基于共价有机框架材料的纳米体系在生物医学中的应用
Application of Covalent Organic Framework-Based Nanosystems in Biomedicine
共价有机框架(Covalent organic frameworks, COFs)材料是通过动态共价化学法合成的一种高度有序的多孔晶态有机聚合物。COFs材料具有密度低、比表面积大、孔隙度可调、合成路线简单多样、功能单元和结构可设计、表面及孔道易功能化、物理化学稳定性高等主要特征,在分子吸附与分离、储能、光电、传感、催化、色谱材料、水处理材料和生物医学等方面受到了广泛关注。本文重点综述近年来基于COFs材料的体系在生物检测和成像、药物输送、光学治疗和联合治疗等生物医学领域的研究进展,并总结了目前COFs材料在生物医学领域所面临的挑战和未来的发展机遇。
Covalent organic frameworks(COFs)is a highly ordered crystalline porous polymer synthesized by dynamic covalent chemical method. Low density, large specific surface area, adjustable porosity, simple and diverse synthesis routes, designable functional units and structures, easy functionalization of surface and pore channels, and high physicochemical stability are the main characteristics of COFs. It has received extensive attention in molecular adsorption and separation, energy storage, photoelectricity, sensing, catalysis, chromatography materials, water treatment materials and biomedicine domains. This paper focuses on the recent research progress of COFs-based nanosystems in biomedical fields, such as biological detection and imaging, drug delivery, optical therapy and combination therapy, and finally summarize the current challenges and future development opportunities of COFs in biomedical field.
Contents
1 Introduction
2 COFs for biosensors and imaging
3 COFs for drug delivery
4 COFs for phototherapy
4.1 COFs for photothermal therapy
4.2 COFs for photodynamic therapy
4.3 COFs for synergistic therapy
5 Other application of COFs
6 Conclusion and outlook
共价有机框架 / 药物输送 / 光动力治疗 / 光热治疗 / 生物成像
covalent organic frameworks(COFs) / drug delivery / photodynamic therapy / photothermal therapy / bioimaging
| [1] |
|
| [2] |
|
| [3] |
|
| [4] |
|
| [5] |
|
| [6] |
|
| [7] |
(周婷, 龚祎凡, 郭佳. 功能高分子学报, 2018, 31(3): 189.) |
| [8] |
|
| [9] |
|
| [10] |
|
| [11] |
|
| [12] |
|
| [13] |
|
| [14] |
|
| [15] |
|
| [16] |
|
| [17] |
|
| [18] |
|
| [19] |
|
| [20] |
|
| [21] |
|
| [22] |
|
| [23] |
|
| [24] |
|
| [25] |
|
| [26] |
|
| [27] |
|
| [28] |
|
| [29] |
|
| [30] |
|
| [31] |
|
| [32] |
|
| [33] |
|
| [34] |
|
| [35] |
|
| [36] |
|
| [37] |
|
| [38] |
(刘春晖, 马晓莉. 化工进展, 2019, 38: 4978.). |
| [39] |
|
| [40] |
|
| [41] |
|
| [42] |
|
| [43] |
|
| [44] |
|
| [45] |
|
| [46] |
(屠丹宇, 陈建香, 刘训高, 沈良. 杭州师范大学学报(自然科学版), 2019, 18(4): 343.) |
| [47] |
|
| [48] |
|
| [49] |
|
| [50] |
|
| [51] |
|
| [52] |
|
| [53] |
|
| [54] |
|
| [55] |
|
| [56] |
|
| [57] |
|
| [58] |
(陈无忌, 郭佳. 高分子通报, 2018(6): 129.) |
| [59] |
|
| [60] |
|
| [61] |
|
| [62] |
|
| [63] |
|
| [64] |
|
| [65] |
|
| [66] |
|
| [67] |
|
| [68] |
|
