蛋白质-多糖复合体系在活性物质传递中的应用
Application of Protein-Polysaccharide Complex System in the Delivery of Active Ingredients
蛋白质-多糖复合体系作为生物活性物质传递系统的壁材,有着人工合成聚合物或无机物等其他材料不可比拟的多重优势。本文就蛋白质和多糖之间的连接方式及蛋白质-多糖复合体系形成传递系统的多种形式进行了综述,以及对此领域的发展趋势进行了展望。结合蛋白质和多糖的结构特点,二者之间的链接方式分为非共价结合的物理共聚,和共价结合的美拉德偶联、化学交联、酶催化交联等方式,文中分别对各种连接方式的原理和机理,以及其影响因素做了深入阐述。以蛋白质-多糖复合体系为壁材对活性物质的传递形式大体上分成乳化系统、胶束、纳米凝胶、分子复合物以及壳核结构等系统。不同的活性物质的特征和传递需求,可针对性地选择合适结构的蛋白质和多糖种类以及二者的连接方式和传递系统的形式。并且,随着研究的逐步发展和推进,此领域的发展趋势朝着智能化和靶向性的方向进行。目前活性物质的蛋白质-多糖复合体系的传递系统,还依然面临着系统设计、评价和应用等多方面的挑战,这就要求我们在更全面更深入了解认识其对活性物质影响和功效的基础上,安全合理地设计和深入细致地评价活性成分的传递系统。
Protein-polysaccharide complex system, as the wall material of bioactive ingredient delivery systems, have multiple advantages that other materials such as synthetic polymers or inorganic materials do not have. The connection mode between protein and polysaccharide, the various forms of protein-polysaccharide complex forming delivery system are reviewed, and the development trend of this field is prospected. According to the structural characteristics of proteins and polysaccharides, the linking methods between the two are divided into non-covalent binding such as physical copolymerization, and covalent binding such as Maillard coupling, chemical cross-linking, and enzyme-catalyzed cross-linking. The binding mechanism of the above connection methods and the influencing factors are expounded. The delivery forms of active ingredients with protein polysaccharide complexes as wall materials are generally divided into emulsion systems, micelles, nanogels, molecular complexes, and shell-core structure systems. According to the characteristics and delivery requirements of different active ingredients, proteins and polysaccharides with suitable structures and types, as well as their connection methods and delivery systems, can be selected in a targeted manner. Moreover, with the gradual development and advancement of research, the development trend in this field is moving towards the direction of intelligence and targeting. At present, the protein-polysaccharide complexes delivery system of active ingredients still faces many challenges in system design, evaluation and application. This requires us to design and evaluate the delivery system of active ingredients in a safe and reasonable manner based on a more comprehensive and in-depth study of its impact and efficacy on active ingredients.
蛋白质-多糖复合体系 / 传递系统 / 结合方式 / 靶向性 / 活性物质
protein-polysaccharide complex system / delivery system / binding method / targeted / active ingredients
| [1] |
|
| [2] |
|
| [3] |
|
| [4] |
