可激活的NIR-Ⅱ探针用于肿瘤成像
Activatable NIR-Ⅱ Probe for Tumor Imaging
波长位于1000~1700 nm之间的近红外窗口,通常被称为第二近红外(NIR-Ⅱ)窗口,在生物成像方面(荧光成像、光声成像等),该窗口展现出强大的吸引力。相比在可见光(400~700 nm)区域和第一近红外(NIR-Ⅰ,700~900 nm)窗口的传统成像,NIR-Ⅱ生物成像提供了分辨率高和穿透深度深等优点。但是,目前大多数“always-on”探针,并不能实现更高的信噪比。肿瘤微环境响应型智能药物的成像只在肿瘤中触发,可以克服这一局限性。因此,应充分结合肿瘤微环境和NIR-Ⅱ智能响应探针,充分发挥两者的优势,提高肿瘤的精准诊断。本文从不同的病理参数综述了可激活的NIR-Ⅱ荧光探针在生物成像中的最新研究进展,并对这一新兴的领域所面临的机遇和挑战提出看法。
The near-infrared window with a wavelength between 1000 and 1700 nm is usually called the second near-infrared (NIR-Ⅱ) window. In terms of biological imaging (fluorescence imaging, photoacoustic imaging, etc.), this window shows a strong attraction. Compared with traditional imaging in the visible light (400~700 nm) region and the first near-infrared (NIR-Ⅰ 700~900 nm) window, NIR-Ⅱ bioimaging provides the advantages of high resolution and deep penetration depth. However, most current "always-on" probes cannot achieve a higher signal-to-noise ratio. The imaging of tumor microenvironment-responsive smart drugs is only triggered in tumors, which can overcome this limitation. Therefore, the tumor microenvironment and the NIR-Ⅱ intelligent response probe should be fully combined, and the advantages of both will be fully utilized to improve the accurate diagnosis of tumors. This article reviews the latest research progress of activatable NIR-Ⅱ fluorescent probes in bioimaging from different pathological parameters, and presents views on the opportunities and challenges faced by this emerging field.
1 Introduction
2 Activatable NIR-Ⅱfluorescent probe
2.1 pH
2.2 Redox
2.3 Enzyme
3 Activatable NIR-Ⅱphotoacoustic imaging
3.1 pH
3.2 Redox
3.3 Exogenous substances
4 Conclusion and outlook
NIR-Ⅱ / fluorescence imaging / photoacoustic imaging / activatable
| [1] |
|
| [2] |
|
| [3] |
|
| [4] |
|
| [5] |
|
| [6] |
|
| [7] |
|
| [8] |
|
| [9] |
|
| [10] |
|
| [11] |
|
| [12] |
|
| [13] |
|
| [14] |
|
| [15] |
|
| [16] |
|
| [17] |
|
| [18] |
|
| [19] |
|
| [20] |
|
| [21] |
|
| [22] |
|
| [23] |
|
| [24] |
|
| [25] |
|
| [26] |
|
| [27] |
|
| [28] |
|
| [29] |
|
| [30] |
|
| [31] |
|
| [32] |
|
| [33] |
|
| [34] |
|
| [35] |
|
| [36] |
|
| [37] |
|
| [38] |
|
| [39] |
|
| [40] |
|
| [41] |
|
| [42] |
|
| [43] |
|
| [44] |
|
| [45] |
|
| [46] |
|
| [47] |
|
| [48] |
|
| [49] |
|
| [50] |
|
| [51] |
|
| [52] |
|
| [53] |
|
| [54] |
|
| [55] |
|
| [56] |
|
| [57] |
|
| [58] |
|
| [59] |
|
| [60] |
|
| [61] |
|
| [62] |
|
