铱(Ⅲ)配合物乏氧肿瘤光动力治疗
Photodynamic Therapy of Hypoxic Tumors with Ir(Ⅲ) Complexes
光动力治疗因其无创、可控和不易产生耐药性等显著优点,成为一种新型的肿瘤靶向治疗模式。光敏化过程涉及光敏剂对氧分子的光激活反应,然而实体肿瘤的乏氧环境严重限制了传统有机光敏剂的疗效。金属铱配合物具有良好的光物理和光化学性质,是理想的新一代光敏剂,近些年,铱光敏剂被发现可以应用于乏氧肿瘤的光动力治疗。本文总结了近些年金属铱配合物应用于乏氧肿瘤光动力治疗的研究;同时介绍了基于铱配合物的乏氧纳米复合体系的构建和乏氧肿瘤的光动力治疗研究,为开发新型高效的乏氧肿瘤治疗光敏剂及其载体提供参考。
Photodynamic therapy has become a new method to treat cancer because of noninvasive, controllable features and less drug resistance compared with chemotherapy. The photo-sensitization pathway involves the photoactivation of molecular oxygen by photosensitizer. However, due to the hypoxic environment of solid tumors, the photodynamic therapeutic effect of traditional photosensitizers is severely suppressed. Metallic Ir(Ⅲ) complexes exhibit excellent photo-physical and photo-chemical properties which make them ideal next-generation photosensitizers for photodynamic therapy. It has been reported that some novel Ir(Ⅲ) complexes show excellent photodynamic therapy effect towards hypoxic tumors. In this review, we focus on the recent studies on the application of Ir(Ⅲ) complexes to photodynamic therapy under hypoxia. Furthermore, the applications of Ir(Ⅲ) complexes containing nanocomposite system for hypoxic photodynamic therapy are also summarized, with the hope to provide guidance for the development of novel and efficient photosensitizers for hypoxic tumor.
1 Introduction
2 Photodynamic therapy(PDT)based on iridium complexes
2.1 Type I PDT in the hypoxic environment
2.2 Type II PDT in the hypoxic environment
3 Nanocomposite system for PDT of hypoxic tumors
3.1 Up-conversion nanocomposite system
3.2 Polymer nanocomposite system
4 Conclusion and outlook
iridium complexes / hypoxia / photodynamic therapy / nanocomposite system
| [1] |
|
| [2] |
|
| [3] |
|
| [4] |
|
| [5] |
|
| [6] |
|
| [7] |
|
| [8] |
|
| [9] |
|
| [10] |
|
| [11] |
|
| [12] |
|
| [13] |
|
| [14] |
|
| [15] |
|
| [16] |
|
| [17] |
|
| [18] |
|
| [19] |
|
| [20] |
|
| [21] |
|
| [22] |
|
| [23] |
|
| [24] |
|
| [25] |
|
| [26] |
|
| [27] |
|
| [28] |
|
| [29] |
|
| [30] |
|
| [31] |
|
| [32] |
|
| [33] |
|
| [34] |
|
| [35] |
|
| [36] |
|
| [37] |
|
| [38] |
|
| [39] |
|
| [40] |
|
| [41] |
|
| [42] |
|
| [43] |
|
| [44] |
|
| [45] |
|
| [46] |
|
| [47] |
|
| [48] |
|
| [49] |
|
| [50] |
|
| [51] |
|
| [52] |
|
| [53] |
|
| [54] |
|
| [55] |
|
| [56] |
|
| [57] |
|
| [58] |
|
| [59] |
|
| [60] |
|
| [61] |
|
| [62] |
|
| [63] |
|
| [64] |
|
| [65] |
|
| [66] |
|
| [67] |
|
| [68] |
|
| [69] |
|
| [70] |
|
| [71] |
|
| [72] |
|
| [1] | Moulder J E, Rockwell S. Cancer Metastasis Rev., 1987, 5(4): 313. |
