DNA水凝胶在生物传感中的应用和发展
Development and Application of DNA Hydrogel in Biosensing
脱氧核糖核酸(DNA)是一种重要的生物分子,具有许多独特的性质如:信息传递、分子识别、可编辑等。DNA水凝胶同时具有DNA分子和水凝胶材料的优势,并且可以引入其他纳米材料获得多功能杂化水凝胶。相比于传统水凝胶,DNA水凝胶具有良好的特异识别能力以及可以按需设计的性质,从而被广泛应用于生物传感领域。本文围绕DNA水凝胶的合成、响应机制以及在传感领域的应用进行综述。按照不同的合成方法可分为线性DNA链缠绕水凝胶、枝状DNA自组装水凝胶、杂合DNA水凝胶。根据传感机制的不同又可以分为包埋封装法和非包埋封装法,包埋封装发法又分为:酶的包埋释放、抗原-抗体的包埋释放、纳米材料的包埋释放。本文总结了近几年DNA水凝胶在重金属离子检测、核酸检测、葡萄糖检测、蛋白质和代谢小分子检测,以及细胞检测等热门领域的研究情况,最后对其未来的发展进行了展望。
Deoxyribonucleic acid(DNA) is an important biological molecule with many unique properties such as information transmission, molecular recognition, editability, etc. DNA hydrogels have the advantages of both DNA molecules and the hydrogel materials, and can introduce other nanomaterials to obtain multifunctional hybrid hydrogels. Compared with traditional hydrogels, DNA hydrogels have good specific recognition ability and the properties that can be designed on demand, so they are widely used in the field of biosensing. This article reviews the synthesis, response mechanism and application of DNA hydrogels in the field of sensing. According to different synthesis methods, DNA hydrogels can be divided into linear DNA strand interwinded hydrogel, dendritic DNA self-assembly hydrogel, and hybrid DNA hydrogel. According to the different sensing mechanism, DNA hydrogels can be divided into encapsulation type DNA hydrogels and non-encapsulation type DNA hydrogels. The encapsulation method is divided into: enzyme embedding release, antigen-antibody embedding release, and nanomaterial embedding release. This article summarizes the application and research of DNA hydrogels in the detection of heavy metal ions, nucleic acid detection, glucose detection, protein and metabolic small molecule detection, and cell detection in recent years, and finally prospects its future development.
1 Introduction
2 Synthesis of DNA Hydrogel
2.1 Ultralong linear DNA intertwined hydrogel
2.2 Dendritic DNA assembled hydrogel
2.3 Hybrid DNA hydrogel
3 Biosensing mechanisms
3.1 Encapsulation
3.2 Non-encapsulation
4 Application of DNA hydrogel biosensing device
4.1 Environmental monitoring
4.2 DNA hydrogel for medical sensing
5 Conclusion and outlook
DNA hydrogel / biosensing / intelligent hydrogels / specific recognition
| [1] |
|
| [2] |
|
| [3] |
|
| [4] |
|
| [5] |
|
| [6] |
|
| [7] |
|
| [8] |
Onaciu, Munteanu, Moldovan, Moldovan, Berindan-Neagoe. Pharmaceutics, 2019, 11(9): 432. |
| [9] |
|
| [10] |
|
| [11] |
|
| [12] |
|
| [13] |
|
| [14] |
|
| [15] |
|
| [16] |
|
| [17] |
|
| [18] |
|
| [19] |
|
| [20] |
|
| [21] |
|
| [22] |
|
| [23] |
|
| [24] |
|
| [25] |
|
| [26] |
|
| [27] |
|
| [28] |
|
| [29] |
|
| [30] |
|
| [31] |
|
| [32] |
|
| [33] |
|
| [34] |
|
| [35] |
