检测谷胱甘肽的荧光探针
The Fluorescent Probe for Detecting Glutathione
谷胱甘肽作为细胞中最丰富的非蛋白巯基化合物,对维持人体正常生理活动有着重要作用。因此,能够高效灵敏检测谷胱甘肽意义重大。荧光探针法具有操作方便、特异性优良和灵敏度高等优点,成为目前检测生物样品中谷胱甘肽的主要手段。荧光探针法的成功应用还得益于谷胱甘肽的特殊结构特征,如巯基的亲核性、还原性、对金属离子高亲合力以及氨基的协同反应能力。本文针对近五年来特异性检测谷胱甘肽的荧光探针进行总结,将其分为有机荧光探针和无机荧光探针两大类,并结合香豆素、BODIPY、罗丹明、花菁、苯并噻唑、萘酰亚胺、金属有机骨架、半导体量子点、碳点、金属纳米颗粒、二氧化锰纳米片、石墨烯量子点等有机/无机荧光探针的结构特征,综述了迈克尔加成反应、亲核取代、还原反应以及硫醇诱导的2,4-二硝基苯磺酰基的断裂反应与络合反应等传感机理。同时,对探针的设计策略、谷胱甘肽的响应模式及其在实际中的应用进行了阐述和分析,以期为新型谷胱甘肽荧光探针的构建提供新的思路。
As the most abundant non-protein sulfhydryl compound in cells, glutathione plays an important role in maintaining normal physiological activities of the human body. Therefore, it is of great significance to be able to detect glutathione efficiently and sensitively. Fluorescent probe method has become the main method for the determination of glutathione in biological samples due to its advantages of convenient operation, excellent specificity and high sensitivity. The successful application of fluorescent probe method is also attributed to the special structural features of GSH, such as the nucleophilicity of sulfhydryl groups, reduction, high affinity for metal ions and the synergistic reaction ability of amino groups. Based on the classification of the probe structure, the fluorescent probes that can specifically detect glutathione in the past five years are divided into two categories: organic fluorescent probes and inorganic fluorescent probes. According to the structural characteristics of coumarin, BODIPY, rhodamine, cyanine, benzothiazole, naphthalimide, metal-organic framework, semiconductor quantum dots, carbon dots, metal nano, manganese dioxide nanosheet, graphene quantum dots, etc., organic fluorescent probes/inorganic fluorescent probes, the sensing mechanisms of Michael addition reaction, nucleophilic substitution, reduction reaction, and thiol-induced breakage reaction and complexation reaction of 2,4-dinitrobenzenesulfonyl are reviewed. Meanwhile, the design strategy, response model for glutathione and practical application of the probes are described and analyzed. We really look forward to providing a new idea for the construction of a new glutathione fluorescent probe.
1 Introduction
2 Organic small molecule fluorescent probes for GSH
2.1 Coumarin-based fluorescent probes for GSH
2.2 BODIPY-based fluorescent probes for GSH
2.3 Rhodamine-based fluorescent probes for GSH
2.4 Cyanine-based fluorescent probes for GSH
2.5 Benzothiazole-based fluorescent probes for GSH
2.6 Naphthalimide-based fluorescent probes for GSH
2.7 Metal-organic framework-based fluorescent probes for GSH
2.8 Other organic fluorescent probes for GSH
3 Inorganic nano-fluorescent probes for GSH
3.1 Semiconductor quantum dots for GSH
3.2 Carbon dots for GSH
3.3 Metal nano-fluorescent probes for GSH