|
| [5] |
|
| [6] |
|
| [7] |
|
| [8] |
|
| [9] |
|
| [10] |
赵宇, 曹琬晴, 刘阳. 高等学校化学学报, 2020, 41 (5): 909.). |
| [11] |
|
| [12] |
|
| [13] |
|
| [14] |
汪少芸, 冯雅梅, 伍久林, 陈旭, 冯佳雯, 施晓丹, 蔡茜茜, 张芳. 食品科学, 2021, 42(17): 1. ). |
| [15] |
|
| [16] |
|
| [17] |
|
| [18] |
|
| [19] |
|
| [20] |
|
| [21] |
|
| [22] |
|
| [23] |
|
| [24] |
|
| [25] |
|
| [26] |
姬娜. 江南大学博士论文, 2019.). |
| [27] |
|
| [28] |
|
| [29] |
|
| [30] |
|
| [31] |
|
| [32] |
|
| [33] |
|
| [34] |
陈晨, 陈复生, 刘伯业. 食品工业, 2019, 40 (2): 225.). |
| [35] |
|
| [36] |
|
| [37] |
刘夫国. 中国农业大学博士论文, 2017.). |
| [38] |
|
| [39] |
|
| [40] |
|
| [41] |
|
| [42] |
|
| [43] |
|
| [44] |
|
| [45] |
|
| [46] |
|
| [47] |
|
| [48] |
|
| [49] |
|
| [50] |
|
| [51] |
|
| [52] |
|
| [53] |
|
| [54] |
|
| [55] |
|
| [56] |
|
| [57] |
|
| [58] |
|
| [59] |
|
| [60] |
|
| [61] |
|
| [62] |
|
| [63] |
|
| [64] |
|
| [65] |
|
| [66] |
|
| [67] |
|
| [68] |
|
| [69] |
|
| [70] |
|
| [71] |
|
| [72] |
|
| [73] |
|
| [74] |
|
| [75] |
|
| [76] |
|
| [77] |
|
| [78] |
|
| [79] |
|
| [80] |
|
| [81] |
|
| [82] |
|
| [83] |
|
| [84] |
|
| [85] |
|
| [86] |
|
| [87] |
|
| [88] |
|
| [89] |
|
| [90] |
田诗伟, 毛国梁, 张珈瑜, 历娜, 姜梦圆, 吴韦. 化学进展, 2020, 32(4): 434. ). |
| [91] |
|
| [92] |
|
| [93] |
|
| [94] |
于秋灵, 李政, 窦春妍, 赵义平, 巩继贤, 张健飞. 化学进展, 2020, 32(S1): 179. ). |
| [95] |
|
| [96] |
|
| [97] |
太敏瑞, 蔡泓滢, 李瑞, 陈建平, 贾学静, 宋兵兵, 刘晓菲, 唐振冬, 吉宏武, 钟赛意. 食品与发酵工业, 2022, 48 (3): 291.). |
| [98] |
|
| [99] |
|
| [100] |
|
| [101] |
|
| [102] |
|
| [103] |
|
| [104] |
|
| [105] |
|
| [106] |
|
| [107] |
|
| [108] |
|
| [109] |
荆晓东, 孙莹, 于冰, 申有青, 胡浩, 丛海林. 化学进展, 2021, 33 (6): 926.). |
| [110] |
|
| [111] |
|
| [112] |
|
| [113] |
范卫伟. 中国科学院大学博士论文, 2019.). |
| [114] |
|
| [115] |
|
| [116] |
|
| [1] | Nowak E, Livney Y D, Niu Z, Singh H. Trends in Food Science & Technology, 2019, 91: 557. |
| [2] | Huang X X, Huang X L, Gong Y S, Xiao H, McClements D J, Hu K. Food Res. Int., 2016, 87: 1. |
| [3] | Thongkaew C, Gibis M, Hinrichs J, Weiss J. Food Hydrocolloids, 2014, 41: 103. |
| [4] | Shaddel R, Hesari J, Azadmard-Damirchi S, Hamishehkar H, Fathi-Achachlouei B, Huang Q. Food Hydrocolloids, 2018, 77: 803. |
| [5] | Wei Z, Yang W, Fan R, Yuan F, Gao Y. Food Hydrocolloids, 2015, 45: 337. |
| [6] | Troszynska A, Narolewska O, Robredo S, Estrella I, Hernandez T, Lamparski G, Amarowicz R. Food Quality and Preference, 2010, 21 (5): 463. |
| [7] | Ting Y, Jiang Y, Zhao S, Li C C, Nibber T, Huang Q. Journal of Functional Foods, 2018, 40: 520. |
| [8] | Chen G, Roy I, Yang C, Prasad P N. Chem Rev, 2016, 116 (5): 2826. |
