2004, 20(4):1524. |
| [37] | Wang Y F, Xie T S, Yang J, Lei M, Fan J, Meng Z H, Xue M, Qiu L L, Qi F L, Wang Z. Anal. Chimica Acta, 2019, 1070: 97. |
| [38] | Wang Y F, Fan J, Meng Z H, Xue M, Qiu L L. Anal. Methods, 2019, 11(22):2875. |
| [39] | Colodrero S, Ocaña M, Míguez H. Langmuir, 2008, 24(9):4430. |
| [40] | Ge J P, Lee H, He L, Kim J, Lu Z D, Kim H, Goebl J, Kwon S, Yin Y D. J. Am. Chem. Soc., 2009, 131(43):15687. |
| [41] | Yang H S, Jang J, Lee B S, Kang T H, Park J J, Yu W R. Langmuir, 2017, 33(36):9057. |
| [42] | Lv J, Ding D F, Yang X K, Hou K, Miao X, Wang D W, Kou B C, Huang L, Tang Z Y. Angew. Chem. Int. Ed., 2019, 58(23):7783. |
| [43] | Li Z W, Wang M S, Zhang X L, Wang D W, Xu W J, Yin Y D. Nano Lett., 2019, 19(9):6673. |
| [44] | Ko K H, Park E, Lee H, Lee W. ACS Appl. Mater. Interfaces, 2018, 10(14):11776. |
| [45] | Kuppler R J, Timmons D J, Fang Q R, Li J R, Makal T A, Young M D, Yuan D Q, Zhao D, Zhuang W J, Zhou H C. Coord. Chem. Rev., 2009, 253(23/24):3042. |
| [46] | Wu Y N, Li F T, Zhu W, Cui J C, Tao C A, Lin C X, Hannam P M, Li G T. Angew. Chem. Int. Ed., 2011, 50(52):12518. |
| [47] | Avci C, Imaz I, Carné-Sánchez A, Pariente J A, Tasios N, Pérez-Carvajal J, Alonso M I, Blanco A, Dijkstra M, López C, Maspoch D. Nat. Chem., 2018, 10(1):78. |
| [48] | Liu C, Tong Y L, Yu X Q, Shen H X, Zhu Z J, Li Q, Chen S. ACS Appl. Mater. Interfaces, 2020, 12(2):2816. |
| [49] | Li Z, Gosztola D J, Sun C J, Heald S M, Sun Y G. J. Mater. Chem. C, 2015, 3(11):2455. |
| [50] | Shi W H, Cheng M F, Chen Q S, Wang S H, Zhou J, Wu Z Y. Microchimica Acta, 2020, 187(8):1. |
| [51] | Li H, Wang J X, Wang R M, Song Y L. Prog. Chem., 2011, 23(6):1060. |
| [51] | ( 李珩, 王京霞, 王荣明, 宋延林. 化学进展, 2011, 23(6):1060.) |
| [52] | Paquet C, Kumacheva E. Mater. Today, 2008, 11(4):48. |
| [53] | Chen L. Master Dissertation of University of Electronic Science and Technology of China, 2016. |
| [53] | ( 陈璐. 电子科技大学硕士学位论文, 2016.) |
| [54] | Lv S Y. J. Yanan Univ., 2013, 32(4): 22. |
| [54] | ( 吕淑媛. 延安大学学报, 2013, 32(4): 22.) |
| [55] | Sun B, Ai S Y. Prog. Chem., 2014, 26(5):834. |
| [55] | ( 孙兵, 艾仕云. 化学进展, 2014, 26(5):834.) |
| [56] | Chen C. Doctoral Dissertation of Shanghai Jiao Tong University, 2013. |
| [56] | ( 陈晨. 上海交通大学博士学位论文, 2013.) |
| [57] | Yu Y H, Brandt S, Nicolas N J, Aizenberg J. ACS Appl. Mater. Interfaces, 2020, 12(1):1924. |
| [58] | Wang F Y, Zhu Z G, Xue M, Xue F, Wang Q H, Meng Z H, Lu W, Chen W, Qi F L, Yan Z Q. Sens. Actuat. B: Chem., 2015, 220:222. |
| [59] | Ahmad O S, Bedwell T S, Esen C, Garcia-Cruz A, Piletsky S A. Trends Biotechnol., 2019, 37(3):294. |
| [60] | Li L, Lin Z Z, Huang Z Y, Peng A H. Food Chem., 2019, 281:57. |
| [61] | Chen W, Lei W, Xue M, Xue F, Meng Z H, Zhang W B, Qu F, Shea K J. J. Mater. Chem. A, 2014, 2(20):7165. |
| [62] | Deng J Z, Chen S, Chen J L, Ding H L, Deng D W, Xie Z Y. ACS Appl. Mater. Interfaces, 2018, 10(40):34611. |
| [63] | Fuchs S, Berger R, Klomp L, Koning T. Mol. Genet. Genom, 2005, 85(3):168. |
| [64] | Vignolini S, Rudall P J, Rowland A V, Reed A, Moyroud E, Faden R B, Baumberg J J, Glover B J, Steiner U. PNAS, 2012, 109(39):15712. |
| [65] | Rizvi A S, Murtaza G, Yan D, Irfan M, Xue M, Meng Z H, Qu F. Talanta, 2020, 208:120403. |