| [63] |
|
| [1] | Chen M, Feng S J, Yang Y M, Li Y X, Zhang J, Chen S Y, Chen J. Nano Res., 2020,13(11): 3123. |
| [2] | Li S, Jiang W P, Yuan Y P, Sui M J, Yang Y Q, Huang L Q, Jiang L, Liu M L, Chen S Z, Zhou X. ACS Appl. Mater. Interfaces, 2020,12(51): 57290. |
| [3] | Weissleder R, Pittet M J. Nature, 2008,452(7187): 580. |
| [4] | Yun S H, Kwok S J J. Nat. Biomed. Eng., 2017,1(1): 1. |
| [5] | Hong G S, Antaris A L, Dai H J. Nat. Biomed. Eng., 2017,1(1): 1. |
| [6] | Wan H, Du H T, Wang F F, Dai H J. Adv. Funct. Mater., 2019,29(25): 1900566. |
| [7] | Sang R Y, Xu X P, Wang Q, Fan Q L, Huang W. Acta Chim. Sinica, 2020,78(9): 901. |
| [8] | Smith A M, Mancini M C, Nie S M. Nat. Nanotechnol., 2009,4(11): 710. |
| [9] | He S Q, Song J, Qu J L, Cheng Z. Chem. Soc. Rev., 2018,47(12): 4258. |
| [10] | Miao Q Q, Pu K Y. Adv. Mater., 2018,30(49): 1801778. |
| [11] | Jiang Y Y, Pu K Y. Small, 2017,13(30): 1700710. |
| [12] | Li X, Jiang M, Li Y, Xue Z, Zeng S, Liu H. Mater. Sci. Eng. C Mater. Biol. Appl., 2019,100, 260. |
| [13] | Carr J A, Franke D, Caram J R, Perkinson C F, Saif M, Askoxylakis V, Datta M, Fukumura D, Jain R K, Bawendi M G, Bruns O T. Proc. Natl. Acad. Sci. U. S. A., 2018,115, (17), 4465. |
| [14] | Miao Y W, Gu C T, Zhu Y W, Yu B, Shen Y Q, Cong H L. ChemBioChem, 2018,19(24): 2522. |
| [15] | Robinson J T, Hong G S, Liang Y Y, Zhang B, Yaghi O K, Dai H J. J. Am. Chem. Soc., 2012,134(25): 10664. |
| [16] | Diao S, Blackburn J L, Hong G S, Antaris A L, Chang J L, Wu J Z, Zhang B, Cheng K, Kuo C J, Dai H J. Angew. Chem., 2015,127(49): 14971. |
| [17] | Li Y B, Zeng S J, Hao J H. ACS Nano, 2019,13(1): 248. |
| [18] | Wang P Y, Fan Y, Lu L F, Liu L, Fan L L, Zhao M Y, Xie Y, Xu C J, Zhang F. Nat. Commun., 2018,9(1): 1. |
| [19] | Bruns O T, Bischof T S, Harris D K, Franke D, Shi Y X, Riedemann L, Bartelt A, Jaworski F B, Carr J A, Rowlands C J, Wilson M W B, Chen O, Wei H, Hwang G W, Montana D M, Coropceanu I, Achorn O B, Kloepper J, Heeren J, So P T C, Fukumura D, Jensen K F, Jain R K, Bawendi M G. Nat. Biomed. Eng., 2017,1(4): 1. |
| [20] | Ma Z R, Zhang M X, Yue J Y, Alcazar C, Zhong Y T, Doyle T C, Dai H J, Huang N F. Adv. Funct. Mater., 2018,28(36): 1803417. |
| [21] | Antaris A L, Chen H, Cheng K, Sun Y, Hong G S, Qu C R, Diao S, Deng Z X, Hu X M, Zhang B, Zhang X D, Yaghi O K, Alamparambil Z R, Hong X C, Cheng Z, Dai H J. Nat. Mater., 2016,15(2): 235. |