3.4 Manganese dioxide nanosheet-based fluorescent probes for GSH
4 Conclusion and outlook
glutathione / fluorescent probe / detect / organic / inorganic
| [1] |
|
| [2] |
|
| [3] |
|
| [4] |
|
| [5] |
|
| [6] |
|
| [7] |
|
| [8] |
|
| [9] |
|
| [10] |
|
| [11] |
|
| [12] |
|
| [13] |
(王婷婷. 兰州大学硕士论文, 2019.). |
| [14] |
|
| [15] |
|
| [16] |
(陈莉, 黎俊波, 陈杜刚. 有机化学, 2020, 41(2): 611.) |
| [17] |
|
| [18] |
|
| [19] |
(杨敬敬. 南京师范大学硕士论文, 2017.). |
| [20] |
|
| [21] |
|
| [22] |
|
| [23] |
|
| [24] |
|
| [25] |
|
| [26] |
|
| [27] |
|
| [28] |
|
| [29] |
|
| [30] |
|
| [31] |
|
| [32] |
|
| [33] |
|
| [34] |
|
| [35] |
|
| [36] |
|
| [37] |
|
| [38] |
|
| [39] |
|
| [40] |
|
| [41] |
|
| [42] |
|
| [43] |
|
| [44] |
|
| [45] |
|
| [46] |
|
| [47] |
|
| [48] |
|
| [49] |
|
| [50] |
|
| [51] |
|
| [52] |
|
| [53] |
|
| [54] |
|
| [55] |
|
| [56] |
|
| [57] |
|
| [58] |
|
| [59] |
|
| [60] |
|
| [61] |
|
| [62] |
|
| [63] |
|
| [64] |
|
| [65] |
|
| [66] |
|
| [67] |
|
| [68] |
|
| [69] |
|
| [70] |
|
| [71] |
|
| [72] |
|
| [73] |
|
| [74] |
|
| [75] |
|
| [76] |
|
| [1] | Bjørklund G, Tinkov A A, Hosnedlová B, Kizek R, Ajsuvakova O P, Chirumbolo S, Skalnaya M G, Peana M, Dadar M, El-Ansary A, Qasem H, Adams J B, Aaseth J, Skalny A V. Free Radical. Bio. Med., 2020, 160: 149. |
| [2] | Lv H, Zhen C X, Liu J Y, Yang P F, Hu L J, Shang P. Oxidative Med. Cell. Longev., 2019, 2019: 1. |
| [3] | Tsugawa S, Noda Y, Tarumi R, Mimura Y, Yoshida K, Iwata Y, Elsalhy M, Kuromiya M, Kurose S, Masuda F, Morita S, Ogyu K, Plitman E, Wada M, Miyazaki T, Graff-Guerrero A, Mimura M, Nakajima S. J. Psychopharmacol., 2019, 33(10): 1199. |
| [4] | Wang L X, Ahn Y J, Asmis R. Redox Biol., 2020, 31: 101410. |
| [5] | Li J, Kwon Y, Chung K S, Lim C S, Lee D, Yue Y K, Yoon J, Kim G, Nam S J, Chung Y W, Kim H M, Yin C X, Ryu J H, Yoon J,. Theranostics, 2018, 8(5): 1411. |
| [6] | Hanko M, Švorc L’, Planková A, Mikuš P. Anal. Chimica Acta, 2019, 1062: 1. |
| [7] | Nesakumar N, Berchmans S, Alwarappan S. Sens. Actuat. B: Chem., 2018, 264: 448. |
| [8] | Liu T, Yue Y, Zhai Y, Guo Z, Zhao W, Yang X, Chen D, Yin C. Chem.Commun., 2021, 57(100), 13764. |
| [9] | Tian M, Liu Y, Jiang F L. Anal. Chem., 2020, 92(21): 14285. |
| [10] | Xu Z Y, Qin T Y, Zhou X F, Wang L, Liu B. Trac Trends Anal. Chem., 2019, 121: 115672. |
| [11] | Shen B X, Zhu W, Zhi X, Qian Y. Talanta, 2020, 208: 120461. |
| [12] | Wang T T. Master Dissertation of Lanzhou University, 2019. |
| [12] | (王婷婷. 兰州大学硕士论文, 2019.). |
| [13] | Chen D, Feng Y. Crit. Rev. Anal. Chem., 2022, 52(3): 649. |
| [14] | Chen L, Li J B, Chen D G. Chinese Journal of Organic Chemistry, 2021, 41(2): 611. |
| [14] | (陈莉, 黎俊波, 陈杜刚. 有机化学, 2020, 41(2): 611.) |
| [15] | Lee S, Li J, Zhou X, Yin J, Yoon J. Coord. Chem. Rev., 2018, 366: 29. |
| [16] | Yang J J. Master Dissertation of Nanjing Normal University, 2017. |