| [69] |
|
| [70] |
|
| [71] |
|
| [72] |
|
| [73] |
|
| [74] |
|
| [75] |
|
| [76] |
|
| [77] |
|
| [78] |
|
| [79] |
(张丹维, 王辉, 黎占亭. 高分子通报, 2018(6): 243.) |
| [80] |
|
| [81] |
|
| [82] |
|
| [83] |
|
| [84] |
|
| [85] |
|
| [86] |
|
| [87] |
|
| [88] |
|
| [89] |
|
| [90] |
|
| [91] |
|
| [92] |
|
| [93] |
|
| [94] |
|
| [95] |
|
| [96] |
|
| [97] |
|
| [98] |
|
| [99] |
|
| [100] |
|
| [101] |
|
| [102] |
|
| [103] |
|
| [104] |
|
| [105] |
|
| [106] |
|
| [107] |
|
| [108] |
|
| [109] |
|
| [110] |
|
| [111] |
|
| [112] |
|
| [113] |
|
| [114] |
|
| [115] |
|
| [1] | Cote A P, Benin A I, Ockwig N W, O'Keeffe M, Matzger A J, Yaghi O M. Science, 2005, 310: 1166. |
| [2] | Beuerle F, Gole B. Angew. Chem. Int. Ed., 2018, 57(18): 4850. |
| [3] | Chandra S, Kandambeth S, Biswal B P, Lukose B, Kunjir S M, Chaudhary M, Babarao R, Heine T, Banerjee R. J. Am. Chem. Soc., 2013, 135(47): 17853. |
| [4] | Diercks C S, Lin S, Kornienko N, Kapustin E A, Nichols E M, Zhu C H, Zhao Y B, Chang C J, Yaghi O M. J. Am. Chem. Soc., 2018, 140(3): 1116. |
| [5] | Qiu S, Fang Q, Li H, Guan X, Yusran Y. Natl. Sci. Rev., 2020, 7: 170. |
| [6] | Zhou T, Gong Y F, Guo J. J. Funct. Polym., 2018, 31(3): 189. |
| [6] | (周婷, 龚祎凡, 郭佳. 功能高分子学报, 2018, 31(3): 189.) |
| [7] | Guan X Y, Chen F Q, Fang Q R, Qiu S L. Chem. Soc. Rev., 2020, 49(5): 1357. |
| [8] | Meng Y, Luo Y, Shi J L, Ding H M, Lang X J, Chen W, Zheng A M, Sun J L, Wang C. Angew. Chem. Int. Ed., 2020, 59(9): 3624. |
| [9] | Alahakoon S B, Diwakara S D, Thompson C M, Smaldone R A. Chem. Soc. Rev., 2020, 49(5): 1344. |
| [10] | Fang Q R, Gu S, Zheng J, Zhuang Z B, Qiu S L, Yan Y S. Angew. Chem. Int. Ed., 2014, 53(11): 2878. |
| [11] | Zhu Y L, Fu C L, Li Z W, Sun Z Y. J. Phys. Chem. Lett., 2020, 11(1): 179. |
| [12] | Liang R R, Ru-Han A, Xu S Q, Qi Q Y, Zhao X. J. Am. Chem. Soc., 2020, 142(1): 70. |
| [13] | Ding S Y, Wang W. Chem. Soc. Rev., 2013, 42(2): 548. |
| [14] | Smith B J, Overholts A C, Hwang N, Dichtel W R. Chem. Commun., 2016, 52(18): 3690. |
| [15] | Feng X, Chen L, Dong Y P, Jiang D L. Chem. Commun., 2011, 47(7): 1979. |
| [16] | Feng X, Ding X S, Jiang D L. Chem. Soc. Rev., 2012, 41(18): 6010. |
| [17] | Ding X S, Guo J, Feng X, Honsho Y, Guo J D, Seki S, Maitarad P, Saeki A, Nagase S, Jiang D L. Angew. Chem. Int. Ed., 2011, 50(6): 1289. |
| [18] | Bojdys M J, Jeromenok J, Thomas A, Antonietti M. Adv. Mater., 2010, 22(19): 2202. |
| [19] | Kuhn P, Antonietti M, Thomas A. Angew. Chem. Int. Ed., 2008, 47(18): 3450. |
| [20] | Kuecken S, Schmidt J, Zhi L J, Thomas A. J. Mater. Chem. A, 2015, 3(48): 24422. |