| [2] | Li Y C, Jeon J, Park J H. Cancer Lett., 2020, 490: 31. |
| [3] | Brown J M, Wilson W R. Nat. Rev. Cancer, 2004, 4(6): 437. |
| [4] | Wilson W R, Hay M P. Nat. Rev. Cancer, 2011, 11(6): 393. |
| [5] | Bristow R G, Hill R P. Nat. Rev. Cancer, 2008, 8(3): 180. |
| [6] | Dougherty T J, Gomer C J, Henderson B W, Jori G, Kessel D, Korbelik M, Moan J, Peng Q. J. Natl. Cancer Inst., 1998, 90(12): 889. |
| [7] | Plaetzer K, Krammer B, Berlanda J, Berr F, Kiesslich T. Lasers Med. Sci., 2009, 24(2): 259. |
| [8] | Yoon I, Li J Z, Shim Y K. Clin. Endosc., 2013, 46(1): 7. |
| [9] | Gross S, Gilead A, Scherz A, Neeman M, Salomon Y. Nat. Med., 2003, 9(10): 1327. |
| [10] | Huang Z, Xu H P, Meyers A D, Musani A I, Wang L W, Tagg R, Barqawi A B, Chen Y K. Technol. Cancer Res. Treat., 2008, 7(4): 309. |
| [11] | Foote C S. Science, 1968, 162(3857): 963. |
| [12] | Bhuvaneswari R, Gan Y Y, Soo K C, Olivo M. Cell. Mol. Life Sci., 2009, 66(14): 2275. |
| [13] | Zheng Y, He L, Zhang D Y, Tan C P, Ji L N, Mao Z W. Dalton Trans., 2017, 46(34): 11395. |
| [14] | Tao P, Li W L, Zhang J, Guo S, Zhao Q, Wang H, Wei B, Liu S J, Zhou X H, Yu Q, Xu B S, Huang W. Adv. Funct. Mater., 2016, 26: 881. |
| [15] | Abrahamse H, Hamblin M R. Biochem. J., 2016, 473(4): 347. |
| [16] | Allison R R, Sibata C H. Photodiagnosis Photodyn. Ther., 2010, 7(2): 61. |
| [17] | Dolmans D E J G J, Fukumura D, Jain R K. Nat. Rev. Cancer, 2003, 3(5): 380. |
| [18] | Kelly J F, Snell M E. J. Urol., 1976, 115(2): 150. |
| [19] | Mistry P, Kelland L, Abel G, Sidhar S, Harrap K. Br. J. Cancer, 1991, 64(2): 215. |
| [20] | Holford J, Beale P J, Boxall F E, Sharp S Y, Kelland L R. Eur. J. Cancer, 2000, 36(15): 1984. |
| [21] | Dai Y L, Yang Z, Cheng S Y, Wang Z L, Zhang R L, Zhu G Z, Wang Z T, Yung B C, Tian R, Jacobson O, Xu C, Ni Q Q, Song J B, Sun X L, Niu G, Chen X Y. Adv. Mater., 2018, 30(8): 1704877. |
| [22] | Dai Y L, Cheng S Y, Wang Z L, Zhang R L, Yang Z, Wang J J, Yung B C, Wang Z T, Jacobson O, Xu C, Ni Q Q, Yu G C, Zhou Z J, Chen X Y. ACS Nano, 2018, 12(1): 455. |
| [23] | Ma P G, Xiao H H, Yu C, Liu J H, Cheng Z Y, Song H Q, Zhang X Y, Li C X, Wang J Q, Gu Z, Lin J. Nano Lett., 2017, 17(2): 928. |
| [24] | Liou G Y, Storz P. Free. Radic. Res., 2010, 44(5): 479. |
| [25] | Bystrom L M, Guzman M L, Rivella S. Antioxid. Redox Signal., 2014, 20(12): 1917. |
| [26] | Samuel E L G, Marcano D C, Berka V, Bitner B R, Wu G, Potter A, Fabian R H, Pautler R G, Kent T A, Tsai A L, Tour J M. PNAS, 2015, 112(8): 2343. |
| [27] | Yao J, Cheng Y, Zhou M, Zhao S, Lin S C, Wang X Y, Wu J, Li S R, Wei H. Chem. Sci., 2018, 9(11): 2927. |
