光响应形变液晶聚合物的结构与应用
Structures and Applications of Photo-Responsive Shape-Changing Liquid Crystal Polymers
液晶聚合物能够在外界刺激下发生形状变化,是一类重要的柔性智能材料。其中液晶有序排列的改变诱导材料的宏观形变。光响应聚合物具有可远程操作、易于控制等特点,在刺激响应性聚合物的设计中受到了广泛关注。将具有光响应性的基团引入到液晶聚合物体系中,可以得到一系列具有重要应用前景的光致形变材料。本文综述了近年来光响应形变液晶聚合物的研究进展,总结了光响应液晶聚合物的分子设计与响应原理,包括光致异构化响应型、光致生热响应型和多重刺激响应型;介绍了光响应液晶聚合物柔性执行器在仿生功能、能量转换和柔性机器人等领域的应用;展望了未来的研究方向与应用前景。
Liquid crystal polymers (LCPs) are soft intelligent materials, which can change shape under external stimuli. The change of arrangement of liquid crystal molecules in microstructure induces a macroscopic shape-changing of LCP materials. Without changing environment, light irradiation allows remote and localized actuation of photo responsive LCPs, which makes photo-responsive LCPs especially attractive as soft actuators. Photo-responsive groups are introduced into liquid crystal polymers to obtain photo-deformable materials with important applications. This review focuses on recent research progress on photo-responsive shape-changing liquid crystal polymers. Different mechanisms of light-driven deformation are first discussed to understand the essence of photo-responsive behaviors of liquid crystal polymers, including photo-isomerization, photo-thermal effect and multi-stimuli-response. Their design principles are introduced in detail, especially the newly designed molecular structures. Furthermore, applications of photo-responsive liquid crystal polymers are highlighted, including bio-inspired actuator materials, energy-converted materials and soft robots. Finally, a brief outlook on the future development of this field is presented.
1 Introduction
2 Photo-responsive mechanisms of liquid crystal polymer devices
2.1 Photo-isomerization of liquid crystal polymer
2.2 Shape changing driven by photo-thermal effect
2.3 Multi-stimuli-responsive liquid crystal polymer
3 Applications of photo-responsive liquid crystal polymer
3.1 Application of bionic function
3.2 Application of energy conversion
3.3 Application of soft robots
4 Conclusions
液晶聚合物 / 光响应性 / 柔性执行器 / 智能材料 / 偶氮苯
liquid crystal polymer / photo-responsive / soft actuator / intelligent material / azobenzene
| [1] |
|
| [2] |
|
| [3] |
|
| [4] |
|
| [5] |
|
| [6] |
|
| [7] |
|
| [8] |
|
| [9] |
|
| [10] |
|
| [11] |
|
| [12] |
|
| [13] |
|
| [14] |
|
| [15] |
|
| [16] |
|
| [17] |
|
| [18] |
|
| [19] |
|
| [20] |
|
| [21] |
|
| [22] |
|
| [23] |
|
| [24] |
|
| [25] |
|
| [26] |
|
| [27] |
|
| [28] |
|
| [29] |
|
| [30] |
|
| [31] |
|
| [32] |
|
| [33] |
|
| [34] |
|
| [35] |
|
| [36] |