| [66] | Zhang Y L, Pan Z, Yuan Y X, Sun Z M, Ma J K, Huang G B, Xing F B, Gao J P. Phys. Chem. Chem. Phys., 2013, 15(40):17250. |
| [67] | Zhang Y X, Zhao P Y, Yu L P. Sens. Actuat. B: Chem., 2013, 181:850. |
| [68] | MacConaghy K I, Geary C I, Kaar J L, Stoykovich M P. J. Am. Chem. Soc., 2014, 136(19):6896. |
| [69] | Qiu X Z, Chen W M, Luo Y L, Wang Y L, Wang Y L, Guo H S. Anal. Chimica Acta, 2020,1093: 142. |
| [70] | Chen S L, Sun H, Huang Z J, Jin Z K, Fang S Y, He J H, Liu Y Y, Zhang Y, Lai J P. RSC Adv., 2019, 9(29):16831. |
| [71] | Zhang Y Q, Li Q R, Guo P, Zhang E S, Wu K, Liu Y, Lv H, Hou X Y, Wang J J. J. Mater. Chem. C, 2018, 6(27):7326. |
| [72] | Gao B B, Liao J L, Guo M Z, Liu H, He B F, Gu Z Z. Adv. Funct. Mater., 2019, 29(51):1970349. |
| [73] | Ren W J, Qin M, Hu X T, Li F Y, Wang Y F, Huang Y, Su M, Li W B, Qian X, Tang K L, Song Y L. Anal. Chem., 2018, 90(11):6371. |
| [74] | Gao B B, Yang Y Q, Liao J L, He B F, Liu H. Lab a Chip, 2019, 19(21):3602. |
| [75] | Wang H, Sun X K, Zhang T X, Chen X, Zhu J Y, Xu W, Bai X, Dong B, Cui H N, Song H W. J. Mater. Chem. C, 2018, 6(1):147. |
| [76] | Chi J J, Shao C M, Du X, Liu H, Gu Z Z. ACS Appl. Mater. Interfaces, 2018, 10(45):39144. |
| [77] | Zhang Y Q, Mu L D, Zhou R, Li P, Liu J Q, Gao L J, Heng L P, Jiang L. J. Mater. Chem. C, 2016, 4(41):9841. |
| [78] | Zhao X W, Xue J Y, Mu Z D, Huang Y, Lu M, Gu Z Z. Biosens. Bioelectron., 2015, 72:268. |
| [79] | Chen G J, Zhang K L, Luo B B, Hong W, Chen J, Chen X D. Biosens. Bioelectron., 2019, 143:111596. |
| [80] | Zhao Y, Zhang X J, Ye J, Chen L M, Lau S P, Zhang W J, Lee S T. ACS Nano, 2011, 5(4):3027. |
| [81] | Qi D, Lu L J, Wang L Z, Zhang J L. J. Am. Chem. Soc., 2014, 136(28):9886. |
| [82] | Van Leest T, Caro J. Lab a Chip, 2013, 13(22):4358. |
| [83] | Chang Y H, Hasan D H, Dong B W, Wei J X, Ma Y M, Zhou G Y, Ang K W, Lee C. ACS Appl. Mater. Interfaces, 2018, 10(44):38272. |
| [84] | Puzzo D, Arsenault A, Manners I, Ozin G. Angew. Chem. Int. Ed., 2009, 48(5):943. |
| [85] | Chen X, Li D Y, Pan G C, Zhou D L, Xu W, Zhu J Y, Wang H, Chen C, Song H W. Nanoscale, 2018, 10(22):10505. |
| [86] | Dang X M, Song Z L, Zhao H M. Sens. Actuat. B: Chem., 2020, 310:127888. |
| [87] | Pan D D, Xun M Y, Lan H Z, Li J L, Wu Z, Guo Y X. Anal. Bioanal. Chem., 2019, 411(29):7737. |
| [88] | Zhao W T. Doctoral Dissertation of Beijing Institute of Technology University, 2015. |
| [88] | ( 赵文涛. 北京理工大学博士学位论文, 2015.) |
| [89] | Zhang Y A, Huan S M, Qian C T, Wu Q Z, He J F. Appl. Polym. Sci., 2016, 133:43191. |
| [90] | Zhang Y H, Ren H H, Yu L P. Anal. Methods, 2018, 10(1):101. |
| [91] | Liu X Y, Fang H X, Yu L P. Talanta, 2013, 116:283. |
| [92] | Wu Z, Hu X B, Tao C A, Li Y, Liu J, Yang C D, Shen D Z, Li G T. J. Mater. Chem., 2008, 18(45):5452. |
| [93] | Sai N, Wu Y T, Sun Z, Huang G W, Gao Z X. Talanta, 2015, 144:157. |
| [94] | Zhang R F, Zeng F, Pang F, Ge J P. ACS Appl. Mater. Interfaces, 2018, 10(49):42241. |
| [95] | Mbous Y P, Hayyan M, Hayyan A, Wong W F, Hashim M A, Looi C Y. Biotechnol. Adv., 2017, 35(2):105. |
| [96] | Liu Y Y, Wang, Yu J R, Zhu J, Hu Z M. J. Donghua Univ., 2018, 44(1):45. |
| [96] | ( 刘莹莹, 王彦, 于俊荣, 诸静, 胡祖明. 东华大学学报, 2018, 44(1):45.) |
| [97] | Wang H Q, Su Z M, Li C H. Chin. Sci. Bull., 2020, 65(1):37. |
| [97] | ( 王洪芹, 苏治名, 李承辉. 科学通报, 2020, 65(1):37.) |
/
| 〈 |
|
〉 |