|
| [36] |
|
| [37] |
|
| [38] |
|
| [39] |
|
| [40] |
|
| [41] |
|
| [42] |
|
| [43] |
|
| [44] |
|
| [45] |
|
| [46] |
|
| [47] |
|
| [48] |
|
| [49] |
|
| [50] |
|
| [51] |
|
| [52] |
|
| [53] |
|
| [54] |
|
| [55] |
|
| [56] |
|
| [57] |
|
| [58] |
|
| [59] |
|
| [60] |
|
| [61] |
|
| [62] |
|
| [63] |
|
| [64] |
|
| [65] |
|
| [66] |
|
| [67] |
|
| [68] |
|
| [69] |
|
| [70] |
|
| [71] |
|
| [72] |
|
| [73] |
|
| [74] |
|
| [75] |
|
| [76] |
|
| [77] |
|
| [78] |
|
| [79] |
|
| [80] |
|
| [81] |
|
| [82] |
|
| [83] |
|
| [84] |
|
| [85] |
|
| [86] |
|
| [87] |
|
| [88] |
|
| [89] |
|
| [90] |
|
| [91] |
|
| [92] |
|
| [93] |
|
| [94] |
|
| [95] |
|
| [96] |
|
| [97] |
|
| [98] |
|
| [99] |
|
| [100] |
|
| [1] | Harding S E, Channell G, Phillips-Jones M K. Biochem. Soc. Trans., 2018, 46(5): 1171. |
| [2] | Seeman N C. J. Theor. Biol., 1982, 99(2): 237. |
| [3] | Cangialosi A, Yoon C, Liu J Y, Huang Q, Guo J K, Nguyen T D, Gracias D H, Schulman R. Science, 2017, 357(6356): 1126. |
| [4] | Li F, Tang J P, Geng J H, Luo D, Yang D Y. Prog. Polym. Sci., 2019, 98: 101163. |
| [5] | Wang Y Y, Ma B, Abdeen A A, Chen G J, Xie R S, Saha K, Gong S Q. ACS Appl. Mater. Interfaces, 2018, 10(38): 31915. |
| [6] | Nishikawa M, Ogawa K, Umeki Y, Mohri K, Kawasaki Y, Watanabe H, Takahashi N, Kusuki E, Takahashi R, Takahashi Y, Takakura Y. J. Control. Release, 2014, 180: 25. |
| [7] | Gao X, Li X Y, Sun X Z, Zhang J Y, Zhao Y C, Liu X J, Li F. Anal. Chem., 2020, 92(6): 4592. |
| [8] | Onaciu, Munteanu, Moldovan, Moldovan, Berindan-Neagoe. Pharmaceutics, 2019, 11(9): 432. |
| [9] | Townsend J M, Beck E C, Gehrke S H, Berkland C J, Detamore M S. Prog. Polym. Sci., 2019, 91: 126. |
| [10] | Tang J P, Yao C, Gu Z, Jung S, Luo D, Yang D Y. Angew. Chem. Int. Ed., 2020, 59(6): 2490. |
| [11] | Li F Y, Lyu D Y, Liu S, Guo W W. Adv. Mater., 2020, 32(3): 1806538. |
| [12] | Li J, Mo L T, Lu C H, Fu T, Yang H H, Tan W H. Chem. Soc. Rev., 2016, 45(5): 1410. |
| [13] | Ejaz A, Shuman S. J. Biol. Chem., 2018, 293(45): 17491. |
| [14] | Heimes M, Kolmar L, Brieke C. Chem. Commun., 2018, 54(90): 12718. |
| [15] | Li Q Y, Xie N B, Xiong J, Yuan B F, Feng Y Q. Anal. Chem., 2018, 90(24): 14622. |
| [16] | Li C, Rowland M J, Shao Y, Cao T Y, Chen C, Jia H Y, Zhou X, Yang Z Q, Scherman O A, Liu D S. Adv. Mater., 2015, 27(21): 3298. |
| [17] | Tang D P, Xia B Y, Tang Y, Zhang J, Zhou Q. Microchimica Acta, 2019, 186(5): 1. |
| [18] | Zhou L P, Jiao X Y, Liu S Y, Hao M D, Cheng S Y, Zhang P X, Wen Y Q. J. Mater. Chem. B, 2020, 8(10): 1991. |
| [19] | Abou Assi H, Garavís M, González C, Damha M J. Nucleic Acids Res., 2018, 46(16): 8038. |
| [20] | Rhee S, Han Z J, Liu K L, Miles H T, Davies D R. Biochemistry, 1999, 38(51): 16810. |