|
| [37] |
|
| [38] |
|
| [39] |
|
| [40] |
|
| [41] |
|
| [42] |
|
| [43] |
|
| [44] |
|
| [45] |
|
| [46] |
|
| [47] |
|
| [48] |
|
| [49] |
|
| [50] |
|
| [51] |
|
| [52] |
|
| [53] |
|
| [54] |
|
| [55] |
|
| [56] |
|
| [57] |
|
| [58] |
|
| [59] |
|
| [60] |
|
| [61] |
|
| [62] |
|
| [63] |
|
| [64] |
|
| [65] |
|
| [66] |
|
| [67] |
|
| [68] |
|
| [69] |
|
| [70] |
|
| [71] |
|
| [72] |
|
| [73] |
|
| [74] |
|
| [75] |
|
| [76] |
|
| [77] |
|
| [78] |
|
| [79] |
|
| [80] |
|
| [81] |
|
| [82] |
|
| [83] |
|
| [84] |
|
| [85] |
|
| [86] |
|
| [87] |
|
| [88] |
|
| [89] |
|
| [90] |
|
| [91] |
|
| [92] |
|
| [93] |
|
| [94] |
|
| [95] |
|
| [1] | McCracken J M, Donovan B R, White T J. Adv. Mater., 2020, 32(20):1906564. |
| [2] | Lendlein A, Gould O E C. Nat. Rev. Mater., 2019, 4(2):116. |
| [3] | Manouras T, Vamvakaki M. Polym. Chem., 2017, 8(1):74. |
| [4] | Wei M L, Gao Y F, Li X, Serpe M J. Polym. Chem., 2017, 8(1):127. |
| [5] | Gupta U, Qin L, Wang Y Z, Godaba H, Zhu J. Smart Mater. Struct., 2019, 28(10):103002. |
| [6] | Liu D Q. Adv. Optical Mater., 2019, 7(16):1900255. |
| [7] | Chen D, Pei Q B. Chem. Rev., 2017, 117(17):11239. |
| [8] | Hines L, Petersen K, Lum G Z, Sitti M. Adv. Mater., 2017, 29(13):1603483. |
| [9] | Ohm C, Brehmer M, Zentel R. Adv. Mater., 2010, 22(31):3366. |
| [10] | White T J, Broer D J. Nat. Mater., 2015, 14(11):1087. |
| [11] | Bertrand O, Gohy J F. Polym. Chem., 2017, 8(1):52. |
| [12] | Finkelmann H, Nishikawa E, Pereira G G, Warner M. Phys. Rev. Lett., 2001, 87:015501. |
| [13] | Stoychev G, Kirillova A, Ionov L. Adv. Optical Mater., 2019, 7(16):1900067. |
| [14] | Jiang Z C, Xiao Y Y, Zhao Y. Adv. Optical Mater., 2019, 7(16):1900262. |
| [15] | Bandara H M D, Burdette S C. Chem. Soc. Rev., 2012, 41(5):1809. |
| [16] | Pang X L, Lv J A, Zhu C Y, Qin L, Yu Y L. Adv. Mater., 2019, 31(52):1904224. |
| [17] | Kondo M, Yu Y L, Ikeda T. Angew. Chem. Int. Ed., 2006, 45(9):1378. |
| [18] | Lv J A, Wang W R, Xu J X, Ikeda T, Yu Y L. Macromol. Rapid Commun., 2014, 35(14):1266. |
| [19] | Cheng Z X, Ma S D, Zhang Y H, Huang S, Chen Y X, Yu H F. Macromolecules, 2017, 50(21):8317. |
| [20] | Shimamura A, Priimagi A, Mamiya J I, Ikeda T, Yu Y L, Barrett C J, Shishido A. ACS Appl. Mater. Interfaces, 2011, 3(11):4190. |
| [21] | Lee K M, Koerner H, Vaia R A, Bunning T J, White T J. Macromolecules, 2010, 43(19):8185. |
| [22] | Cheng F T, Zhang Y Y, Yin R Y, Yu Y L. J. Mater. Chem., 2010, 20(23):4888. |
| [23] | Kondo M, Sugimoto M, Yamada M, Naka Y, Mamiya J I, Kinoshita M, Shishido A, Yu Y L, Ikeda T. J. Mater. Chem., 2010, 20(1):117. |