| [28] | Shen Z Y, Song J B, Yung B C, Zhou Z J, Wu A G, Chen X Y. Adv. Mater., 2018, 30(12): 1704007. |
| [29] | Novohradsky V, Vigueras G, Pracharova J, Cutillas N, Janiak C, Kostrhunova H, Brabec V, Ruiz J, Kasparkova J. Inorg. Chem. Front., 2019, 6(9): 2500. |
| [30] | Novohradsky V, Rovira A, Hally C, Galindo A, Vigueras G, Gandioso A, Svitelova M, Bresolí-Obach R, Kostrhunova H, Markova L, Kasparkova J, Nonell S, Ruiz J, Brabec V, Marchán V. Angew. Chem. Int. Ed., 2019, 58(19): 6311. |
| [31] | Lv W, Xia H T, Zhang K Y, Chen Z J, Liu S J, Huang W, Zhao Q. Mater. Horiz., 2017, 4(6): 1185. |
| [32] | Lv W, Zhang Z, Zhang K Y, Yang H R, Liu S J, Xu A Q, Guo S, Zhao Q, Huang W. Angew. Chem. Int. Ed., 2016, 55(34): 9947. |
| [33] | Nam J S, Kang M G, Kang J, Park S Y, Lee S J C, Kim H T, Seo J K, Kwon O H, Lim M H, Rhee H W, Kwon T H. J. Am. Chem. Soc., 2016, 138(34): 10968. |
| [34] | Atkins J H, Gershell L J. Nat. Rev. Cancer, 2002, 2(9): 645. |
| [35] | Bevernaegie R, Marcélis L, Laramée-Milette B de Winter J, Robeyns K, Gerbaux P, Hanan G S, Elias B. Inorg. Chem., 2018, 57(3): 1356. |
| [36] | Bevernaegie R, Doix B, Bastien E, Diman A, Decottignies A, Feron O, Elias B. J. Am. Chem. Soc., 2019, 141(46): 18486. |
| [37] | Huang H Y, Banerjee S, Qiu K Q, Zhang P Y, Blacque O, Malcomson T, Paterson M J, Clarkson G J, Staniforth M, Stavros V G, Gasser G, Chao H, Sadler P J. Nat. Chem., 2019, 11(11): 1041. |
| [38] | Kuang S, Sun L L, Zhang X R, Liao X X, Rees T W, Zeng L L, Chen Y, Zhang X T, Ji L N, Chao H. Angew. Chem. Int. Ed., 2020, 59(46): 20697. |
| [39] | Celli J P, Spring B Q, Rizvi I, Evans C L, Samkoe K S, Verma S, Pogue B W, Hasan T. Chem. Rev., 2010, 110(5): 2795. |
| [40] | Li Y, Tan C P, Zhang W, He L, Ji L N, Mao Z W. Biomaterials, 2015, 39: 95. |
| [41] | Han K, Lei Q, Wang S B, Hu J J, Qiu W X, Zhu J Y, Yin W N, Luo X, Zhang X Z. Adv. Funct. Mater., 2015, 25(20): 2961. |
| [42] | Huang H Y, Yu B L, Zhang P Y, Huang J J, Chen Y, Gasser G, Ji L N, Chao H. Angew. Chem. Int. Ed., 2015, 54(47): 14049. |
| [43] | Fulda S, Galluzzi L, Kroemer G. Nat. Rev. Drug Discov., 2010, 9(6): 447. |
| [44] | Saftig P, Klumperman J. Nat. Rev. Mol. Cell Biol., 2009, 10(9): 623. |
| [45] | Lv W, Zhang Z, Zhang K Y, Yang H R, Liu S J, Xu A Q, Guo S, Zhao Q, Huang W. Angew. Chem. Int. Ed., 2016, 55(34): 9947. |
| [46] | Guo S, Han M P, Chen R Z, Zhuang Y L, Zou L, Liu S J, Huang W, Zhao Q. Sci. China Chem., 2019, 62(12): 1639. |
| [47] | de Rosa F S, Bentley M V L B. Pharm. Res., 2000, 17(12): 1447. |
| [48] | Lovell J F, Liu T W B, Chen J, Zheng G. Chem. Rev., 2010, 110(5): 2839. |