| [9] | Zhao Y, Cao W Q, Liu Y. Chemical Research in Chinese Universitie, 2020, 41 (5): 909. |
| [9] | 赵宇, 曹琬晴, 刘阳. 高等学校化学学报, 2020, 41 (5): 909.). |
| [10] | Fonte P, Araujo F, Silva C, Pereira C, Reis S, Santos H A, Sarmento B. Biotechnol Adv, 2015, 33 (6 Pt 3): 1342. |
| [11] | Nur M, Vasiljevic T. Int J Biol. Macromol., 2017, 103: 889. |
| [12] | Wang S Y, Feng Y M, Wu J L, Chen X, Feng J W, Shi X D, Cai X X, Zhang F. Food Sci., 2021, 42(17): 1. |
| [12] | 汪少芸, 冯雅梅, 伍久林, 陈旭, 冯佳雯, 施晓丹, 蔡茜茜, 张芳. 食品科学, 2021, 42(17): 1. ). |
| [13] | Beneke C E, Viljoen A M, Hamman J H. Molecules, 2009, 14 (7): 2602. |
| [14] | Cortes-Morales E A, Mendez-Montealvo G, Velazquez G. Adv Colloid Interface Sci, 2021, 295: 102398. |
| [15] | Feki A, Hamdi M, Jaballi I, Zghal S, Nasri M, Ben Amara I. Carbohydr Polym, 2020, 236: 116046. |
| [16] | Devi N, Sarmah M, Khatun B, Maji T K. Adv. Colloid Interface Sci., 2017, 239: 136. |
| [17] | Wei Z H, Huang Q R. J. Agric. Food Chem., 2019, 67(5): 1344. |
| [18] | Zhang Z, Hao G, Liu C, Fu J, Hu D, Rong J, Yang X. Food Res. Int., 2021, 147: 110564. |
| [19] | Laplante S, Turgeon S L, Paquin P. Carbohydrate Polymers, 2006, 65 (4): 479. |
| [20] | Chen Y Q, Song H D, Huang K, Guan X. Food Funct., 2021, 12(19): 9165. |
| [21] | Tiebackx F W. Colloid and Polymer Science, 1911, 8 (4): 198. |
| [22] | Song H D, He A J, Guan X, Chen Z Y, Bao Y Z, Huang K. Int. J. Biol. Macromol., 2022, 196: 144. |
| [23] | Ji N. Doctoral Dissertation of Jiangnan University, 2019. |
| [23] | 姬娜. 江南大学博士论文, 2019.). |
| [24] | Lim H P, Ooi C W, Tey B T, Chan eng-seng. React. Funct. Polym., 2017, 120: 20. |
| [25] | Lu M L, Li Z J, Liang H, Shi M X, Zhao L H, Li W, Chen Y Y, Wu J D, Wang S S, Chen X D, Yuan Q P, Li Y. Food Hydrocoll., 2015, 51: 476. |
| [26] | Ru Q M, Wang Y W, Lee J, Ding Y T, Huang Q R. Carbohydr. Polym., 2012, 88(3): 838. |
| [27] | Hu B, Wang S S, Li J, Zeng X X, Huang Q R. J. Phys. Chem. B, 2011, 115(23): 7515. |
| [28] | Weinbreck F, de Vries R, Schrooyen P, de Kruif C G. Biomacromolecules, 2003, 4(2): 293. |
| [29] | Eghbal N, Choudhary R. LWT, 2018, 90: 254. |
| [30] | Chen C, Chen F S, Liu B Y. The Food Industry, 2019, 40 (2): 225. |
| [30] | 陈晨, 陈复生, 刘伯业. 食品工业, 2019, 40 (2): 225.). |
| [31] | Zhou Y, Petrova S P, Edgar K J. Carbohydr. Polym., 2021, 274: 118662. |
| [32] | Liu F G. Doctoral Dissertation of China Agricultural University, 2017. |
| [32] | 刘夫国. 中国农业大学博士论文, 2017.). |
| [33] | Aoki T, Iskandar S, Yoshida T, Takahashi K, Hattori M. Biosci. Biotechnol. Biochem., 2006, 70(10): 2349. |