| [24] | Zhang Y Y, Xu J X, Cheng F T, Yin R Y, Yen C C, Yu Y L. J. Mater. Chem., 2010, 20(34):7123. |
| [25] | Mamiya J I, Yoshitake A, Kondo M, Yu Y L, Ikeda T. J. Mater. Chem., 2008, 18(1):63. |
| [26] | Liu D Q, Broer D J. Nat. Commun., 2015, 6:8334. |
| [27] | Iamsaard S, Anger E, Aßhoff S J, Depauw A, Fletcher S P, Katsonis N. Angew. Chem. Int. Ed., 2016, 55(34):9908. |
| [28] | Ryabchun A, Li Q, Lancia F, Aprahamian I, Katsonis N. J. Am. Chem. Soc., 2019, 141(3):1196. |
| [29] | Liao J Q, Yang M, Liu Z, Zhang H L. J. Mater. Chem. A, 2019, 7(5):2002. |
| [30] | Ube T, Kawasaki K, Ikeda T. Adv. Mater., 2016, 28(37):8212. |
| [31] | Pei Z Q, Yang Y, Chen Q M, Terentjev E M, Wei Y, Ji Y. Nat. Mater., 2014, 13(1):36. |
| [32] | Qian X J, Chen Q M, Yang Y, Xu Y S, Li Z, Wang Z H, Wu Y H, Wei Y, Ji Y. Adv. Mater., 2018, 30(29):1801103. |
| [33] | Zheng X X, Guan S, Zhang C, Qu T, Wen W, Zhao Y B, Chen A H. Small, 2019, 15(16):1900110. |
| [34] | Jiang Z C, Xiao Y Y, Yin L, Han L, Zhao Y. Angew. Chem. Int. Ed., 2020, 59(12):4925. |
| [35] | Choi H J, Jeong K U, Chien L C, Lee M H. J. Mater. Chem., 2009, 19(38):7124. |
| [36] | Kim D Y, Lee S A, Choi H J, Chien L C, Lee M H, Jeong K U. J. Mater. Chem. C, 2013, 1(7):1375. |
| [37] | Lv J A, Liu Y Y, Wei J, Chen E Q, Qin L, Yu Y L. Nature, 2016, 537(7619):179. |
| [38] | Xu B, Zhu C Y, Qin L, Wei J, Yu Y L. Small, 2019, 15(24):1970131. |
| [39] | Li H, Liu Q, Zhu C, Wei J, Yu Y L. Liq. Cryst., 2020, 47(8):1154. |
| [40] | Chen M S, Yao B J, Kappl M, Liu S Y, Yuan J Y, Berger R, Zhang F A, Butt H J, Liu Y L, Wu S. Adv. Funct. Mater., 2020, 30(4):1906752. |
| [41] | Ni B, Xie H L, Tang J, Zhang H L, Chen E Q. Chem. Commun., 2016, 52(67):10257. |
| [42] | Mol G N, Harris K D, Bastiaansen C W M, Broer D J. Adv. Funct. Mater., 2005, 15(7):1155. |
| [43] | Dong L L, Zhao Y. Mater. Chem. Front., 2018, 2(11):1932. |
| [44] | Marshall J E, Ji Y, Torras N, Zinoviev K, Terentjev E M. Soft Matter, 2012, 8(5):1570. |
| [45] | Wang M, Sayed S M, Guo L X, Lin B P, Zhang X Q, Sun Y, Yang H. Macromolecules, 2016, 49(2):663. |
| [46] | Yang Y, Pei Z Q, Li Z, Wei Y, Ji Y. J. Am. Chem. Soc., 2016, 138(7):2118. |
| [47] | Yang L Q, Setyowati K, Li A, Gong S Q, Chen J. Adv. Mater., 2008, 20(12):2271. |
| [48] | Ahir S V, Squires A M, Tajbakhsh A R, Terentjev E M. Phys. Rev. B, 2006, 73(8):085420. |
| [49] | Cheng Z X, Wang T J, Li X, Zhang Y H, Yu H F. ACS Appl. Mater. Interfaces, 2015, 7(49):27494. |