| [21] | Das G, Benyettou F, Sharama S K, Prakasam T, Gándara F, de la Peña-O’Shea V A, Saleh N, Pasricha R, Jagannathan R, Olson M A, Trabolsi A. Chem. Sci., 2018, 9(44): 8382. |
| [22] | Campbell N L, Clowes R, Ritchie L K, Cooper A I. Chem. Mater., 2009, 21(2): 204. |
| [23] | De la Peña RuigÓmez A, Rodríguez-San-miguel D, Stylianou K C, Cavallini M, Gentili D, Liscio F, Milita S, Roscioni O M, Ruiz-González M L, Carbonell C, Maspoch D, Mas-BallestÉ R, Segura J L, Zamora F. Chem. Eur. J., 2015, 21(30): 10666. |
| [24] | Matsumoto M, Dasari R R, Ji W, Feriante C H, Parker T C, Marder S R, Dichtel W R. J. Am. Chem. Soc., 2017, 139(14): 4999. |
| [25] | Montoro C, Rodríguez-San-miguel D, Polo E, Escudero-Cid R, Ruiz-González M L, Navarro J A R, OcÓn P, Zamora F. J. Am. Chem. Soc., 2017, 139(29): 10079. |
| [26] | Ding S Y, Cui X H, Feng J, Lu G X, Wang W. Chem. Commun., 2017, 53(87): 11956. |
| [27] | Das G, Balaji Shinde D, Kandambeth S, Biswal B P, Banerjee R. Chem. Commun., 2014, 50(84): 12615. |
| [28] | Karak S, Kandambeth S, Biswal B P, Sasmal H S, Kumar S, Pachfule P, Banerjee R. J. Am. Chem. Soc., 2017, 139(5): 1856. |
| [29] | Biswal B P, Chandra S, Kandambeth S, Lukose B, Heine T, Banerjee R. J. Am. Chem. Soc., 2013, 135(14): 5328. |
| [30] | Liao Q B, Ke C, Huang X, Wang D N, Han Q W, Zhang Y F, Zhang Y Y, Xi K. Angew. Chem. Int. Ed., 2021, 60(3): 1411. |
| [31] | Guan X Y, Li H, Ma Y C, Xue M, Fang Q R, Yan Y S, Valtchev V, Qiu S L. Nat. Chem., 2019, 11(6): 587. |
| [32] | Huang N, Wang P, Jiang D L. Nat. Rev. Mater., 2016, 1(10): 16068. |
| [33] | Wang S B, Chen Z X, Gao F, Zhang C, Zou M Z, Ye J J, Zeng X, Zhang X Z. Biomaterials, 2020, 234: 119772. |
| [34] | Rabbani M G, Sekizkardes A K, Kahveci Z, Reich T E, Ding R S, El-Kaderi H M. Chem. Eur. J., 2013, 19(10): 3324. |
| [35] | Qian H L, Meng F L, Yang C X, Yan X P. Angew. Chem. Int. Ed., 2020, 59(40): 17607. |
| [36] | Liu C H, Ma X L. Chemical Industry and Engineering Progress, 2019, 38: 4978. |
| [36] | (刘春晖, 马晓莉. 化工进展, 2019, 38: 4978.). |
| [37] | Han S S, Mendoza-CortÉs J L, Goddard W A. Chem. Soc. Rev., 2009, 38(5): 1460. |
| [38] | Mandal A K, Mahmood J, Baek J B. ChemNanoMat, 2017, 3(6): 373. |
| [39] | Keller N, Calik M, Sharapa D, Soni H R, Zehetmaier P M, Rager S, Auras F, Jakowetz A C, Görling A, Clark T, Bein T. J. Am. Chem. Soc., 2018, 140(48): 16544. |
| [40] | Zhan X J, Chen Z, Zhang Q C. J. Mater. Chem. A, 2017, 5(28): 14463. |
| [41] | Das G, Biswal B P, Kandambeth S, Venkatesh V, Kaur G, Addicoat M, Heine T, Verma S, Banerjee R. Chem. Sci., 2015, 6(7): 3931. |