| [34] | Consoli L, Dias R A O, Rabelo R S, Furtado G F, Sussulini A, Cunha R L, Hubinger M D. Food Hydrocoll., 2018, 84: 458. |
| [35] | Liu Q, Li M, Xiong L, Qiu L Z, Bian X L, Sun C R, Sun Q J. Food Hydrocoll., 2019, 92: 86. |
| [36] | Zhou H H, Sun X Y, Zhang L L, Zhang P, Li J, Liu Y N. Langmuir, 2012, 28(41): 14553. |
| [37] | Martinez-Alvarenga M S, Martinez-Rodriguez E Y, Garcia-Amezquita L E, Olivas G I, Zamudio-Flores P B, Acosta-Muniz C H, Sepulveda D R. Food Hydrocoll., 2014, 38: 110. |
| [38] | Liu Q, Cui H, Muhoza B, Hayat K, Hussain S, Tahir M U, Zhang X, Ho C T. LWT, 2021, 148. |
| [39] | Silvan J M, Assar S H, Srey C, Dolores Del Castillo M, Ames J M. Food Chem., 2011, 128 (1): 208. |
| [40] | Zhu D, Damodaran S, Lucey J A. Journal of Agricultural and Food Chemistry, 2008, 56 (16): 7113. |
| [41] | Wang D, Mao L, Dai L, Yuan F, Gao Y. Food Hydrocolloids, 2018, 80: 281. |
| [42] | Kaczmarek B, Sionkowska A, Kozlowska J, Osyczka A M. Int. J. Biol. Macromol., 2018, 107 (Pt A): 247. |
| [43] | Goodarzi H, Jadidi K, Pourmotabed S, Sharifi E, Aghamollaei H. Int. J. Biol. Macromol., 2019, 126: 620. |
| [44] | Bart J, Tiggelaar R, Yang M, Schlautmann S, Zuilhof H, Gardeniers H. Lab Chip, 2009, 9 (24): 3481. |
| [45] | Nakajima N, Ikada Y. Bioconjugate Chem., 1995, 6(1): 123. |
| [46] | D’Este M, Eglin D, Alini M. Carbohydr. Polym., 2014, 108: 239. |
| [47] | Farkas P, Bystricky S. Carbohydrate Polymers, 2007, 68 (1): 187. |
| [48] | Farkas P, Cizova A, Bekesova S, Bystricky S. Int. J. Biol. Macromol., 2013, 60: 325. |
| [49] | Labre F, Mathieu S, Chaud P, Morvan P Y, Vallée R, Helbert W, Fort S. Carbohydr. Polym., 2018, 184: 427. |
| [50] | Golunova A, Velychkivska N, Miksovska Z, Chochola V, Jaros J, Hampl A, Pop-Georgievski O, Proks V. Int. J. Mol. Sci., 2021, 22 (11). |
| [51] | Zhang C, Wang P, Li J, Zhang H, Weiss J. Food Hydrocolloids, 2021, 119. |
| [52] | Shanmugam M K, Shen H Y, Tang F R, Arfuso F, Rajesh M, Wang L Z, Kumar A P, Bian J S, Goh B C, Bishayee A, Sethi G. Pharmacol. Res., 2018, 133: 195. |
| [53] | Butler M F, Ng Y F, Pudney P D A. J. Polym. Sci. A Polym. Chem., 2003, 41(24): 3941. |
| [54] | Adamiak K, Sionkowska A. Int. J. Biol. Macromol., 2020, 161: 550. |
| [55] | Mi F L. Biomacromolecules, 2005, 6(2): 975. |
| [56] | Wu T, Liu C, Hu X. Food Chem., 2022, 372: 131332. |
| [57] | Buchert J, Ercili Cura D, Ma H R, Gasparetti C, Monogioudi E, Faccio G, Mattinen M, Boer H, Partanen R, Selinheimo E, Lantto R, Kruus K. Annu. Rev. Food Sci. Technol., 2010, 1: 113. |
| [58] | Isaschar-Ovdat S, Fishman A. Trends Food Sci. Technol., 2018, 72: 134. |