| [50] | Yu L, Cheng Z X, Dong Z J, Zhang Y H, Yu H F. J. Mater. Chem. C, 2014, 2(40):8501. |
| [51] | Yang Y K, Zhan W J, Peng R G, He C G, Pang X C, Shi D A, Jiang T, Lin Z Q. Adv. Mater., 2015, 27(41):6535. |
| [52] | Sun Y R, Evans J S, Lee T, Senyuk B, Keller P, He S L, Smalyukh I I. Appl. Phys. Lett., 2012, 100(24):241901. |
| [53] | Lu X L, Zhang H, Fei G X, Yu B, Tong X, Xia H S, Zhao Y. Adv. Mater., 2018, 30(14):1706597. |
| [54] | Hauser A W, Liu D Q, Bryson K C, Hayward R C, Broer D J. Macromolecules, 2016, 49(5):1575. |
| [55] | Liu X Y, Wei R B, Hoang P T, Wang X G, Liu T, Keller P. Adv. Funct. Mater., 2015, 25(20):3022. |
| [56] | Yang H, Liu J J, Wang Z F, Guo L X, Keller P, Lin B P, Sun Y, Zhang X Q. Chem. Commun., 2015, 51(60):12126. |
| [57] | Zeng H, Wani O M, Wasylczyk P, Priimagi A. Macromol. Rapid Commun., 2018, 39(1):1700224. |
| [58] | Rogó? M, Zeng H, Xuan C, Wiersma D S, Wasylczyk YP. Adv. Opt. Mater., 2016, 4(11):1689. |
| [59] | Ge F J, Yang R, Tong X, Camerel F, Zhao Y. Angew. Chem. Int. Ed., 2018, 57(36):11758. |
| [60] | Liu L, Liu M H, Deng L L, Lin B P, Yang H. J. Am. Chem. Soc., 2017, 139(33):11333. |
| [61] | Wang M, Lin B P, Yang H. Nat. Commun., 2016, 7:13981. |
| [62] | Gelebart A H, Vantomme G, Meijer E W, Broer D J. Adv. Mater., 2017, 29(18):1606712. |
| [63] | De Haan L T, Sánchez-Somolinos C, Bastiaansen C M W, Schenning A P H J, Broer D J. Angew. Chem. Int. Ed., 2012, 51(50):12469. |
| [64] | Guo L X, Liu M H, Sayed S M, Lin B P, Keller P, Zhang X Q, Sun Y, Yang H. Chem. Sci., 2016, 7(7):4400. |
| [65] | Liu W, Guo L X, Lin B P, Zhang X Q, Sun Y, Yang H. Macromolecules, 2016, 49(11):4023. |
| [66] | Li Z, Yang Y, Wang Z H, Zhang X Y, Chen Q M, Qian X J, Liu N, Wei Y, Ji Y. J. Mater. Chem. A, 2017, 5(14):6740. |
| [67] | Lan R C, Sun J, Shen C, Huang R, Zhang Z P, Zhang L Y, Wang L, Yang H. Adv. Mater., 2020, 32(14):1906319. |
| [68] | Tian H M, Wang Z J, Chen Y L, Shao J Y, Gao T, Cai S Q. ACS Appl. Mater. Interfaces, 2018, 10(9):8307. |
| [69] | Gelebart A H, Mulder D J, Vantomme G, Schenning A P H J, Broer D J. Angew. Chem. Int. Ed., 2017, 56(43):13436. |
| [70] | Gelebart A H, Jan Mulder D, Varga M, Konya A, Vantomme G, Meijer E W, Selinger R L B, Broer D J. Nature, 2017, 546(7660):632. |
| [71] | Kumar K, Knie C, Bléger D, Peletier M A, Friedrich H, Hecht S, Broer D J, Debije M G, Schenning A P H J. Nat. Commun., 2016, 7:11975. |
| [72] | Hu J, Kuang Z Y, Tao L, Huang Y F, Wang Q, Xie H L, Yin J R, Chen E Q. ACS Appl. Mater. Interfaces, 2019, 11(51):48393. |