| [42] | Ascherl L, Evans E W, Gorman J, Orsborne S, Bessinger D, Bein T, Friend R H, Auras F. J. Am. Chem. Soc., 2019, 141(39): 15693. |
| [43] | Tu D Y, Chen J X, Liu X G, Shen L. J. Hangzhou Norm. Univ. Nat. Sci. Ed., 2019, 18(4): 343. |
| [43] | (屠丹宇, 陈建香, 刘训高, 沈良. 杭州师范大学学报(自然科学版), 2019, 18(4): 343.) |
| [44] | Lu S L, Hu Y M, Wan S, McCaffrey R, Jin Y H, Gu H W, Zhang W. J. Am. Chem. Soc., 2017, 139(47): 17082. |
| [45] | Han X, Xia Q C, Huang J J, Liu Y, Tan C X, Cui Y. J. Am. Chem. Soc., 2017, 139(25): 8693. |
| [46] | Lin C Y, Zhang D T, Zhao Z H, Xia Z H. Adv. Mater., 2018, 30(5): 1703646. |
| [47] | Bhunia S, Deo K A, Gaharwar A K. Adv. Funct. Mater., 2020, 30(27): 2002046. |
| [48] | Guan Q, Wang G B, Zhou L L, Li W Y, Dong Y B. Nanoscale Adv., 2020, 2(9): 3656. |
| [49] | Geng K Y, He T, Liu R Y, Dalapati S, Tan K T, Li Z P, Tao S S, Gong Y F, Jiang Q H, Jiang D L. Chem. Rev., 2020, 120(16): 8814. |
| [50] | Chedid G, Yassin A. Nanomaterials, 2018, 8(11): 916. |
| [51] | Sakamaki Y, Ozdemir J, Heidrick Z, Watson O, Shahsavari H R, Fereidoonnezhad M, Khosropour A R, Beyzavi M H. Comments Inorg. Chem., 2019, 38: 238. |
| [52] | Feng L L, Qian C, Zhao Y L. ACS Mater. Lett., 2020, 2(9): 1074. |
| [53] | Guan Q, Zhou L L, Li W Y, Li Y A, Dong Y B. Chem. Eur. J., 2020, 26(25): 5583. |
| [54] | Chen W J, Guo J. Polym. Bull., 2018(6): 129. |
| [54] | (陈无忌, 郭佳. 高分子通报, 2018(6): 129.) |
| [55] | Pang Z F, Xu S Q, Zhou T Y, Liang R R, Zhan T G, Zhao X. J. Am. Chem. Soc., 2016, 138(14): 4710. |
| [56] | Qian C, Qi Q Y, Jiang G F, Cui F Z, Tian Y, Zhao X. J. Am. Chem. Soc., 2017, 139(19): 6736. |
| [57] | Zhou T Y, Xu S Q, Wen Q, Pang Z F, Zhao X. J. Am. Chem. Soc., 2014, 136(45): 15885. |
| [58] | El-Kaderi H M, Hunt J R, Mendoza-Cortes J L, Cote A P, Taylor R E, O'Keeffe M, Yaghi O M. Science, 2007, 316(5822): 268. |
| [59] | Huang N, Chen X, Krishna R, Jiang D L. Angew. Chem. Int. Ed., 2015, 54(10): 2986. |
| [60] | Lohse M S, Stassin T, Naudin G, Wuttke S, Ameloot R de Vos D, Medina D D, Bein T. Chem. Mater., 2016, 28(2): 626. |
| [61] | Xu H, Chen X, Gao J, Lin J B, Addicoat M, Irle S, Jiang D L. Chem. Commun., 2014, 50(11): 1292. |
| [62] | Nagai A, Guo Z Q, Feng X, Jin S B, Chen X, Ding X S, Jiang D L. Nat. Commun., 2011, 2(1): 536. |
| [63] | Nagai A, Chen X, Feng X, Ding X S, Guo Z Q, Jiang D L. Angew. Chem. Int. Ed., 2013, 52(13): 3770. |
| [64] | Hunt J R, Doonan C J, LeVangie J D, CôtÉ A P, Yaghi O M. J. Am. Chem. Soc., 2008, 130(36): 11872. |
| [65] | Dalapati S, Jin S B, Gao J, Xu Y H, Nagai A, Jiang D L. J. Am. Chem. Soc., 2013, 135(46): 17310. |