| [21] | Phan A T. Nucleic Acids Res., 2002, 30(21): 4618. |
| [22] | Huppert J L, Balasubramanian S. Nucleic Acids Res., 2007, 35(2): 406. |
| [23] | Hu Y W, Cecconello A, Idili A, Ricci F, Willner I. Angew. Chem. Int. Ed., 2017, 56(48): 15210. |
| [24] | Hasuike E, Akimoto A M, Kuroda R, Matsukawa K, Hiruta Y, Kanazawa H, Yoshida R. Chem. Commun., 2017, 53(21): 3142. |
| [25] | Li T, Wang E K, Dong S J. J. Am. Chem. Soc., 2009, 131(42): 15082. |
| [26] | Pan F, Roland C, Sagui C. Nucleic Acids Res., 2014, 42(22): 13981. |
| [27] | Zhang Z L, Wu Y Y, Xi K, Sang J P, Tan Z J. Biophys. J., 2017, 113(3): 517. |
| [28] | Wang C, Fadeev M, Vázquez-González M, Willner I. Adv. Funct. Mater., 2018, 28(35): 1803111. |
| [29] | Yang D Y, Hartman M R, Derrien T L, Hamada S, An D, Yancey K G, Cheng R, Ma M L, Luo D. Acc. Chem. Res., 2014, 47(6): 1902. |
| [30] | Zhang Z K, Liu Y, Liu P F, Yang L, Jiang X Y, Luo D, Yang D Y. Nanoscale, 2017, 9(48): 19367. |
| [31] | Li J, Yu J T, Huang Y S, Zhao H R, Tian L L. ACS Appl. Mater. Interfaces, 2018, 10(31): 26075. |
| [32] | Li F, Dong Y H, Zhang Z K, Lv M, Wang Z, Ruan X H, Yang D Y. Biosens. Bioelectron., 2018, 117: 562. |
| [33] | Liao R K, Yang P L, Wu W Y, Luo D, Yang D Y. Environ. Sci. Technol., 2018, 52(4): 1695. |
| [34] | Yang L, Yao C, Li F, Dong Y H, Zhang Z K, Yang D Y. Small, 2018, 14(16): 1800185. |
| [35] | Kim J, Lee J B. Nanoscale Res. Lett., 2016, 11(1): 1. |
| [36] | Nagahara S, Matsuda T. Polym. Gels Netw., 1996, 4(2): 111. |
| [37] | Um S H, Lee J B, Park N, Kwon S Y, Umbach C C, Luo D. Nat. Mater., 2006, 5(10): 797. |
| [38] | Lee J B, Peng S M, Yang D Y, Roh Y H, Funabashi H, Park N, Rice E J, Chen L W, Long R, Wu M M, Luo D. Nat. Nanotechnol., 2012, 7(12): 816. |
| [39] | Xu W L, Huang Y S, Zhao H R, Li P, Liu G Y, Li J, Zhu C S, Tian L L. Chem. Eur. J., 2017, 23(72): 18276. |
| [40] | Nöll T, Wenderhold-Reeb S, Schönherr H, Nöll G. Angew. Chem. Int. Ed., 2017, 56(39): 12004. |
| [41] | Wang J B, Chao J, Liu H J, Su S, Wang L H, Huang W, Willner I, Fan C H. Angew. Chem. Int. Ed., 2017, 56(8): 2171. |
| [42] | Shin M, Ryu J H, Park J P, Kim K, Yang J W, Lee H. Adv. Funct. Mater., 2015, 25(8): 1270. |
| [43] | Kahn J S, Hu Y W, Willner I. Acc. Chem. Res., 2017, 50(4): 680. |
| [44] | Singh S, Mishra A, Kumari R, Sinha K K, Singh M K, Das P. Carbon, 2017, 114: 169. |
| [45] | Eguchi Y, Kato T, Tanaka T, Maruyama T. Chem. Commun., 2017, 53(43): 5802. |
| [46] | Zhou L, Chen C E, Ren J S, Qu X G. Chem. Commun., 2014, 50(71): 10255. |
| [47] | Geng J H, Yao C, Kou X H, Tang J P, Luo D, Yang D Y. Adv. Healthcare Mater., 2018, 7(5): 1700998. |
| [48] | Buenger D, Topuz F, Groll J. Prog. Polym. Sci., 2012, 37(12): 1678. |