| [16] | (杨敬敬. 南京师范大学硕士论文, 2017.). |
| [17] | Dai J N, Ma C G, Zhang P, Fu Y Q, Shen B X. Dyes Pigments, 2020, 177: 108321. |
| [18] | Zamir G,. Khan P O P. Microchem. J., 2020, 157: 105011. |
| [19] | Tian M, Feng Y L, Jiang L. Anal. Chem., 2020, 92: 14285. |
| [20] | Chen Z Y, Sun Q, Yao Y H, Fan X X, Zhang W B, Qian J H. Biosens. Bioelectron., 2017, 91: 553. |
| [21] | Khatun S, Yang S, Zhao T Q, Lu Y X. Anal. Chem., 2020, 92: 10989. |
| [22] | Tian M, Yang M, Liu Y, Jiang F L. ACS Appl. Bio Mater., 2019, 2(10): 4503. |
| [23] | Li Y, Liu W M, Zhang P P, Zhang H Y, Wu J S, Ge J C, Wang P F. Biosens. Bioelectron., 2017, 90: 117. |
| [24] | Yin G X, Niu T T, Gan Y B, Yu T, Yin P, Chen H M, Zhang Y Y, Li H T, Yao S Z. Angew. Chem. Int. Ed., 2018, 57(18): 4991. |
| [25] | Zou Y X, Li M S, Xing Y L, Duan T T, Zhou X J, Yu F B. ACS Sens., 2020, 5(1): 242. |
| [26] | Yang Y, Wang Y Z, Feng Y, Cao C, Song X R, Zhang G L, Liu W S. J. Mater. Chem. B, 2019, 7(48): 7723. |
| [27] | He G J, Li J, Wang Z Q, Liu C X, Liu X L, Ji L G, Xie C Y, Wang Q Z. Tetrahedron, 2017, 73(3): 272. |
| [28] | He G J, Hua X B, Yang N, Li L L, Xu J H, Yang L L, Wang Q Z, Ji L G. Bioorg. Chem., 2019, 91: 103176. |
| [29] | Liu X L, Niu L Y, Chen Y Z, Zheng M L, Yang Y X, Yang Q Z. Org. Biomol. Chem., 2017, 15(5): 1072. |
| [30] | Xiang H J, Tham H P, Nguyen M D, Fiona Phua S Z, Lim W Q, Liu J G, Zhao Y L. Chem. Commun., 2017, 53(37): 5220. |
| [31] | Chen X X, Niu L Y, Shao N, Yang Q Z. Anal. Chem., 2019, 91(7): 4301. |
| [32] | Wang F F, Fan X Y, Liu Y J, Gao T, Huang R, Jiang F L, Liu Y. Dyes Pigments, 2017, 145: 451. |
| [33] | Liu X L, Niu L Y, Chen Y Z, Yang Y X, Yang Q Z. Biosens. Bioelectron., 2017, 90: 403. |
| [34] | Ouyang J, Li C Y, Li Y F, Fei J J, Xu F, Li S J, Nie S X. Sens. Actuat. B: Chem., 2017, 240: 1165. |
| [35] | Chen L Y, Park J S, Wu D, Kim C H, Yoon J. Sens. Actuat. B: Chem., 2018, 262: 306. |
| [36] | Tong L L, Qian Y. J. Mater. Chem. B, 2018, 6(12): 1791. |
| [37] | Yang X, Qian Y. J. Mater. Chem. B, 2018, 6(45): 7486. |
| [38] | Lee D, Jeong K, Luo X, Kim G, Yang Y J, Chen X Q, Kim S, Yoon J. J. Mater. Chem. B, 2018, 6(17): 2541. |
| [39] | He L W, Yang X L, Xu K X, Kong X Q, Lin W Y. Chem. Sci., 2017, 8(9): 6257. |
| [40] | Chen S, Li H M, Hou P. Tetrahedron, 2017, 73(5): 589. |
| [41] | Zheng Y L, Zhang H C, Tian D H, Duan D C, Dai F, Zhou B. Spectrochimica Acta A: Mol. Biomol. Spectrosc., 2020, 238: 118429. |
| [42] | Zhang S W, Wu D D, Jiang X, Xie F, Jia X D, Song X L, Yuan Y. Sens. Actuat. B: Chem., 2019, 290: 691. |
| [43] | Liu G T, Han X, Zhang J, Xu Z Q, Liu S H, Zeng L T, Yin J. Dyes Pigments, 2018, 148: 292. |
| [44] | Xu Z Q, Zhang M X, Li G J, Chen X Q, Liu S H, Chen H Y, Yin J. Dyes Pigments, 2019, 171: 107685. |