| [66] | Wen W, Song Y, Yan X, Zhu C Z, Du D, Wang S F, Asiri A M, Lin Y H. Mater. Today, 2018, 21(2): 164. |
| [67] | Wan S, Guo J, Kim J, Ihee H, Jiang D L. Angew. Chem. Int. Ed., 2008, 47(46): 8826. |
| [68] | Zeng J Y, Wang X S, Xie B R, Li M J, Zhang X Z. Angew. Chem. Int. Ed., 2020, 59(25): 10087. |
| [69] | Sun P P, Hai J, Sun S H, Lu S Y, Liu S, Liu H W, Chen F J, Wang B D. Nanoscale, 2020, 12(2): 825. |
| [70] | Wang P, Zhou F, Zhang C, Yin S Y, Teng L L, Chen L L, Hu X X, Liu H W, Yin X, Zhang X B. Chem. Sci., 2018, 9(44): 8402. |
| [71] | Wang P, Zhou F, Guan K S, Wang Y J, Fu X Y, Yang Y, Yin X, Song G S, Zhang X B, Tan W H. Chem. Sci., 2020, 11(5): 1299. |
| [72] | Chen W H, Liao W C, Sohn Y S, Fadeev M, Cecconello A, Nechushtai R, Willner I. Adv. Funct. Mater., 2018, 28(8): 1705137. |
| [73] | Nichols J W, Bae Y H. J. Control. Release, 2014, 190: 451. |
| [74] | Zhang D W, Wang H, Li Z T. Polym. Bull., 2018(6): 243. |
| [74] | (张丹维, 王辉, 黎占亭. 高分子通报, 2018(6): 243.) |
| [75] | Fang Q R, Wang J H, Gu S, Kaspar R B, Zhuang Z B, Zheng J, Guo H X, Qiu S L, Yan Y S. J. Am. Chem. Soc., 2015, 137(26): 8352. |
| [76] | Liu S, Yang J M, Guo R W, Deng L D, Dong A J, Zhang J H. Macromol. Rapid Commun., 2020, 41(4): 1900570. |
| [77] | Liu S N, Hu C L, Liu Y, Zhao X Y, Pang M L, Lin J. Chem. Eur. J., 2019, 25(17): 4315. |
| [78] | Zhang G Y, Li X L, Liao Q B, Liu Y F, Xi K, Huang W, Jia X D. Nat. Commun., 2018, 9(1): 1. |
| [79] | Zhang G Y, Ji Y, Li X L, Wang X Y, Song M M, Gou H L, Gao S, Jia X D. Adv. Healthcare Mater., 2020, 9(14): 2000221. |
| [80] | Jia Y, Zhang L, He B, Lin Y, Wang J, Li M. Mater. Sci. Eng. C Mater. Biol. Appl., 2020, 117: 111243. |
| [81] | Lyu Y, Fang Y, Miao Q Q, Zhen X, Ding D, Pu K Y. ACS Nano, 2016, 10(4): 4472. |
| [82] | Ng K K, Zheng G. Chem. Rev., 2015, 115(19): 11012. |
| [83] | Ding X G, Liow C H, Zhang M X, Huang R J, Li C Y, Shen H, Liu M Y, Zou Y, Gao N, Zhang Z J, Li Y G, Wang Q B, Li S Z, Jiang J. J. Am. Chem. Soc., 2014, 136(44): 15684. |
| [84] | Tam J M, Tam J O, Murthy A, Ingram D R, Ma L L, Travis K, Johnston K P, Sokolov K V. ACS Nano, 2010, 4(4): 2178. |
| [85] | Yin W Y, Yu J, Lv F, Yan L, Zheng L R, Gu Z J, Zhao Y L. ACS Nano, 2016, 10(12): 11000. |
| [86] | Zhu K, Ju Y M, Xu J J, Yang Z Y, Gao S, Hou Y L. Acc. Chem. Res., 2018, 51(2): 404. |
| [87] | Tan J, Namuangruk S, Kong W F, Kungwan N, Guo J, Wang C C. Angew. Chem. Int. Ed., 2016, 55(45): 13979. |
| [88] | Shi Y S, Liu S N, Zhang Z X, Liu Y, Pang M L. Chem. Commun., 2019, 55(95): 14315. |
| [89] | Guan Q, Zhou L L, Zhou L N, Li M D, Qin G X, Li W Y, Li Y A, Dong Y B. Chem. Commun., 2020, 56(56): 7793. |