| [49] | Echeverria C, Fernandes S, Godinho M, Borges J, Soares P. Gels, 2018, 4(2): 54. |
| [50] | Tang L, Gong L, Zhou G Y, Liu L Y, Zhang D, Tang J X, Zheng J. Polymer, 2019, 173: 182. |
| [51] | Guebitz G M, Nyanhongo G S. Trends Biotechnol., 2018, 36(10): 1040. |
| [52] | Michaelis L, Menten M L. Biochem. Z., 1912, 49. |
| [53] | Ishii-Mizuno Y, Umeki Y, Onuki Y, Watanabe H, Takahashi Y, Takakura Y, Nishikawa M. Int. J. Pharm., 2017, 5161-5162: 392. |
| [54] | Mao Y, Li J X, Yan J M, Ma Y L, Song Y L, Tian T, Liu X, Zhu Z, Zhou L J, Yang C Y. Chem. Commun., 2017, 53(47): 6375. |
| [55] | Lin Y N, Wang X Y, Sun Y L, Dai Y X, Sun W Y, Zhu X D, Liu H, Han R, Gao D D, Luo C N. Sens. Actuat. B: Chem., 2019, 289: 56. |
| [56] | Bai W, Gariano N A, Spivak D A. J. Am. Chem. Soc., 2013, 135(18): 6977. |
| [57] | Okumura A, Sato Y, Kyo M, Kawaguchi H. Anal. Biochem., 2005, 339(2): 328. |
| [58] | Li Y S, Ma Y L, Jiao X Y, Li T Y, Lv Z, Yang C J, Zhang X J, Wen Y Q. Nat. Commun., 2019, 10(1): 1. |
| [59] | Yang H H, Liu H P, Kang H Z, Tan W H. J. Am. Chem. Soc., 2008, 130(20): 6320. |
| [60] | Zhu Z, Wu C C, Liu H P, Zou Y, Zhang X L, Kang H Z, Yang C, Tan W H. Angew. Chem. Int. Ed., 2010, 49(6): 1052. |
| [61] | Zhu Z, Guan Z, Jia S, Lei Z, Lin S, Zhang H, Ma Y, Tian Z, Yang C. Angew. Chem. Int. Ed., 2014, 53(46), 12503. |
| [62] | Lin H X, Zou Y, Huang Y S, Chen J, Zhang W Y, Zhuang Z X, Jenkins G, Yang C J. Chem. Commun., 2011, 47(33): 9312. |
| [63] | Yin B C, Ye B C, Wang H, Zhu Z, Tan W H. Chem. Commun., 2012, 48(9): 1248. |
| [64] | Huang Y S, Fang L T, Zhu Z, Ma Y L, Zhou L J, Chen X, Xu D M, Yang C Y. Biosens. Bioelectron., 2016, 85: 496. |
| [65] | Khimji I, Kelly E Y, Helwa Y, Hoang M, Liu J W. Methods, 2013, 64(3): 292. |
| [66] | Zhu X L, Mao X X, Wang Z H, Feng C, Chen G F, Li G X. Nano Res., 2017, 10(3): 959. |
| [67] | Pourreza N, Ghomi M. Talanta, 2018, 179: 92. |
| [68] | Mao X X, Chen G F, Wang Z H, Zhang Y G, Zhu X L, Li G X. Chem. Sci., 2018, 9(4): 811. |
| [69] | Wu H L, Wang X Z, He X J, Zhang S B, Liang R B, Shen J. Sci. Total. Environ., 2017, 598: 697. |
| [70] | Wang R, Li Y. Biosens. Bioelectron., 2013, 42: 148. |
| [71] | Jiang C, Li Y S, Wang H, Chen D S, Wen Y Q. Sens. Actuat. B: Chem., 2020, 307: 127625. |
| [72] | Elbaz J, Shlyahovsky B, Willner I. Chem. Commun., 2008(13): 1569. |
| [73] | Li T, Dong S J, Wang E K. Anal. Chem., 2009, 81(6): 2144. |
| [74] | Zhou W H, Vazin M, Yu T M, Ding J S, Liu J W. Chem. Eur. J., 2016, 22(28): 9835. |
| [75] | Liu J W, Lu Y. J. Am. Chem. Soc., 2007, 129(32): 9838. |
| [76] | Peracchi A. J. Biol. Chem., 2000, 275(16): 11693. |
| [77] | Mitchell A, Dass C R, Sun L Q, Khachigian L M. Nucleic Acids Res., 2004, 32(10): 3065. |