| [45] | Zong H C, Peng J Y, Li X R, Liu M, Hu Y Z, Li J, Zang Y, Li X, James T D. Chem. Commun., 2020, 56(4): 515. |
| [46] | Zhu J Y, Xia T F, Cui Y J, Yang Y, Qian G D. J. Solid State Chem., 2019, 270: 317. |
| [47] | Wang N, Xie M G, Wang M K, Li Z X, Su X G. Talanta, 2020, 220: 121352. |
| [48] | Jalili R, Khataee A, Rashidi M R, Luque R. Sens. Actuat. B: Chem., 2019, 297: 126775. |
| [49] | Cui M M, Li W T, Wang L Y, Gong L S, Tang H, Cao D R. J. Mater. Chem. C, 2019, 7(13): 3779. |
| [50] | Hou P, Sun J W, Wang H J, Liu L, Zou L W, Chen S. Sens. Actuat. B: Chem., 2020, 304: 127244. |
| [51] | Chen J, Ma Q, Hu X Y, Gao Y J, Yan X Y, Qin D D, Lu X Q. Sens. Actuat. B: Chem., 2018, 254: 475. |
| [52] | Hu L L, Wei X, Meng J, Wang X Y, Chen X W, Wang J H. Sens. Actuat. B: Chem., 2018, 268: 264. |
| [53] | Zheng Z M, Huyan Y C, Li H J, Sun S G, Xu Y Q. Sens. Actuat. B: Chem., 2019, 301: 127065. |
| [54] | Sheng Z, Chen L G. Anal. Bioanal. Chem., 2017, 409(26): 6081. |
| [55] | Amouzegar Z, Afkhami A, Madrakian T. Microchimica Acta, 2019, 186(3): 205. |
| [56] | Sun J L, Liu F, Yu W Q, Jiang Q Y, Hu J L, Liu Y H, Wang F A, Liu X Q. Nanoscale, 2019, 11(11): 5014. |
| [57] | Yang R, Guo X F, Jia L H, Zhang Y. Microchimica Acta, 2017, 184(4): 1143. |
| [58] | Pan J H, Zheng Z Y, Yang J Y, Wu Y Y, Lu F S, Chen Y W, Gao W H. Talanta, 2017, 166: 1. |
| [59] | Huang T, Song X, Cai M, Zhang D, Duan L. Mater Today Energy, 2021, 21: 100705. |
| [60] | Yan F Y, Ye Q H, Xu J X, He J J, Chen L, Zhou X G. Sens. Actuat. B: Chem., 2017, 251: 753. |
| [61] | Wu D, Li G L, Chen X F, Qiu N N, Shi X X, Chen G, Sun Z W, You J M, Wu Y N. Microchimica Acta, 2017, 184(7): 1923. |
| [62] | Jia R N, Jin K F, Zhang J M, Zheng X J, Wang S, Zhang J. Sens. Actuat. B: Chem., 2020, 321: 128506. |
| [63] | Wang J P, Wang X Y, Pan X H, Pan W, Li Y, Liang X Y, Sun X B. Microchimica Acta, 2020, 187(6): 330. |
| [64] | Li L, Shi L, Jia J, Eltayeb O, Lu W, Tang Y, Dong C, Shuang S. ACS Appl. Mater. Inter., 2020, 12 (16): 18250. |
| [65] | Yan F, Bai Z, Zu F, Zhang Y, Sun X, Ma T, Chen L. Microchim Acta, 2019, 186 (2): 113. |
| [66] | Wang Q, Li L F, Wang X D, Dong C, Shuang S M. Talanta, 2020, 219: 121180. |
| [67] | Guo Y X, Zhang X D, Wu F G. J. Colloid Interface Sci., 2018, 530: 511. |
| [68] | Li Q J, Sun A N, Si Y S, Chen M, Wu L M. Chem. Mater., 2017, 29(16): 6758. |
| [69] | Li J F, Huang P C, Wu F Y. Sens. Actuat. B: Chem., 2017, 240: 553. |
| [70] | Ji D Y, Meng H M, Ge J, Zhang L, Wang H Q, Bai D M, Li J J, Qu L B, Li Z H. Microchimica Acta, 2017, 184(9): 3325. |
| [71] | Yao C P, Wang J, Zheng A X, Wu L J, Zhang X L, Liu X L. Sens. Actuat. B: Chem., 2017, 252: 30. |
| [72] | Zhang X B, Kong R M, Tan Q Q, Qu F, Qu F L. Talanta, 2017, 169: 1. |
| [73] | Fu L, Du Y L, Zhang Z X, Sun H Y, Zheng A X, Liu X L. Microchimica Acta, 2019, 186(8): 491. |
/
| 〈 |
|
〉 |