| [49] | Liu J P, Chen Y, Li G Y, Zhang P Y, Jin C Z, Zeng L L, Ji L N, Chao H. Biomaterials, 2015, 56: 140. |
| [50] | Fan W P, Huang P, Chen X Y. Chem. Soc. Rev., 2016, 45(23): 6488. |
| [51] | Hu Q L, Gao M, Feng G X, Liu B. Angew. Chem. Int. Ed., 2014, 53(51): 14225. |
| [52] | Liu J P, Jin C Z, Yuan B, Liu X G, Chen Y, Ji L N, Chao H. Chem. Commun., 2017, 53(12): 2052. |
| [53] | Pathak R K, Marrache S, Harn D A, Dhar S. ACS Chem. Biol., 2014, 9(5): 1178. |
| [54] | Zhou X, Chen R H, Yu Z H, Li R, Li J J, Zhao X P, Song S L, Liu J J, Huang G. Mol. Cancer, 2015, 14(1): 63. |
| [55] | Liu J P, Jin C Z, Yuan B, Chen Y, Liu X G, Ji L N, Chao H. Chem. Commun., 2017, 53(71): 9878. |
| [56] | He L, Zhang M F, Pan Z Y, Wang K N, Zhao Z J, Li Y, Mao Z W. Chem. Commun., 2019, 55(70): 10472. |
| [57] | Xing L, Gong J H, Wang Y, Zhu Y, Huang Z J, Zhao J, Li F, Wang J H, Wen H, Jiang H L. Biomaterials, 2019, 206: 170. |
| [58] | Yang S C, Tang Z H, Hu C Y, Zhang D W, Shen N, Yu H Y, Chen X S. Adv. Mater., 2019, 31(11): 1805955. |
| [59] | Yu W Y, Liu T, Zhang M K, Wang Z X, Ye J J, Li C X, Liu W L, Li R Q, Feng J, Zhang X Z. ACS Nano, 2019, 13: 1784. |
| [60] | Fan W P, Bu W B, Shen B, He Q J, Cui Z W, Liu Y Y, Zheng X P, Zhao K L, Shi J L. Adv. Mater., 2015, 27(28): 4155. |
| [61] | Song X J, Feng L Z, Liang C, Yang K, Liu Z. Nano Lett., 2016, 16(10): 6145. |
| [62] | Liu W L, Liu T, Zou M Z, Yu W Y, Li C X, He Z Y, Zhang M K, Liu M D, Li Z H, Feng J, Zhang X Z. Adv. Mater., 2018, 30(35): 1802006. |
| [63] | Zheng D W, Li B, Li C X, Fan J X, Lei Q, Li C, Xu Z S, Zhang X Z. ACS Nano, 2016, 10(9): 8715. |
| [64] | Xu S T, Zhu X Y, Zhang C, Huang W, Zhou Y F, Yan D Y. Nat. Commun., 2018, 9(1): 2053. |
| [65] | Wang F, Liu X G. Chem. Soc. Rev., 2009, 38(4): 976. |
| [66] | Haase M, Schäfer H. Angew. Chem. Int. Ed., 2011, 50(26): 5808. |
| [67] | Gai S L, Li C X, Yang P P, Lin J. Chem. Rev., 2014, 114(4): 2343. |
| [68] | Han S Y, Deng R R, Xie X J, Liu X G. Angew. Chem. Int. Ed., 2014, 53(44): 11702. |
| [69] | Liu X G, Yan C H, Capobianco J A. Chem. Soc. Rev., 2015, 44(6): 1299. |
| [70] | Zhao J, Sun S C, Li X Y, Zhang W J, Gou S H. ACS Appl. Bio Mater., 2020, 3(1): 252. |
| [71] | Winter A, Schubert U S. Chem. Soc. Rev., 2016, 45(19): 5311. |
| [72] | Feng Z Y, Tao P, Zou L, Gao P L, Liu Y, Liu X, Wang H, Liu S J, Dong Q C, Li J, Xu B S, Huang W, Wong W Y, Zhao Q. ACS Appl. Mater. Interfaces, 2017, 9(34): 28319. |
国家自然科学基金项目(NSFC22007104)
广东省自然科学基金项目(2019A1515110601)
广东省自然科学基金项目(2021B1515020050)
深圳市科创委基础研究面上项目(JCYJ20190807152616996)
/
| 〈 |
|
〉 |