| [59] | Yang R, Zuo P, Zhang M, Meng D M, Wang B W, Zhen T Y. Food Hydrocoll., 2019, 94: 500. |
| [60] | Li X Q, Li S Q, Liang X P, McClements D J, Liu X B, Liu F G. Trends Food Sci. Technol., 2020, 103: 78. |
| [61] | Chen T H, Small D A, Wu L Q, Rubloff G W, Ghodssi R, Vazquez-Duhalt R, Bentley W E, Payne G F. Langmuir, 2003, 19(22): 9382. |
| [62] | Chen T H, Embree H D, Brown E M, Taylor M M, Payne G F. Biomaterials, 2003, 24(17): 2831. |
| [63] | Zhang Q, Jeganathan B, Dong H M, Chen L Y, Vasanthan T. Food Chem., 2021, 344: 128569. |
| [64] | Jiang L, Ren Y M, Xiao Y H, Liu S S, Zhang J H, Yu Q, Chen Y, Xie J H. Carbohydr. Polym., 2020, 242: 116424. |
| [65] | Wang L, Cao Y P, Zhang K, Fang Y P, Nishinari K, Phillips G O. Colloids Surf. A Physicochem. Eng. Aspects, 2015, 482: 604. |
| [66] | Xiong W F, Deng Q C, Li J, Li B, Zhong Q X. Food Hydrocoll., 2020, 98: 105282. |
| [67] | Ghaedi N, Hosseini E. LWT, 2021, 152: 112352. |
| [68] | Lin J W, Meng H C, Yu S J, Wang Z M, Ai C, Zhang T, Guo X M. Food Hydrocoll., 2021, 112: 106306. |
| [69] | Choi Y R, Kim E H, Lim S, Choi Y S. Biochem. Eng. J., 2018, 129: 50. |
| [70] | Li J L, Cheng Y Q, Wang P, Zhao W T, Yin L J, Saito M. Food Hydrocoll., 2012, 26(2): 448. |
| [71] | Wang D, Lv P F, Zhang L, Yang S Q, Gao Y X. J. Agric. Food Chem., 2019, 67(43): 12054. |
| [72] | Huang X L, Dai Y Q, Cai J X, Zhong N J, Xiao H, McClements D J, Hu K. Food Hydrocoll., 2017, 64: 157. |
| [73] | Feng J, Wu S S, Wang H, Liu S B. J. Funct. Foods, 2016, 27: 55. |
| [74] | Li Z, Gu L W. J. Agric. Food Chem., 2014, 62(6): 1301. |
| [75] | Zeng T, Wu Z L, Zhu J Y, Yin S W, Tang C H, Wu L Y, Yang X Q. Food Chem., 2017, 231: 122. |
| [76] | Shi Y Q, Liang R, Chen L, Liu H, Goff H D, Ma J G, Zhong F. Food Hydrocoll., 2019, 87: 582. |
| [77] | Faridi Esfanjani A, Jafari S M, Assadpour E. Food Chem., 2017, 221: 1962. |
| [78] | Liu F, Liang X, Yan J, Zhao S, Li S, Liu X, Ngai T, McClements D J. Biomaterials, 2022, 280: 121265. |
| [79] | Estrada-Fernández A G, Román-Guerrero A, Jiménez-Alvarado R, Lobato-Calleros C, Alvarez-Ramirez J, Vernon-Carter E J. J. Food Eng., 2018, 221: 35. |
| [80] | Li M, Wen X, Wang K L, Liu Z H, Ni Y Y. Food Chem., 2022, 387: 132914. |
| [81] | Zeng Q, Zeng W, Jin Y, Sheng L. Food Chem., 2022, 367: 130716. |
| [82] | Muhoza B, Xia S, Cai J, Zhang X, Duhoranimana E, Su J. Food Hydrocolloids, 2019, 87: 712. |
| [83] | Wu D, Tang L, Zeng Z, Zhang J, Hu X, Pan Q, Geng F, Li H. Food Chem., 2022, 386: 132837. |
| [84] | Tian S W, Mao G L, Zhang J Y, Li N, Jiang M Y, Wu W. Prog. Chem., 2020, 32(4): 434. |