| [78] | Dave N, Chan M Y, Huang P J J, Smith B D, Liu J W. J. Am. Chem. Soc., 2010, 132(36): 12668. |
| [79] | Joseph K A, Dave N, Liu J W. ACS Appl. Mater. Interfaces, 2011, 3(3): 733. |
| [80] | Huang Y S, Ma Y L, Chen Y H, Wu X M, Fang L T, Zhu Z, Yang C J. Anal. Chem., 2014, 86(22): 11434. |
| [81] | Tan B, Zhao H M, Du L, Gan X R, Quan X. Biosens. Bioelectron., 2016, 83: 267. |
| [82] | Liu R D, Huang Y S, Ma Y L, Jia S S, Gao M X, Li J X, Zhang H M, Xu D M, Wu M, Chen Y, Zhu Z, Yang C Y. ACS Appl. Mater. Interfaces, 2015, 7(12): 6982. |
| [83] | Ma Y L, Mao Y, Huang D, He Z, Yan J M, Tian T, Shi Y Z, Song Y L, Li X R, Zhu Z, Zhou L J, Yang C J. Lab on a Chip, 2016, 16(16): 3097. |
| [84] | Wu P, Li S, Ye X S, Ning B A, Bai J L, Peng Y, Li L, Han T, Zhou H Y, Gao Z X, Ding P. Anal. Chimica Acta, 2020, 1134: 96. |
| [85] | Baeissa A, Dave N, Smith B D, Liu J W. ACS Appl. Mater. Interfaces, 2010, 2(12): 3594. |
| [86] | Sun L P, Hu N, Peng J, Chen L Y, Weng J. Adv. Funct. Mater., 2014, 24(44): 6905. |
| [87] | Wang H, Wang H H, Li Y S, Jiang C, Chen D S, Wen Y Q, Li Z P. Sens. Actuat. B: Chem., 2020, 313: 128036. |
| [88] | Zhang L, Lei J P, Liu L, Li C F, Ju H X. Anal. Chem., 2013, 85(22): 11077. |
| [89] | Sun Y F, Li S, Chen R P, Wu P, Liang J. Sens. Actuat. B: Chem., 2020, 311: 127912. |
| [90] | Zhang Z, Du J, Li Y L, Wu J C, Yu F, Chen Y. J. Mater. Chem. B, 2017, 5(30): 5974. |
| [91] | Li J, Zheng C, Cansiz S, Wu C C, Xu J H, Cui C, Liu Y, Hou W J, Wang Y Y, Zhang L Q, Teng I T, Yang H H, Tan W H. J. Am. Chem. Soc., 2015, 137(4): 1412. |
| [92] | Liu S, Su W, Li Y, Zhang L, Ding X. Biosens. Bioelectron., 2018, 103: 1. |
| [93] | Lai J P, Li S H, Shi X C, Coyne J, Zhao N, Dong F P, Mao Y W, Wang Y. Chem. Sci., 2017, 8(11): 7306. |
| [94] | Zhong R B, Tang Q, Wang S P, Zhang H B, Zhang F, Xiao M S, Man T T, Qu X M, Li L, Zhang W J, Pei H. Adv. Mater., 2018, 30(12): 1706887. |
| [95] | Xiang B B, He K Y, Zhu R, Liu Z L, Zeng S, Huang Y, Nie Z, Yao S Z. ACS Appl. Mater. Interfaces, 2016, 8(35): 22801. |
| [96] | Ma Y L, Mao Y, An Y, Tian T, Zhang H M, Yan J M, Zhu Z, Yang C J. Anal., 2018, 143(7): 1679. |
| [97] | Liao W C, Lilienthal S, Kahn J S, Riutin M, Sohn Y S, Nechushtai R, Willner I. Chem. Sci., 2017, 8(5): 3362. |
| [98] | Xu T, Zhao W X, Zhu J M, Albanna M Z, Yoo J J, Atala A. Biomaterials, 2013, 34(1): 130. |
| [99] | Richards E, Li S H, Chen N C, Battig M R, Wang Y. Biomacromolecules, 2014, 15(12): 4561. |
| [100] | Finke A, Bußkamp H, Manea M, Marx A. Angew. Chem. Int. Ed., 2016, 55(34): 10136. |
中国科学院仿生材料与界面科学重点实验室开放课题和国家自然科学基金项目(61901042)
中国科学院仿生材料与界面科学重点实验室开放课题和国家自然科学基金项目(21975019)
中国科学院仿生材料与界面科学重点实验室开放课题和国家自然科学基金项目(31870816)
/
| 〈 |
|
〉 |