| [22] | Tao Z M, Hong G S, Shinji C, Chen C X, Diao S, Antaris A L, Zhang B, Zou Y P, Dai H J. Angew. Chem. Int. Ed., 2013,52(49): 13002. |
| [23] | Tang Y F, Li Y Y, Hu X M, Zhao H, Ji Y, Chen L, Hu W B, Zhang W S, Li X, Lu X M, Huang W, Fan Q L. Adv. Mater., 2018,30(31): 1801140. |
| [24] | Tang Y F, Li Y Y, Wang Z, Pei F, Hu X M, Ji Y, Li X, Zhao H, Hu W B, Lu X M, Fan Q L, Huang W. Chem. Commun., 2019,55(1): 27. |
| [25] | Shou K Q, Tang Y F, Chen H, Chen S, Zhang L, Zhang A, Fan Q L, Yu A X, Cheng Z. Chem. Sci., 2018,9(12): 3105. |
| [26] | Tang Y F, Li Y Y, Lu X M, Hu X M, Zhao H, Hu W B, Lu F, Fan Q L, Huang W. Adv. Funct. Mater., 2019,29(10): 1807376. |
| [27] | Canovas C, Bellaye P S, Moreau M, Romieu A, Denat F, Goncalves V. Org. Biomol. Chem., 2018,16(45): 8831. |
| [28] | Liang H, Chen X B, Jin R R, Ke B W, Barz M, Ai H, Nie Y. Small, 2020,16(10): 1906538. |
| [29] | Zhang C, Ni D L, Liu Y Y, Yao H L, Bu W B, Shi J L. Nat. Nanotechnol., 2017,12(4): 378. |
| [30] | Han X Y, Song X Y, Yu F B, Chen L X. Chem. Sci., 2017,8(10): 6991. |
| [31] | Zhou X, Li H D, Shi C, Xu F, Zhang Z, Yao Q C, Ma H, Sun W, Shao K, Du J J, Long S R, Fan J L, Wang J Y, Peng X J. Biomaterials, 2020,253: 120089. |
| [32] | Lu Y, Aimetti A A, Langer R, Gu Z. Nat. Rev. Mater., 2016,2(1): 1. |
| [33] | Ren T B, Wang Z Y, Xiang Z, Lu P, Lai H H, Yuan L, Zhang X B, Tan W H. Angew. Chem. Int. Ed. Engl., 2020,60(2): 800. |
| [34] | Zhang J Y, Liu Z N, Lian P, Qian J, Li X W, Wang L, Fu W, Chen L, Wei X B, Li C. Chem. Sci., 2016,7(9): 5995. |
| [35] | Wang S F, Fan Y, Li D D, Sun C X, Lei Z H, Lu L F, Wang T, Zhang F. Nat. Commun., 2019,10(1): 1. |
| [36] | Feng W Q, Zhang Y Y, Li Z, Zhai S Y, Lv W, Liu Z H. Anal. Chem., 2019,91(24): 15757. |
| [37] | Zhang N, Hu P, Wang Y F, Tang Q, Zheng Q, Wang Z L, He Y. ACS Sens., 2020,5(2): 319. |
| [38] | Zhao Y, Henthorn H A, Pluth M D. J. Am. Chem. Soc., 2017,139(45): 16365. |
| [39] | Shi B, Ren N, Gu L Y, Xu G, Wang R C, Zhu T L, Zhu Y, Fan C H, Zhao C C, Tian H. Angew. Chem. Int. Ed., 2019,58(47): 16826. |
| [40] | Wang Z, Zhang F, Xiong J, Mao Z, Liu Z. Spectrochimica Acta Part A: Molecular and Biomolecular Spectroscopy. 2020. |
| [41] | Li C Y, Li W F, Liu H H, Zhang Y J, Chen G C, Li Z J, Wang Q B. Angew. Chem. Int. Ed., 2020,59(1): 247. |
| [42] | Xu G, Yan Q L, Lv X, Zhu Y, Xin K, Shi B, Wang R C, Chen J, Gao W, Shi P, Fan C H, Zhao C C, Tian H. Angew. Chem. Int. Ed., 2018,57(14): 3626. |