| [84] | 田诗伟, 毛国梁, 张珈瑜, 历娜, 姜梦圆, 吴韦. 化学进展, 2020, 32(4): 434. ). |
| [85] | Wei Z H, Huang Q R. Food Hydrocoll., 2019, 89: 590. |
| [86] | Neamtu I, Rusu A G, Diaconu A, Nita L E, Chiriac A P. Drug Deliv., 2017, 24(1): 539. |
| [87] | Yu Q L, Li Z, Dou C Y, Zhao Y P, Gong J X, Zhang J F. Prog. Chem., 2020, 32(S1): 179. |
| [87] | 于秋灵, 李政, 窦春妍, 赵义平, 巩继贤, 张健飞. 化学进展, 2020, 32(S1): 179. ). |
| [88] | Papagiannopoulos A, Vlassi E, Radulescu A. Carbohydr. Polym., 2019, 218: 218. |
| [89] | Tai M R, Cai H Y, Li R, Chen J P, Jia X J, Song B B, Liu X F, Tang Z D, Ji H W, Zhong S Y. Food and Fermentation Industries. 2022, 48 (3): 291. |
| [89] | 太敏瑞, 蔡泓滢, 李瑞, 陈建平, 贾学静, 宋兵兵, 刘晓菲, 唐振冬, 吉宏武, 钟赛意. 食品与发酵工业, 2022, 48 (3): 291.). |
| [90] | Liu C, Zhang Z, Kong Q J, Zhang R G, Yang X B. RSC Adv., 2019, 9(18): 10004. |
| [91] | Chen Y C, Yu S H, Tsai G J, Tang D W, Mi F L, Peng Y P. J. Agric. Food Chem., 2010, 58(11): 6728. |
| [92] | Wei Z H, Gao Y X. LWT Food Sci. Technol., 2016, 71: 295. |
| [93] | Xia S Q, Li Y Q, Xia Q Y, Zhang X M, Huang Q R. Food Hydrocoll., 2015, 43: 228. |
| [94] | Liu F G, Sun C X, Wang D, Yuan F, Gao Y X. RSC Adv., 2015, 5(95): 78215. |
| [95] | Liu F G, Wang D, Xu H G, Sun C X, Gao Y X. Food Chem., 2016, 196: 338. |
| [96] | Liu F G, Ma C C, Zhang R J, Gao Y X, Julian McClements D. Food Chem., 2017, 221: 395. |
| [97] | Chen F P, Ou S Y, Tang C H. J. Agric. Food Chem., 2016, 64(24): 5053. |
| [98] | Hu X L, Zhang Y Q, Xie Z G, Jing X B, Bellotti A, Gu Z. Biomacromolecules, 2017, 18(3): 649. |
| [99] | Wang X H, Wang X Y, Jin S X, Muhammad N, Guo Z J. Chem. Rev., 2019, 119(2): 1138. |
| [100] | Jing X D, Sun Y, Yu B, Shen Y Q, Hu H, Cong H L. Progress in Chemistry, 2021, 33 (6): 926. |
| [100] | 荆晓东, 孙莹, 于冰, 申有青, 胡浩, 丛海林. 化学进展, 2021, 33 (6): 926.). |
| [101] | Li S, Lv H Y, Chen Y, Song H D, Zhang Y, Wang S, Luo L, Guan X. Carbohydr. Polym., 2022, 286: 119273. |
| [102] | Huang X, Li M, Green D C, Williams D S, Patil A J, Mann S. Nat. Commun., 2013, 4: 2239. |
| [103] | Fan W W. Doctoral Dissertation of University of Chinese Academy of Sciences, 2019. |
| [103] | 范卫伟. 中国科学院大学博士论文, 2019.). |
| [104] | Fan W W, Xia D N, Zhu Q L, Li X Y, He S F, Zhu C L, Guo S Y, Hovgaard L, Yang M S, Gan Y. Biomaterials, 2018, 151: 13. |
| [105] | Nizzero S, Goel S, Hinkle L E, Wu X Y, Li C, Ferrari M, Shen H F. Sci. Adv., 2020, 6(26): eaba0145. |
| [106] | Wang G, Zhao L C, jiang Q K, Sun Y X, Zhao D Y, Sun M C, He Z G, sun J, Wang Y. Asian J. Pharm. Sci., 2020, 15(2): 158. |
国家自然科学基金项目(32172247)
/
| 〈 |
|
〉 |