| [90] | Mi Z, Yang P, Wang R, Unruangsri J, Yang W L, Wang C C, Guo J. J. Am. Chem. Soc., 2019, 141(36): 14433. |
| [91] | Zhou Z J, Song J B, Nie L M, Chen X Y. Chem. Soc. Rev., 2016, 45(23): 6597. |
| [92] | Ge J C, Lan M H, Zhou B J, Liu W M, Guo L, Wang H, Jia Q Y, Niu G L, Huang X, Zhou H Y, Meng X M, Wang P F, Lee C S, Zhang W J, Han X D. Nat. Commun., 2014, 5(1): 4596. |
| [93] | Kessel D. Photochem. Photobiol., 2019, 95(1): 119. |
| [94] | Kwiatkowski S, Knap B, Przystupski D, Saczko J, Kędzierska E, Knap-Czop K, Kotlińska J, Michel O, Kotowski K, Kulbacka J. Biomed. Pharmacother., 2018, 106: 1098. |
| [95] | Celli J P, Spring B Q, Rizvi I, Evans C L, Samkoe K S, Verma S, Pogue B W, Hasan T. Chem. Rev., 2010, 110(5): 2795. |
| [96] | Tong X N, Gan S J, Wu J H, Hu Y Q, Yuan A H. Nanoscale, 2020, 12(13): 7376. |
| [97] | Zhang Y, Zhang L, Wang Z Z, Wang F M, Kang L H, Cao F F, Dong K, Ren J S, Qu X G. Biomaterials, 2019, 223: 119462. |
| [98] | Gao P, Wang M Z, Chen Y Y, Pan W, Zhou P, Wan X Y, Li N, Tang B. Chem. Sci., 2020, 11(26): 6882. |
| [99] | Zhang L, Wang S B, Zhou Y, Wang C, Zhang X Z, Deng H X. Angew. Chem. Int. Ed., 2019, 58(40): 14213. |
| [100] | Hu C L, Zhang Z X, Liu S N, Liu X J, Pang M L. ACS Appl. Mater. Interfaces, 2019, 11(26): 23072. |
| [101] | Hu C L, Cai L H, Liu S N, Pang M L. Chem. Commun., 2019, 55(62): 9164. |
| [102] | Sun T T, Xia R, Zhou J L, Zheng X H, Liu S, Xie Z G. Mater. Chem. Front., 2020, 4(8): 2346. |
| [103] | Wang D W, Zhang Z, Lin L, Liu F, Wang Y B, Guo Z P, Li Y H, Tian H Y, Chen X S. Biomaterials, 2019, 223: 119459. |
| [104] | Guan Q, Zhou L L, Li Y A, Li W Y, Wang S M, Song C, Dong Y B. ACS Nano, 2019, 13(11): 13304. |
| [105] | Zhou Y, Liu S N, Hu C L, Cai L H, Pang M L. J. Mater. Chem. B, 2020, 8(25): 5451. |
| [106] | Gan S J, Tong X N, Zhang Y, Wu J H, Hu Y Q, Yuan A H. Adv. Funct. Mater., 2019, 29(46): 1902757. |
| [107] | Guan Q, Zhou L L, Lv F H, Li W Y, Li Y A, Dong Y B. Angew. Chem. Int. Ed., 2020, 59(41): 18042. |
| [108] | Benyettou F, Das G, Nair A R, Prakasam T, Shinde D B, Sharma S K, Whelan J, Lalatonne Y, Traboulsi H, Pasricha R, Abdullah O, Jagannathan R, Lai Z P, Motte L, Gándara F, Sadler K C, Trabolsi A. J. Am. Chem. Soc., 2020, 142(44): 18782. |
| [109] | Liu Y, Zhang Y P, Li X M, Gao X F, Niu X Y, Wang W, Wu Q, Yuan Z. Nanoscale, 2019, 11(21): 10429. |
| [110] | Wang K, Zhang Z, Lin L, Hao K, Chen J, Tian H Y, Chen X S. ACS Appl. Mater. Interfaces, 2019, 11(43): 39503. |
国家重点研发计划(2018YFF0215500)
国家自然科学基金项目(21105047)
国家自然科学基金项目(51773089)
国家自然科学基金项目(51973091)
/
| 〈 |
|
〉 |