| [43] | Deng Z M, Jiang M Y, Li Y B, Liu H R, Zeng S J, Hao J H. iScience, 2019,17: 217. |
| [44] | Chen J A, Pan H M, Wang Z J, Gao J, Tan J H, Ouyang Z R, Guo W, Gu X F. Chem. Commun., 2020,56(18): 2731. |
| [45] | Obara R, Kamiya M, Tanaka Y, Abe A, Kojima R, Kawaguchi T, Sugawara M, Takahashi A, Noda T, Urano Y. Angew. Chem. Int. Ed., 2021,60(4): 2125. |
| [46] | Mafireyi T J, Laws M, Bassett J W, Cassidy P B, Escobedo J O, Strongin R M. Angew. Chem. Int. Ed., 2020,59(35): 15147. |
| [47] | Zhang L W, Duan D Z, Liu Y P, Ge C P, Cui X M, Sun J Y, Fang J G. J. Am. Chem. Soc., 2014,136(1): 226. |
| [48] | Zhang J M, Li X M, Han X, Liu R J, Fang J G. Trends Pharmacol. Sci., 2017,38(9): 794. |
| [49] | Zhao X Z, Long S R, Li M L, Cao J F, Li Y C, Guo L Y, Sun W, Du J J, Fan J L, Peng X J. J. Am. Chem. Soc., 2020,142(3): 1510. |
| [50] | Meng X Q, Zhang J L, Sun Z H, Zhou L H, Deng G J, Li S P, Li W J, Gong P, Cai L T. Theranostics, 2018,8(21): 6025. |
| [51] | Hu W B, Zhang H J, He G S, Baev A, Xia J, Huang W, Prasad P N. ACS Photonics, 2020,7(11): 3161. |
| [52] | Jiang Y Y, Upputuri P K, Xie C, Lyu Y, Zhang L L, Xiong Q H, Pramanik M, Pu K Y. Nano Lett., 2017,17(8): 4964. |
| [53] | Miao Q Q, Pu K Y. Bioconjugate Chem., 2016,27(12): 2808. |
| [54] | Xie C, Cheng P, Pu K Y. Chemistry (Easton), 2018,24(47): 12121. |
| [55] | Liu G Y, Zhu J W, Guo H, Sun A H, Chen P, Xi L, Huang W, Song X J, Dong X C. Angew. Chem. Int. Ed., 2019,58(51): 18641. |
| [56] | Baumann K N, Fux A C, Joseph J, Bohndiek S E, Hernández-Ainsa S. Chem. Commun., 2018,54(72): 10176. |
| [57] | Miao Q Q, Lyu Y, Ding D, Pu K Y. Adv. Mater., 2016,28(19): 3606. |
| [58] | Wang Z M, Upputuri P K, Zhen X, Zhang R C, Jiang Y Y, Ai X Z, Zhang Z J, Hu M, Meng Z Y, Lu Y P, Zheng Y J, Pu K Y, Pramanik M, Xing B G. Nano Res., 2019,12(1): 49. |
| [59] | Zheng Z L, Chen Q, Dai R, Jia Z, Yang C H, Peng X Y, Zhang R P. Nanoscale, 2020,12(21): 11562. |
| [60] | Ou C J, Zhang Y W, Ge W, Zhong L P, Huang Y, Si W L, Wang W J, Zhao Y X, Dong X C. Chem. Commun., 2020,56(46): 6281. |
| [61] | Wang Z M, Zhen X, Upputuri P K, Jiang Y Y, Lau J, Pramanik M, Pu K Y, Xing B G. ACS Nano, 2019,13(5): 5816. |
| [62] | Bradley C A. Nat. Rev. Drug Discov., 2018,17(6): 394. |
| [63] | Mei Z H, Gao D Y, Hu D H, Zhou H C, Ma T, Huang L, Liu X, Zheng R Q, Zheng H R, Zhao P, Zhou J Q, Sheng Z H. Biomaterials, 2020,251: 120092. |
国家自然科学基金项目(21602112)
/
| 〈 |
|
〉 |