| [73] | Kim H, Lee J A, Ambulo C P, Lee H B, Kim S H, Naik V V, Haines C S, Aliev A E, Ovalle-Robles R, Baughman R H, Ware T H. Adv. Funct. Mater., 2019, 29(48):1905063. |
| [74] | Zhang L S, Pan J K, Gong C X, Zhang A M. J. Mater. Chem. C, 2019, 7(34):10663. |
| [75] | van Oosten C L, Bastiaansen C W M, Broer D J. Nat. Mater., 2009, 8(8):677. |
| [76] | Zhang L S, Pan J K, Liu Y H, Xu Y, Zhang A M. ACS Appl. Mater. Interfaces, 2020, 12(5):6727. |
| [77] | Wang M, Han Y, Guo L X, Lin B P, Yang H. Liq. Cryst., 2019, 46(8):1231. |
| [78] | Lahikainen M, Zeng H, Priimagi A. Nat. Commun., 2018, 9:4148. |
| [79] | Zuo B, Wang M, Lin B P, Yang H. Nat. Commun., 2019, 10:4539. |
| [80] | Pilz da Cunha M, Foelen Y, Engels T A P, Papamichou K, Hagenbeek M, Debije M G, Schenning A P H J. Adv. Opt. Mater., 2019, 7(7):1801604. |
| [81] | Pilz da Cunha M, Foelen Y, Raak R J H, Murphy J N, Engels T A P, Debije M G, Schenning A P H J. Adv. Opt. Mater., 2019, 7(7):1801643. |
| [82] | Liu Y Y, Xu B, Sun S T, Wei J, Wu L M, Yu Y L. Adv. Mater., 2017, 29(9):1604792. |
| [83] | Wani O M, Verpaalen R, Zeng H, Priimagi A, Schenning A P H J. Adv. Mater., 2019, 31(2):1805985. |
| [84] | Wani O M, Zeng H, Priimagi A. Nat. Commun., 2017, 8:15546. |
| [85] | Zeng H, Wani O M, Wasylczyk P, Kaczmarek R, Priimagi A. Adv. Mater., 2017, 29(30):1701814. |
| [86] | Qian X S, Zhao Y S, Alsaid Y, Wang X, Hua M T, Galy T, Gopalakrishna H, Yang Y Y, Cui J S, Liu N, Marszewski M, Pilon L, Jiang H Q, He X M. Nat. Nanotechnol., 2019, 14(11):1048. |
| [87] | Li X, Ma S D, Hu J, Ni Y, Lin Z Q, Yu H F. J. Mater. Chem. C, 2019, 7(3):622. |
| [88] | Zuo B, Wang M, Lin B P, Yang H. Chem. Mater., 2018, 30(21):8079. |
| [89] | Rogó? M, Dradrach K, Xuan C, Wasylczyk P. Macromol. Rapid Commun., 2019, 40(16):1900279. |
| [90] | Palagi S, Mark A G, Reigh S Y, Melde K, Qiu T, Zeng H, Parmeggiani C, Martella D, Sanchez-Castillo A, Kapernaum N, Giesselmann F, Wiersma D S, Lauga E, Fischer P. Nat. Mater., 2016, 15(6):647. |
| [91] | Huang C L, Lv J A, Tian X J, Wang Y C, Yu Y L, Liu J. Sci. Rep., 2015, 5:17414. |
| [92] | Gelebart A H, McBride M, Schenning A P H J, Bowman C N, Broer D J. Adv. Funct. Mater., 2016, 26(29):5322. |
| [93] | Cheng Y C, Lu H C, Lee X, Zeng H, Priimagi A. Adv. Mater., 2020, 32(7):1906233. |
| [94] | Pilz da Cunha M, Ambergen S, Debije M G, Homburg E F G A, den Toonder J M J, Schenning A P H J. Adv. Sci., 2020, 7(5):1902842. |
| [95] | Lu X L, Guo S W, Tong X, Xia H S, Zhao Y. Adv. Mater., 2017, 29(28):1606467. |
国家自然科学(21871162)
/
| 〈 |
|
〉 |